Samenvatting week 1 Heling van Geweld van de minor Geweld met voorbeelden, plaatjes, schema’s en huiswerkvragen

Week 1: Herstelfasen
Literatuur: Judith Herman, Trauma & Herstel, H 7 t/m 9

H7: Een helende relatie (basis van herstel)
Kernervaringen van psychisch trauma: onmacht & isolement
 Herstel richt zich erop dat de overlevende weer macht krijgt & zich weer verbonden voelt
met anderen
 Kan alleen binnen de context van relatie’s (niet in isolement)
 De fases van Erikson moeten weer worden opgebouwd in relatie’s met andere mensen;
vertrouwen, autonomie, initiatief, competentie, identiteit en intimiteit

Macht krijgen: de therapeut is de assistent van de patiënt, de patiënt kracht en zeggenschap geven
Macht = het samengaan van wederzijdse steun met individuele autonomie

Therapeutische relatie = uniek
 Heeft als doel het herstel van de patiënt te bevorderen; om dat te bereiken wordt de
therapeut een bondgenoot
 De hulpverlener stelt zich op als bondgenoot en getuige; er bijstaan en luisteren
 Patiënt en therapeut sluiten een overeenkomst over het gebruik van macht; de patiënt
onderwerpt zich vrijwillig aan een ongelijke relatie waarin de therapeut de hoogste status en
de meeste macht heeft. Dit zodat hij de patiënt hulp en verzorging kan geven. De therapeut
mag geen misbruik maken van deze macht omdat dit gevoelens van vroeger op kan wekken.
 Therapeut belooft zich belangeloos en neutraal op te stellen
 Belangeloos: houdt in dat de therapeut haar macht niet gebruikt om haar eigen
behoeften te bevredigen
 Neutraal: de therapeut kiest geen partij bij de innerlijke conflicten van de patiënt en
probeert de patiënt niet te beïnvloeden bij beslissingen

Traumatische overdracht: in de therapeutische relatie ontwikkelt zich overdracht. Dus onbewuste
herhaling van gedachten, gevoelens, fantasieën van de patiënt zijn emotionele reactie’s op mensen in
een gezagspositie (zijn vervormd door angst die ze hebben ervaren)
 Het lijkt wel of het voor de patiënt van levensbelang is om de therapeut onder controle te
houden (verstoord de relatie)
 De therapeut kan onbewust het trauma re-esceneren in de behandeling -> wat gevoelens
oproept van vroeger (komt meestal door de houding van de patiënt zelf)
Bv; vroeger is een kind vastgebonden en geslagen door haar vader, nu als volwassen vrouw
heeft ze anorexia en krijgt ze voeding door een buisje. Dat buisje trekt ze er de hele tijd uit
waardoor ze is vastgebonden zodat ze eten binnen krijgt en niet doodgaat
 Weerspiegelt de ervaring van hulpeloosheid
 Ze zijn opzoek naar een redder en dat verwachten ze van de therapeut die daar niks aan kan
doen (woede)
 De verschuiving van woede van de dader naar de therapeut; heeft het gevoel dat de
therapeut hem bijna om het leven brengt
 Patiënten hebben geen vertrouwen in de goede bedoelingen van de therapeut tot dat het
tegendeel bewezen is
 Ze denken dat de therapeut niet echt luistert
 Ze denken dat de therapeut dezelfde motieven heeft als de dader (profiteren van de
Patiënt)

, Chronisch getraumatiseerde mensen zijn ontvankelijk voor onbewuste en non-verbale communicatie
= ze hebben geleerd dat ze juist op de bewuste/directe en verbale communicatie van de dader
moeten letten
 Deze vaardigheid nemen ze mee in de therapeutische relatie
Bv; de patiënt let erg op de handgebaren en woorden van de therapeut in een poging zich te
beschermen tegen de vijandige reactie’s die ze verwacht
 Projectieve identificatie: gevoelens zoals woede, of seksuele gevoelens worden afgesplitst en
geprojecteerd op de ander. De patiënt gedraagt zich zodanig dat de therapeut zich in zijn
reactie complementair opstelt. Dat wil zeggen dat hij als het ware uitgenodigd wordt te
voelen of ervaren wat de patiënt niet kan verdragen. Het slachtoffer leent ondraaglijke
gevoelens uit. De gevoelens die het slachtoffer niet kan verdragen projecteert die op de
therapeut waardoor hij zich kan identificeren met jou

Traumatische tegenoverdracht/plaatsvervangende traumatisering: patiënt en therapeut creëren als
het ware samen een nieuwe situatie, waarin oude patronen een nieuwe uitvoering krijgen door de
zeer persoonlijke reacties van de therapeut. Alle emotionele reacties van de therapeut op de patiënt
en op de traumatische gebeurtenis (hulpverlener wordt dader)
Bv; patiënt vertelde therapeut dat hij dacht bespied te worden door zijn dode vader en hij zijn lijk
wilde opgraven om een houten staak door zijn hart te steken. Uiteindelijk kreeg de therapeut
nachtmerries dat hij bespied werd door het dode lijk van de patiënt zijn vader
 Trauma’s zijn besmettelijk: de therapeut ervaart in mindere mate dezelfde angst, woede en
wanhoop als de patiënt
 Therapeut kan last krijgen van PTSS symptomen
Bv; kan wantrouwiger worden naar mensen toe
 Er kunnen traumatische ervaringen van de therapeut naar boven komen
 Als de negatieve reacties van de therapeut niet worden onderkend leidt dat tot verstoring
van de relatie met de patiënt + conflicten met vakgenoten
Bv; therapeut kan zich hulpeloos gaan voelen en incompetent voelen ten opzichte van de
behandeling
 Therapeut kan niet zonder hulp en steun een trauma behandelen
 Hoe meer de therapeut zich neerlegt bij het idee dat de patiënt hulpeloos is, hoe meer ze de
traumatische overdracht bestendigt en de patiënt onmachtig maakt (therapeut stelt zich op
als redder)
 Therapeut kan zich ook gaan identificeren met de gevoelens van de dader (verhaal van
patiënt gaan bagataliseren)
 Er komt zeer waarschijnlijk een dynamiek waarin het trauma wordt herhaald, vaak
met overheersing — onderwerping, soms ook geseksualiseerd
Bv; een kind heeft een grote mond en wil alles bepalen maar jij kan daar niet tegen
en moet der zogenaamd aanpakken. Je pakt hierdoor het kind haar regie af en wordt
dus dader

Behandelingscontract; bondgenootschap tussen patiënt en therapeut ontwikkelt door gezamenlijke
arbeid
 Relatie van existentiële betrokkenheid; beide partners wijden zich aan de taak van herstel
 Het therapeutisch contract dient expliciet en tot in details te worden uitgelegd aan de
patiënt

Belangrijke punten
 Spreek de waarheid en ben open
 Samenwerking is belangrijk; we doen het samen
 Er worden grenzen gesteld (blijf professioneel en weet wanneer je flexibel hierin kan zijn)