Jurisprudentie uitgewerkt
STAATS- EN BESTUURSRECHT I
Inhoudsopgave
Leereenheid 2 - Bestuursorgaan en belanghebbende-begrip ................................................................... 3
ABRvS 17 september 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3379, JB 2014/202 (Stichting bevordering kwaliteit
leefomgeving Schipholregio) .............................................................................................................................. 3
ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2271, AB 2017/348 (Mestbassin Mechelen)................ 4
ABRvS 20 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2001, AB 2018/287 (Minicamping De Heksenketel) ........... 5
ABRvS 21 juli 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1589, AB 2022/66 (Horecabedrijf Den Haag) ........................ 6
ABRvS 9 mei 1986, AB 1987/332 (Algemeen Belangenvereniging Bewoners Archipel Lelystad) ....7
ABRvS 23 augustus 2006, JB 2006/291 m.nt. Schlössels (De vereniging Land- en
Tuinbouworganisatie Noord). ............................................................................................................................ 8
ABRvS 17 mei 2006, JB 2006/211 (Alexandria ’66) ....................................................................................... 9
Leereenheid 3 – Bestuursbevoegdheden ......................................................................................................... 10
ABRvS 14 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3681, AB 2019/330 (Dwangsom afmeren
Amsterdam) ............................................................................................................................................................ 10
ABRvS 18 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX1858 (ontheffing bestemmingsplan Transportweg 19
Maasdijk). ................................................................................................................................................................ 11
Leereenheid 4 - Handelingen van bestuursorganen (algemeen) ............................................................. 12
ABRvS 10 april 1995, AB 1995/498 (Long Lin) .............................................................................................. 12
ABRvS 6 mei 1997, JB 1997/118 (Van Vlodrop B.V.) ................................................................................... 13
ABRvS 3 oktober 1996, JB 1996/231 (N.V. Luchthaven Schiphol) ..........................................................14
ABRvS 16 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:697, AB 2016/211 (Inzet videoteam Rotterdam).............14
ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2222, AB 2017/340 (Tipgeld bouwfraude) ................ 15
Leereenheid 5 - Soorten besluiten in de Awb ................................................................................................ 16
HR 21 oktober 2005, JB 2005/318 (Ludlage/Van Paradijs) ...................................................................... 16
ABRvS 26 oktober 2016, AB 2016/447 (Inherente afwijkingsbevoegdheid beleidsregels) ............... 17
CBb 8 maart 2022, ECLI:NL:CBB:2022:92, AB 2022/307 (Bijlage Besluit houders van dieren) ..... 17
Vz. AGRvS 20 december 1971, AB 1972/95 (algemeen verbindend verklaarde CAO) ..................... 18
ARRvS 11 januari 1982, AB 1982/356 (Woonwagenplan Noord-Holland) ........................................... 18
HR 23 oktober 1962, NJ 1963/20 (Landbouwschap) .................................................................................. 19
, HR 3 november 1964, NJ 1965/166 (APV Maarn)....................................................................................... 19
Leereenheid 6 - Normering van het bestuurshandelen ............................................................................. 20
HR 25 februari 1949, NJ 1949/558 (Doetinchemse woonruimteverordening)................................... 20
ABRvS 9 mei 1996, JB 1996/158, m.nt. Stroink (Kwantumhal Venlo) .................................................... 21
ABRvS 29 mei 2019, JB 2019/124, m.nt. C.L.G.F.H. Albers (Dakopbouw Amsterdam) .................... 22
ABRvS 2 februari 2022, JB 2022/44 m.nt. R.J.N. Schlössels (Harderwijk) .......................................... 24
ABRvS 23 november 2011, LJN BU5428 (Kamerverhuur Lelystad) ...................................................... 25
Leereenheid 8 - Algemene regels voor de uitoefening van besluitbevoegdheid (deel 2) en voor
bijzondere besluiten ............................................................................................................................................... 27
ABRvS 11 juni 2008, JB 2008/165 (Hennes & Mauritz) ............................................................................. 27
Leereenheid 9 - Overheid en privaatrecht ...................................................................................................... 27
HR 27 maart 1987, AB 1987/273 (Amsterdam/Ikon) ................................................................................. 27
HR 26 januari 1990, NJ 1991/393 m.nt. Scheltema (Windmill) .............................................................. 28
HR 8 juli 1991, NJ 1991/691 (Kunst- en Antiekstudio Lelystad) ............................................................... 29
HR 21 oktober 2005, JB 2005/318 m.nt. Van Maanen (Ludlage/Van Paradijs) ................................ 29
HR 10 maart 1972, ECLI:NL:HR:1972:AC1311 NJ 1972, 278 (Vermeulen/Lekkerkerker) .................... 30
HR 26 november 2021, AB 2022/11, m.nt. F.J. van Ommeren (Didam)............................................... 30
HR 24 december 2021, JB 2022/39, m.nt. C.L.G.F.H. Albers ................................................................... 31
Leereenheid 10 - Het publiek domein .............................................................................................................. 33
HR 5 juni 2009, JB 2009/171 m.nt. Peeters (Amsterdam/Geschiere) ................................................... 33
,Leereenheid 2 - Bestuursorgaan en belanghebbende-begrip
ABRvS 17 september 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3379, JB 2014/202 (Stichting
bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio)
Is het bestuur van de Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio een
bestuursorgaan of niet?
De Afdeling stelt dat ingevolge dit artikel een orgaan van een privaatrechtelijke rechtspersoon
een bestuursorgaan is als dat orgaan met openbaar gezag is bekleed. Daarvoor is bepalend of
aan dat orgaan een publiekrechtelijke bevoegdheid tot het eenzijdig bepalen van de rechtspositie
van andere rechtssubjecten is toegekend.
Openbaar gezag kan in beginsel alleen bij wettelijk voorschrift worden toegekend. Als een
wettelijk voorschrift ontbreekt, is een orgaan van een privaatrechtelijke rechtspersoon in beginsel
geen bestuursorgaan. Bij organen van privaatrechtelijke rechtspersonen die geldelijke uitkeringen
of op geld waardeerbare voorzieningen aan derden verstrekken, kan zich wel een uitzondering
op deze regel voordoen, waardoor die organen toch bestuursorgaan zijn. Deze uitzondering
geldt als aan twee cumulatieve vereisten is voldaan:
- de inhoudelijke criteria voor het verstrekken van geldelijke uitkeringen of voorzieningen
worden in beslissende mate bepaald door één of meer bestuursorganen als bedoeld in
artikel 1:1 lid 1 a Awb (het inhoudelijke vereiste). Dat bestuursorgaan hoeft geen
zeggenschap te hebben over een beslissing over een verstrekking in een individueel
geval;
- de verstrekking van deze uitkeringen of voorzieningen wordt in overwegende mate, dat
wil zeggen in beginsel voor 2/3 of meer, gefinancierd door één of meer
bestuursorganen als bedoeld in artikel 1:1 lid 1 a Awb (het financiële vereiste).
Daarbij geldt dat het bestuursorgaan of de bestuursorganen die in beslissende mate de criteria
bepalen in de zin van het inhoudelijke vereiste, niet noodzakelijkerwijs dezelfde hoeven te zijn als
het bestuursorgaan dat of de bestuursorganen die de verstrekking in overwegende mate
financieren in de zin van het financiële vereiste, aldus de Afdeling.
Uit de inhoudelijke en financiële band tussen (een orgaan van) een privaatrechtelijke
rechtspersoon en een of meer bestuursorganen als bedoeld in artikel 1:1, eerste lid, aanhef en
onder a, van de Awb volgt immers dat deze bestuursorganen een bepaalde taak aan zich hebben
getrokken.
5.3. De rechtbank is terecht tot het oordeel gekomen dat in dit geval niet is voldaan aan het
inhoudelijke vereiste.
Of sprake is van schrijdende gevallen – die in aanmerking komen voor een financiële vergoeding
dan wel een gebiedsgericht project – wordt beoordeeld door de situatie te toetsen aan het
Bestemmingsreglement. De inhoud van het Bestemmingsreglement is vastgesteld door publieke
en private partijen. Dat er meer publieke dan private partijen zijn bij het Convenant brengt, gelet
op de gelijkwaardige positie die partijen innemen, niet mee dat die publieke partijen in
, beslissende mate de inhoud van het Convenant en de daaruit voorvloeiende criteria zoals
neergelegd in het Bestemmingsreglement bepalen of hebben bepaald.
5.4. De rechtbank is evenzeer terecht tot het oordeel gekomen dat in dit geval evenmin is voldaan
aan het financiële vereiste.
“In het Convenant is vastgelegd dat Noord-Holland, Schiphol en Amsterdam ieder voor een gelijk
deel bijdragen aan de financiering van de bureaukosten van de stichting. Verder is daarin
vastgelegd dat Schiphol tien miljoen euro beschikbaar stelt uitsluitend bestemd voor de
financiering van schrijnende gevallen, de minister van Verkeer en Waterstaat tien miljoen euro
beschikbaar stelt uitsluitend bestemd voor de financiering van gebiedsgerichte projecten, en
Noord-Holland tien miljoen euro beschikbaar stelt voor de financiering van schrijnende gevallen
en gebiedsgerichte projecten. Hieruit blijkt dat de uitkeringen aan schrijnende gevallen niet in
overwegende mate worden gefinancierd door een of meer bestuursorganen in de zin van artikel
1:1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Awb.”.
“5.5. Gezien het voorgaande, heeft de rechtbank terecht overwogen dat het bestuur niet is aan
te merken als een bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1, eerste lid, aanhef en onder b, van
de Awb en de in de brief van 12 september 2012 medegedeelde beslissing niet als besluit in de
zin van artikel 1:3, eerste lid, van die wet. Zij heeft zich derhalve terecht onbevoegd verklaard van
het daartegen ingestelde beroep kennis te nemen.”.
ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2271, AB 2017/348 (Mestbassin
Mechelen)
Wanneer heeft iemand een persoonlijk belang? De Afdeling geeft het criterium ‘gevolgen van
enige betekenis’.
Bij besluit heeft het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem het verzoek
van appellanten om handhavend op te treden tegen een mestbassin afgewezen. Het mestbassin
was in 1989 gebouwd. Het bleek echter gebouwd te zijn in afwijking van de toen verleende
bouwvergunning.
Naar de tussenuitspraak van de rechtbank heeft het college een nieuw besluit op bezwaar moeten
nemen. De bezwaarmakers op meer dan 250 meter afstand van (de rand van) het mestbassin zijn
toen niet langer als belanghebbende aanmerkt. De rechtbank heeft dit besluit later in stand
gelaten. Waarna de appellanten in hoger beroep zijn gegaan. Zij stellen dat ondanks dat zij op
meer dan 250 meter van het mestbassin wonen, zij wel geuroverlast ondervinden in hun
woonomgeving. Vooral als het mestbassin net gevuld is en de wind in de richting van hun
woningen staat.
Voor het zijn van “belanghebbende” moet aannemelijk zijn dat ter plaatse van de woning of het
perceel van de betrokkene gevolgen van enige betekenis kunnen worden ondervonden. De
Afdeling geeft nu een nadere invulling van het criterium 'gevolgen van enige betekenis'.
Het uitgangspunt is dat degene die rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van een activiteit
die het besluit (zoals een bestemmingsplan of een vergunning) toestaat, in beginsel
STAATS- EN BESTUURSRECHT I
Inhoudsopgave
Leereenheid 2 - Bestuursorgaan en belanghebbende-begrip ................................................................... 3
ABRvS 17 september 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3379, JB 2014/202 (Stichting bevordering kwaliteit
leefomgeving Schipholregio) .............................................................................................................................. 3
ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2271, AB 2017/348 (Mestbassin Mechelen)................ 4
ABRvS 20 juni 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2001, AB 2018/287 (Minicamping De Heksenketel) ........... 5
ABRvS 21 juli 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1589, AB 2022/66 (Horecabedrijf Den Haag) ........................ 6
ABRvS 9 mei 1986, AB 1987/332 (Algemeen Belangenvereniging Bewoners Archipel Lelystad) ....7
ABRvS 23 augustus 2006, JB 2006/291 m.nt. Schlössels (De vereniging Land- en
Tuinbouworganisatie Noord). ............................................................................................................................ 8
ABRvS 17 mei 2006, JB 2006/211 (Alexandria ’66) ....................................................................................... 9
Leereenheid 3 – Bestuursbevoegdheden ......................................................................................................... 10
ABRvS 14 november 2018, ECLI:NL:RVS:2018:3681, AB 2019/330 (Dwangsom afmeren
Amsterdam) ............................................................................................................................................................ 10
ABRvS 18 juli 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX1858 (ontheffing bestemmingsplan Transportweg 19
Maasdijk). ................................................................................................................................................................ 11
Leereenheid 4 - Handelingen van bestuursorganen (algemeen) ............................................................. 12
ABRvS 10 april 1995, AB 1995/498 (Long Lin) .............................................................................................. 12
ABRvS 6 mei 1997, JB 1997/118 (Van Vlodrop B.V.) ................................................................................... 13
ABRvS 3 oktober 1996, JB 1996/231 (N.V. Luchthaven Schiphol) ..........................................................14
ABRvS 16 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:697, AB 2016/211 (Inzet videoteam Rotterdam).............14
ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2222, AB 2017/340 (Tipgeld bouwfraude) ................ 15
Leereenheid 5 - Soorten besluiten in de Awb ................................................................................................ 16
HR 21 oktober 2005, JB 2005/318 (Ludlage/Van Paradijs) ...................................................................... 16
ABRvS 26 oktober 2016, AB 2016/447 (Inherente afwijkingsbevoegdheid beleidsregels) ............... 17
CBb 8 maart 2022, ECLI:NL:CBB:2022:92, AB 2022/307 (Bijlage Besluit houders van dieren) ..... 17
Vz. AGRvS 20 december 1971, AB 1972/95 (algemeen verbindend verklaarde CAO) ..................... 18
ARRvS 11 januari 1982, AB 1982/356 (Woonwagenplan Noord-Holland) ........................................... 18
HR 23 oktober 1962, NJ 1963/20 (Landbouwschap) .................................................................................. 19
, HR 3 november 1964, NJ 1965/166 (APV Maarn)....................................................................................... 19
Leereenheid 6 - Normering van het bestuurshandelen ............................................................................. 20
HR 25 februari 1949, NJ 1949/558 (Doetinchemse woonruimteverordening)................................... 20
ABRvS 9 mei 1996, JB 1996/158, m.nt. Stroink (Kwantumhal Venlo) .................................................... 21
ABRvS 29 mei 2019, JB 2019/124, m.nt. C.L.G.F.H. Albers (Dakopbouw Amsterdam) .................... 22
ABRvS 2 februari 2022, JB 2022/44 m.nt. R.J.N. Schlössels (Harderwijk) .......................................... 24
ABRvS 23 november 2011, LJN BU5428 (Kamerverhuur Lelystad) ...................................................... 25
Leereenheid 8 - Algemene regels voor de uitoefening van besluitbevoegdheid (deel 2) en voor
bijzondere besluiten ............................................................................................................................................... 27
ABRvS 11 juni 2008, JB 2008/165 (Hennes & Mauritz) ............................................................................. 27
Leereenheid 9 - Overheid en privaatrecht ...................................................................................................... 27
HR 27 maart 1987, AB 1987/273 (Amsterdam/Ikon) ................................................................................. 27
HR 26 januari 1990, NJ 1991/393 m.nt. Scheltema (Windmill) .............................................................. 28
HR 8 juli 1991, NJ 1991/691 (Kunst- en Antiekstudio Lelystad) ............................................................... 29
HR 21 oktober 2005, JB 2005/318 m.nt. Van Maanen (Ludlage/Van Paradijs) ................................ 29
HR 10 maart 1972, ECLI:NL:HR:1972:AC1311 NJ 1972, 278 (Vermeulen/Lekkerkerker) .................... 30
HR 26 november 2021, AB 2022/11, m.nt. F.J. van Ommeren (Didam)............................................... 30
HR 24 december 2021, JB 2022/39, m.nt. C.L.G.F.H. Albers ................................................................... 31
Leereenheid 10 - Het publiek domein .............................................................................................................. 33
HR 5 juni 2009, JB 2009/171 m.nt. Peeters (Amsterdam/Geschiere) ................................................... 33
,Leereenheid 2 - Bestuursorgaan en belanghebbende-begrip
ABRvS 17 september 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3379, JB 2014/202 (Stichting
bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio)
Is het bestuur van de Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio een
bestuursorgaan of niet?
De Afdeling stelt dat ingevolge dit artikel een orgaan van een privaatrechtelijke rechtspersoon
een bestuursorgaan is als dat orgaan met openbaar gezag is bekleed. Daarvoor is bepalend of
aan dat orgaan een publiekrechtelijke bevoegdheid tot het eenzijdig bepalen van de rechtspositie
van andere rechtssubjecten is toegekend.
Openbaar gezag kan in beginsel alleen bij wettelijk voorschrift worden toegekend. Als een
wettelijk voorschrift ontbreekt, is een orgaan van een privaatrechtelijke rechtspersoon in beginsel
geen bestuursorgaan. Bij organen van privaatrechtelijke rechtspersonen die geldelijke uitkeringen
of op geld waardeerbare voorzieningen aan derden verstrekken, kan zich wel een uitzondering
op deze regel voordoen, waardoor die organen toch bestuursorgaan zijn. Deze uitzondering
geldt als aan twee cumulatieve vereisten is voldaan:
- de inhoudelijke criteria voor het verstrekken van geldelijke uitkeringen of voorzieningen
worden in beslissende mate bepaald door één of meer bestuursorganen als bedoeld in
artikel 1:1 lid 1 a Awb (het inhoudelijke vereiste). Dat bestuursorgaan hoeft geen
zeggenschap te hebben over een beslissing over een verstrekking in een individueel
geval;
- de verstrekking van deze uitkeringen of voorzieningen wordt in overwegende mate, dat
wil zeggen in beginsel voor 2/3 of meer, gefinancierd door één of meer
bestuursorganen als bedoeld in artikel 1:1 lid 1 a Awb (het financiële vereiste).
Daarbij geldt dat het bestuursorgaan of de bestuursorganen die in beslissende mate de criteria
bepalen in de zin van het inhoudelijke vereiste, niet noodzakelijkerwijs dezelfde hoeven te zijn als
het bestuursorgaan dat of de bestuursorganen die de verstrekking in overwegende mate
financieren in de zin van het financiële vereiste, aldus de Afdeling.
Uit de inhoudelijke en financiële band tussen (een orgaan van) een privaatrechtelijke
rechtspersoon en een of meer bestuursorganen als bedoeld in artikel 1:1, eerste lid, aanhef en
onder a, van de Awb volgt immers dat deze bestuursorganen een bepaalde taak aan zich hebben
getrokken.
5.3. De rechtbank is terecht tot het oordeel gekomen dat in dit geval niet is voldaan aan het
inhoudelijke vereiste.
Of sprake is van schrijdende gevallen – die in aanmerking komen voor een financiële vergoeding
dan wel een gebiedsgericht project – wordt beoordeeld door de situatie te toetsen aan het
Bestemmingsreglement. De inhoud van het Bestemmingsreglement is vastgesteld door publieke
en private partijen. Dat er meer publieke dan private partijen zijn bij het Convenant brengt, gelet
op de gelijkwaardige positie die partijen innemen, niet mee dat die publieke partijen in
, beslissende mate de inhoud van het Convenant en de daaruit voorvloeiende criteria zoals
neergelegd in het Bestemmingsreglement bepalen of hebben bepaald.
5.4. De rechtbank is evenzeer terecht tot het oordeel gekomen dat in dit geval evenmin is voldaan
aan het financiële vereiste.
“In het Convenant is vastgelegd dat Noord-Holland, Schiphol en Amsterdam ieder voor een gelijk
deel bijdragen aan de financiering van de bureaukosten van de stichting. Verder is daarin
vastgelegd dat Schiphol tien miljoen euro beschikbaar stelt uitsluitend bestemd voor de
financiering van schrijnende gevallen, de minister van Verkeer en Waterstaat tien miljoen euro
beschikbaar stelt uitsluitend bestemd voor de financiering van gebiedsgerichte projecten, en
Noord-Holland tien miljoen euro beschikbaar stelt voor de financiering van schrijnende gevallen
en gebiedsgerichte projecten. Hieruit blijkt dat de uitkeringen aan schrijnende gevallen niet in
overwegende mate worden gefinancierd door een of meer bestuursorganen in de zin van artikel
1:1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Awb.”.
“5.5. Gezien het voorgaande, heeft de rechtbank terecht overwogen dat het bestuur niet is aan
te merken als een bestuursorgaan in de zin van artikel 1:1, eerste lid, aanhef en onder b, van
de Awb en de in de brief van 12 september 2012 medegedeelde beslissing niet als besluit in de
zin van artikel 1:3, eerste lid, van die wet. Zij heeft zich derhalve terecht onbevoegd verklaard van
het daartegen ingestelde beroep kennis te nemen.”.
ABRvS 23 augustus 2017, ECLI:NL:RVS:2017:2271, AB 2017/348 (Mestbassin
Mechelen)
Wanneer heeft iemand een persoonlijk belang? De Afdeling geeft het criterium ‘gevolgen van
enige betekenis’.
Bij besluit heeft het college van burgemeester en wethouders van Gulpen-Wittem het verzoek
van appellanten om handhavend op te treden tegen een mestbassin afgewezen. Het mestbassin
was in 1989 gebouwd. Het bleek echter gebouwd te zijn in afwijking van de toen verleende
bouwvergunning.
Naar de tussenuitspraak van de rechtbank heeft het college een nieuw besluit op bezwaar moeten
nemen. De bezwaarmakers op meer dan 250 meter afstand van (de rand van) het mestbassin zijn
toen niet langer als belanghebbende aanmerkt. De rechtbank heeft dit besluit later in stand
gelaten. Waarna de appellanten in hoger beroep zijn gegaan. Zij stellen dat ondanks dat zij op
meer dan 250 meter van het mestbassin wonen, zij wel geuroverlast ondervinden in hun
woonomgeving. Vooral als het mestbassin net gevuld is en de wind in de richting van hun
woningen staat.
Voor het zijn van “belanghebbende” moet aannemelijk zijn dat ter plaatse van de woning of het
perceel van de betrokkene gevolgen van enige betekenis kunnen worden ondervonden. De
Afdeling geeft nu een nadere invulling van het criterium 'gevolgen van enige betekenis'.
Het uitgangspunt is dat degene die rechtstreeks feitelijke gevolgen ondervindt van een activiteit
die het besluit (zoals een bestemmingsplan of een vergunning) toestaat, in beginsel
