COST ACCOUNTING AND OPERATIONAL
CONTROL
WEEK 1
Hoofdstuk 2 & 4
Hoofdstuk 2 – Kostenbegrippen
2.1 – Product cost en period cost
De kostprijs bestaat uit de in geldtermijnen uitgedrukte waarde van de opgeofferde productiemiddelen voor het vervaardigen
van het product.
- ‘Idealiter’ worden alle voor de productie gemaakte kosten opgenomen in de kostprijs en dus al product cost verwerkt
Integrale kostprijs = alle kosten product cost > allee kosten die aan het product zijn toegerekend
In complexere situaties worden sommige kosten buiten de kostprijsberekening gelaten > period cost
- Hierdoor is de informatieve waarde van de kostprijs kleiner > het is niet meer de minimale verkoopprijs van wanneer je
quitte speelt.
- Het verschil tussen de omzet en de kostprijs moet zodanig zijn dat er een marge is om de period cost te kunnen
opvangen
Wanneer er geen voorraad mutatie is, dan heeft het wel of niet opnemen van een kostenpost in de kostprijs geen invloed op de
winst.
Wanneer er wel een voorraadmutatie is, heeft het wel of niet opnemen wel invloed op de winst
Direct costing = wanneer de constante kosten buiten de kostprijs worden gehouden en als period costs te verwerken
2.2 – werkelijke kosten en standaardkosten
Productiemiddel = zo ruim mogelijk, allee fysieke productiemiddelen, maar ook de arbeidskracht van het personeel
Wanneer de kostprijs wordt berekend over de werkelijke bestede kosten is deze pas bekend na dat het productieproces voltooid
is
Kan ook uitgaan van de kosten die gemaakt zouden mogen worden bij efficiënt verloop van het productieproces >
standaardkosten
- Indien de werkelijke kosten hoger blijken te zijn dan de standaardkosten, dan na de hand alsnog direct ten laste van het
resultaat brengen door ze als period cost te beschouwen
Door het gebruik van standaardkosten kunnen er aan de hand van berekeningen verspilling worden geanalyseerd en zo zoeken
naar oorzaken en oplossingen om te verbeteren in de efficiency
2.3 – Variabele kosten en constante kosten
Bedrijfsdrukte = de algemene benaming voor de omvang van de ondernemingsactiviteiten in een periode > de productie omvang
in een periode, waarbij het begrip productie een er ruime inhoud heeft
- Kan worden gemeten in bijv. aantallen vervaardigde producten, gereden km of het aantal verleende adviezen
Variabele kosten = kosten zijn eenheidsafhankelijk; bij een toename van de productie stijgen de totale variabele kosten
- Proportionele kosten: de kosten nemen evenredig met de productie toe
- Progressieve kosten: de kosten stijgen in verhouding sterker dan de productie
, - Degressieve kosten: de kosten nemen minder snel toe dan de bedrijfsdrukte
In alle gevallen neemt het absolute bedrag van de totale kosten toe, alleen de mate verschilt
Constante kosten = het periodieke kostenbedrag is niet afhankelijk van de bedrijfsdrukte, bijv de afschrijving van de huur van het
pand, deze wordt niet meer of minder naarmate de onderneming meer verkoopt
- Geldt alleen ‘binnen zekere productiegrenzen’ geeft aan dat de kosten niet veranderen binnen de bestaande capaciteit,
bereidt de onderneming zicht uit door een extra pand te huren dan kunnen deze kosten natuurlijk wel stijgen
o Het aannemen of meer laten werken van werknemers met een 0 urencontract
Bij uitbreiding van de productiecapaciteit gebeurt ‘stapsgewijs’
- Bij afname van de bedrijfsdrukte zal het minder snel voorkomen, de toename van constante kosten gaat sneller dan de
afname > naijlen
o Bijv. vast personeel kan niet zomaar het contract worden gewijzigd of opgezegd > wetgeving
Afschrijvingskosten zijn vaak vaste kosten, de afschrijving is namelijk on afhankelijk van het feit of de machines daadwerkelijk
gebruikt worden
- Wanneer de afschrijvingskosten worden gebaseerd op de intensiteit van het gebruik zijn deze kosten variabel > niet
verbruikte werkeenheden van de machines kunnen dan bewaard worden voor latere jaren
- Economische slijtage (ouder worden van de machines, worden minder waard en technologie wordt als maar beter)
weegt vaak zwaarder dan de technische slijtage van de machines (daadwerkelijke slijtage met kans op defecten)
Groot deel van de kosten bestaat uit grondstof, variabel. Maar door automatisering neemt het deel constante kosten van de
totale kosten toe
- Kopen van productiemiddelen kan meestal niet meer op korte termijn worden afgestoten zonder grote financiële
consequenties > deel constante kosten neemt toe > toename van robotisering door gebruik van complexe apparatuur
(hoge kosten)
- Wanneer de kosten voor een groot deel uit constante kosten bestaan > risico
Bedrijven proberen constante kosten te variabiliseren:
- Duurzame productiemiddelen huren om leasen
- Personeel wordt ingehuurd via uitzendbureaus
- Werk wordt uitbesteed
2.4 – Directe kosten en indirecte kosten
Directe kosten = kosten waarvan het duidelijk is ten behoeve van welke eenheid output ze zijn gemaakt. Ze zijn onmiddellijk toe
te rekenen
- Situatie waarbij enkel directe kosten zijn komt bij niet voor (te complexe economie), enkel in gebal van homogene
massaproductie
Indirecte kosten = kosten die niet onmiddellijk zijn te traceren naar een kostendrager (overheadcosts)
Door steeds meer ontwikkelingen wordt het deel indirecte kosten steeds groter, zoals de kosten van bedrijfshallen waar de
productie plaatsvindt, de kosten van het management, de kosten van werkvoorbereiders > bestonden in het vroege stadia van
de huidige industrie niet
- Groot deel nu > Research and development en Marketing > mensen achter de schermen
o Alleen als er een nieuw product wordt geproduceerd kunnen deze kosten als directe kosten worden
beschouwd, bij marketing kan er ongeacht een nieuw product niet aan een product worden gelinkt
2.5 – Private en externe kosten
, Private of interne kosten = kosten die de beslisser of individu zelf in zijn portemonnee voelt
Externe kosten = kosten die worden gedragen door de maatschappij
- Vooral in de vorm van milieuschade, gezondheidsschade en een mindere levenskwaliteit
Twee benaderingen om de hoogte van externe kosten te bepalen:
1. Een berekening maken van de kosten die gemaakt zouden moeten worden om de negatieve effecten te vermijden
2. De schade te proberen uit te drukken in een geldbedrag
Een maatschappelijke kostprijs kan hoger zijn dan de door de producent berekende private kostprijs
Maatschappelijke kosten = private kosten + externe kosten
- Wanneer er externe kosten optreden leidt het marktmechanisme niet tot een maatschappelijk optimale situatie
o Indien de externe kosten niet in de afweging worden meegenomen zal de uitkomst zijn dat er te veel
geproduceerd wordt
Overheid probeert producenten te dwingen externe kosten mee te nemen door kosten te internaliseren via
belastingen
2.6 – Relevante kosten en sunk costs
Sunk costs = kosten die voortvloeien uit in het verleden genomen beslissingen, maar die niet beïnvloed kunnen worden door de
beslissing waar de ondernemingsleiding op dat moment voor staat
- Sunk costs moeten (achteraf) wel betrokken te worden om bijv. het gevoerde beleid te evalueren
o Verschil tussen het ‘vooruitkijkende’ management accounting en het ‘terugkijkende’ financial accounting
- Sunk costs mogen rationeel geen rol spelen in de besluitvorming, omdat het kosten zijn die voortvloeien uit de in het
verleden genomen beslissingen
Makkelijker gezegd dan gedaan: in praktijk spelen er ook emotionele factoren mee
o Hebben vaak te maken met het feit dat mensen het moeilijk vinden om toe te geven dat ze in eerste
instantie fout zaten, soms tegen beter weten in foute beslissingen maken
2.7 – Kosten en misgelopen opbrengsten
Oppertunity costs = de misgelopen netto-opbrengst van het niet uitvoeren van een andere order
- De kosten van een economische keuze uitgedrukt in de opbrengst van de beste gemiste kans
- Ontstaan bij elke beslissing = knelpuntbeslissing
- Kan ook beschikbare tijd of beschikbare machinecapaciteit zijn
Hoofdstuk 4 – Kostprijs en bedrijfsdrukte
4.1 – Totale kosten en gemiddelde kosten
Gemiddelde kosten per eenheid = totale kosten/ aantal eenheden
Proportioneel variabele kosten zijn de gemiddelde kosten per eenheid > vast bedrag, onafhankelijk van de productie capaciteit
Constante kosten (= capaciteitskosten): worden gemaakt om productiecapaciteit ter beschikking te stellen, de mate waaring
gebruik word gemaakt van de capaciteit heeft geen invloed op de hoogte van de kosten > de gem kosten worden lager als de
capaciteit groter word, zelfde kosten wordt verdeeld over een groter aantal producten (geldt alleen binnen de
capaciteitsgrenzen)
4.2 – Verwachte bezetting en normale bezetting
Totale kosten / hoeveelheid output = variabele kosten / hoeveelheid output = constante kosten / hoeveelheid output
Kostprijs = gemiddelde kosten, dus kosten per eenheid
CONTROL
WEEK 1
Hoofdstuk 2 & 4
Hoofdstuk 2 – Kostenbegrippen
2.1 – Product cost en period cost
De kostprijs bestaat uit de in geldtermijnen uitgedrukte waarde van de opgeofferde productiemiddelen voor het vervaardigen
van het product.
- ‘Idealiter’ worden alle voor de productie gemaakte kosten opgenomen in de kostprijs en dus al product cost verwerkt
Integrale kostprijs = alle kosten product cost > allee kosten die aan het product zijn toegerekend
In complexere situaties worden sommige kosten buiten de kostprijsberekening gelaten > period cost
- Hierdoor is de informatieve waarde van de kostprijs kleiner > het is niet meer de minimale verkoopprijs van wanneer je
quitte speelt.
- Het verschil tussen de omzet en de kostprijs moet zodanig zijn dat er een marge is om de period cost te kunnen
opvangen
Wanneer er geen voorraad mutatie is, dan heeft het wel of niet opnemen van een kostenpost in de kostprijs geen invloed op de
winst.
Wanneer er wel een voorraadmutatie is, heeft het wel of niet opnemen wel invloed op de winst
Direct costing = wanneer de constante kosten buiten de kostprijs worden gehouden en als period costs te verwerken
2.2 – werkelijke kosten en standaardkosten
Productiemiddel = zo ruim mogelijk, allee fysieke productiemiddelen, maar ook de arbeidskracht van het personeel
Wanneer de kostprijs wordt berekend over de werkelijke bestede kosten is deze pas bekend na dat het productieproces voltooid
is
Kan ook uitgaan van de kosten die gemaakt zouden mogen worden bij efficiënt verloop van het productieproces >
standaardkosten
- Indien de werkelijke kosten hoger blijken te zijn dan de standaardkosten, dan na de hand alsnog direct ten laste van het
resultaat brengen door ze als period cost te beschouwen
Door het gebruik van standaardkosten kunnen er aan de hand van berekeningen verspilling worden geanalyseerd en zo zoeken
naar oorzaken en oplossingen om te verbeteren in de efficiency
2.3 – Variabele kosten en constante kosten
Bedrijfsdrukte = de algemene benaming voor de omvang van de ondernemingsactiviteiten in een periode > de productie omvang
in een periode, waarbij het begrip productie een er ruime inhoud heeft
- Kan worden gemeten in bijv. aantallen vervaardigde producten, gereden km of het aantal verleende adviezen
Variabele kosten = kosten zijn eenheidsafhankelijk; bij een toename van de productie stijgen de totale variabele kosten
- Proportionele kosten: de kosten nemen evenredig met de productie toe
- Progressieve kosten: de kosten stijgen in verhouding sterker dan de productie
, - Degressieve kosten: de kosten nemen minder snel toe dan de bedrijfsdrukte
In alle gevallen neemt het absolute bedrag van de totale kosten toe, alleen de mate verschilt
Constante kosten = het periodieke kostenbedrag is niet afhankelijk van de bedrijfsdrukte, bijv de afschrijving van de huur van het
pand, deze wordt niet meer of minder naarmate de onderneming meer verkoopt
- Geldt alleen ‘binnen zekere productiegrenzen’ geeft aan dat de kosten niet veranderen binnen de bestaande capaciteit,
bereidt de onderneming zicht uit door een extra pand te huren dan kunnen deze kosten natuurlijk wel stijgen
o Het aannemen of meer laten werken van werknemers met een 0 urencontract
Bij uitbreiding van de productiecapaciteit gebeurt ‘stapsgewijs’
- Bij afname van de bedrijfsdrukte zal het minder snel voorkomen, de toename van constante kosten gaat sneller dan de
afname > naijlen
o Bijv. vast personeel kan niet zomaar het contract worden gewijzigd of opgezegd > wetgeving
Afschrijvingskosten zijn vaak vaste kosten, de afschrijving is namelijk on afhankelijk van het feit of de machines daadwerkelijk
gebruikt worden
- Wanneer de afschrijvingskosten worden gebaseerd op de intensiteit van het gebruik zijn deze kosten variabel > niet
verbruikte werkeenheden van de machines kunnen dan bewaard worden voor latere jaren
- Economische slijtage (ouder worden van de machines, worden minder waard en technologie wordt als maar beter)
weegt vaak zwaarder dan de technische slijtage van de machines (daadwerkelijke slijtage met kans op defecten)
Groot deel van de kosten bestaat uit grondstof, variabel. Maar door automatisering neemt het deel constante kosten van de
totale kosten toe
- Kopen van productiemiddelen kan meestal niet meer op korte termijn worden afgestoten zonder grote financiële
consequenties > deel constante kosten neemt toe > toename van robotisering door gebruik van complexe apparatuur
(hoge kosten)
- Wanneer de kosten voor een groot deel uit constante kosten bestaan > risico
Bedrijven proberen constante kosten te variabiliseren:
- Duurzame productiemiddelen huren om leasen
- Personeel wordt ingehuurd via uitzendbureaus
- Werk wordt uitbesteed
2.4 – Directe kosten en indirecte kosten
Directe kosten = kosten waarvan het duidelijk is ten behoeve van welke eenheid output ze zijn gemaakt. Ze zijn onmiddellijk toe
te rekenen
- Situatie waarbij enkel directe kosten zijn komt bij niet voor (te complexe economie), enkel in gebal van homogene
massaproductie
Indirecte kosten = kosten die niet onmiddellijk zijn te traceren naar een kostendrager (overheadcosts)
Door steeds meer ontwikkelingen wordt het deel indirecte kosten steeds groter, zoals de kosten van bedrijfshallen waar de
productie plaatsvindt, de kosten van het management, de kosten van werkvoorbereiders > bestonden in het vroege stadia van
de huidige industrie niet
- Groot deel nu > Research and development en Marketing > mensen achter de schermen
o Alleen als er een nieuw product wordt geproduceerd kunnen deze kosten als directe kosten worden
beschouwd, bij marketing kan er ongeacht een nieuw product niet aan een product worden gelinkt
2.5 – Private en externe kosten
, Private of interne kosten = kosten die de beslisser of individu zelf in zijn portemonnee voelt
Externe kosten = kosten die worden gedragen door de maatschappij
- Vooral in de vorm van milieuschade, gezondheidsschade en een mindere levenskwaliteit
Twee benaderingen om de hoogte van externe kosten te bepalen:
1. Een berekening maken van de kosten die gemaakt zouden moeten worden om de negatieve effecten te vermijden
2. De schade te proberen uit te drukken in een geldbedrag
Een maatschappelijke kostprijs kan hoger zijn dan de door de producent berekende private kostprijs
Maatschappelijke kosten = private kosten + externe kosten
- Wanneer er externe kosten optreden leidt het marktmechanisme niet tot een maatschappelijk optimale situatie
o Indien de externe kosten niet in de afweging worden meegenomen zal de uitkomst zijn dat er te veel
geproduceerd wordt
Overheid probeert producenten te dwingen externe kosten mee te nemen door kosten te internaliseren via
belastingen
2.6 – Relevante kosten en sunk costs
Sunk costs = kosten die voortvloeien uit in het verleden genomen beslissingen, maar die niet beïnvloed kunnen worden door de
beslissing waar de ondernemingsleiding op dat moment voor staat
- Sunk costs moeten (achteraf) wel betrokken te worden om bijv. het gevoerde beleid te evalueren
o Verschil tussen het ‘vooruitkijkende’ management accounting en het ‘terugkijkende’ financial accounting
- Sunk costs mogen rationeel geen rol spelen in de besluitvorming, omdat het kosten zijn die voortvloeien uit de in het
verleden genomen beslissingen
Makkelijker gezegd dan gedaan: in praktijk spelen er ook emotionele factoren mee
o Hebben vaak te maken met het feit dat mensen het moeilijk vinden om toe te geven dat ze in eerste
instantie fout zaten, soms tegen beter weten in foute beslissingen maken
2.7 – Kosten en misgelopen opbrengsten
Oppertunity costs = de misgelopen netto-opbrengst van het niet uitvoeren van een andere order
- De kosten van een economische keuze uitgedrukt in de opbrengst van de beste gemiste kans
- Ontstaan bij elke beslissing = knelpuntbeslissing
- Kan ook beschikbare tijd of beschikbare machinecapaciteit zijn
Hoofdstuk 4 – Kostprijs en bedrijfsdrukte
4.1 – Totale kosten en gemiddelde kosten
Gemiddelde kosten per eenheid = totale kosten/ aantal eenheden
Proportioneel variabele kosten zijn de gemiddelde kosten per eenheid > vast bedrag, onafhankelijk van de productie capaciteit
Constante kosten (= capaciteitskosten): worden gemaakt om productiecapaciteit ter beschikking te stellen, de mate waaring
gebruik word gemaakt van de capaciteit heeft geen invloed op de hoogte van de kosten > de gem kosten worden lager als de
capaciteit groter word, zelfde kosten wordt verdeeld over een groter aantal producten (geldt alleen binnen de
capaciteitsgrenzen)
4.2 – Verwachte bezetting en normale bezetting
Totale kosten / hoeveelheid output = variabele kosten / hoeveelheid output = constante kosten / hoeveelheid output
Kostprijs = gemiddelde kosten, dus kosten per eenheid
