Meeting 3
Vignet 1
Wat is een bipolaire stoornis en welke factoren hebben hier invloed op?
Bipolair disorder - Carvalho
Ernstige en aanhoudende stemmingswisselingen kunnen resulteren in psychologische distress en
gedragsverslechtering, dat aanleiding kan zijn voor een onderliggende affectieve stoornis. Affectieve
stoornissen worden geclassificeerd langs een spectrum van unipolaire depressieve stoornis tot bipolaire
stoornis type 1 en 2.
De belangrijke karakteristiek dat bipolaire stoornis van andere affectieve stoornissen scheidt is de
aanwezigheid van terugkerende manische of hypomanische episodes die afwisselend zijn met depressieve
episodes.
Bipolaire stoornis type 1 wordt gedefinieerd door de aanwezigheid van manische episodes met verschillende
manifestaties, waaronder overmoed, grootsheid, spraakzaamheid, extreme ontremming, prikkelbaarheid,
verminderde behoefte aan slaap en verheven stemming. Psychotische symptomen zoals wanen en hallucinaties
komen voor in ongeveer 75% van de manische episodes.
Tijdens manische episodes kan de persoon ook beïnvloed worden door depressieve symptomen.
Bipolaire stoornis type 2 wordt voornamelijk gekarakteriseerd door episodes van depressie die afwisselend zijn
net hypomanie. De aanwezigheid van ten minste 1 hypomanische episode kan al overwogen worden als
diagnose van bipolaire stoornis type 2.
Cyclothyme stoornis wordt gekarakteriseerd door terugkerende depressieve en hypomanische staten, dat 2
jaar lang duurt. Deze stoornis voldoet niet aan de diagnose voor een ernstige affectieve episode.
Symptomen moeten minimaal aanwezig zijn voor 1 week voor een manische episode en 2 weken voor een
depressieve episode.
Het ontstaan van een bipolaire stoornis ontstaat vaak rond een leeftijd van 20 jaar. Vroeger ontstaan is vaak
geassocieerd met een slechte prognose, langere behandelingsvertraging, meer ernstige depressieve episodes
en hogere prevalenties van gelijktijdige angst en stoornissen in het gebruik van middelen.
De eerste episode van een bipolaire stoornis is vaak depressief en depressieve episodes duren vaak langer dan
(hypo)manische episodes. Hierdoor wordt bipolaire stoornis vaak fout geclassificeerd als ernstige depressieve
stoornis.
Epidemiologie en last van ziekte
De 12 maand prevalentie is ongeveer 2.4% en 1.5% respectievelijk. De prevalentie verschilt per land.
De prevalentie voor bipolaire stoornis type 1 is gelijk voor mannen en vrouwen, maar type 2 komt vaker voor
bij vrouwen. Mensen met bipolaire stoornis hebben 2 keer zoveel risico op de dood. Ongeveer 6 tot 7% van
mensen met bipolaire stoornis plegen zelfmoord.
Er zijn verschillende niet-psychiatrisch medische en sociologische condities gevonden als mogelijk
risicofactoren.
Mensen met bipolaire stoornis hebben hoge percentages van co-morbiditeit met angst, substantie gebruik,
persoonlijkheidsstoornis en ADHD. Bipolaire stoornis gaat ook samen met chronische medische condities zoals
metabolisch syndroom, migraine, obesitas en type 2 diabetes.
, Genetische en neurobiologische kenmerken
Erfelijkheid van bipolaire stoornis verschilt tussen 70 en 90%.
Genetica en neurobiologische paden spelen een rol in bipolaire stoornis.
Er is een model om geleidelijke stresssensibilisatie te verklaren dat leidt tot terugkerende affectieve episodes.
In dit model komt de eerste bipolaire episode voor door blootstelling aan een stressor. Opeenvolgende
episodes kunnen voorkomen zonder blootstelling aan de stressvolle gebeurtenis.
Een lange duur van ziekte is geassocieerd met verminderde corticale dikte van hersengebieden zoals
prefrontale cortex, dat een rol speelt in stress regulatie.
Epi-genetische mechanismen, deregulatie van mitochondriale functie, paden voor neuroplasticiteit, ontsteking
en stijging in oxidatieve en nitrosatieve stress zijn factoren dat zorgen voor meer neuroprogressie in bipolaire
stoornis. Afwijkingen in de HPA as speelt ook een rol in bipolaire stoornis.
Progressie in bipolaire stoornis kan zorgen voor vermindering in reactie op stemmings-stabiliserende medicatie
Management
Algemene principes
Uit een meta-analyse blijkt dat samenwerkende zorg in primaire zorg, zowel de mentale als fysieke gezondheid
verbeteren bij mensen met mentale ziektes, waaronder bipolaire stoornis.
Er zijn verschillende factoren die de selectie van behandeling beïnvloeden; voorkeur van de patiënt, andere
medische en psychiatrische aandoeningen en eerdere reacties op de behandeling, inclusief bijwerkingen.
Tijdens een acute episode, moet ervoor gezorgd worden dat de patiënt veilig is, door te bepalen of er risico is
op suïcide of agressie.
Behandeling van acute episodes
Farmacologische behandeling met antipsychotica of stemming stabilisator wordt het meest gebruikt voor acute
mania of hypomania. Uit netwerk meta-analyses blijkt dat risperidone effectiever is dan aripiprazole en
effectiever dan valproate in sommige analysen.
Als er voor patiënten met acute manie geen reactie is binnen 2 weken, moet er andere medicatie overwogen
worden. De combinatie van antipsychotica en stemmingsstabilisator bij ernstige manie, blijkt effectiever te zijn
dan beide medicatie losstaand.
Acute depressie
Er zijn maar 4 soorten medicatie goedgekeurd voor depressieve episode in bipolaire stoornis. Tijdens een
depressieve episode hebben patiënten meer bijwerkingen van medicatie behandelingen. Hierdoor wordt er
vaak een lage dosis met gradueel verhogen, gegeven.
Sommige combinatie behandelingen, waaronder antipsychotica en stemming stabilisators, worden
ondersteund met bewijs.
De combinatie van olanzapine en fluoxetine is effectiever dan olanzapine alleen
Lithium samen met lamotrigine is beter dan placebo + lithium voor depressie
Combinatie van quetiapine en lamotrigine is beter dan alleen quetiapine
Lurasidone is effectief in een 6 week trial voor behandelen van acute depressieve episode in patiënten
tussen de 10 en 17 jaar.
Behandeling met antidepressiva kan een risico hebben van veranderingen van hypomanie of manie tijdens de
behandeling. Uit onderzoek blijkt dat tweede-generatie antidepressiva effectief kan zijn voor korte termijn
handelen van bipolaire stoornis. Risico van veranderingen naar manie door antidepressiva, is groter voor
mensen met bipolaire stoornis type 1, dan type 2.
Vignet 1
Wat is een bipolaire stoornis en welke factoren hebben hier invloed op?
Bipolair disorder - Carvalho
Ernstige en aanhoudende stemmingswisselingen kunnen resulteren in psychologische distress en
gedragsverslechtering, dat aanleiding kan zijn voor een onderliggende affectieve stoornis. Affectieve
stoornissen worden geclassificeerd langs een spectrum van unipolaire depressieve stoornis tot bipolaire
stoornis type 1 en 2.
De belangrijke karakteristiek dat bipolaire stoornis van andere affectieve stoornissen scheidt is de
aanwezigheid van terugkerende manische of hypomanische episodes die afwisselend zijn met depressieve
episodes.
Bipolaire stoornis type 1 wordt gedefinieerd door de aanwezigheid van manische episodes met verschillende
manifestaties, waaronder overmoed, grootsheid, spraakzaamheid, extreme ontremming, prikkelbaarheid,
verminderde behoefte aan slaap en verheven stemming. Psychotische symptomen zoals wanen en hallucinaties
komen voor in ongeveer 75% van de manische episodes.
Tijdens manische episodes kan de persoon ook beïnvloed worden door depressieve symptomen.
Bipolaire stoornis type 2 wordt voornamelijk gekarakteriseerd door episodes van depressie die afwisselend zijn
net hypomanie. De aanwezigheid van ten minste 1 hypomanische episode kan al overwogen worden als
diagnose van bipolaire stoornis type 2.
Cyclothyme stoornis wordt gekarakteriseerd door terugkerende depressieve en hypomanische staten, dat 2
jaar lang duurt. Deze stoornis voldoet niet aan de diagnose voor een ernstige affectieve episode.
Symptomen moeten minimaal aanwezig zijn voor 1 week voor een manische episode en 2 weken voor een
depressieve episode.
Het ontstaan van een bipolaire stoornis ontstaat vaak rond een leeftijd van 20 jaar. Vroeger ontstaan is vaak
geassocieerd met een slechte prognose, langere behandelingsvertraging, meer ernstige depressieve episodes
en hogere prevalenties van gelijktijdige angst en stoornissen in het gebruik van middelen.
De eerste episode van een bipolaire stoornis is vaak depressief en depressieve episodes duren vaak langer dan
(hypo)manische episodes. Hierdoor wordt bipolaire stoornis vaak fout geclassificeerd als ernstige depressieve
stoornis.
Epidemiologie en last van ziekte
De 12 maand prevalentie is ongeveer 2.4% en 1.5% respectievelijk. De prevalentie verschilt per land.
De prevalentie voor bipolaire stoornis type 1 is gelijk voor mannen en vrouwen, maar type 2 komt vaker voor
bij vrouwen. Mensen met bipolaire stoornis hebben 2 keer zoveel risico op de dood. Ongeveer 6 tot 7% van
mensen met bipolaire stoornis plegen zelfmoord.
Er zijn verschillende niet-psychiatrisch medische en sociologische condities gevonden als mogelijk
risicofactoren.
Mensen met bipolaire stoornis hebben hoge percentages van co-morbiditeit met angst, substantie gebruik,
persoonlijkheidsstoornis en ADHD. Bipolaire stoornis gaat ook samen met chronische medische condities zoals
metabolisch syndroom, migraine, obesitas en type 2 diabetes.
, Genetische en neurobiologische kenmerken
Erfelijkheid van bipolaire stoornis verschilt tussen 70 en 90%.
Genetica en neurobiologische paden spelen een rol in bipolaire stoornis.
Er is een model om geleidelijke stresssensibilisatie te verklaren dat leidt tot terugkerende affectieve episodes.
In dit model komt de eerste bipolaire episode voor door blootstelling aan een stressor. Opeenvolgende
episodes kunnen voorkomen zonder blootstelling aan de stressvolle gebeurtenis.
Een lange duur van ziekte is geassocieerd met verminderde corticale dikte van hersengebieden zoals
prefrontale cortex, dat een rol speelt in stress regulatie.
Epi-genetische mechanismen, deregulatie van mitochondriale functie, paden voor neuroplasticiteit, ontsteking
en stijging in oxidatieve en nitrosatieve stress zijn factoren dat zorgen voor meer neuroprogressie in bipolaire
stoornis. Afwijkingen in de HPA as speelt ook een rol in bipolaire stoornis.
Progressie in bipolaire stoornis kan zorgen voor vermindering in reactie op stemmings-stabiliserende medicatie
Management
Algemene principes
Uit een meta-analyse blijkt dat samenwerkende zorg in primaire zorg, zowel de mentale als fysieke gezondheid
verbeteren bij mensen met mentale ziektes, waaronder bipolaire stoornis.
Er zijn verschillende factoren die de selectie van behandeling beïnvloeden; voorkeur van de patiënt, andere
medische en psychiatrische aandoeningen en eerdere reacties op de behandeling, inclusief bijwerkingen.
Tijdens een acute episode, moet ervoor gezorgd worden dat de patiënt veilig is, door te bepalen of er risico is
op suïcide of agressie.
Behandeling van acute episodes
Farmacologische behandeling met antipsychotica of stemming stabilisator wordt het meest gebruikt voor acute
mania of hypomania. Uit netwerk meta-analyses blijkt dat risperidone effectiever is dan aripiprazole en
effectiever dan valproate in sommige analysen.
Als er voor patiënten met acute manie geen reactie is binnen 2 weken, moet er andere medicatie overwogen
worden. De combinatie van antipsychotica en stemmingsstabilisator bij ernstige manie, blijkt effectiever te zijn
dan beide medicatie losstaand.
Acute depressie
Er zijn maar 4 soorten medicatie goedgekeurd voor depressieve episode in bipolaire stoornis. Tijdens een
depressieve episode hebben patiënten meer bijwerkingen van medicatie behandelingen. Hierdoor wordt er
vaak een lage dosis met gradueel verhogen, gegeven.
Sommige combinatie behandelingen, waaronder antipsychotica en stemming stabilisators, worden
ondersteund met bewijs.
De combinatie van olanzapine en fluoxetine is effectiever dan olanzapine alleen
Lithium samen met lamotrigine is beter dan placebo + lithium voor depressie
Combinatie van quetiapine en lamotrigine is beter dan alleen quetiapine
Lurasidone is effectief in een 6 week trial voor behandelen van acute depressieve episode in patiënten
tussen de 10 en 17 jaar.
Behandeling met antidepressiva kan een risico hebben van veranderingen van hypomanie of manie tijdens de
behandeling. Uit onderzoek blijkt dat tweede-generatie antidepressiva effectief kan zijn voor korte termijn
handelen van bipolaire stoornis. Risico van veranderingen naar manie door antidepressiva, is groter voor
mensen met bipolaire stoornis type 1, dan type 2.
