SAMENVATTING
BESTUURSRECHT
Staats- en bestuursrechtelijke aspecten voor de SJD’er – Kwartiel 1.2
Saxion Hogeschool Deventer
Sociaal-Juridische Dienstverlening
,Hoofdstuk 1 Inleiding bestuursrecht
Het bestuursrecht bevat de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen besturen en
de regels die de burger nodig heeft om tegen dit bestuur op te kunnen treden.
1.1 Indeling bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht -> de algemene regels in de Awb voor de verhouding tussen overheid en
burgers over de rechtsbescherming en handhaving.
Doelen Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving
Algemene wet Systematiseren en vereenvoudigen van de bestuursrechtelijke wetgeving
bestuursrecht Codificeren van normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld (opnemen in een wet)
Bijzonder bestuursrecht -> richt zich specifiek op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht, bijv.
vreemdelingenrecht, belastingrecht, socialezekerheidsrecht en milieurecht.
Materieel bestuursrecht
Regels of voorschriften in de vorm van geboden of verboden
Bijv. vergunningsaanvraag
Formeel bestuursrecht
De procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het optreden van de overheid iets te ondernemen.
Bijv. bezwaar maken tegen de afwijzing van een vergunning
1.2 Bronnen bestuursrecht
o Internationaal recht -> bijv. EVRM
o Nationaal recht -> bestaat uit een groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin
(gemaakt door regering + Staten-Generaal), bijv. Grondwet en Gemeentewet
o Jurisprudentie -> nieuwe regels die gevormd zijn door rechterlijke uitspraken en waar burger
en overheid rekening mee moet houden
o Ongeschreven (bestuurs)recht -> gewoonterecht waar de overheid rekening mee moet
houden en waarop de burger een beroep kan doen, bijv. vertrouwensbeginsel
1.3 Kenmerken bestuursrecht
o Legaliteitsbeginsel -> overheidshandelen moet gebaseerd zijn op wettelijke basis
- De overheid die de burger verplichtingen kan opleggen, is daartoe alleen in staat als de
bevoegdheid in een wet in formele zin is opgenomen.
- Het verbod of gebod mag vervolgens alleen door de lagere wetgever worden
opgenomen als de grondslag is terug te vinden in een wet in formele zin.
o Specialiteitsbeginsel -> overheidshandelen kan alleen worden aangewend voor het
specifieke doel waarvoor die wet is bedoeld
- De overheid mag bij het gebruik van een bevoegdheid, alleen het belang behartigen
waarvoor die regeling speciaal is bedoeld.
1.4 Gelede normstelling
De toepasselijkheid van een rechtsregel is niet zomaar in één wet te vinden, maar in een combinatie
van met elkaar samenhangende regelingen.
Een lagere regeling mag niet in strijd komen met een hogere.
1
, Verdragen
Overzicht
Statuut
regelgeving
Grondwet
van hoog
Wetten in formele zin
naar laag
Koninklijke besluiten die regels bevatten
Ministeriële regelingen (verordeningen)
Provinciale verordeningen
Gemeentelijke verordeningen en waterschapsverordeningen
Beleidsregels
Vergunningsvoorschriften
1.5 Openbare lichamen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidsmacht is verspreid over verschillende
openbare lichamen, die weer bestaan uit bestuursorganen:
o De Staat -> ministers en de regering
o De Provincie -> Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en de Commissaris Der Koning
o De Gemeenten -> Gemeenteraad, College Burgemeester en Wethouders en burgermeester
o De waterschappen
o Overige openbare lichamen
1.6 Communicatie met de overheid
Communicatie met de overheid kan plaatsvinden via de burger zelf, maar hij mag zich ook laten
bijstaan door een derde of zich laten vertegenwoordigen. De overheid mag weigeren dat een
bepaalde persoon iemand bijstaat of vertegenwoordigt als er ernstige bezwaren tegen de persoon
staan, mits deze persoon geen advocaat is (art. 2:2 Awb).
De communicatie met de overheid is meestal schriftelijk per brief, maar elektronisch kan ook als
kenbaar is gemaakt dat dit mogelijk is (art. 2:14 Awb).
2
BESTUURSRECHT
Staats- en bestuursrechtelijke aspecten voor de SJD’er – Kwartiel 1.2
Saxion Hogeschool Deventer
Sociaal-Juridische Dienstverlening
,Hoofdstuk 1 Inleiding bestuursrecht
Het bestuursrecht bevat de regels die de overheid nodig heeft om te kunnen en mogen besturen en
de regels die de burger nodig heeft om tegen dit bestuur op te kunnen treden.
1.1 Indeling bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht -> de algemene regels in de Awb voor de verhouding tussen overheid en
burgers over de rechtsbescherming en handhaving.
Doelen Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving
Algemene wet Systematiseren en vereenvoudigen van de bestuursrechtelijke wetgeving
bestuursrecht Codificeren van normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld (opnemen in een wet)
Bijzonder bestuursrecht -> richt zich specifiek op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht, bijv.
vreemdelingenrecht, belastingrecht, socialezekerheidsrecht en milieurecht.
Materieel bestuursrecht
Regels of voorschriften in de vorm van geboden of verboden
Bijv. vergunningsaanvraag
Formeel bestuursrecht
De procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het optreden van de overheid iets te ondernemen.
Bijv. bezwaar maken tegen de afwijzing van een vergunning
1.2 Bronnen bestuursrecht
o Internationaal recht -> bijv. EVRM
o Nationaal recht -> bestaat uit een groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin
(gemaakt door regering + Staten-Generaal), bijv. Grondwet en Gemeentewet
o Jurisprudentie -> nieuwe regels die gevormd zijn door rechterlijke uitspraken en waar burger
en overheid rekening mee moet houden
o Ongeschreven (bestuurs)recht -> gewoonterecht waar de overheid rekening mee moet
houden en waarop de burger een beroep kan doen, bijv. vertrouwensbeginsel
1.3 Kenmerken bestuursrecht
o Legaliteitsbeginsel -> overheidshandelen moet gebaseerd zijn op wettelijke basis
- De overheid die de burger verplichtingen kan opleggen, is daartoe alleen in staat als de
bevoegdheid in een wet in formele zin is opgenomen.
- Het verbod of gebod mag vervolgens alleen door de lagere wetgever worden
opgenomen als de grondslag is terug te vinden in een wet in formele zin.
o Specialiteitsbeginsel -> overheidshandelen kan alleen worden aangewend voor het
specifieke doel waarvoor die wet is bedoeld
- De overheid mag bij het gebruik van een bevoegdheid, alleen het belang behartigen
waarvoor die regeling speciaal is bedoeld.
1.4 Gelede normstelling
De toepasselijkheid van een rechtsregel is niet zomaar in één wet te vinden, maar in een combinatie
van met elkaar samenhangende regelingen.
Een lagere regeling mag niet in strijd komen met een hogere.
1
, Verdragen
Overzicht
Statuut
regelgeving
Grondwet
van hoog
Wetten in formele zin
naar laag
Koninklijke besluiten die regels bevatten
Ministeriële regelingen (verordeningen)
Provinciale verordeningen
Gemeentelijke verordeningen en waterschapsverordeningen
Beleidsregels
Vergunningsvoorschriften
1.5 Openbare lichamen
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat. Overheidsmacht is verspreid over verschillende
openbare lichamen, die weer bestaan uit bestuursorganen:
o De Staat -> ministers en de regering
o De Provincie -> Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en de Commissaris Der Koning
o De Gemeenten -> Gemeenteraad, College Burgemeester en Wethouders en burgermeester
o De waterschappen
o Overige openbare lichamen
1.6 Communicatie met de overheid
Communicatie met de overheid kan plaatsvinden via de burger zelf, maar hij mag zich ook laten
bijstaan door een derde of zich laten vertegenwoordigen. De overheid mag weigeren dat een
bepaalde persoon iemand bijstaat of vertegenwoordigt als er ernstige bezwaren tegen de persoon
staan, mits deze persoon geen advocaat is (art. 2:2 Awb).
De communicatie met de overheid is meestal schriftelijk per brief, maar elektronisch kan ook als
kenbaar is gemaakt dat dit mogelijk is (art. 2:14 Awb).
2
