Ethiek
,Hoorcollege 1: Inleiding
Literatuur gaat om een kritisch begrip van wat je leest, geen stof om uit je hoofd te
leren.
- Overzie eerst de tekst
Wat is de titel, onderwerp, auteur, hoe zit de tekst in elkaar
- Lees de tekst in context van plaats in cursus
- Zie dat elke tekst een positie en interpretatie van de auteur is
Ethische vraag?
1. Moeten alle kinderen naar school?
Vraag naar een norm wordt de vraag is ethisch. Normatief stelt hoe het hoort,
maar zijn geen feiten
2. Schijnt buiten de zon?
Informatieve vraag: vraag naar een feit is NOOIT ethisch, maar een vraag
naar een norm dan wel ethisch: Moeten alle kinderen naar school?
3. Mogen ouders zelf weten hoe zij hun kind opvoeden?
Normatieve vraag, dus ethische vraag
4. Is het een jongen of een meisje?
Is dit een feit of norm? Eigenlijk 4 genders: vrouwlijk brein, mannelijk lijf of
mannenbrein in een vrouwenlijf. Werkelijkheid is complex ivm biologische en
maatschappelijke genders. Tien jaar geleden had iedereen gezegd dat het
geen ethische vraag is, maar nu is dat niet meer zo'n duidelijke norm.
Pedagogiek is een normatieve wetenschap, omdat ze normeert wat (goed)
opvoeden is. Je verhoudt zich daar bewust toe en denk over het goede. Pedagogen
moeten goed kunnen handelen in de praktijk met in acht houding van de
beroepshouding en beroepscode.
Ethiek is:
- van oudsher een belangrijk onderdeel van praktische filosofie
- vraag naar het goede leven
- kritisch onderzoek naar morele opvattingen
- nadenken over goed handelen
- systematische reflectie op moraal: geheel van waarden en normen
waarde: abstracte nastrevenswaardige voorstelling van goede
4 vormen van ethiek:
- Descriptieve ethiek
1
, Beschrijvende ethiek. Beschrijft de moraal in een gemeenschap. Gaat over
feiten; iemand beschrijft hoe verschillende bevolkingsgroepen over eerwraak
denken, wat hun argumenten zijn etc. Of beschrijft hoe sociaal werkers over
beroepsgeheim denken. Historische en maatschappelijke context,
objectiverend. Beroepsethiek
- Prescriptieve of normatieve ethiek
Voorschrijvende ethiek. Hoe mensen zich moeten gedragen. Je kunt
algemene principes zoeken die helpen om te bepalen wat moreel juist gedrag
is. Het is een voorschrift; wat is juist? Rechtvaardiging, waarden en normen.
Ethische theorieën. Vb: sociaal werker respecteert zijn cliënten, beroepscode
● Consequentialisme
● Deontologie
● Zorgethiek
● Deugdethiek
- Meta-ethiek
Morele vraagstukken van hoger abstractieniveau. Reflecteert op betekenis,
herkomst en geldigheid. Denkt na over ethiek. Fundament, concepten,
aanname
- Toegepaste ethiek
Ethiek voor een bepaald vakgebied
Mensen hebben verschillende morele oordelen. Dit hangt samen met individu, tijd &
cultuur en smaak & conventie. Moeten we dan een universele theorie tegenover
stellen? Of moet een ieder zelf uitmaken wat goed of slecht is? Dit is een serieus
probleem voor de ethiek (meta-ethisch probleem)
2
, Casus Cynthia/Mohammed
1. Ik snap dat je iemand in de familie wil die ook Marokkaans is en geen
autochtone jongen om je cultuur te behouden, taalbarrière voorkomen met
familie. Misschien is hij zelf ook geslagen geweest en heeft hij die opvoeding
gekregen. Hij denkt dat hij het beste doet voor zijn zus door te slaan; hij heeft
waarschijnlijk het beste voor zijn zus
2. Slaan is niet de oplossing, in gesprek gaan met Mohammed waarom een
autochtone jongen ‘verkeerd’ is in zijn ogen. Zijn zus kan haar eigen keuzes
maken. Je kan de relatie van broer-zus schaden als je slaat.
3. Empathie tonen, gesprek aangaan om elkaar te begrijpen zonder dat er felle
discussies ontstaan. Gelijkwaardigheid dat centraal staat: jij moet mij
begrijpen maar ik jou ook. Waarden: gelijkwaardigheid, werkrelatie,
veiligheid, lichamelijke integriteit.
4. Denk het wel, geeft richtlijn. Meldplicht staat erin vermeld.
5. Uitvragen waarom Mohammed dit zou doen, zijn beredenering, empathie
tonen, maar wel met een boodschap dat slaan niet de oplossing is en dat er
andere oplossingen zijn en aan hem vragen welke andere opties er zijn
6. Universalisme. Ik ben het ermee eens dat slaan niet de oplossing is, omdat
dit voor het kind grote gevolgen kan hebben, maar ik geloof er ook in dat
normen en waarden kunnen veranderen over de tijd heen
7. Het betekent dat ik Mohammeds uitspraak deels kan begrijpen, maar wil ik
ook weten met welke reden hij zijn zus zou slaan. Is dit omdat ze zoent met
een autochtone jongen ivm machtsverhouding? Niet gelovig?
3
,Hoorcollege 1: Inleiding
Literatuur gaat om een kritisch begrip van wat je leest, geen stof om uit je hoofd te
leren.
- Overzie eerst de tekst
Wat is de titel, onderwerp, auteur, hoe zit de tekst in elkaar
- Lees de tekst in context van plaats in cursus
- Zie dat elke tekst een positie en interpretatie van de auteur is
Ethische vraag?
1. Moeten alle kinderen naar school?
Vraag naar een norm wordt de vraag is ethisch. Normatief stelt hoe het hoort,
maar zijn geen feiten
2. Schijnt buiten de zon?
Informatieve vraag: vraag naar een feit is NOOIT ethisch, maar een vraag
naar een norm dan wel ethisch: Moeten alle kinderen naar school?
3. Mogen ouders zelf weten hoe zij hun kind opvoeden?
Normatieve vraag, dus ethische vraag
4. Is het een jongen of een meisje?
Is dit een feit of norm? Eigenlijk 4 genders: vrouwlijk brein, mannelijk lijf of
mannenbrein in een vrouwenlijf. Werkelijkheid is complex ivm biologische en
maatschappelijke genders. Tien jaar geleden had iedereen gezegd dat het
geen ethische vraag is, maar nu is dat niet meer zo'n duidelijke norm.
Pedagogiek is een normatieve wetenschap, omdat ze normeert wat (goed)
opvoeden is. Je verhoudt zich daar bewust toe en denk over het goede. Pedagogen
moeten goed kunnen handelen in de praktijk met in acht houding van de
beroepshouding en beroepscode.
Ethiek is:
- van oudsher een belangrijk onderdeel van praktische filosofie
- vraag naar het goede leven
- kritisch onderzoek naar morele opvattingen
- nadenken over goed handelen
- systematische reflectie op moraal: geheel van waarden en normen
waarde: abstracte nastrevenswaardige voorstelling van goede
4 vormen van ethiek:
- Descriptieve ethiek
1
, Beschrijvende ethiek. Beschrijft de moraal in een gemeenschap. Gaat over
feiten; iemand beschrijft hoe verschillende bevolkingsgroepen over eerwraak
denken, wat hun argumenten zijn etc. Of beschrijft hoe sociaal werkers over
beroepsgeheim denken. Historische en maatschappelijke context,
objectiverend. Beroepsethiek
- Prescriptieve of normatieve ethiek
Voorschrijvende ethiek. Hoe mensen zich moeten gedragen. Je kunt
algemene principes zoeken die helpen om te bepalen wat moreel juist gedrag
is. Het is een voorschrift; wat is juist? Rechtvaardiging, waarden en normen.
Ethische theorieën. Vb: sociaal werker respecteert zijn cliënten, beroepscode
● Consequentialisme
● Deontologie
● Zorgethiek
● Deugdethiek
- Meta-ethiek
Morele vraagstukken van hoger abstractieniveau. Reflecteert op betekenis,
herkomst en geldigheid. Denkt na over ethiek. Fundament, concepten,
aanname
- Toegepaste ethiek
Ethiek voor een bepaald vakgebied
Mensen hebben verschillende morele oordelen. Dit hangt samen met individu, tijd &
cultuur en smaak & conventie. Moeten we dan een universele theorie tegenover
stellen? Of moet een ieder zelf uitmaken wat goed of slecht is? Dit is een serieus
probleem voor de ethiek (meta-ethisch probleem)
2
, Casus Cynthia/Mohammed
1. Ik snap dat je iemand in de familie wil die ook Marokkaans is en geen
autochtone jongen om je cultuur te behouden, taalbarrière voorkomen met
familie. Misschien is hij zelf ook geslagen geweest en heeft hij die opvoeding
gekregen. Hij denkt dat hij het beste doet voor zijn zus door te slaan; hij heeft
waarschijnlijk het beste voor zijn zus
2. Slaan is niet de oplossing, in gesprek gaan met Mohammed waarom een
autochtone jongen ‘verkeerd’ is in zijn ogen. Zijn zus kan haar eigen keuzes
maken. Je kan de relatie van broer-zus schaden als je slaat.
3. Empathie tonen, gesprek aangaan om elkaar te begrijpen zonder dat er felle
discussies ontstaan. Gelijkwaardigheid dat centraal staat: jij moet mij
begrijpen maar ik jou ook. Waarden: gelijkwaardigheid, werkrelatie,
veiligheid, lichamelijke integriteit.
4. Denk het wel, geeft richtlijn. Meldplicht staat erin vermeld.
5. Uitvragen waarom Mohammed dit zou doen, zijn beredenering, empathie
tonen, maar wel met een boodschap dat slaan niet de oplossing is en dat er
andere oplossingen zijn en aan hem vragen welke andere opties er zijn
6. Universalisme. Ik ben het ermee eens dat slaan niet de oplossing is, omdat
dit voor het kind grote gevolgen kan hebben, maar ik geloof er ook in dat
normen en waarden kunnen veranderen over de tijd heen
7. Het betekent dat ik Mohammeds uitspraak deels kan begrijpen, maar wil ik
ook weten met welke reden hij zijn zus zou slaan. Is dit omdat ze zoent met
een autochtone jongen ivm machtsverhouding? Niet gelovig?
3
