Actoren in de strafrechtspleging
Week 1:
Hoofdstuk 1 Inleiding
3 Fasen strafproces: Opsporing Vervolging Tenuitvoerlegging.
Belangrijkste taak politie:
- Opsporen verdachte
- Bewijs fixen.
Verder heb je nog bijzondere opsporingsdiensten (BOD’en) voor opsporing op specifieke
terreinen.
OvJ stuurt het onderzoek van politie en BOD’en. Bij het gebruik van bijzondere middelen
moet OvJ toestemming vragen aan rechter-commissaris.
Heeft politie genoeg bewijs dan wordt de zaak overgedragen aan het OM.
Vervolgens kan Officier van Justitie vervolgens:
- Dagvaarden
- Seponeren
- Transactie
Reclassering doet onderzoek naar achtergrond en het recidiverisico van de verdachte.
Na onherroepelijk worden vh vonnis volgt de tenuitvoerlegging. Centraal Justitieel
Incassobureau (CJIB) coördineert de strafrechtelijke beslissingen + inning van opgelegde
boetes. Vrijheidsbenemende straffen en maatregelen geschiedt door Dienst Justitiële
Inrichtingen (gevangeniswezen). Reclassering overziet de taakstraffen.
Hoofdstuk 2 De politie
2.1 Inleiding
Politieorganisatie is hiërarchisch ingericht:
- Van aspirant (student) tot eerste hoofdcommissaris (korpschef).
Echter is er wel een grote discretionaire ruimte: ruimte voor politiemensen op straat om hun
eigen inzicht te volgen en zelfstandig te beslissen over bijv. het opmaken van een proces-
verbaal.
Nederlandse politie wil verankerd zijn in lokale gemeenschap (gebiedsgebonden politiewerk
of dichtbijpolitie).
,2.2 Politie in Nederland
2.2.1 Een beknopte politiegeschiedenis
Jaren 60 (1960) rellen in Amsterdam. Formeel ingestelde politie reageerde repressief.
Kritiek Politie stelde in grote steden wijkagenten aan.
Taak wijkagenten: sociale contacten tussen politie en burgerij verbeteren.
1977:
- Rapport Politie in Verandering.
- Wijkteammodel: kleinschalige wijkteams. Politie staat dicht bij burgers.
1994:
- 148 Gemeentelijke politiekorpsen + 17 disctricten Korps Rijkspolitie Omgevormd
tot 25 regionale politiekorpsen + Korps Landelijke Politiediensten (KLPD).
2.2.2 Enkele ontwikkelingen in de laatste jaren
Hoofdelementen in de organisatie vd politie zijn kleinschalig gebiedsgebonden politieteams
met daarin (onder andere) politiemensen die speciaal zijn aangewezen voor het leggen van
verbindingen tussen politie en buurt.
Belangrijkste ontwikkeling voor de politie is momenteel de digitalisering vd samenleving.
Heeft invloed op aard en omvang van criminaliteit en op hoe de politie haar werk doet.
Sensing = geautomatiseerde waarnemingen via sensoren en camera’s.
Intelligence = geanalyseerde informatie op grond waarvan beslissingen over de uitvoering vd
politie worden genomen.
2.2.3 De politieorganisatie vandaag de dag
Kabinet Rutte 1 (2010-2012) Landelijke politie:
- 10 Regionale eenheden
- 1 Landelijke eenheid.
- Onder leiding van 1 korpschef.
Regionale eenheden: regionale diensten, districten en divisies.
- Regionale dienst:
o Regionale recherche.
- Districten:
o Lokale robuuste basisteams.
o Districtsrecherche (richt zich op high impact crime).
o Flexteams
- Divisies:
o Gespecialiseerde afdelingen (bijv. zedenpolitie of jeugdpolitie).
Landelijke eenheid:
- Gespecialiseerde diensten waaronder Dienst Landelijke Recherche.
,2.3 Politiewerk
2.3.1 De wettelijke politietaak
Taken Politie:
- Handhaven Strafrechtelijke rechtsorde OvJ
- Handhaving Openbare orde Burgermeester
- Hulpverlening
Handhaven vd rechtsorde = het in stand houden vd legitieme maatschappelijke
verhoudingen en aanspraken. 2 Verschillende invalshoeken:
a) Handhaven vd wet of ‘strafrechtelijke handhaving vd rechtsorde’
a. Gebruikmaking van wettelijke dwangmiddelen en bijzondere
opsporingsbevoegdheden.
b) Handhaven vd maatschappelijke orde
a. In stand houden vd normale sociale en fysieke patronen in de publieke
ruimte.
Kleine zaken door politiemensen van basisteams.
Grote zaken door recherche-eenheden op regionaal of landelijk niveau.
2.3.2 Politie als maatschappelijke functie
De politie Politieorganisatie
Politie Politiefunctie in de samenleving.
Essentie van politie is sociale controle:
- Informele sociale controle:
o Krijgt vorm en inhoud door de activiteiten van mensen onderling, in hun
alledaagse leefomgeving.
Niet bewust bezig met sociale controle, ze zorgen voor elkaar, letten
op elkaar en corrigeren elkaar.
- Formele sociale controle:
o Indien deze wordt uitgeoefend door mensen die op grond van regels in de
samenleving die controle als speciale taak hebben.
Politiemensen hebben vooral mogelijkheden om invloed uit te oefenen op het gedrag van
burgers indien zij aansluiten bij informele processen van sociale controle. Op haar beurt
heeft informele sociale controle ook grenzen. Burgers houden elkaar in de gaten en
corrigeren elkaar, maar geregeld doen zich situaties voor die zij niet kunnen oplossen zonder
inmenging van officiële instanties.
2.3.3 De politietaak in de praktijk
4 Hoofdprocessen van basispolitiewerk (Inrichtingsplan Nationale Politie):
Intake en Service: receptiefunctie, opvang publiek, opnemen aangiften.
Noodhulp: surveillance
Handhaving vd openbare orde
Opsporing van strafbare feiten
, 2 Deling in hoe de politie haar werk organiseert:
- Politiestraatwerk
- Recherche- of opsporingswerk.
2.3.4 Straatwerk
Politiestraatwerk is een controle van rechtsregels.
Bij wijkagenten: controle van rechtsregels + hulpverlening + netwerken.
Bij demonstraties en evenementen heeft politie ene speciaal ordehandhavende taak.
Crowd management = het in goede banen leiden van grote groepen mensen.
2.3.5 Recherchewerk of opsporing
Opsporing vindt plaats op verschillende niveaus in politieorganisatie:
- Lokale en regionale opsporing basisteams en regionale eenheden
- (Inter)nationale opsporing Landelijke eenheid.
Voor het oplossen van delicten zijn 2 hoofdroutes (A en B):
2.3.6 Probleemgericht werken
Politiestrategie onderscheid 3 soorten delicten:
Veelvoorkomende criminaliteit (VVC, zoals diefstal, zakkenrollerij, vernieling);
High impact crime (HIC, huiselijk geweld, woninginbraak, moord);
Criminaliteit die de samenleving ondermijnt (Criminele samenwerkingsverbanden).
De politie heeft niet voor elke categorie een aparte aanpak noemt. Op hoofdlijnen is de
aanpak voor elke delictsoort:
Incidentgerichte aanpak:
o Voor zaken die snel en eenvoudig af te handelen zijn (bijv. dronken
bestuurder).
o Voor zaken met een maatschappelijke prioriteit (bijv. zedendelict, moord)
Week 1:
Hoofdstuk 1 Inleiding
3 Fasen strafproces: Opsporing Vervolging Tenuitvoerlegging.
Belangrijkste taak politie:
- Opsporen verdachte
- Bewijs fixen.
Verder heb je nog bijzondere opsporingsdiensten (BOD’en) voor opsporing op specifieke
terreinen.
OvJ stuurt het onderzoek van politie en BOD’en. Bij het gebruik van bijzondere middelen
moet OvJ toestemming vragen aan rechter-commissaris.
Heeft politie genoeg bewijs dan wordt de zaak overgedragen aan het OM.
Vervolgens kan Officier van Justitie vervolgens:
- Dagvaarden
- Seponeren
- Transactie
Reclassering doet onderzoek naar achtergrond en het recidiverisico van de verdachte.
Na onherroepelijk worden vh vonnis volgt de tenuitvoerlegging. Centraal Justitieel
Incassobureau (CJIB) coördineert de strafrechtelijke beslissingen + inning van opgelegde
boetes. Vrijheidsbenemende straffen en maatregelen geschiedt door Dienst Justitiële
Inrichtingen (gevangeniswezen). Reclassering overziet de taakstraffen.
Hoofdstuk 2 De politie
2.1 Inleiding
Politieorganisatie is hiërarchisch ingericht:
- Van aspirant (student) tot eerste hoofdcommissaris (korpschef).
Echter is er wel een grote discretionaire ruimte: ruimte voor politiemensen op straat om hun
eigen inzicht te volgen en zelfstandig te beslissen over bijv. het opmaken van een proces-
verbaal.
Nederlandse politie wil verankerd zijn in lokale gemeenschap (gebiedsgebonden politiewerk
of dichtbijpolitie).
,2.2 Politie in Nederland
2.2.1 Een beknopte politiegeschiedenis
Jaren 60 (1960) rellen in Amsterdam. Formeel ingestelde politie reageerde repressief.
Kritiek Politie stelde in grote steden wijkagenten aan.
Taak wijkagenten: sociale contacten tussen politie en burgerij verbeteren.
1977:
- Rapport Politie in Verandering.
- Wijkteammodel: kleinschalige wijkteams. Politie staat dicht bij burgers.
1994:
- 148 Gemeentelijke politiekorpsen + 17 disctricten Korps Rijkspolitie Omgevormd
tot 25 regionale politiekorpsen + Korps Landelijke Politiediensten (KLPD).
2.2.2 Enkele ontwikkelingen in de laatste jaren
Hoofdelementen in de organisatie vd politie zijn kleinschalig gebiedsgebonden politieteams
met daarin (onder andere) politiemensen die speciaal zijn aangewezen voor het leggen van
verbindingen tussen politie en buurt.
Belangrijkste ontwikkeling voor de politie is momenteel de digitalisering vd samenleving.
Heeft invloed op aard en omvang van criminaliteit en op hoe de politie haar werk doet.
Sensing = geautomatiseerde waarnemingen via sensoren en camera’s.
Intelligence = geanalyseerde informatie op grond waarvan beslissingen over de uitvoering vd
politie worden genomen.
2.2.3 De politieorganisatie vandaag de dag
Kabinet Rutte 1 (2010-2012) Landelijke politie:
- 10 Regionale eenheden
- 1 Landelijke eenheid.
- Onder leiding van 1 korpschef.
Regionale eenheden: regionale diensten, districten en divisies.
- Regionale dienst:
o Regionale recherche.
- Districten:
o Lokale robuuste basisteams.
o Districtsrecherche (richt zich op high impact crime).
o Flexteams
- Divisies:
o Gespecialiseerde afdelingen (bijv. zedenpolitie of jeugdpolitie).
Landelijke eenheid:
- Gespecialiseerde diensten waaronder Dienst Landelijke Recherche.
,2.3 Politiewerk
2.3.1 De wettelijke politietaak
Taken Politie:
- Handhaven Strafrechtelijke rechtsorde OvJ
- Handhaving Openbare orde Burgermeester
- Hulpverlening
Handhaven vd rechtsorde = het in stand houden vd legitieme maatschappelijke
verhoudingen en aanspraken. 2 Verschillende invalshoeken:
a) Handhaven vd wet of ‘strafrechtelijke handhaving vd rechtsorde’
a. Gebruikmaking van wettelijke dwangmiddelen en bijzondere
opsporingsbevoegdheden.
b) Handhaven vd maatschappelijke orde
a. In stand houden vd normale sociale en fysieke patronen in de publieke
ruimte.
Kleine zaken door politiemensen van basisteams.
Grote zaken door recherche-eenheden op regionaal of landelijk niveau.
2.3.2 Politie als maatschappelijke functie
De politie Politieorganisatie
Politie Politiefunctie in de samenleving.
Essentie van politie is sociale controle:
- Informele sociale controle:
o Krijgt vorm en inhoud door de activiteiten van mensen onderling, in hun
alledaagse leefomgeving.
Niet bewust bezig met sociale controle, ze zorgen voor elkaar, letten
op elkaar en corrigeren elkaar.
- Formele sociale controle:
o Indien deze wordt uitgeoefend door mensen die op grond van regels in de
samenleving die controle als speciale taak hebben.
Politiemensen hebben vooral mogelijkheden om invloed uit te oefenen op het gedrag van
burgers indien zij aansluiten bij informele processen van sociale controle. Op haar beurt
heeft informele sociale controle ook grenzen. Burgers houden elkaar in de gaten en
corrigeren elkaar, maar geregeld doen zich situaties voor die zij niet kunnen oplossen zonder
inmenging van officiële instanties.
2.3.3 De politietaak in de praktijk
4 Hoofdprocessen van basispolitiewerk (Inrichtingsplan Nationale Politie):
Intake en Service: receptiefunctie, opvang publiek, opnemen aangiften.
Noodhulp: surveillance
Handhaving vd openbare orde
Opsporing van strafbare feiten
, 2 Deling in hoe de politie haar werk organiseert:
- Politiestraatwerk
- Recherche- of opsporingswerk.
2.3.4 Straatwerk
Politiestraatwerk is een controle van rechtsregels.
Bij wijkagenten: controle van rechtsregels + hulpverlening + netwerken.
Bij demonstraties en evenementen heeft politie ene speciaal ordehandhavende taak.
Crowd management = het in goede banen leiden van grote groepen mensen.
2.3.5 Recherchewerk of opsporing
Opsporing vindt plaats op verschillende niveaus in politieorganisatie:
- Lokale en regionale opsporing basisteams en regionale eenheden
- (Inter)nationale opsporing Landelijke eenheid.
Voor het oplossen van delicten zijn 2 hoofdroutes (A en B):
2.3.6 Probleemgericht werken
Politiestrategie onderscheid 3 soorten delicten:
Veelvoorkomende criminaliteit (VVC, zoals diefstal, zakkenrollerij, vernieling);
High impact crime (HIC, huiselijk geweld, woninginbraak, moord);
Criminaliteit die de samenleving ondermijnt (Criminele samenwerkingsverbanden).
De politie heeft niet voor elke categorie een aparte aanpak noemt. Op hoofdlijnen is de
aanpak voor elke delictsoort:
Incidentgerichte aanpak:
o Voor zaken die snel en eenvoudig af te handelen zijn (bijv. dronken
bestuurder).
o Voor zaken met een maatschappelijke prioriteit (bijv. zedendelict, moord)
