Hoorcollege 1
Klinische neuropsychologie bestudeert de relatie tussen hersenen en gedrag bij gezonde mensen en bij
patiënten.
Heteroanamnese = gesprek wat je voert met een naaste, is belangrijk om een volledig ziektebeeld te
krijgen.
holistisch vs lokalisationisch
in verbinding met alles vs losse locaties voor een bepaalde functies
Hippocrates: hersenen zijn de zetel van het intellect
Aristoteles: de geest is apart en onafhankelijk van het lichaam en de zintuigen
Herophilus: ventrikels zijn de zetel van het intellect
Galen: de ventrikels zijn cruciaal voor actie en sensatie
Descartes: pijnappelklier → specifieke locatie voor bepaalde hersenfunctie
Gall: frenologie → voelen aan de schedel om functies te ontdekken
Clinico-anatomische methode: via klinisch onderzoek kijken welke psychische functies bij iemand
verstoord waren om vervolgens na te gaan welke delen van de hersenen beschadigd waren.
Broca:
- Patiënt Tan
- Correlatie spraakstoornis - linker frontaal kwab
- Taalproductie (bijv. praten)
Wernicke:
- Inhoudsloze spraak
- Gebied van Wernicke - rechter frontaal kwab
- Taalbegrip
Luria:
- Zocht evenwicht tussen holistische en lokalisationistische opvattingen
- Complex functioneel systeem, waarbinnen diverse subsystemen een eigen bijdrage leveren aan
een gezamenlijke activiteit.
- Er is wel sprake van enige lokalisatie, maar ook flexibiliteit.
Moderne neuropsychologie ontwikkelt zich als klinisch vakgebied, niet meer het vakgebied van de
medici.
De klinische neuropsycholoog is een science-practitioner:
- Single case studies
- Beloop studies (longitudinaal, cross-sectioneel, behandeling)
Neuropsychologisch onderzoek
- Anamnese en heteroanamnese
- Observatie
- Psychometrische testbatterij
- Specifieke functietests
- Vragenlijsten
- Scores afzetten tegen ‘normale populatie’ → meer dan 2 SD afwijking van het gemiddelde =
problematisch
, Keuze van de tests afhankelijk van:
- Beperkte tijd
- Belastbaarheid
- Kenmerken proefpersoon en ziektebeeld
Behandeling:
- Altijd rekening houden met kenmerken van de specifieke patiënt (hersenletsel, cognitief profiel)
- Specifieke behandelingen mogelijk
Intelligentie
G-factor versus meerdere factoren
G-factor: er is altijd een correlatie dus er moet een algemene factor zijn (G-factor aka intelligentie) die
zorgt voor de resultaten
Galton: reactietijden, kwaliteit van neurale netwerk
Spearman: correlatie tussen intelligentietests
vs
Thurstone: factoranalyse
Gardner & Sternberg: meerdere factoren.
Discussie is nog steeds gaande, G-factor wordt breed geaccepteerd. Aan de andere kant bestaan
intelligentietests uit verschillende onderdelen.
Binet
- Moest uitzoeken of kinderen wel of niet geschikt waren voor onderwijs
- Stanford-Binet test
- M is 100 en SD is 50
Catell
- Gekristalliseerde (= pasklare kennis en vaardigheden) versus vloeibare (= capaciteiten inzetbaar
in nieuwe probleemsituaties) kennis.
- Vloeiende intelligentie neemt sneller af dan de gekristalliseerde intelligentie.
WAIS-IV
- Index-scores:
- Verbaal begrip
- Perceptuele organisatie
- Werkgeheugen
- Verwerkingssnelheid
Raven Progressive Matrices
- Raven studeerde af bij Spearman, aanhanger van de g-factor
- Culture-fair tests → is twijfelachtig, wordt in het westen namelijk veel meer gebruikt.
Snijders-Oomen-Non verbale test kan gebruikt worden bij mensen die de Nederlandse taal niet machtig
zijn.
Wanneer iemand cognitief al achteruit is gegaan, kun je gebruik maken van een volwassene leestest,
omdat deze vaardigheid nog lang behouden blijft, ook als iemand al achteruit is gegaan
Intelligentie is een combinatie van erfelijkheid en factoren.
fronto-pariëtale netwerken spelen waarschijnlijk een belangrijke rol bij intelligentie.
Klinische neuropsychologie bestudeert de relatie tussen hersenen en gedrag bij gezonde mensen en bij
patiënten.
Heteroanamnese = gesprek wat je voert met een naaste, is belangrijk om een volledig ziektebeeld te
krijgen.
holistisch vs lokalisationisch
in verbinding met alles vs losse locaties voor een bepaalde functies
Hippocrates: hersenen zijn de zetel van het intellect
Aristoteles: de geest is apart en onafhankelijk van het lichaam en de zintuigen
Herophilus: ventrikels zijn de zetel van het intellect
Galen: de ventrikels zijn cruciaal voor actie en sensatie
Descartes: pijnappelklier → specifieke locatie voor bepaalde hersenfunctie
Gall: frenologie → voelen aan de schedel om functies te ontdekken
Clinico-anatomische methode: via klinisch onderzoek kijken welke psychische functies bij iemand
verstoord waren om vervolgens na te gaan welke delen van de hersenen beschadigd waren.
Broca:
- Patiënt Tan
- Correlatie spraakstoornis - linker frontaal kwab
- Taalproductie (bijv. praten)
Wernicke:
- Inhoudsloze spraak
- Gebied van Wernicke - rechter frontaal kwab
- Taalbegrip
Luria:
- Zocht evenwicht tussen holistische en lokalisationistische opvattingen
- Complex functioneel systeem, waarbinnen diverse subsystemen een eigen bijdrage leveren aan
een gezamenlijke activiteit.
- Er is wel sprake van enige lokalisatie, maar ook flexibiliteit.
Moderne neuropsychologie ontwikkelt zich als klinisch vakgebied, niet meer het vakgebied van de
medici.
De klinische neuropsycholoog is een science-practitioner:
- Single case studies
- Beloop studies (longitudinaal, cross-sectioneel, behandeling)
Neuropsychologisch onderzoek
- Anamnese en heteroanamnese
- Observatie
- Psychometrische testbatterij
- Specifieke functietests
- Vragenlijsten
- Scores afzetten tegen ‘normale populatie’ → meer dan 2 SD afwijking van het gemiddelde =
problematisch
, Keuze van de tests afhankelijk van:
- Beperkte tijd
- Belastbaarheid
- Kenmerken proefpersoon en ziektebeeld
Behandeling:
- Altijd rekening houden met kenmerken van de specifieke patiënt (hersenletsel, cognitief profiel)
- Specifieke behandelingen mogelijk
Intelligentie
G-factor versus meerdere factoren
G-factor: er is altijd een correlatie dus er moet een algemene factor zijn (G-factor aka intelligentie) die
zorgt voor de resultaten
Galton: reactietijden, kwaliteit van neurale netwerk
Spearman: correlatie tussen intelligentietests
vs
Thurstone: factoranalyse
Gardner & Sternberg: meerdere factoren.
Discussie is nog steeds gaande, G-factor wordt breed geaccepteerd. Aan de andere kant bestaan
intelligentietests uit verschillende onderdelen.
Binet
- Moest uitzoeken of kinderen wel of niet geschikt waren voor onderwijs
- Stanford-Binet test
- M is 100 en SD is 50
Catell
- Gekristalliseerde (= pasklare kennis en vaardigheden) versus vloeibare (= capaciteiten inzetbaar
in nieuwe probleemsituaties) kennis.
- Vloeiende intelligentie neemt sneller af dan de gekristalliseerde intelligentie.
WAIS-IV
- Index-scores:
- Verbaal begrip
- Perceptuele organisatie
- Werkgeheugen
- Verwerkingssnelheid
Raven Progressive Matrices
- Raven studeerde af bij Spearman, aanhanger van de g-factor
- Culture-fair tests → is twijfelachtig, wordt in het westen namelijk veel meer gebruikt.
Snijders-Oomen-Non verbale test kan gebruikt worden bij mensen die de Nederlandse taal niet machtig
zijn.
Wanneer iemand cognitief al achteruit is gegaan, kun je gebruik maken van een volwassene leestest,
omdat deze vaardigheid nog lang behouden blijft, ook als iemand al achteruit is gegaan
Intelligentie is een combinatie van erfelijkheid en factoren.
fronto-pariëtale netwerken spelen waarschijnlijk een belangrijke rol bij intelligentie.
