Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
Moleculaire Biologie:
Samenvatting gebaseerd op de onderstaande theorielessen:
Les 1: Nucleïnezuren, structuur en functie
Les 2: DNA-replicatie en PCR
Les 3: Transcriptie en Translatie
Les 4: DNA-isolatie
Les 5: Gel elektroforese
Les 6: Kruisingen epigenetica
Les 7: Restrictie-enzymen en lambda knippen
1
© Lisanne Stouthart
,Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
Nucleïnezuren, structuur en functie:
Lesboek:
Dictaat Moleculaire Biologie – Hoofdstuk 1 → Introductie Moleculaire Biologie
Dictaat Moleculaire Biologie – Hoofdstuk 2 → De structuur van DNA en RNA
Leerdoelen:
1. H1: Introductie moleculaire biologie:
Moleculaire biologie:
Niet een op zichzelf staande wetenschap, maar een techniek van onderzoeken die in heel veel
wetenschap disciplines wordt toegepast.
Toepassingen van moleculair onderzoek:
- Fundamenteel onderzoek:
Gekeken hoe een gen eruitziet en hoe het bijbehorende eiwit is opgebouwd. Ontrafeling genoom
van een mens.
- Medicijnen maken:
Voorbeeld: menselijk insuline dat door bacteriën gemaakt wordt.
- Forensisch onderzoek: (misdaadanalyse)
Wie heeft zijn DNA op de plaats delict achtergelaten? Of: is je vader ook je biologische vader?
- Plantenveredeling:
Het plaatsen van genen van de ene plant in een andere plant. Kunnen genen zijn voor mooiere
kleur, resistentie tegen een ziekte of gen zodat een gewas beter tegen droogte of vorst kan.
- Opsporen van erfelijke ziekten en gentherapie: (diagnostiek)
Met moleculair biologische technieken onderzoeken of iemand een erfelijke afwijking heeft in zijn
DNA, en die eventueel repareren.
- Archeologie:
Uit eeuwenoude skeletten DNA halen waarmee een DNA profiel kan worden gemaakt.
- Taxonomisch onderzoek:
Indelen van individuen en objecten in groepen.
Belangrijke begrippen in de moleculaire biologie:
Begrip Betekenis
Nucleïnezuren “kernzuren”, DNA en RNA. Polymeren van nucleotiden, die
bestaan uit een suiker, een fosfaatgroep en een
stikstofhoudende base
Genetische informatiestroom Het overschrijven van DNA naar RNA en daarna de vertaling in
eiwitten
Recombinant DNA DNA dat bestaat uit stukken DNA van verschillende herkomst
Genetische modificatie Het aanbrengen van veranderingen in de genen
Gentherapie Het veranderen (herstellen) van genen die ziekten veroorzaken
Genomics Wetenschap die zich bezighoudt met alle facetten van het
functioneren van het genoom
Genetische code De volgorde van nucleotiden, gecodeerd als 3 DNA-basen
(codons), in het mRNA, dat de volgorde van aminozuren
bepaalt bij de proteïnesynthese
2
© Lisanne Stouthart
,Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
2. H2: De structuur van DNA en RNA:
Chromosomen:
- Hierin liggen alle erfelijke informatie die van ouder aan kind worden doorgegeven
- Alle cellen (behalve geslachtscellen) hebben 23 paar chromosomen (dus 46 chromosomen)
- Geslachtscellen hebben 23 chromosomen
- Bestaan uit DNA
Chromosoom:
DNA-dubbelhelix:
- DNA molecuul
- Dubbele streng om zichzelf gewikkeld
- Iedere lichaamscel van menselijk lichaam heeft hetzelfde DNA!
- Elke streng van DNA bestaat uit 3,2x109 nucleotiden
DNA:
3
© Lisanne Stouthart
, Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
Nucleotide bestaat uit:
- Een suikermolecuul: deoxyribose (genummerd van 1’C t/m 5’C)
- Een fosfaatgroep
- Een stikstofbase: adenine (A), guanine (G), cytosine (C) of thymine (T)
Nucleotiden:
esDNA (ss) = enkelstrengs DNA = heeft 3’C eind en 5’C eind
dsDNA = dubbelstrengs DNA = beide strengen complementair gerangschikt
Purinebasen = adenine en guanine = 2 koolstofringen
Pyrimidinebasen = thymine en cytosine = 1 koolstofring
Basenparen:
Stikstofbasen met elkaar verbonden door waterstofbruggen.
Adenine en thymine = 2 waterstofbruggen (A-T)
Guanine en cytosine = 3 waterstofbruggen (C-G)
Replicatie:
Als cel deelt wordt het DNA gekopieerd. Beide nieuwe cellen bevatten hetzelfde DNA als
oorspronkelijke cel.
4
© Lisanne Stouthart
Moleculaire Biologie:
Samenvatting gebaseerd op de onderstaande theorielessen:
Les 1: Nucleïnezuren, structuur en functie
Les 2: DNA-replicatie en PCR
Les 3: Transcriptie en Translatie
Les 4: DNA-isolatie
Les 5: Gel elektroforese
Les 6: Kruisingen epigenetica
Les 7: Restrictie-enzymen en lambda knippen
1
© Lisanne Stouthart
,Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
Nucleïnezuren, structuur en functie:
Lesboek:
Dictaat Moleculaire Biologie – Hoofdstuk 1 → Introductie Moleculaire Biologie
Dictaat Moleculaire Biologie – Hoofdstuk 2 → De structuur van DNA en RNA
Leerdoelen:
1. H1: Introductie moleculaire biologie:
Moleculaire biologie:
Niet een op zichzelf staande wetenschap, maar een techniek van onderzoeken die in heel veel
wetenschap disciplines wordt toegepast.
Toepassingen van moleculair onderzoek:
- Fundamenteel onderzoek:
Gekeken hoe een gen eruitziet en hoe het bijbehorende eiwit is opgebouwd. Ontrafeling genoom
van een mens.
- Medicijnen maken:
Voorbeeld: menselijk insuline dat door bacteriën gemaakt wordt.
- Forensisch onderzoek: (misdaadanalyse)
Wie heeft zijn DNA op de plaats delict achtergelaten? Of: is je vader ook je biologische vader?
- Plantenveredeling:
Het plaatsen van genen van de ene plant in een andere plant. Kunnen genen zijn voor mooiere
kleur, resistentie tegen een ziekte of gen zodat een gewas beter tegen droogte of vorst kan.
- Opsporen van erfelijke ziekten en gentherapie: (diagnostiek)
Met moleculair biologische technieken onderzoeken of iemand een erfelijke afwijking heeft in zijn
DNA, en die eventueel repareren.
- Archeologie:
Uit eeuwenoude skeletten DNA halen waarmee een DNA profiel kan worden gemaakt.
- Taxonomisch onderzoek:
Indelen van individuen en objecten in groepen.
Belangrijke begrippen in de moleculaire biologie:
Begrip Betekenis
Nucleïnezuren “kernzuren”, DNA en RNA. Polymeren van nucleotiden, die
bestaan uit een suiker, een fosfaatgroep en een
stikstofhoudende base
Genetische informatiestroom Het overschrijven van DNA naar RNA en daarna de vertaling in
eiwitten
Recombinant DNA DNA dat bestaat uit stukken DNA van verschillende herkomst
Genetische modificatie Het aanbrengen van veranderingen in de genen
Gentherapie Het veranderen (herstellen) van genen die ziekten veroorzaken
Genomics Wetenschap die zich bezighoudt met alle facetten van het
functioneren van het genoom
Genetische code De volgorde van nucleotiden, gecodeerd als 3 DNA-basen
(codons), in het mRNA, dat de volgorde van aminozuren
bepaalt bij de proteïnesynthese
2
© Lisanne Stouthart
,Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
2. H2: De structuur van DNA en RNA:
Chromosomen:
- Hierin liggen alle erfelijke informatie die van ouder aan kind worden doorgegeven
- Alle cellen (behalve geslachtscellen) hebben 23 paar chromosomen (dus 46 chromosomen)
- Geslachtscellen hebben 23 chromosomen
- Bestaan uit DNA
Chromosoom:
DNA-dubbelhelix:
- DNA molecuul
- Dubbele streng om zichzelf gewikkeld
- Iedere lichaamscel van menselijk lichaam heeft hetzelfde DNA!
- Elke streng van DNA bestaat uit 3,2x109 nucleotiden
DNA:
3
© Lisanne Stouthart
, Moleculaire Biologie - Samenvatting - Periode 6
Nucleotide bestaat uit:
- Een suikermolecuul: deoxyribose (genummerd van 1’C t/m 5’C)
- Een fosfaatgroep
- Een stikstofbase: adenine (A), guanine (G), cytosine (C) of thymine (T)
Nucleotiden:
esDNA (ss) = enkelstrengs DNA = heeft 3’C eind en 5’C eind
dsDNA = dubbelstrengs DNA = beide strengen complementair gerangschikt
Purinebasen = adenine en guanine = 2 koolstofringen
Pyrimidinebasen = thymine en cytosine = 1 koolstofring
Basenparen:
Stikstofbasen met elkaar verbonden door waterstofbruggen.
Adenine en thymine = 2 waterstofbruggen (A-T)
Guanine en cytosine = 3 waterstofbruggen (C-G)
Replicatie:
Als cel deelt wordt het DNA gekopieerd. Beide nieuwe cellen bevatten hetzelfde DNA als
oorspronkelijke cel.
4
© Lisanne Stouthart
