MTO-A hoogtepunten colleges
2020-2021
Week 1
Grondvormen sociaal onderzoek
- Experiment
o Grondig, manipulatie “oorzaak” (Stimulus of Treatment), onderzoeker heeft controle over de
gebeurtenis die de “oorzaak” vormt, gevolg of uitkomst variabele wordt na manipulatie gemeten,
gebruik van vergelijkbare groepen.
- Surveyonderzoek
o Grondig, vragenlijsten, grote en representatieve steekproef, efficiënte methode van
dataverzameling
- Veldonderzoek
o directe observatie, natuurlijke omgeving, niet-reactief meten mogelijk, ‘sampling-in-the-field’
- Beschikbare data
o gegevens die zonder tussenkomst van de onderzoeker/gebruiker aanwezig zijn, niet reactief
observeren, diverse bronnen: documenten; fysische sporen; artefacten,
Type hypothesen
1. Enkelvoudige (bivariate) hypothese: een verwacht verband tussen 2 variabelen; een
onafhankelijke variabelen (oorzaak) en afhankelijke variabelen (gevolg). X leidt hierbij tot Y.
XY
X = onafhankelijke variabele (oorzaak)
Y = afhankelijke variabele (gevolg)
2. Meervoudige hypothese: een verwacht verband tussen een afhankelijke Y en meerdere
onafhankelijke variabelen XN.
o 2.1 Het relatief belang van onafhankelijke variabelen in het
verklaren van afhankelijke variabelen. (Meervoudige
oorzakelijkheid waarbij accenten worden gelegd: X1 is
belangrijker dan X2).
o 2.2 Mediatie. Mediatie moet je bekijken als iets wat je hebt, dat tussen de
onafhankelijke variabele (waarin je geïnteresseerd bent) en de
afhankelijke variabele (waarin je geïnteresseerd bent) ligt.
o 2.3 een modererend effect. De bijkomende X variabele gaat een bepaalde
rol spelen in de hypothese. Het effect van X1 op Y zal worden gedefinieerd
door de conditie. De conditie is hierbij X2. Het type hypothese dat hierbij
hoort is een interactiehypothese.
o 2.4 schijnverband. Er is een gemeenschappelijke oorzaak aan de twee
variabelen waaraan je een bepaald verband zou kunnen vaststellen.
Causaliteit
‘Wanneer kunnen we besluiten dat we te maken hebben met causaliteit?’
1. Associatie (impliceert het verband tussen variabelen)
2. Richting van verband
3. Afwezigheid van onechte verbanden (nonspuriousness)
, Associatie: een statistisch verband tussen variabelen.
- Er moet een zekere mate van verband zijn. Het gaat niet per se over een ‘perfect’ verband.
- Je kan in de realiteit vaak vaststellen dat er ook ‘zwakke’ verbanden zijn.
o Gebrekkige precisie in meten.
o Multicausaliteit: elk vd afzonderlijke variabelen vertelt een klein stukje van het
verhaal.
Richting van verband: oorzaak en gevolg
- Een onafhankelijke variabele beïnvloedt de afhankelijke variabele en niet andersom.
Afwezigheid van onechte verbanden:
- Het verband tussen 2 variabelen mag niet logisch verklaard worden door externe
variabelen of antecedenten. Een antecedent is alles wat voorafgaat aan de X- en Y-
variabelen.
- Het is dus noodzakelijk om een controle te houden op antecedenten.
- Hoe meer antecedenten (controlevariabelen) , hoe waarschijnlijker een relatie is.
Eenheid van analyse en geneste dataverbanden
‘Over wie of wat willen we uitspraken gaan doen tijdens ons onderzoek?’
1. Eenheid van analyse: over wie of wat worden de uitspraken gemaakt?
a. Een eenheid van observatie kan afwijken van een eenheid van analyse.
- Eenheid van analyse: wie of wat? (Bijv. Werkteam, je wilt meer weten over een team)
- Eenheid van observatie: op welk niveau worden deze observaties gemaakt? (manager)
Het doel van het onderzoek zal niet zijn om dingen te zeggen over de manager, de eenheid van analyse
blijft werkteam, maar omdat je een werkteam op zich niet kunt bevragen, kun je de manager gebruiken om
een vragenlijst in te vullen. De manager is dan de eenheid van observatie.
Vaak is dit wel op hetzelfde niveau; als je een survey uitzet naar individuen, wil je vaak iets weten over
deze groep mensen die deze individuen vertegenwoordigen.
2. Geneste design = meerniveau data (multilevel)
Data die zich niet beperken tot het verzamelen van gegevens van 1 bepaald niveau van EvA.
- Het is een combinatie van gegevens verwijzend naar verschillende eenheden van analyse.
- Het uitganspunt hierbij is dat deze individuen tot groepen behoren.
o Surveyonderzoek bij representatieve steekproeven in alle Europese landen. Deze
survey vroeg naar Individuele informatie en koppelde deze aan landinformatie.
- Soms wil je informatie die je hebt verzameld door individuen combineren op het groepsniveau.
- Je kan verschillende bronnen voor groepsgegevens gebruiken:
o Nationale en regionale statistieken
o Data uit andere onderzoeken (koppeling op groepsniveau)
o Aggregeren vanuit de individuele data: % werklozen; gemiddelde inkomen per stad.
3. Bepalen van eenheid van analyse wanneer hypothesen verwijzen naar meerniveau-data.
Stappen die moeten worden doorlopen om dit te bepalen:
- Bepaal de eenheid van analyse per variabele vermeld in de hypothese.
- Eenheid van analyse nodig om hypothese te toetsen is de eenheid van analyse met kleinste details
(case > subgroep > groep).
- In heel veel gevallen is het de afhankelijke variabele die de eenheid van analyse bepaalt.
‘Het bruto-nationaal product in een land heeft een positief effect op het optimisme van de burgers’.
o Bruto-nationaal product wordt gelinkt aan optimisme. Het BNP wordt gemeten op het
niveau van landen, optimisme wordt gemeten op het niveau van burgers.
o ‘De burgers vormen de eenheid van analyse.’
2020-2021
Week 1
Grondvormen sociaal onderzoek
- Experiment
o Grondig, manipulatie “oorzaak” (Stimulus of Treatment), onderzoeker heeft controle over de
gebeurtenis die de “oorzaak” vormt, gevolg of uitkomst variabele wordt na manipulatie gemeten,
gebruik van vergelijkbare groepen.
- Surveyonderzoek
o Grondig, vragenlijsten, grote en representatieve steekproef, efficiënte methode van
dataverzameling
- Veldonderzoek
o directe observatie, natuurlijke omgeving, niet-reactief meten mogelijk, ‘sampling-in-the-field’
- Beschikbare data
o gegevens die zonder tussenkomst van de onderzoeker/gebruiker aanwezig zijn, niet reactief
observeren, diverse bronnen: documenten; fysische sporen; artefacten,
Type hypothesen
1. Enkelvoudige (bivariate) hypothese: een verwacht verband tussen 2 variabelen; een
onafhankelijke variabelen (oorzaak) en afhankelijke variabelen (gevolg). X leidt hierbij tot Y.
XY
X = onafhankelijke variabele (oorzaak)
Y = afhankelijke variabele (gevolg)
2. Meervoudige hypothese: een verwacht verband tussen een afhankelijke Y en meerdere
onafhankelijke variabelen XN.
o 2.1 Het relatief belang van onafhankelijke variabelen in het
verklaren van afhankelijke variabelen. (Meervoudige
oorzakelijkheid waarbij accenten worden gelegd: X1 is
belangrijker dan X2).
o 2.2 Mediatie. Mediatie moet je bekijken als iets wat je hebt, dat tussen de
onafhankelijke variabele (waarin je geïnteresseerd bent) en de
afhankelijke variabele (waarin je geïnteresseerd bent) ligt.
o 2.3 een modererend effect. De bijkomende X variabele gaat een bepaalde
rol spelen in de hypothese. Het effect van X1 op Y zal worden gedefinieerd
door de conditie. De conditie is hierbij X2. Het type hypothese dat hierbij
hoort is een interactiehypothese.
o 2.4 schijnverband. Er is een gemeenschappelijke oorzaak aan de twee
variabelen waaraan je een bepaald verband zou kunnen vaststellen.
Causaliteit
‘Wanneer kunnen we besluiten dat we te maken hebben met causaliteit?’
1. Associatie (impliceert het verband tussen variabelen)
2. Richting van verband
3. Afwezigheid van onechte verbanden (nonspuriousness)
, Associatie: een statistisch verband tussen variabelen.
- Er moet een zekere mate van verband zijn. Het gaat niet per se over een ‘perfect’ verband.
- Je kan in de realiteit vaak vaststellen dat er ook ‘zwakke’ verbanden zijn.
o Gebrekkige precisie in meten.
o Multicausaliteit: elk vd afzonderlijke variabelen vertelt een klein stukje van het
verhaal.
Richting van verband: oorzaak en gevolg
- Een onafhankelijke variabele beïnvloedt de afhankelijke variabele en niet andersom.
Afwezigheid van onechte verbanden:
- Het verband tussen 2 variabelen mag niet logisch verklaard worden door externe
variabelen of antecedenten. Een antecedent is alles wat voorafgaat aan de X- en Y-
variabelen.
- Het is dus noodzakelijk om een controle te houden op antecedenten.
- Hoe meer antecedenten (controlevariabelen) , hoe waarschijnlijker een relatie is.
Eenheid van analyse en geneste dataverbanden
‘Over wie of wat willen we uitspraken gaan doen tijdens ons onderzoek?’
1. Eenheid van analyse: over wie of wat worden de uitspraken gemaakt?
a. Een eenheid van observatie kan afwijken van een eenheid van analyse.
- Eenheid van analyse: wie of wat? (Bijv. Werkteam, je wilt meer weten over een team)
- Eenheid van observatie: op welk niveau worden deze observaties gemaakt? (manager)
Het doel van het onderzoek zal niet zijn om dingen te zeggen over de manager, de eenheid van analyse
blijft werkteam, maar omdat je een werkteam op zich niet kunt bevragen, kun je de manager gebruiken om
een vragenlijst in te vullen. De manager is dan de eenheid van observatie.
Vaak is dit wel op hetzelfde niveau; als je een survey uitzet naar individuen, wil je vaak iets weten over
deze groep mensen die deze individuen vertegenwoordigen.
2. Geneste design = meerniveau data (multilevel)
Data die zich niet beperken tot het verzamelen van gegevens van 1 bepaald niveau van EvA.
- Het is een combinatie van gegevens verwijzend naar verschillende eenheden van analyse.
- Het uitganspunt hierbij is dat deze individuen tot groepen behoren.
o Surveyonderzoek bij representatieve steekproeven in alle Europese landen. Deze
survey vroeg naar Individuele informatie en koppelde deze aan landinformatie.
- Soms wil je informatie die je hebt verzameld door individuen combineren op het groepsniveau.
- Je kan verschillende bronnen voor groepsgegevens gebruiken:
o Nationale en regionale statistieken
o Data uit andere onderzoeken (koppeling op groepsniveau)
o Aggregeren vanuit de individuele data: % werklozen; gemiddelde inkomen per stad.
3. Bepalen van eenheid van analyse wanneer hypothesen verwijzen naar meerniveau-data.
Stappen die moeten worden doorlopen om dit te bepalen:
- Bepaal de eenheid van analyse per variabele vermeld in de hypothese.
- Eenheid van analyse nodig om hypothese te toetsen is de eenheid van analyse met kleinste details
(case > subgroep > groep).
- In heel veel gevallen is het de afhankelijke variabele die de eenheid van analyse bepaalt.
‘Het bruto-nationaal product in een land heeft een positief effect op het optimisme van de burgers’.
o Bruto-nationaal product wordt gelinkt aan optimisme. Het BNP wordt gemeten op het
niveau van landen, optimisme wordt gemeten op het niveau van burgers.
o ‘De burgers vormen de eenheid van analyse.’
