Hoofdstuk1 Contact maken
De belangen van waardering en respect en kennen en het verschil ertussen
Waardering hebben voor jezelf en anderen = om jezelf en anderen te geven
Respect = rekening houden met de ander.
Pas bij zelfwaardering en zelfrespect kun je een ander waarderen en respecteren.
Om naar een ander te luisteren en om een ander van dienst te kunnen zijn heb je:
- Waardering en respect nodig voor jezelf
- Waardering e respect nodig voor een ander.
Reflecteren op je eigen basishouding
Basishouding = hoe je over jezelf en anderen denkt.
Vier basishoudingen die invloed hebben op het maken van contact
De theorie van de transsectionele analyse beschrijft vier basishoudingen:
- Ik ben oké, jij bent oké
Er is voldoende acceptatie jezelf en de ander.
Vanuit deze basishouding heb je evenveel waardering voor jezelf en ander, je krijgt een
gelijkwaardige positie en oog voor wat een ander nodig heeft
- Ik ben oké, jij bent niet oké
Vanuit deze basishouding bepaal je wat goed is voor een ander. De ander voelt zich niet in
zijn waarde gelaten
- Ik ben niet oké, jij bent wel oké
Vanuit deze basishouding plaats je jezelf onder de ander. Je richt je meer op jezelf dat de
hulpvraag van de ander te beantwoorden.
- Ik ben niet oké, jij bent niet oké
Vanuit deze basishouding heb elkaar niks belangrijks te vertellen en ik het leven niet de
moeite waard. Het in onmogelijk om hulp te bieden
Versterken van eigenkracht weten
Binnen social work is het belangrijk om anderen te benaderen met: ik ben oké, jij bent oké houding.
Je ziet de mogelijkheden en kwaliteiten.
Hulp bieden vanuit de eigen kracht van de cliënt vraagt van jou als hulpverlener een
fundamenteel geloof in de capaciteiten van de cliënt.
Eigen kracht = de overtuigingen dat ieder mensen krachten in zich heeft die hij kan aanboren.
Eigenkracht te versterken
- Proces stimuleren om zich bewust te maken en hoe hij het kan vergroten.
- Zoveel mogelijk aansluiten bij de wensen, mogelijkheden van de client en zijn omgeving
- (Soms verborgen) drijfveren en talenten zichtbaar laten maken kun je verder bouwen in de
hulpverlening en versterkend en verbindend.
- Je wilt dat ze hun verantwoordelijkheden maximaal inzetten
Uitgaan van je mogelijkheden en het inzetten van je talenten die je hebt gekregen.
,Vier aspecten kennen die van belang zijn bij het maken van contact
In elke boodschap die je communiceert zitten verschillende aspecten verborgen.
1. Inhoudelijk aspect
De boodschap of inhoud staat centraal. Het gaat om de uitwisseling van informatie.
Bij de inhoudelijke kant let je vooral op de feiten.
Inhoudelijk aspect
Expressief aspect appellerend aspect
Zender------------------------------->boodschap -------------------------------> ontvanger
Relationeel aspect
2. Expressieve aspect
Het gaat vooral om het waarnemen van wat binnen leeft. Mensen laten verbaal en non-
verbaal veel zien. Dit kan bewust of onbewust.
3. Relationele aspect
Ook wel betrekkingsaspect genoemd. Het wordt met name duidelijk gemaakt hoe je
tegenover elkaar staat en hoe je elkaar ziet.
4. Appellerend aspect
Je stelt een vraag om een bepaalde beweging of doel te behalen. Dit kan bewust of
onbewust gaan.
Technisch-functionele aspecten
Als hulpverlener moet je met technisch-functionele aspecten rekening houden met:
1. De voorbereiding
2. Het gespreksdoel
3. De begroeting
4. Maken van oogcontact
5. Onderlinge afstemming
6. Ruimte waar het gesprek plaats vindt
7. De tijd voor het gesprek
, Hoofdstuk 2 waarnemen en interpreteren
Weten hoe waarnemen met je zintuigen verloopt
Een waarneming begint met een prikkel (bijv. geluiden, geuren of beelden) die wordt veroorzaakt
door een voorwerp of een gebeurtis. Dit doe je met je vijf zintuigen:
Waarneming zintuig
- Zien ogen
Bekende voorwerpen herken je sneller, dan onbekende voorwerpen. Het heeft te maken met
de ervaring
- Horen oren
Tijdens het luisteren let je op de toonhoogte, volume, de intensiteit, de stembuigingen, de
pauzes tussen de woorden etc.
- Ruiken neus
Geuren roepen associaties op, ze beïnvloeden je gevoel
- Proeven tong
Van alles zintuigen gebruik je proeven het minst bij het waarneming als hulpverlener
- Voelen of tasten tastzin
De huid van je handen en vingertoppen zijn heel gevoelig omdat daar de meeste
tastzintuigjes onder je huid zitten. Je neemt de tempratuur waar, de je voelt hoe hard
iemand een handdruk geeft.
Sommige mensen beweren dat er sprake is van een 6 e zintuig.
- Intuïtie (onderbuik) gevoel
Je baseert je waarneming niet op feiten maar op wat je aanvoelt.
Waarom mensen verschillende dingen waarnemen
Om een prikkel waar te nemen moet je aandacht erop gevestigd zijn. Dit hangt samen met
persoonlijke werkingen van je zintuigen en voorkeuren voor het gebruik van bepaalde zintuigen.
Mensen kunnen in dezelfde situaties heel verschillende dingen waarnemen.
- Perceptie: betekent letterlijk, ontvangst
Je selecteert steeds informatie uit wat zich aan je voordoet. Je bent namelijk niet in staat om alles
wat er gebeurt in je op te nemen, je zou er gek van worden. Je maakt dus een keuze uit wat je ziet,
hoort enzovoort. Het is belangrijk om je ervan bewust te zijn dat wat je waarneemt altijd een selectie
si en nooit het hele verhaal.
Factoren die je waarneming beïnvloeden
Er zijn drie factoren die je waarneming beïnvloeden:
1. De fysiologische toestand van de waarnemer
Wanneer de waarnemer ‘fysiologisch’ problemen of beperkingen heeft, heeft dit invloed op
de kwaliteit van het waarnemen.
Bijvoorbeeld: iemand met een oogbeschadiging kan reflectief slecht waarnemen in wat hij ziet.
Met lichamelijke vermoeidheid functioneert de waarnemer minder goed neemt de kwaliteit van
waarnemen af.
2. De psychologische gesteldheid van de waarnemer
De psychologische gesteldheid van de waarnemer heeft invloed op hetgeen waargenomen
wordt. Van invloed zijn:
- Ervaringen
- Aandacht
De belangen van waardering en respect en kennen en het verschil ertussen
Waardering hebben voor jezelf en anderen = om jezelf en anderen te geven
Respect = rekening houden met de ander.
Pas bij zelfwaardering en zelfrespect kun je een ander waarderen en respecteren.
Om naar een ander te luisteren en om een ander van dienst te kunnen zijn heb je:
- Waardering en respect nodig voor jezelf
- Waardering e respect nodig voor een ander.
Reflecteren op je eigen basishouding
Basishouding = hoe je over jezelf en anderen denkt.
Vier basishoudingen die invloed hebben op het maken van contact
De theorie van de transsectionele analyse beschrijft vier basishoudingen:
- Ik ben oké, jij bent oké
Er is voldoende acceptatie jezelf en de ander.
Vanuit deze basishouding heb je evenveel waardering voor jezelf en ander, je krijgt een
gelijkwaardige positie en oog voor wat een ander nodig heeft
- Ik ben oké, jij bent niet oké
Vanuit deze basishouding bepaal je wat goed is voor een ander. De ander voelt zich niet in
zijn waarde gelaten
- Ik ben niet oké, jij bent wel oké
Vanuit deze basishouding plaats je jezelf onder de ander. Je richt je meer op jezelf dat de
hulpvraag van de ander te beantwoorden.
- Ik ben niet oké, jij bent niet oké
Vanuit deze basishouding heb elkaar niks belangrijks te vertellen en ik het leven niet de
moeite waard. Het in onmogelijk om hulp te bieden
Versterken van eigenkracht weten
Binnen social work is het belangrijk om anderen te benaderen met: ik ben oké, jij bent oké houding.
Je ziet de mogelijkheden en kwaliteiten.
Hulp bieden vanuit de eigen kracht van de cliënt vraagt van jou als hulpverlener een
fundamenteel geloof in de capaciteiten van de cliënt.
Eigen kracht = de overtuigingen dat ieder mensen krachten in zich heeft die hij kan aanboren.
Eigenkracht te versterken
- Proces stimuleren om zich bewust te maken en hoe hij het kan vergroten.
- Zoveel mogelijk aansluiten bij de wensen, mogelijkheden van de client en zijn omgeving
- (Soms verborgen) drijfveren en talenten zichtbaar laten maken kun je verder bouwen in de
hulpverlening en versterkend en verbindend.
- Je wilt dat ze hun verantwoordelijkheden maximaal inzetten
Uitgaan van je mogelijkheden en het inzetten van je talenten die je hebt gekregen.
,Vier aspecten kennen die van belang zijn bij het maken van contact
In elke boodschap die je communiceert zitten verschillende aspecten verborgen.
1. Inhoudelijk aspect
De boodschap of inhoud staat centraal. Het gaat om de uitwisseling van informatie.
Bij de inhoudelijke kant let je vooral op de feiten.
Inhoudelijk aspect
Expressief aspect appellerend aspect
Zender------------------------------->boodschap -------------------------------> ontvanger
Relationeel aspect
2. Expressieve aspect
Het gaat vooral om het waarnemen van wat binnen leeft. Mensen laten verbaal en non-
verbaal veel zien. Dit kan bewust of onbewust.
3. Relationele aspect
Ook wel betrekkingsaspect genoemd. Het wordt met name duidelijk gemaakt hoe je
tegenover elkaar staat en hoe je elkaar ziet.
4. Appellerend aspect
Je stelt een vraag om een bepaalde beweging of doel te behalen. Dit kan bewust of
onbewust gaan.
Technisch-functionele aspecten
Als hulpverlener moet je met technisch-functionele aspecten rekening houden met:
1. De voorbereiding
2. Het gespreksdoel
3. De begroeting
4. Maken van oogcontact
5. Onderlinge afstemming
6. Ruimte waar het gesprek plaats vindt
7. De tijd voor het gesprek
, Hoofdstuk 2 waarnemen en interpreteren
Weten hoe waarnemen met je zintuigen verloopt
Een waarneming begint met een prikkel (bijv. geluiden, geuren of beelden) die wordt veroorzaakt
door een voorwerp of een gebeurtis. Dit doe je met je vijf zintuigen:
Waarneming zintuig
- Zien ogen
Bekende voorwerpen herken je sneller, dan onbekende voorwerpen. Het heeft te maken met
de ervaring
- Horen oren
Tijdens het luisteren let je op de toonhoogte, volume, de intensiteit, de stembuigingen, de
pauzes tussen de woorden etc.
- Ruiken neus
Geuren roepen associaties op, ze beïnvloeden je gevoel
- Proeven tong
Van alles zintuigen gebruik je proeven het minst bij het waarneming als hulpverlener
- Voelen of tasten tastzin
De huid van je handen en vingertoppen zijn heel gevoelig omdat daar de meeste
tastzintuigjes onder je huid zitten. Je neemt de tempratuur waar, de je voelt hoe hard
iemand een handdruk geeft.
Sommige mensen beweren dat er sprake is van een 6 e zintuig.
- Intuïtie (onderbuik) gevoel
Je baseert je waarneming niet op feiten maar op wat je aanvoelt.
Waarom mensen verschillende dingen waarnemen
Om een prikkel waar te nemen moet je aandacht erop gevestigd zijn. Dit hangt samen met
persoonlijke werkingen van je zintuigen en voorkeuren voor het gebruik van bepaalde zintuigen.
Mensen kunnen in dezelfde situaties heel verschillende dingen waarnemen.
- Perceptie: betekent letterlijk, ontvangst
Je selecteert steeds informatie uit wat zich aan je voordoet. Je bent namelijk niet in staat om alles
wat er gebeurt in je op te nemen, je zou er gek van worden. Je maakt dus een keuze uit wat je ziet,
hoort enzovoort. Het is belangrijk om je ervan bewust te zijn dat wat je waarneemt altijd een selectie
si en nooit het hele verhaal.
Factoren die je waarneming beïnvloeden
Er zijn drie factoren die je waarneming beïnvloeden:
1. De fysiologische toestand van de waarnemer
Wanneer de waarnemer ‘fysiologisch’ problemen of beperkingen heeft, heeft dit invloed op
de kwaliteit van het waarnemen.
Bijvoorbeeld: iemand met een oogbeschadiging kan reflectief slecht waarnemen in wat hij ziet.
Met lichamelijke vermoeidheid functioneert de waarnemer minder goed neemt de kwaliteit van
waarnemen af.
2. De psychologische gesteldheid van de waarnemer
De psychologische gesteldheid van de waarnemer heeft invloed op hetgeen waargenomen
wordt. Van invloed zijn:
- Ervaringen
- Aandacht
