1.Grondwet en rechtsstaat
1. Grondwet en rechtsstaat
Art. 1 GW: Gelijkheid en discriminatieverbod
o “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen
gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst,
levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke
grond dan ook, is niet toegestaan.”
Art. 4 GW: Kiesrecht
o Regelt wie stemrecht heeft bij verkiezingen.
Art. 8-10 GW: Vrijheid van vergadering, vereniging en drukpers
Betekenis: Grondwet vormt basis voor democratie en bescherming van
burgerrechten.
2. Staatsvorm
Nederland is een constitutionele monarchie (Art. 40 GW).
Art. 42 GW: De Koning is onderdeel van de regering.
Art. 43 GW: Ministers zijn verantwoordelijk voor het regeringsbeleid, niet
de Koning (ministeriële verantwoordelijkheid).
3. Drie machten
Wetgevende macht (Art. 81-96 GW)
Parlement = Staten-Generaal: Eerste Kamer + Tweede Kamer.
Taken: wetten maken, regering controleren.
Art. 81 GW: Regering en Staten-Generaal vormen samen de wetgevende
macht.
Uitvoerende macht
Art. 42 GW: Regering bestaat uit Koning + ministers.
Ministers hebben ministeriële verantwoordelijkheid (Art. 43-47 GW).
Uitvoerende macht voert wetten uit en bestuurt het land.
Rechterlijke macht (Art. 117-118 GW)
Onafhankelijke rechters.
, Art. 117 GW: Rechterlijke macht is onafhankelijk.
Art. 120 GW: Grondwet kan niet door rechter worden getoetst; rechter
toetst wetten aan andere wetgeving.
4. Wetgeving
Hiërarchie van wetten:
1. Grondwet (Art. 120 GW)
2. Formele wetten (door regering en parlement)
3. Algemene maatregelen van bestuur (AMvB)
4. Provinciale en gemeentelijke verordeningen
Art. 81 GW: Wetsvoorstellen worden ingediend door regering of Kamer.
5. Grondrechten
Persoonlijke rechten:
o Art. 10 GW: Onaantastbaarheid van het lichaam
o Art. 11 GW: Vrijheid van meningsuiting
o Art. 15 GW: Recht op privacy en briefgeheim
Politieke rechten:
o Art. 4 GW: Kiesrecht
o Art. 7 GW: Recht op deelname aan openbaar bestuur
Sociale rechten:
o Art. 23 GW: Recht op onderwijs
o Art. 20 GW: Recht op sociale zekerheid, werkgelegenheid en
maatschappelijke voorzieningen
6. Constitutionele ontwikkelingen
Nederland is een parlementaire democratie: regering is verantwoording
verschuldigd aan parlement.
Ministeriële verantwoordelijkheid zorgt dat Koning symbolisch blijft;
ministers dragen politieke verantwoordelijkheid.
Democratische checks & balances: machtenscheiding voorkomt
machtsmisbruik.
1. Grondwet en rechtsstaat
Art. 1 GW: Gelijkheid en discriminatieverbod
o “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen
gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst,
levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke
grond dan ook, is niet toegestaan.”
Art. 4 GW: Kiesrecht
o Regelt wie stemrecht heeft bij verkiezingen.
Art. 8-10 GW: Vrijheid van vergadering, vereniging en drukpers
Betekenis: Grondwet vormt basis voor democratie en bescherming van
burgerrechten.
2. Staatsvorm
Nederland is een constitutionele monarchie (Art. 40 GW).
Art. 42 GW: De Koning is onderdeel van de regering.
Art. 43 GW: Ministers zijn verantwoordelijk voor het regeringsbeleid, niet
de Koning (ministeriële verantwoordelijkheid).
3. Drie machten
Wetgevende macht (Art. 81-96 GW)
Parlement = Staten-Generaal: Eerste Kamer + Tweede Kamer.
Taken: wetten maken, regering controleren.
Art. 81 GW: Regering en Staten-Generaal vormen samen de wetgevende
macht.
Uitvoerende macht
Art. 42 GW: Regering bestaat uit Koning + ministers.
Ministers hebben ministeriële verantwoordelijkheid (Art. 43-47 GW).
Uitvoerende macht voert wetten uit en bestuurt het land.
Rechterlijke macht (Art. 117-118 GW)
Onafhankelijke rechters.
, Art. 117 GW: Rechterlijke macht is onafhankelijk.
Art. 120 GW: Grondwet kan niet door rechter worden getoetst; rechter
toetst wetten aan andere wetgeving.
4. Wetgeving
Hiërarchie van wetten:
1. Grondwet (Art. 120 GW)
2. Formele wetten (door regering en parlement)
3. Algemene maatregelen van bestuur (AMvB)
4. Provinciale en gemeentelijke verordeningen
Art. 81 GW: Wetsvoorstellen worden ingediend door regering of Kamer.
5. Grondrechten
Persoonlijke rechten:
o Art. 10 GW: Onaantastbaarheid van het lichaam
o Art. 11 GW: Vrijheid van meningsuiting
o Art. 15 GW: Recht op privacy en briefgeheim
Politieke rechten:
o Art. 4 GW: Kiesrecht
o Art. 7 GW: Recht op deelname aan openbaar bestuur
Sociale rechten:
o Art. 23 GW: Recht op onderwijs
o Art. 20 GW: Recht op sociale zekerheid, werkgelegenheid en
maatschappelijke voorzieningen
6. Constitutionele ontwikkelingen
Nederland is een parlementaire democratie: regering is verantwoording
verschuldigd aan parlement.
Ministeriële verantwoordelijkheid zorgt dat Koning symbolisch blijft;
ministers dragen politieke verantwoordelijkheid.
Democratische checks & balances: machtenscheiding voorkomt
machtsmisbruik.
