1
Bok menselijk gedrag
_______________________________________________________________
--------
Inhoud:
-----
Wat is psychologie, stromingen en perspectieven:
H1.1 H1.2
______________________________________________________________________________________________________________________2
--------
Biopsychologie:
H2.1 H2.2 H2.3
______________________________________________________________________________________________________________________5
------
Sensatie en perceptie:
H3.1 H3.3
_____________________________________________________________________________________________________________________15
------
Bewustzijn:
H8.1 H8.3.2 Positive Psychology
_____________________________________________________________________________________________________________________20
sssssss
Emotie:
H9.4 H9.5
_____________________________________________________________________________________________________________________26
sssssssss
Persoonlijkheid:
H10.1 H10.2 H10.3 H10.4
_____________________________________________________________________________________________________________________30
sssssss
Motivatie:
H9.1 H9.2
_________________________________________________________________________________________________42
ssssssss
Coping en Locus of control:
H14.4.1 H14.3.2
_____________________________________________________________________________________________________________________46
sssssss
Intelligentie:
H6.3 H6.4 H6.5
_____________________________________________________________________________________________________________________48
sssssss
Denken:
H6.1 H6.2
_____________________________________________________________________________________________________________________52
sssss
, 2
Overige (slaap & Psychologische wetenschap, kritisch denken en ethiek) H1.1.3 H1.3
H8.2_______________________________________________________________________________________________________________56
H1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet:
• Psychologie --> Pysche = geest -logie = gebied van studie
• Psychologie gaat over interne geestelijke processen en externe waarneembare gedragingen.
3 soorten psychologen:
1. Experimenteel psychologen:
Psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische processen.
2. Docent psychologen:
Psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op bijv. een hbo- of bacheloropleiding of aan
een universiteit.
3. Toegepast psycholoog:
Psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis gebruikt om problemen van
mensen op te lossen.
Specialisten in TP:
• Arbeids- en organisatiepsychologie --> aanpassingen aan de werkplek, moeten productiviteit en
arbeidsmoraal van werknemers maximaliseren.
• Sportpsychologen --> helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren --> trainingssessies te
plannen en leren emoties onder controle te houden.
• Schoolpsychologen --> deskundig op het gebied van lesgeven en leren --> houden zich bezig met
onderwerpen zoals leren, het gezin, persoonlijke omstandigheden die schoolprestaties kunnen
beïnvloeden.
• Klinische psychologen en counselors --> helpen mensen om zich aan te passen op sociaal en
emotionele gebieden, moeilijke keuzes in relaties , carrière of opleiding.
• Forensisch psychologen --> doen hun bijdrage aan wetsen rechtssysteem. Bijv. bij het psychologisch
beslissen of een gevangene vrij mag laten worden.
• Omgevingspsychologen --> proberen interactie met onze omgeving en het milieu te verbeteren.
• Gerontopsychologen --> helpen ouderen om hun gezondheid en welzijn te behouden en effectief te
leren omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Psychiatrie --> Medische specialisme dat richt op de diagnose en behandeling van mentale stoornissen.
H1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.2: 6 belangrijkste perspectieven van psychologie:
• René Descartes --> filosoof die zorgde voor de scheiding tussen de spirituele geest en fysieke lichaam.
• Hij stelde dat de geest en het lichaam twee totaal verschillende substanties zijn.
• Empirisme is tegen hem --> ze zien het denken als onnodig. (empirisme = waarnemingen, ervaringen,
experimenten --> wetenschap)
Tabula Rasa --> onbeschreven blad
• Hij behoort tot rationalisme --> denken is enige middel in wetenschap
, 3
1. Biologisch perspectief:
• Geest is onderdeel van de hersenen
• Lichamelijke eigenschappen --> persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen, vaardigheden
• (zenuwstelsel, hormoonstelsel, genen)
Neurowetenschap:
• Biologische psychologie wordt gecombineerd met biologie + neurologie
• Gericht op gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen worden gecreëerd door de
hersenen
Evolutionaire psychologie: (Charles Darwin Theory)
• Gedrag en mentale processen worden veroorzaakt door de omgeving van de mens (externe milieu)
• Natuurlijke selectie "survival of the fittest" --> organisme met meest gunstigste DNA plant voort
• Lichamelijke kenmerken evolueren door omstandigheden
2. Cognitieve perspectief:
• Nadruk ligt op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatie verwerking
• Psychologische periodiek systeem --> geeft structuur
• Wilhem Wundt --> Hij onderzocht of menselijke geest ook kon worden opgesplitst in elementen zoals
in scheikundige periodieksysteem
• Introspectie --> beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen (een van eerste psychologisch
experimenten) --> dit door emotionele en sensorische prikkels
• Structuralisme --> (basisstructuur) Structuralisten zochten de elementen van de bewuste ervaring
Kreeg veel kritiek doordat het ´subjectief´ was. (je kunt het niet nauwkeurig beoordelen)
Geest = structuren
• Gestaltpsychologen --> Focust op geheel van bewustzijns ervaringen (zijn tegen de vorming van
elementen/ periodiek systeem)
• Functionalisme --> Psychologie moet benut worden en "toegepast" worden de wereld en mensen te
helpen. (William James)
• Progressive education --> leren door te doen i.p.v. lezen (bedacht door Dewey, gesupporterd door
structuralisme en functionalisme)
3. Behavioristisch perspectief: (antipsychologie)
• Bron van onze handelingen zoekt in stimuli vanuit de omgeving, i.p.v. innerlijke mentale processen
, 4
• Gedrag is meetbaar --> niet subjectief --> gebaseerd op actions niet op persoonlijkheid
• Omgeving --> geeft krachten om te leren
• Iemand iets leren --> ´persoon doet wat ik wil´ d.m.v. belonen en bestraffen
• B.F. Skinner --> behaviorist, beheersing van gedrag door omgeving.
• ´Black Box´ --> geen oorzaak oorzaak naar waarom gedrag vertoont
4. Gehele persoon perspectief (3 onderdelen splitsen)
• Focust op onbewuste geest en kan de gehele persoon verklaren
1. Psychodynamische psychologie: (Sigmund Freud)
• Menselijk functioneren van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en conflicten.
• Psychoanalyse --> legt nadruk op onbewuste processen (zowel over de theorie als de
behandelmethode (vrije associatie)) - gaat over bijv. dromen. (Is niet wetenschappelijk !)
2. Humanistische psychologie: (Carl Rogers, Abraham Maslow)
• Innerlijke processen zijn belangrijk en focust op onze mogelijkheden, groei en potentie
• Organismen met vrije wil en zelf keuzes kunnen maken en beïnvloeden.
• Humanisten kwamen in opstand tegen behaviorisme --> vonden innerlijke processen wel belangrijk.
3. Karaktertrekken en temperament:
• Verschil tussen mensen ontstaat uit verschillen in stabiele kenmerken en neigingen
• Introversie, extraversie, angst, comfort etc.
• Temperament --> Aangeboren eigenschappen (biologisch van aard, blijft consistent)
5. Ontwikkelingsperspectief:
• Erfelijke eigenschappen die in onze genen zijn vastgelegd en de invloed zijn van onze omgeving.
• Verwerven van taal, logisch denken, verschillende rollen op verschillende momenten.
• Nature --> erfelijkheid Nurture --> omgeving
6.Sociaalculturele perspectief:
• Sociale invloed staat centraal
• Focust op onderwerpen als aardig vinden, lief hebben, vooroordelen etc.
• Cultuur --> taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities
• Crosscultureel psycholoog --> psychologie opnieuw beoordelen door cultuur mee te betrekken.
Holisme --> kijkt naar alle perspectieven niet specifiek naar 1
Bok menselijk gedrag
_______________________________________________________________
--------
Inhoud:
-----
Wat is psychologie, stromingen en perspectieven:
H1.1 H1.2
______________________________________________________________________________________________________________________2
--------
Biopsychologie:
H2.1 H2.2 H2.3
______________________________________________________________________________________________________________________5
------
Sensatie en perceptie:
H3.1 H3.3
_____________________________________________________________________________________________________________________15
------
Bewustzijn:
H8.1 H8.3.2 Positive Psychology
_____________________________________________________________________________________________________________________20
sssssss
Emotie:
H9.4 H9.5
_____________________________________________________________________________________________________________________26
sssssssss
Persoonlijkheid:
H10.1 H10.2 H10.3 H10.4
_____________________________________________________________________________________________________________________30
sssssss
Motivatie:
H9.1 H9.2
_________________________________________________________________________________________________42
ssssssss
Coping en Locus of control:
H14.4.1 H14.3.2
_____________________________________________________________________________________________________________________46
sssssss
Intelligentie:
H6.3 H6.4 H6.5
_____________________________________________________________________________________________________________________48
sssssss
Denken:
H6.1 H6.2
_____________________________________________________________________________________________________________________52
sssss
, 2
Overige (slaap & Psychologische wetenschap, kritisch denken en ethiek) H1.1.3 H1.3
H8.2_______________________________________________________________________________________________________________56
H1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat is psychologie en wat is het niet:
• Psychologie --> Pysche = geest -logie = gebied van studie
• Psychologie gaat over interne geestelijke processen en externe waarneembare gedragingen.
3 soorten psychologen:
1. Experimenteel psychologen:
Psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische processen.
2. Docent psychologen:
Psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op bijv. een hbo- of bacheloropleiding of aan
een universiteit.
3. Toegepast psycholoog:
Psycholoog die de door experimenteel psychologen vergaarde kennis gebruikt om problemen van
mensen op te lossen.
Specialisten in TP:
• Arbeids- en organisatiepsychologie --> aanpassingen aan de werkplek, moeten productiviteit en
arbeidsmoraal van werknemers maximaliseren.
• Sportpsychologen --> helpen atleten hun prestaties en motivatie te verbeteren --> trainingssessies te
plannen en leren emoties onder controle te houden.
• Schoolpsychologen --> deskundig op het gebied van lesgeven en leren --> houden zich bezig met
onderwerpen zoals leren, het gezin, persoonlijke omstandigheden die schoolprestaties kunnen
beïnvloeden.
• Klinische psychologen en counselors --> helpen mensen om zich aan te passen op sociaal en
emotionele gebieden, moeilijke keuzes in relaties , carrière of opleiding.
• Forensisch psychologen --> doen hun bijdrage aan wetsen rechtssysteem. Bijv. bij het psychologisch
beslissen of een gevangene vrij mag laten worden.
• Omgevingspsychologen --> proberen interactie met onze omgeving en het milieu te verbeteren.
• Gerontopsychologen --> helpen ouderen om hun gezondheid en welzijn te behouden en effectief te
leren omgaan met leeftijd gerelateerde problemen.
Psychiatrie --> Medische specialisme dat richt op de diagnose en behandeling van mentale stoornissen.
H1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.2: 6 belangrijkste perspectieven van psychologie:
• René Descartes --> filosoof die zorgde voor de scheiding tussen de spirituele geest en fysieke lichaam.
• Hij stelde dat de geest en het lichaam twee totaal verschillende substanties zijn.
• Empirisme is tegen hem --> ze zien het denken als onnodig. (empirisme = waarnemingen, ervaringen,
experimenten --> wetenschap)
Tabula Rasa --> onbeschreven blad
• Hij behoort tot rationalisme --> denken is enige middel in wetenschap
, 3
1. Biologisch perspectief:
• Geest is onderdeel van de hersenen
• Lichamelijke eigenschappen --> persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen, vaardigheden
• (zenuwstelsel, hormoonstelsel, genen)
Neurowetenschap:
• Biologische psychologie wordt gecombineerd met biologie + neurologie
• Gericht op gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn, herinneringen worden gecreëerd door de
hersenen
Evolutionaire psychologie: (Charles Darwin Theory)
• Gedrag en mentale processen worden veroorzaakt door de omgeving van de mens (externe milieu)
• Natuurlijke selectie "survival of the fittest" --> organisme met meest gunstigste DNA plant voort
• Lichamelijke kenmerken evolueren door omstandigheden
2. Cognitieve perspectief:
• Nadruk ligt op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie en denken als vormen van
informatie verwerking
• Psychologische periodiek systeem --> geeft structuur
• Wilhem Wundt --> Hij onderzocht of menselijke geest ook kon worden opgesplitst in elementen zoals
in scheikundige periodieksysteem
• Introspectie --> beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen (een van eerste psychologisch
experimenten) --> dit door emotionele en sensorische prikkels
• Structuralisme --> (basisstructuur) Structuralisten zochten de elementen van de bewuste ervaring
Kreeg veel kritiek doordat het ´subjectief´ was. (je kunt het niet nauwkeurig beoordelen)
Geest = structuren
• Gestaltpsychologen --> Focust op geheel van bewustzijns ervaringen (zijn tegen de vorming van
elementen/ periodiek systeem)
• Functionalisme --> Psychologie moet benut worden en "toegepast" worden de wereld en mensen te
helpen. (William James)
• Progressive education --> leren door te doen i.p.v. lezen (bedacht door Dewey, gesupporterd door
structuralisme en functionalisme)
3. Behavioristisch perspectief: (antipsychologie)
• Bron van onze handelingen zoekt in stimuli vanuit de omgeving, i.p.v. innerlijke mentale processen
, 4
• Gedrag is meetbaar --> niet subjectief --> gebaseerd op actions niet op persoonlijkheid
• Omgeving --> geeft krachten om te leren
• Iemand iets leren --> ´persoon doet wat ik wil´ d.m.v. belonen en bestraffen
• B.F. Skinner --> behaviorist, beheersing van gedrag door omgeving.
• ´Black Box´ --> geen oorzaak oorzaak naar waarom gedrag vertoont
4. Gehele persoon perspectief (3 onderdelen splitsen)
• Focust op onbewuste geest en kan de gehele persoon verklaren
1. Psychodynamische psychologie: (Sigmund Freud)
• Menselijk functioneren van onbewuste behoeften, verlangens, herinneringen en conflicten.
• Psychoanalyse --> legt nadruk op onbewuste processen (zowel over de theorie als de
behandelmethode (vrije associatie)) - gaat over bijv. dromen. (Is niet wetenschappelijk !)
2. Humanistische psychologie: (Carl Rogers, Abraham Maslow)
• Innerlijke processen zijn belangrijk en focust op onze mogelijkheden, groei en potentie
• Organismen met vrije wil en zelf keuzes kunnen maken en beïnvloeden.
• Humanisten kwamen in opstand tegen behaviorisme --> vonden innerlijke processen wel belangrijk.
3. Karaktertrekken en temperament:
• Verschil tussen mensen ontstaat uit verschillen in stabiele kenmerken en neigingen
• Introversie, extraversie, angst, comfort etc.
• Temperament --> Aangeboren eigenschappen (biologisch van aard, blijft consistent)
5. Ontwikkelingsperspectief:
• Erfelijke eigenschappen die in onze genen zijn vastgelegd en de invloed zijn van onze omgeving.
• Verwerven van taal, logisch denken, verschillende rollen op verschillende momenten.
• Nature --> erfelijkheid Nurture --> omgeving
6.Sociaalculturele perspectief:
• Sociale invloed staat centraal
• Focust op onderwerpen als aardig vinden, lief hebben, vooroordelen etc.
• Cultuur --> taal, opvattingen, gewoonten, waarden en tradities
• Crosscultureel psycholoog --> psychologie opnieuw beoordelen door cultuur mee te betrekken.
Holisme --> kijkt naar alle perspectieven niet specifiek naar 1
