Hoorcollege 1
De missie van het onderwijs
Het gaat zowel om waarden als om statistische gegevens
Docu: de meisjes van de goede herder, afl. gevallen meisjes
Middeleeuwen (500-1500)
● Religieuze opvoeding, elite ook in vrije kunsten.
● Kleine geletterde bovenlaag (Latijn)
● Ontwikkeling Groote school: behoefte aan financiering
● De dood centrale rol → hogere werkelijkheid. De dood was veel geaccepteerder,
centrale rol. Dood was overal. Pest etc.
● Kloosters, ook voorzieningen voor kleine groepen kinderen maar dat breidde zich
steeds meer uit
● Standenmaatschappij. Burgers, adel, geestelijke. Onderwijs dus vooral voor de
geestelijke en de adel.
● Meeste kinderen werden gewoon ingezet als arbeidskrachten. Opvoeding en denken
over opvoeding was beperkt. De opvoeding die er was was ook erg gericht op religie
en gevormd door religie. Dat domineerde het leven.
● Onderwijs en alles was in het latijn
Maar er komt meer behoefte aan scholen en de kerk gaat daar ook aan voorzien. Toen ging
de stad het overnemen. Toen werd het groter, maar nog steeds beperkt aanwezig.
Vroegmoderne tijd (1500-1800)
● Stromingen: Renaissance, Humanisme en Reformatie
● Wetenschappelijke en pedagogische reacties
● De reuzen van deze tijd
Stromingen
Renaissance: wedergeboorte, mondigheid en paideia.
Boekdrukkunst kwam. Daardoor werden gedachtes over dat de kerk missschien niet juist
was veel sneller bij heel Europa.
Daar kwamen twee stromingen uit belangrijk:
1) Humanisme
2) Reformatie
Humanisme
● Ad fontes, maar was elitair.
● Geloof in opvoedbaarheid
● Desiderius Erasmus (1469 - 1536): mensen worden niet geboren.
● Invloed op Montaigne (1533 - 1592)
● Was verbonden met het christendom (was vroeger zo, nu zetten ze zich er een
beetje vanaf, nu zijn ze eerder neutraal).
● Gaat voort op de grondslagen, fundamenten, principes
, ● Het humanisme was vooral voor degenen die konden lezen en schrijven en daarmee
dus elitair. Het gewone volk kwam er niet aan te pas.
● Ze zeggen: als we als ouders en leraren het goede voorbeeld geven, komt het goed
met de mens. Wij geloven van de vorming van de mens. Je kan de mens vormen en
dan komt het goed. Hoe vorm je die mens? Zo veel mogelijk kennis. Kennis is
verbonden aan moraliteit. Dan weten we hoe we op een goede manier moeten leven.
Als jij kennis hebt, weet je ook wat het goede is om te kiezen in het leven.
● Erasmus: kwam uit Nederland. Europees geleerde. Zegt: mensen worden niet
geboren, ze worden gemaakt. Om echt mens te worden moet je opvoeden.
Vertegenwoordiger van humanisme.
Er komt geloof in opvoeding en vorming van de mens, niet alleen maar de gedachte dat
mensen doodgaan. Dan komt pedagogisch optimisme. = nadenken over pedagogiek, maar
wel terug op de klassieke oudheid.
Boodschap jan steen: als je het zo doet, de kinderen die afgebeeld zijn die gaan dat nadoen.
ZOals de ouders doen , doen we kinderen dat ook. Dus als je het slechte voorbeeld geeft,
doen de kinderen dat ook. Het zijn dan de ouders. Dat geloven we nu vaak nog steeds.
Een mens wordt gevormd tot mens en als je dat niet doet wordt het een dier. Taal en filosofie
zou eigenlijk de opleiding tot pedagoog moeten zijn, geen statistiek ?
Reformatie
● Sterk beïnvloed door humanisne → ad fontes.
● Impuls volksonderwijs (eenvoudige burgers)
● Religieus opvoedingsdoel
● Marnix van St. Aldegonde
● Tegenbeweging: contra-reformatie
● Afsplitsing binnen het christendom van een roomse kerk naar een protestantse kerk
● Godsdienstoorlog. De kerk is machtig. Luther opnieuw de bijbel lezen. De
interpretatie van de kerk klopt niet zegt Luther. We zijn voorgelogen. We moeten nu
zelf als burgers de bijbel gaan lezen en NIET alleen de elite of de geestelijke, maar
iedereen. Iedereen is een individu voor God en iedereen moet zich tot God kunnen
verhouden. Iedereen moet de bijbel kunnen lezen en om te kunnen lezen moet je
naar school. Elk individu zou moeten kunnen lezen.
● Daarom is de reformatie een grote aanstichter van scholen en onderwijs.
● Dus: niet alleen de hoge standen, maar ook de lage standen. In elk dorpje moet een
school komen.
● Mensen worden individualistischer en hebben de kerk minder nodig.
● Nog wel humanisten want ze zeggen we moeten terug naar de bron, het klassieke,
de bijbel.
● Tegenbeweging : contra-reformatie. Roomskatholieke reactie. Protestanten hebben
misschien een punt, maar dat betekent niet dat de kerk weg moet. Wij gaan ook
inzetten op onderwijs.
Wetenschappelijke en pedagogische reacties
● Reactie op verdeeldheid en ontworsteling kerkelijke denkkaders
, ● 2 Filosofische stromingen: empirisme en rationalisme
De empirie wat je door je zintuigen kunt zien waarnemen etc kunt bewijzen, dat is waar.
(empirisme)
Een ander zegt: nee, door logisch redeneren is het goede. het morele. (rationalisme)
Twee pedagogische reacties:
● Pedagogisch realisme. (ook zaakkennis!). Vertegenwoordigers: Comenius, locke,
Fenelon. Comenius brengt boek uit met plaatjes. Pedagogisch realisme : het is niet
alleen maar religie maar je moet ook kennis hebben met feiten.
● Pietisme (eenvoudige vroomheid). Vertegenwoordigers: Koelman, Francke. Het gaat
er niet om dat je vervormd wordt met kennis en nadenkt over het leven, maar
gewoon kijken in de bijvel en zo leven. Dus het is belangrijk dat ze leren lezen en
gevormd worden tot Christen.
→ internet: Piëtisme, richting binnen het protestantisme die tegenover het intellect de nadruk
legt op de vroomheid, aanzet tot een vermijden van `de wereld' en streeft naar een zuiver
door de godsdienst geleid leven. De stroming ontstond in de 17e eeuw in Engeland en
beïnvloedde vandaar het Nederlandse protestantisme.
Belangrijke vertegenwoordiger pedagogische denken
Jacobus cats
● Fragment moeder ideaal!
● Volksopvoeder
● Zeer succesvol emblemata-dichter. (plaatje met praatje)
● Pedagogisch eclecticisme. Chat: Pedagogisch eclecticisme is een benadering in het
onderwijs waarbij verschillende pedagogische theorieën, methoden en praktijken
worden gecombineerd om zo goed mogelijk in te spelen op de leerbehoeften van
leerlingen. In plaats van één vaststaande onderwijsfilosofie te volgen, kiest een
leraar of opvoeder voor elementen uit verschillende stromingen die passend zijn voor
een bepaalde situatie, context of leerlingengroep. Het idee achter pedagogisch
eclecticisme is dat er geen "one-size-fits-all"-aanpak bestaat voor onderwijs en
opvoeding, omdat elke leerling uniek is in leerstijl, interesses en
ontwikkelingsbehoeften. De docent maakt bewuste keuzes en past verschillende
technieken toe, zoals bijvoorbeeld elementen uit behaviorisme (positieve
bekrachtiging), cognitieve psychologie (focus op denkprocessen) of humanistische
pedagogiek (focus op persoonlijke groei).
● Was reformator, humanist, pedagoog en … in 1
● Komt met een pedagogisch boek.
● Populair in Nederland omdat hij een boek schreef: het huwelijk. Maar ook andere
dingen over hoe je een kind moet opvoeden met allemaal kleine versjes.
● Humanisme van Erasmus zit hier ook erg in. Kind is als wit papier, je moet dat
vormen anders is dat witte eraf. Chat → De "witte" kleur symboliseert de puurheid en
onschuld van het kind, dat nog geen invloeden van buitenaf heeft ondergaan.
Volgens Cats is het de verantwoordelijkheid van ouders, opvoeders en de
samenleving om het kind te vormen en te onderwijzen, zodat het de juiste normen,
waarden en kennis opdoet. Als dit niet op een goede manier gebeurt, of als het kind
De missie van het onderwijs
Het gaat zowel om waarden als om statistische gegevens
Docu: de meisjes van de goede herder, afl. gevallen meisjes
Middeleeuwen (500-1500)
● Religieuze opvoeding, elite ook in vrije kunsten.
● Kleine geletterde bovenlaag (Latijn)
● Ontwikkeling Groote school: behoefte aan financiering
● De dood centrale rol → hogere werkelijkheid. De dood was veel geaccepteerder,
centrale rol. Dood was overal. Pest etc.
● Kloosters, ook voorzieningen voor kleine groepen kinderen maar dat breidde zich
steeds meer uit
● Standenmaatschappij. Burgers, adel, geestelijke. Onderwijs dus vooral voor de
geestelijke en de adel.
● Meeste kinderen werden gewoon ingezet als arbeidskrachten. Opvoeding en denken
over opvoeding was beperkt. De opvoeding die er was was ook erg gericht op religie
en gevormd door religie. Dat domineerde het leven.
● Onderwijs en alles was in het latijn
Maar er komt meer behoefte aan scholen en de kerk gaat daar ook aan voorzien. Toen ging
de stad het overnemen. Toen werd het groter, maar nog steeds beperkt aanwezig.
Vroegmoderne tijd (1500-1800)
● Stromingen: Renaissance, Humanisme en Reformatie
● Wetenschappelijke en pedagogische reacties
● De reuzen van deze tijd
Stromingen
Renaissance: wedergeboorte, mondigheid en paideia.
Boekdrukkunst kwam. Daardoor werden gedachtes over dat de kerk missschien niet juist
was veel sneller bij heel Europa.
Daar kwamen twee stromingen uit belangrijk:
1) Humanisme
2) Reformatie
Humanisme
● Ad fontes, maar was elitair.
● Geloof in opvoedbaarheid
● Desiderius Erasmus (1469 - 1536): mensen worden niet geboren.
● Invloed op Montaigne (1533 - 1592)
● Was verbonden met het christendom (was vroeger zo, nu zetten ze zich er een
beetje vanaf, nu zijn ze eerder neutraal).
● Gaat voort op de grondslagen, fundamenten, principes
, ● Het humanisme was vooral voor degenen die konden lezen en schrijven en daarmee
dus elitair. Het gewone volk kwam er niet aan te pas.
● Ze zeggen: als we als ouders en leraren het goede voorbeeld geven, komt het goed
met de mens. Wij geloven van de vorming van de mens. Je kan de mens vormen en
dan komt het goed. Hoe vorm je die mens? Zo veel mogelijk kennis. Kennis is
verbonden aan moraliteit. Dan weten we hoe we op een goede manier moeten leven.
Als jij kennis hebt, weet je ook wat het goede is om te kiezen in het leven.
● Erasmus: kwam uit Nederland. Europees geleerde. Zegt: mensen worden niet
geboren, ze worden gemaakt. Om echt mens te worden moet je opvoeden.
Vertegenwoordiger van humanisme.
Er komt geloof in opvoeding en vorming van de mens, niet alleen maar de gedachte dat
mensen doodgaan. Dan komt pedagogisch optimisme. = nadenken over pedagogiek, maar
wel terug op de klassieke oudheid.
Boodschap jan steen: als je het zo doet, de kinderen die afgebeeld zijn die gaan dat nadoen.
ZOals de ouders doen , doen we kinderen dat ook. Dus als je het slechte voorbeeld geeft,
doen de kinderen dat ook. Het zijn dan de ouders. Dat geloven we nu vaak nog steeds.
Een mens wordt gevormd tot mens en als je dat niet doet wordt het een dier. Taal en filosofie
zou eigenlijk de opleiding tot pedagoog moeten zijn, geen statistiek ?
Reformatie
● Sterk beïnvloed door humanisne → ad fontes.
● Impuls volksonderwijs (eenvoudige burgers)
● Religieus opvoedingsdoel
● Marnix van St. Aldegonde
● Tegenbeweging: contra-reformatie
● Afsplitsing binnen het christendom van een roomse kerk naar een protestantse kerk
● Godsdienstoorlog. De kerk is machtig. Luther opnieuw de bijbel lezen. De
interpretatie van de kerk klopt niet zegt Luther. We zijn voorgelogen. We moeten nu
zelf als burgers de bijbel gaan lezen en NIET alleen de elite of de geestelijke, maar
iedereen. Iedereen is een individu voor God en iedereen moet zich tot God kunnen
verhouden. Iedereen moet de bijbel kunnen lezen en om te kunnen lezen moet je
naar school. Elk individu zou moeten kunnen lezen.
● Daarom is de reformatie een grote aanstichter van scholen en onderwijs.
● Dus: niet alleen de hoge standen, maar ook de lage standen. In elk dorpje moet een
school komen.
● Mensen worden individualistischer en hebben de kerk minder nodig.
● Nog wel humanisten want ze zeggen we moeten terug naar de bron, het klassieke,
de bijbel.
● Tegenbeweging : contra-reformatie. Roomskatholieke reactie. Protestanten hebben
misschien een punt, maar dat betekent niet dat de kerk weg moet. Wij gaan ook
inzetten op onderwijs.
Wetenschappelijke en pedagogische reacties
● Reactie op verdeeldheid en ontworsteling kerkelijke denkkaders
, ● 2 Filosofische stromingen: empirisme en rationalisme
De empirie wat je door je zintuigen kunt zien waarnemen etc kunt bewijzen, dat is waar.
(empirisme)
Een ander zegt: nee, door logisch redeneren is het goede. het morele. (rationalisme)
Twee pedagogische reacties:
● Pedagogisch realisme. (ook zaakkennis!). Vertegenwoordigers: Comenius, locke,
Fenelon. Comenius brengt boek uit met plaatjes. Pedagogisch realisme : het is niet
alleen maar religie maar je moet ook kennis hebben met feiten.
● Pietisme (eenvoudige vroomheid). Vertegenwoordigers: Koelman, Francke. Het gaat
er niet om dat je vervormd wordt met kennis en nadenkt over het leven, maar
gewoon kijken in de bijvel en zo leven. Dus het is belangrijk dat ze leren lezen en
gevormd worden tot Christen.
→ internet: Piëtisme, richting binnen het protestantisme die tegenover het intellect de nadruk
legt op de vroomheid, aanzet tot een vermijden van `de wereld' en streeft naar een zuiver
door de godsdienst geleid leven. De stroming ontstond in de 17e eeuw in Engeland en
beïnvloedde vandaar het Nederlandse protestantisme.
Belangrijke vertegenwoordiger pedagogische denken
Jacobus cats
● Fragment moeder ideaal!
● Volksopvoeder
● Zeer succesvol emblemata-dichter. (plaatje met praatje)
● Pedagogisch eclecticisme. Chat: Pedagogisch eclecticisme is een benadering in het
onderwijs waarbij verschillende pedagogische theorieën, methoden en praktijken
worden gecombineerd om zo goed mogelijk in te spelen op de leerbehoeften van
leerlingen. In plaats van één vaststaande onderwijsfilosofie te volgen, kiest een
leraar of opvoeder voor elementen uit verschillende stromingen die passend zijn voor
een bepaalde situatie, context of leerlingengroep. Het idee achter pedagogisch
eclecticisme is dat er geen "one-size-fits-all"-aanpak bestaat voor onderwijs en
opvoeding, omdat elke leerling uniek is in leerstijl, interesses en
ontwikkelingsbehoeften. De docent maakt bewuste keuzes en past verschillende
technieken toe, zoals bijvoorbeeld elementen uit behaviorisme (positieve
bekrachtiging), cognitieve psychologie (focus op denkprocessen) of humanistische
pedagogiek (focus op persoonlijke groei).
● Was reformator, humanist, pedagoog en … in 1
● Komt met een pedagogisch boek.
● Populair in Nederland omdat hij een boek schreef: het huwelijk. Maar ook andere
dingen over hoe je een kind moet opvoeden met allemaal kleine versjes.
● Humanisme van Erasmus zit hier ook erg in. Kind is als wit papier, je moet dat
vormen anders is dat witte eraf. Chat → De "witte" kleur symboliseert de puurheid en
onschuld van het kind, dat nog geen invloeden van buitenaf heeft ondergaan.
Volgens Cats is het de verantwoordelijkheid van ouders, opvoeders en de
samenleving om het kind te vormen en te onderwijzen, zodat het de juiste normen,
waarden en kennis opdoet. Als dit niet op een goede manier gebeurt, of als het kind
