FRESH begrippen
Begrip Behorend Uitleg Voorbeeld
bij concept
Mensbeeld Filoso e Een samenhangende voorstelling De mens wordt gezien als
van wat het betekent om mens van nature goed (Rousseau)
te zijn. Het geeft aan hoe de of slecht (Hobbes).
mens wordt gekenmerkt.
Dominant mensbeeld Ethiek Het mensbeeld dat het meest “Iedereen moet werken” is
voorkomt in een groep of een veelvoorkomende
samenleving. opvatting in de samenleving.
Nachtwakersstaat Paradigma- Een staat waarin de overheid 19e-eeuwse staat waarin de
schrift zich zo min mogelijk bemoeit overheid geen uitkeringen
met burgers. Alleen veiligheid via verstrekte.
politie en leger wordt geregeld.
Verzorgingsstaat Paradigma- Een staat waarin de overheid AOW, kinderbijslag, publieke
schrift primair verantwoordelijkheid gezondheidszorg.
draagt voor het welzijn van
burgers, via voorzieningen als
zorg en onderwijs.
Neoliberalisme Samenleving Een maatschappijvisie waarbij Privatisering van het
de overheid zich terugtrekt en openbaar vervoer.
individuele vrijheid en
marktwerking centraal staan.
Burgerschap Paradigma- De manier waarop de mensen In de nachtwakersstaat was
schrift deelnemen aan de samenleving, er beperkt kiesrecht; nu
met rechten en plichten. wordt er actieve participatie
verwacht.
Defectparadigma Paradigma- Benadering waarbij beperkingen Mensen met een
schrift worden gezien als defecten in verstandelijke beperking
het individu, dat verzorgd moet werden opgenomen in
worden. instellingen.
Ontwikkelings- Paradigma- Benadering die uitgaat van Mensen met een beperking
paradigma schrift ontwikkelingsmogelijkheden en leren zelfstandig wonen.
normalisatie.
Burgerschaps- Paradigma- Uitgangspunt dat iedereen Inclusief onderwijs voor
paradigma schrift gelijke rechten en plichten heeft mensen met een beperking.
en volwaardig mee kan doen.
Publiek moraal Ethiek Gedragsprincipes die iemand In de winkel wacht je netjes
hanteert in het openbare leven, in de rij.
beïnvloed door wetten en sociale
druk.
Privé moraal Ethiek Gedragsprincipes die iemand Thuis bepaal je zelf of je de
hanteert in besloten kring, zoals afwas direct doet.
gezin of vrienden.
Breed moraal Ethiek Collectief gedragen waarden in Iedereen vindt
de samenleving. gelijkwaardigheid belangrijk.
fi
, Begrip Behorend Uitleg Voorbeeld
bij concept
Smalle moraal Ethiek Individualistische moraal waarbij De een vindt privacy
niet iedereen dezelfde waarden belangrijk en de ander niet.
deelt.
Waarde Ethiek Een opvatting over wat wenselijk Vrijheid, gelijkheid,
is. rechtvaardigheid.
Norm Ethiek Gedragsregel die volgt uit een Je belt niet tijdens een
waarde. college.
Deugd Ethiek Een goede eigenschap of Eerlijkheid, moed,
karaktertrek. betrouwbaarheid.
Ethiek Ethiek Het kritisch nadenken over wat Mag je liegen om iemand te
goed is om te doen. beschermen?
Beroepsethiek Ethiek Morele regels die speci ek zijn Een sociaal werker houdt
voor een beroepsgroep. zich aan beroepsgeheim.
Normatief mensbeeld Filoso e Een voorstelling van hoe de “De mens moet zich
mens behoort te zijn of zich verantwoordelijk gedragen.”
behoort te gedragen.
Socialisatie en Sociologie Het levenslange proces waarbij Een kind leert op school om
identiteitsvorming een persoon de waarden, respectvol te zijn tegenover
normen en cultuur van een groep de leraar (socialisatie) en
aanleert (socialisatie) en zo een ontwikkelt zo een identiteit
eigen ‘ik’ vormt als ‘een gehoorzame
(identiteitsvorming). leerling’.
Morele ontwikkeling Interculturele De ontwikkeling van het besef Een kleuter deelt een koekje
pedagogiek van goed en kwaad omdat hij anders straf krijgt
(gewetensvorming, die verschilt (straf-en-gehoorzaamheid),
per leeftijdsfase. een tiener deelt uit een
gevoel van wederkerigheid.
Ik- en wij culturen Interculturele Ik-cultuur: samenleving waar het Ik-cultuur: “Kies een studie
pedagogiek individu en eigen geluk centraal die jij leuk vindt.’
staan. Wij-cultuur: ‘Kies een studie
Wij-cultuur: samenleving gericht waar de familie trots op is.”
op het collectief en
gemeenschappelijke doelen.
Intersectionaliteit Interculturele Het besef dat iemands Een zwarte, vrouwelijke
(kruispuntdenken) pedagogiek maatschappelijke positie wordt arbeider ervaart andere voor-
bepaald door het samenspel van en nadelen dan een witte,
verschillende vrouwelijke manager.
identiteitskenmerken (zoals
gender, etniciteit, klasse), die
elkaar beïnvloeden.
Inclusie Sociologie Het actief insluiten van Iemand met een beperking
achtergestelde groepen in de mag meedoen met het
samenleving op basis van reguliere voetbalteam.
gelijkwaardigheid.
Integratie Sociologie Het proces waarbij leden van Iemand spreekt Nederlands
een niet-dominante groep op werk en viert thuis eigen
deelnemen aan de dominante religieuze feesten.
samenleving, maar hun eigen
cultuur kunnen behouden.
fi fi
Begrip Behorend Uitleg Voorbeeld
bij concept
Mensbeeld Filoso e Een samenhangende voorstelling De mens wordt gezien als
van wat het betekent om mens van nature goed (Rousseau)
te zijn. Het geeft aan hoe de of slecht (Hobbes).
mens wordt gekenmerkt.
Dominant mensbeeld Ethiek Het mensbeeld dat het meest “Iedereen moet werken” is
voorkomt in een groep of een veelvoorkomende
samenleving. opvatting in de samenleving.
Nachtwakersstaat Paradigma- Een staat waarin de overheid 19e-eeuwse staat waarin de
schrift zich zo min mogelijk bemoeit overheid geen uitkeringen
met burgers. Alleen veiligheid via verstrekte.
politie en leger wordt geregeld.
Verzorgingsstaat Paradigma- Een staat waarin de overheid AOW, kinderbijslag, publieke
schrift primair verantwoordelijkheid gezondheidszorg.
draagt voor het welzijn van
burgers, via voorzieningen als
zorg en onderwijs.
Neoliberalisme Samenleving Een maatschappijvisie waarbij Privatisering van het
de overheid zich terugtrekt en openbaar vervoer.
individuele vrijheid en
marktwerking centraal staan.
Burgerschap Paradigma- De manier waarop de mensen In de nachtwakersstaat was
schrift deelnemen aan de samenleving, er beperkt kiesrecht; nu
met rechten en plichten. wordt er actieve participatie
verwacht.
Defectparadigma Paradigma- Benadering waarbij beperkingen Mensen met een
schrift worden gezien als defecten in verstandelijke beperking
het individu, dat verzorgd moet werden opgenomen in
worden. instellingen.
Ontwikkelings- Paradigma- Benadering die uitgaat van Mensen met een beperking
paradigma schrift ontwikkelingsmogelijkheden en leren zelfstandig wonen.
normalisatie.
Burgerschaps- Paradigma- Uitgangspunt dat iedereen Inclusief onderwijs voor
paradigma schrift gelijke rechten en plichten heeft mensen met een beperking.
en volwaardig mee kan doen.
Publiek moraal Ethiek Gedragsprincipes die iemand In de winkel wacht je netjes
hanteert in het openbare leven, in de rij.
beïnvloed door wetten en sociale
druk.
Privé moraal Ethiek Gedragsprincipes die iemand Thuis bepaal je zelf of je de
hanteert in besloten kring, zoals afwas direct doet.
gezin of vrienden.
Breed moraal Ethiek Collectief gedragen waarden in Iedereen vindt
de samenleving. gelijkwaardigheid belangrijk.
fi
, Begrip Behorend Uitleg Voorbeeld
bij concept
Smalle moraal Ethiek Individualistische moraal waarbij De een vindt privacy
niet iedereen dezelfde waarden belangrijk en de ander niet.
deelt.
Waarde Ethiek Een opvatting over wat wenselijk Vrijheid, gelijkheid,
is. rechtvaardigheid.
Norm Ethiek Gedragsregel die volgt uit een Je belt niet tijdens een
waarde. college.
Deugd Ethiek Een goede eigenschap of Eerlijkheid, moed,
karaktertrek. betrouwbaarheid.
Ethiek Ethiek Het kritisch nadenken over wat Mag je liegen om iemand te
goed is om te doen. beschermen?
Beroepsethiek Ethiek Morele regels die speci ek zijn Een sociaal werker houdt
voor een beroepsgroep. zich aan beroepsgeheim.
Normatief mensbeeld Filoso e Een voorstelling van hoe de “De mens moet zich
mens behoort te zijn of zich verantwoordelijk gedragen.”
behoort te gedragen.
Socialisatie en Sociologie Het levenslange proces waarbij Een kind leert op school om
identiteitsvorming een persoon de waarden, respectvol te zijn tegenover
normen en cultuur van een groep de leraar (socialisatie) en
aanleert (socialisatie) en zo een ontwikkelt zo een identiteit
eigen ‘ik’ vormt als ‘een gehoorzame
(identiteitsvorming). leerling’.
Morele ontwikkeling Interculturele De ontwikkeling van het besef Een kleuter deelt een koekje
pedagogiek van goed en kwaad omdat hij anders straf krijgt
(gewetensvorming, die verschilt (straf-en-gehoorzaamheid),
per leeftijdsfase. een tiener deelt uit een
gevoel van wederkerigheid.
Ik- en wij culturen Interculturele Ik-cultuur: samenleving waar het Ik-cultuur: “Kies een studie
pedagogiek individu en eigen geluk centraal die jij leuk vindt.’
staan. Wij-cultuur: ‘Kies een studie
Wij-cultuur: samenleving gericht waar de familie trots op is.”
op het collectief en
gemeenschappelijke doelen.
Intersectionaliteit Interculturele Het besef dat iemands Een zwarte, vrouwelijke
(kruispuntdenken) pedagogiek maatschappelijke positie wordt arbeider ervaart andere voor-
bepaald door het samenspel van en nadelen dan een witte,
verschillende vrouwelijke manager.
identiteitskenmerken (zoals
gender, etniciteit, klasse), die
elkaar beïnvloeden.
Inclusie Sociologie Het actief insluiten van Iemand met een beperking
achtergestelde groepen in de mag meedoen met het
samenleving op basis van reguliere voetbalteam.
gelijkwaardigheid.
Integratie Sociologie Het proces waarbij leden van Iemand spreekt Nederlands
een niet-dominante groep op werk en viert thuis eigen
deelnemen aan de dominante religieuze feesten.
samenleving, maar hun eigen
cultuur kunnen behouden.
fi fi
