Diabetes tentamen alle stof
1-24: HC dieetleer
24-48: WC dieetleer
49-70: HC pathologie
71-80: WC pathologie
HC 1
Diabetes in cijfers
Verschillen door sociale invloeden etc. maar ook dat er in sommige landen niet volledig wordt gemonitord dus
veel gevallen waar het niet bekend is.
Diabetes type 1 is niet te verbeteren, maar wel de risico’s verkleinen en kwaliteit van leven verbeteren.
Symptomen zijn vaak gelijk, bij type 1 in korte periode
Type 1 Type 2
Veel dorst, plassen X X
Vermoeidheid X X
Wazig zien X X
Gewichtsverlies X
Ziek voelen X
Veel honger/geen honger X
Misselijkheid X
Slecht genezende wondjes X
Infecties X
Ideale bloedglucosewaarde tussen 4 en 7
Diabetes: er wordt geen insuline meer gemaakt door de pancreas/alvleesklier, insuline is een hormoon die het
lichaam nodig heeft glucose op te nemen. Glucose in de bloedstroom naar de cellen in het lichaam. Insuline
helpt de cellen glucose op te nemen in de cellen. Insuline is een sleutel die de cel opent en zodat glucose de cel
in kan.
Bij diabetes geen of vrijwel geen insuline, zonder insuline kan glucose niet de cellen in en blijft het in de
bloedbaan. Als diabetes patiënt is het belangrijk de glucosewaardes te monitoren anders is het gevaarlijk.
Te laag: duizeligheid en veel te laag dan kan je ook bewustzijn verliezen
, Diabetes type 1
incidentie daalt
met de leeftijd
Mensen met
hogere opleiding
minder risico op
diabetes type 2.
In Nederland 1,2
miljoen mensen
diabetes (type 1 &
2)
Kosten
=1,6 miljard
euro
Gemiddelde opname duur =7,2 dagen in ziekenhuis
Diabetesbehandeling vroeger:
- Koolhydraat arm
- Meer vet
- Standaarddieet
- Suiker verboden
Dieetbehandeling nu
- Zelfcontrole
- Afstemmen KH en medicatie (koolhydraatkennis)
- Spreiding KH over de dag
- Voeding en beweging
Doel behandeling diabetes
Voorkomen en behandelen van klachten en complicaties, zoals (toename van) hart- en vaatziekten, nefro-,
retina-, en neuropathie
+verbeteren kwaliteit van leven
Belangrijk document:
Multidisciplinaire aanpak:
,Diabetes team:
- Internist/kinderarts
- DM verpleegkundige
- Psycholoog
- Maatschappelijk werker
- Podotherapeut
- Diëtist
Hoeveelheid gram koolhydraten per product
- Courgette per 100 gram= 3 gram koolhydraten
- Kaas per 100 gram= 1,3 gram koolhydraten
- Naturel chips per 100 gram= 53 gram koolhydraten
- Crispy mais blik= 74 gram koolhydraten
- Zalm 100 gram= 0 gram koolhydraten
- M&M per 100 gram= 60 gram koolhydraten
NDF-richtlijn 2015
- Sterke nadruk op totale voedingspatroon en leefstijl (dus niet per se op bepaalde voedingsmiddelen)
- Geen focus op specifieke voedingsmiddelen of afzonderlijke nutriënten
- Kwaliteit van voedingstoffen is belangrijker dan energiepercentages
- Uitgangsput blijft ‘Richtlijnen gezonde voeding’
Heel belangrijk voor de toets dit hele document downloaden en leren!
NDF-richtlijn: preventie (type 1)
- Omgevings- en voedingsfactoren
- Mogelijk effect gluten, koemelk en borstvoeding (eerste 3 levensmaanden)
NDF-richtlijnen koolhydraten:
- Kies volkoren producten, peulvruchten, groente en fruit
- Beperk geraffineerde zetmeelrijke voedingsmiddelen en suikerrijke producten
- Gebruik van de GI (0-100) kan effect hebben, maar uitleg & gebruik is complex
- Gebruik van intensieve zoetstoffen
NDF-richtlijn: vetten
- Mediterrane voeding verbeterde glucoseregulatie
- Type vetzuur belangrijker dan totale vetinname
- Beperk transvet en verzadigd vet
- Inname EOV gunstig als vervanging KH/verzadigd vet
- Inname vette vis, maar geen extra suppletie omega-3-vetzuren
NDF-richtlijn: eiwitten
- Geen bewijs voor effect inname soort eiwit
- Verandering percentage eiwit geen effect op triglyceriden, LDL, of totaalcholesterol
- Type 1 en nefropathie: effect soja: handhaaf max. 0,8 gram eiwit/kg
NDF-richtlijn: alcohol
- Matig alcoholgebruik geen bezwaar, volgens richtlijnen
- Verbetering insulinegevoeligheid bij matig gebruik
- Mogelijk bescherming effect HVZ
Let op!
- Glucose verlagend effect alcohol
NDF-richtlijn: voedingspatronen:
- Mediterraan: beschermend effect HVZ
- Laagkoolhydraat: positief effect HbA1c bij kleine groep diabetes type 1
- DASH: lijkt positief effect te hebben op insulinegevoeligheid
, Regulatie diabetes
Bloedglucosewaarde (mmol/l) bij mensen met diabetes:
- Streefwaarde nuchter: tussen de 4,5 en 8 mmol/l
- Streefwaarde twee uur na maaltijd: lager dan 9 mmol/l
HbA1c (mmol/l)
- Zonder diabetes: 20-42 mmol/mol
- Streefwaarde: <53 mmol/mol (bloedglucose gemiddeld 8 mmol/l)
Insuline
- Snelwerkend: novorapid, humalog (4-5 uur)
- Kortwerkend: actrapid (6-8 uur)
- Middellang werkend: insulatard (16 uur)
- Langwerkend: Lantus (24 uur)
o Er zijn vaak mixschema’s
Kort
Middellang werkend
Middelste:
Lang wordt vaak voor de nacht gebruikt, je slaapt en eet
niet maar doordat insuline niet werkt en er nog suiker vrij
kan zijn is dit wel nodig = langwerkend
Insulineschema’s
Voorbeeld 2x daags insuline:
- Mengsel kort- en langwerkend
- Vaste hoeveelheid KH per maaltijd
- Vast regime, ook voor tussendoortjes
Voorbeeld: 4x daags insuline:
- 1x langwerkend en 3x kortwerkend
- Hoeveel KH variabel; kortwerkende insuline wordt hierop aangepast
Medicatie insulinepomp
- Iedere minuut basaalinsuline
- Bij maaltijden bolus (ultrakortwerkende insuline)
- Afkoppelen met zwemmen/doushen
- Sensor meet continu de bloedglucose
1-24: HC dieetleer
24-48: WC dieetleer
49-70: HC pathologie
71-80: WC pathologie
HC 1
Diabetes in cijfers
Verschillen door sociale invloeden etc. maar ook dat er in sommige landen niet volledig wordt gemonitord dus
veel gevallen waar het niet bekend is.
Diabetes type 1 is niet te verbeteren, maar wel de risico’s verkleinen en kwaliteit van leven verbeteren.
Symptomen zijn vaak gelijk, bij type 1 in korte periode
Type 1 Type 2
Veel dorst, plassen X X
Vermoeidheid X X
Wazig zien X X
Gewichtsverlies X
Ziek voelen X
Veel honger/geen honger X
Misselijkheid X
Slecht genezende wondjes X
Infecties X
Ideale bloedglucosewaarde tussen 4 en 7
Diabetes: er wordt geen insuline meer gemaakt door de pancreas/alvleesklier, insuline is een hormoon die het
lichaam nodig heeft glucose op te nemen. Glucose in de bloedstroom naar de cellen in het lichaam. Insuline
helpt de cellen glucose op te nemen in de cellen. Insuline is een sleutel die de cel opent en zodat glucose de cel
in kan.
Bij diabetes geen of vrijwel geen insuline, zonder insuline kan glucose niet de cellen in en blijft het in de
bloedbaan. Als diabetes patiënt is het belangrijk de glucosewaardes te monitoren anders is het gevaarlijk.
Te laag: duizeligheid en veel te laag dan kan je ook bewustzijn verliezen
, Diabetes type 1
incidentie daalt
met de leeftijd
Mensen met
hogere opleiding
minder risico op
diabetes type 2.
In Nederland 1,2
miljoen mensen
diabetes (type 1 &
2)
Kosten
=1,6 miljard
euro
Gemiddelde opname duur =7,2 dagen in ziekenhuis
Diabetesbehandeling vroeger:
- Koolhydraat arm
- Meer vet
- Standaarddieet
- Suiker verboden
Dieetbehandeling nu
- Zelfcontrole
- Afstemmen KH en medicatie (koolhydraatkennis)
- Spreiding KH over de dag
- Voeding en beweging
Doel behandeling diabetes
Voorkomen en behandelen van klachten en complicaties, zoals (toename van) hart- en vaatziekten, nefro-,
retina-, en neuropathie
+verbeteren kwaliteit van leven
Belangrijk document:
Multidisciplinaire aanpak:
,Diabetes team:
- Internist/kinderarts
- DM verpleegkundige
- Psycholoog
- Maatschappelijk werker
- Podotherapeut
- Diëtist
Hoeveelheid gram koolhydraten per product
- Courgette per 100 gram= 3 gram koolhydraten
- Kaas per 100 gram= 1,3 gram koolhydraten
- Naturel chips per 100 gram= 53 gram koolhydraten
- Crispy mais blik= 74 gram koolhydraten
- Zalm 100 gram= 0 gram koolhydraten
- M&M per 100 gram= 60 gram koolhydraten
NDF-richtlijn 2015
- Sterke nadruk op totale voedingspatroon en leefstijl (dus niet per se op bepaalde voedingsmiddelen)
- Geen focus op specifieke voedingsmiddelen of afzonderlijke nutriënten
- Kwaliteit van voedingstoffen is belangrijker dan energiepercentages
- Uitgangsput blijft ‘Richtlijnen gezonde voeding’
Heel belangrijk voor de toets dit hele document downloaden en leren!
NDF-richtlijn: preventie (type 1)
- Omgevings- en voedingsfactoren
- Mogelijk effect gluten, koemelk en borstvoeding (eerste 3 levensmaanden)
NDF-richtlijnen koolhydraten:
- Kies volkoren producten, peulvruchten, groente en fruit
- Beperk geraffineerde zetmeelrijke voedingsmiddelen en suikerrijke producten
- Gebruik van de GI (0-100) kan effect hebben, maar uitleg & gebruik is complex
- Gebruik van intensieve zoetstoffen
NDF-richtlijn: vetten
- Mediterrane voeding verbeterde glucoseregulatie
- Type vetzuur belangrijker dan totale vetinname
- Beperk transvet en verzadigd vet
- Inname EOV gunstig als vervanging KH/verzadigd vet
- Inname vette vis, maar geen extra suppletie omega-3-vetzuren
NDF-richtlijn: eiwitten
- Geen bewijs voor effect inname soort eiwit
- Verandering percentage eiwit geen effect op triglyceriden, LDL, of totaalcholesterol
- Type 1 en nefropathie: effect soja: handhaaf max. 0,8 gram eiwit/kg
NDF-richtlijn: alcohol
- Matig alcoholgebruik geen bezwaar, volgens richtlijnen
- Verbetering insulinegevoeligheid bij matig gebruik
- Mogelijk bescherming effect HVZ
Let op!
- Glucose verlagend effect alcohol
NDF-richtlijn: voedingspatronen:
- Mediterraan: beschermend effect HVZ
- Laagkoolhydraat: positief effect HbA1c bij kleine groep diabetes type 1
- DASH: lijkt positief effect te hebben op insulinegevoeligheid
, Regulatie diabetes
Bloedglucosewaarde (mmol/l) bij mensen met diabetes:
- Streefwaarde nuchter: tussen de 4,5 en 8 mmol/l
- Streefwaarde twee uur na maaltijd: lager dan 9 mmol/l
HbA1c (mmol/l)
- Zonder diabetes: 20-42 mmol/mol
- Streefwaarde: <53 mmol/mol (bloedglucose gemiddeld 8 mmol/l)
Insuline
- Snelwerkend: novorapid, humalog (4-5 uur)
- Kortwerkend: actrapid (6-8 uur)
- Middellang werkend: insulatard (16 uur)
- Langwerkend: Lantus (24 uur)
o Er zijn vaak mixschema’s
Kort
Middellang werkend
Middelste:
Lang wordt vaak voor de nacht gebruikt, je slaapt en eet
niet maar doordat insuline niet werkt en er nog suiker vrij
kan zijn is dit wel nodig = langwerkend
Insulineschema’s
Voorbeeld 2x daags insuline:
- Mengsel kort- en langwerkend
- Vaste hoeveelheid KH per maaltijd
- Vast regime, ook voor tussendoortjes
Voorbeeld: 4x daags insuline:
- 1x langwerkend en 3x kortwerkend
- Hoeveel KH variabel; kortwerkende insuline wordt hierop aangepast
Medicatie insulinepomp
- Iedere minuut basaalinsuline
- Bij maaltijden bolus (ultrakortwerkende insuline)
- Afkoppelen met zwemmen/doushen
- Sensor meet continu de bloedglucose
