Leesdossier
0
,Inhoud
Table of Contents
2. De kroongetuige.......................................................................................4
3. Hella S. Haase Transit...............................................................................6
...................................................................................................................34
1. Sonny Boy
2. Titelbeschrijving
Annejet van der zijl, Sonny Boy. Uitgeverij Querido Amsterdam 2004
(22e druk gelezen)
3. Beknopte samenvatting van de inhoud
Sonny Boy is een waargebeurd verhaal en vertelt de geschiedenis van
Rika van der Lans en Waldemar Nods.
Rika groeit op in Nederland in een katholiek gezin. Ze is een eigenzinnige
en eigenwijze vrouw, die zich al snel tegen haar ouders afzet. Ze trouwt
met de protestantse Willem Hagenaar, wat haar ouders en de rest van
haar familie niet goedkeuren. Willem heeft een bloeiende carrière bij
Rijkswaterstaat en ze komen dan ook in mooie huizen te wonen. Eerst in
Den Bosch en later op Goeree-Overflakkee. Rika en Willem krijgen samen
vier kinderen: Wim, Bertha, Jan en Henk. Op Goeree is Rika al snel niet
meer gelukkig en ontstaat er meer wrijving tussen haar en Willem. Ze laat
zich niet controleren en gaat terug naar haar oorsprong, Den Haag. Willem
wil niet van haar scheiden en er ontstaan steeds meer problemen. Rika is
een zelfstandige vrouw en verdient haar geld door kamers aan badgasten
te verhuren. Ze krijgt het zwarte neefje van haar zwager bij zich wonen,
Waldemar. Hoewel veel mensen in die tijd een oordeel hebben over zwarte
mensen, ontvangt Rika hem met open armen.
Waldemar groeit aan het begin van de twintigste eeuw op in Suriname,
met zijn broer en twee zussen. Hun vader is een avonturier en veel op reis,
hun moeder sterft al vroeg. Ze behoren tot de welgestelde families in
Suriname, ook al zijn ze zwart. Als Waldemar oud genoeg is wordt hij
klaargestoomd om een opleiding in Nederland te gaan volgen. Eenmaal
daar aangekomen blijkt het niet het droombeeld te zijn dat in Suriname
van 'het moederland' bestaat. De economische crisis is al begonnen en de
1
,omstandigheden zijn slecht. Daarbij komt dat Waldemar in Suriname tot
de welgestelden behoorde, en hier tot de laagste klasse. Zijn geld is veel
minder waard in Nederland en kleurlingen worden als minderwaardig
gezien. De oom en tante waar hij komt te wonen zien hem niet echt staan
en het gaat niet goed met zijn opleiding. Later verhuist hij naar het
pension van de zus van zijn tante, Rika, en daar gaat het een stuk beter.
Waldemar en Rika kunnen het erg goed met elkaar vinden, ondanks het
grote leeftijdsverschil. Waldemar kan ook goed overweg met de kinderen
en is beleefd tegen de pensiongasten. De relatie blijkt verder dan alleen
vriendschappelijk te gaan, en Rika bevalt van een zoon, die ze Waldy
noemen, of liefkozend Sonny Boy. Als Rika's zoons Wim en Jan hierachter
komen gaan ze definitief bij hun vader wonen en willen ze geen contact
meer met Rika. Willem is woedend en doet er alles aan om ook zijn andere
twee kinderen bij Rika vandaan te houden. Zo raakt Rika verwikkelt in een
voortdurende strijd tussen haar nieuwe liefdes en haar andere kinderen.
Uiteindelijk laat ze haar kinderen gaan en gaat ze akkoord met een
omgangsregeling, omdat ze denkt dat dit beter is voor de kinderen. Ze zal
hier altijd spijt van houden. Haar ouders willen ook geen contact meer,
omdat ze nu drievoudig heeft gezondigd: nog getrouwd met haar eerste
man heeft ze een buitenechtelijk kind gekregen met een zwarte man, die
ook nog veel jonger is. De volgende jaren verhuizen Rika, Waldemar en
Waldy veel in Den Haag en Scheveningen en boeken ze uiteindelijk succes
met pension Walda in Scheveningen in de jaren '30. Rika blijft haar
kinderen schrijven, en Bertha en Henk komen af en toe op bezoek.
Als de oorlog uitbreekt gaan Rika en Waldemar in eerste instantie gewoon
door met hun leven. Waar de badgasten uitblijven, omdat de boulevard
van Scheveningen verboden terrein wordt, komen er vrije soldaten,
gezinnen die hun huis kwijtraken en allerlei andere mensen over de vloer.
Na en tijdje moet het gezin van pand wisselen, maar het leven verandert
niet. Als de oorlog vordert en de situatie voor joden gevaarlijker wordt,
starten ze ook met het opvangen van onderduikers. Rika en Waldemar
zien hier het gevaar niet zo van in en hebben ook nog een illegale radio
staan. Waldemar volgt daarop stiekem het nieuws over zijn vaderland. In
1944 wordt het onderduikadres verraden, er vindt een Duitse inval plaats.
Rika en Waldemar worden gevangengenomen voor het helpen van joden
en een deserteur van de SS. Waldy woont zolang bij zijn grootouders en
tantes. Rika en Waldemar gaan eerst naar de gevangenis in Scheveningen,
waar ze meteen worden gescheiden. Daarna komen ze beiden terecht in
kamp Vught, waar ze moeten werken en redelijk humaan worden
behandeld. Omdat Waldemar zwart is valt hij op, wat in zijn voordeel
werkt. Ze zijn beiden taai en kunnen tegen een stootje. Waldemar wordt
uiteindelijk getransporteerd naar een kamp in Duitsland, waar hij op het
postkantoor komt te werken. Rika blijft langer in Vught, maar wordt tegen
het einde van de oorlog naar Ravensbrück getransporteerd. Hier zijn de
2
,omstandigheden zo slecht, dat ze uiteindelijk een paar maanden voor de
bevrijding overlijdt. Waldemar komt terecht op het schip Cap Arcona, waar
de laatste mannen uit het concentratiekamp Neuengamme als
wanhoopsdaad door de Duitsers op werden geladen om te verschepen. Bij
de bevrijding wordt dit schip als vijandig aangezien en gebombardeerd.
Waldemar kan wegzwemmen uit de vlammenzee en bereikt de kant, maar
wordt daar alsnog doodgeschoten.
Waldy moet na de oorlog dus zonder zijn ouders verder leven. Hij is stil
geworden en niet meer het zorgeloze jongetje dat hij ooit was. Pas laat
wordt helemaal bekend wat er met zijn ouders is gebeurd, door gevonden
brieven en overlevenden die hen in de kampen zijn tegengekomen.
4. Verhaalanalyse
Rol en ontwikkeling van de belangrijkste personages
Rika van der Lans: Rika is een sterke, onafhankelijke vrouw die zich
losmaakt van een bekrompen, religieus huwelijk. Ze ontwikkelt zich
van een traditionele huisvrouw tot een zelfstandige vrouw die haar
eigen weg durft te gaan, zelfs als dit betekent dat ze tegen de
maatschappelijke normen ingaat.
Waldemar Nods: Waldemar is een ambitieuze en intelligente jonge
man die voor zijn studie naar Nederland komt. Zijn relatie met Rika
toont zijn openheid en veerkracht in het omgaan met vooroordelen
en racisme. Hij groeit uit tot een toegewijde partner en vader.
Sonny Boy: Hoewel hij jong is, symboliseert Sonny Boy de hoop en
toekomst van Rika en Waldemar. Zijn gemengde afkomst staat
centraal in de uitdagingen die het gezin ondervindt, maar hij is ook
de bron van hun vreugde en trots.
De setting
Tijd en plaats: Het verhaal speelt zich af in Nederland tijdens het
interbellum en de Tweede Wereldoorlog, met specifieke locaties
zoals Den Haag en verschillende concentratiekampen.
Verteltijd en vertelde tijd: Het verhaal wordt grotendeels
chronologisch verteld, met gebruik van flashbacks om
achtergrondinformatie te geven. De verteltijd bestrijkt meerdere
decennia, van de jaren 1920 tot het einde van de Tweede
Wereldoorlog.
Tijd
Racisme, liefde, moederschap, verzet, en oorlogsellende zijn centrale
motieven in het verhaal. Verhaallijnen: De belangrijkste verhaallijn is de
3
,liefdesgeschiedenis van Rika en Waldemar, hun uitdagingen en de impact
van de oorlog op hun leven. Daarnaast zijn er verhaallijnen over de sociale
en raciale vooroordelen van de tijd en hun betrokkenheid bij het verzet.
Vertelinstanties
Het verhaal wordt verteld vanuit een alwetend perspectief,
waardoor de lezer inzicht krijgt in de gedachten en gevoelens
van de verschillende personages.
Titelverklaring en verklaring van het motto
Titelverklaring: "Sonny Boy" verwijst naar de zoon van Rika en
Waldemar, die de belichaming is van hun liefde en de uitdaging van
hun interraciale relatie in een tijd van sterke vooroordelen.
Verklaring van het motto: Er is geen specifiek motto in het boek
vermeld, maar de titel en het verhaal zelf dienen als een krachtig
statement over liefde en doorzettingsvermogen ondanks
maatschappelijke en raciale tegenstellingen.
4. Eindoordeel
Ik vond het boek Sonnyboy erg saai om te lezen, omdat er in het
boek erg langdradig word uitgelegd en het duurt vaak lang voordat
er iets spannends gebeurt. Echter was het boek op het laatst vooral
erg meeslepend, omdat je telkens weer wil weten wat er gaat
gebeuren. En als laatst was het boek erg informatief ,omdat het een
waargebeurd verhaal is en door dit boek wordt je je bewust van
discriminatie en de gevolgen ervan.
2. De kroongetuige
Maarten ’t Hart De kroongetuige De Arbeiderspers, Amsterdam 1983 ( 28e
druk 2001)
Samenvatting
Leonie en Thomas Kuyper zijn getrouwd, maar hebben geen kinderen.
Vooral Leonie heeft het hier moeilijk mee. Eind juli gaat ze een week naar
haar moeder om een gynaecoloog te bezoeken in haar geboortestad.
Terwijl zij weg is, gaat Thomas vaak uit met Jenny Fortuyn, een meisje dat
in de bibliotheek werkt. Na een laatste avond samen verdwijnt Jenny
spoorloos. Kort daarna krijgt Thomas bezoek van inspecteurs Lambert en
4
,Meuldijk op zijn werk in het laboratorium, waar hij dierproeven doet. De
politie denkt dat hij iets met Jenny’s verdwijning te maken heeft en
arresteert hem uiteindelijk, omdat ze vermoeden dat hij haar door de
ratten heeft laten opeten.
Thomas schrijft Leonie een brief waarin hij bekent verliefd te zijn geweest
op Jenny, vooral op haar spiegelbeeld. Hij vertelt ook dat hij haar vriend
Robert heeft ontmoet, die naar Amerika vertrok. Leonie gelooft dat
Thomas onschuldig is en schrijft terug dat Jenny waarschijnlijk met Robert
is meegegaan.
Leonie begint een dagboek bij te houden en besluit zelf op onderzoek uit
te gaan om de onschuld van haar man te bewijzen. Ze komt erachter dat
Jenny met veel jongens vrijde, maar echt verliefd was op Robert. Met
Thomas had ze geen relatie, maar ze wilde hem ergens voor gebruiken.
Leonie ontdekt ook dat inspecteur Lambert Jenny al kende voordat haar
verdwijning werd onderzocht.
Op een dag herinnert Leonie zich een oud filmpje van Thomas en zijn
studievrienden: ‘Moord in het museum’. Dit brengt haar op het idee om in
het laboratorium te zoeken. In een grote pot met twee zeekoeien vindt ze
het lichaam van een vrouw. Ze denkt nu dat Thomas toch schuldig is.
Tijdens de rechtszaak blijkt dat het belangrijkste getuigenis tegen Thomas
niet klopt, en hij wordt vrijgesproken. Als hij thuiskomt, vertelt Leonie over
het lichaam in de pot. Thomas zegt dat dit niet kan, maar het blijkt waar te
zijn. Het lichaam is echter niet van Jenny, maar van Roberts vrouw. Robert
en Jenny hebben haar vermoord en het lijk verstopt tussen de zeekoeien.
Daarna zijn ze samen naar Amerika vertrokken.
Verhaalanalyse
personages
Thomas is een de man van Leonie en hij werd ervan verdacht dat hij Jenny
had vermoord. Hij werkte in een laboratorium waar hij proeven deed met
ratten. Daarnaast wou Thomas geen kind en dat was eigenlijk de reden om
met Jenny te gaan. Als hij in de gevangenis beland praat hij weinig, maar
praat wel veel in zichzelf
Leonie: Leonie is de vrouw van Thomas en in het verhaal probeert zij
erachter te komen of Thomas Jenny echt heeft vermoord en dat gelooft ze
zelf niet. Eigenlijk is ze in het verhaal jaloers op Jenny, omdat Thomas van
Jenny hield.
5
,Lambert: Lambert is de politieagent die onderzoekt of Thomas het heeft
gedaan. Het hele verhaal vind Lambert Thomas verdacht en hij bedenkt de
hele tijd een andere manier waarop Thomas Jenny heeft laten verdwijnen.
Setting:
Er zijn meerdere plekken waar het verhaal zich afspeelt namelijk: bij het
huis van Thomas en Leonie, het laboratorium, de gevangenis en de natuur.
En Het speelt zich af rond de jaren 70.
Tijd: De verteltijd van het verhaal is 212 bladzijden en de vertelde tijd is
ongeveer een half jaar. Het verhaal speelt zich chronologisch af. Het motief
dat er in het verhaal speelt is kinderloosheid. De verhaallijnen die zich
afspelen zijn; de verdwijning van Jenny en het huwelijk van Thomas en
Leonie
Vertelinstantie
De vertelinstanties die de kroongetuige heeft is de personale
vertelinstantie. De focalisatie die het verhaal heeft zijn Thomas in het
eerste gedeelte en in het laatste gedeelte Leonie.
Titelverklaring
De Titel van het boek is De kroongetuige en dat verwijst naar de buurman
van het laboratorium, want hij beweert dat hij Jenny en Thomas het
laboratorium heeft zien binnengaan en alleen Thomas naar buiten ziet
komen.
Eindoordeel
Het boeken De kroongetuige vond ik een spannend boek om te lezen,
omdat er veel open plekken in het boek zitten en je wilt weten hoe het
afloopt. Maar soms vond ik het boek ook wel een beetje langdradig, omdat
sommige stukken erg lang werden beschreven, terwijl dit naar mijn
mening niet nodig was. En als laatst vond ik het boek realistisch, want het
leek net alsof het echt was gebeurd.
3. Hella S. Haase Transit
titelbeschrijving
Hella S. Haasse, Transit, Stichting collectieve propaganda, Amsterdam,
1994
6
,Samenvatting
Het verhaal volgt Xenia, een jonge vrouw die zichzelf “Iks” noemt. Ze keert
na een jaar van omzwervingen door Europa terug naar Amsterdam. Daar
probeert ze opnieuw aansluiting te vinden bij haar oude vrienden Alma en
Daan, met wie ze eerder een hechte band had. Maar de stad is veranderd
– en zij ook. Ze voelt zich vervreemd en ontheemd.
Tijdens haar zoektocht naar Alma en Daan stuit ze op een verloren
sleutelbos. Die leidt haar naar het huis van Cluysman, een teruggetrokken
man die zich bezighoudt met mystiek, filosofie en geschiedenis. Iks besluit
bij hem te blijven, deels uit nieuwsgierigheid, deels omdat ze nergens
anders terecht kan. Ze doet huishoudelijk werk voor hem en raakt geboeid
door zijn ideeën en zijn dagboeken, waarin hij reflecteert op de zin van het
bestaan en de rol van transit – de toestand van overgang, tussen vertrek
en aankomst.
Ondertussen blijft Iks zoeken naar Alma en Daan. Ze ontdekt dat Daan een
zwervend bestaan leidt en dat hij psychisch achteruit is gegaan. Niet lang
daarna overlijdt hij aan onderkoeling in een park. Alma vindt ze uiteindelijk
terug, maar niet op de manier die ze gehoopt had: Alma blijkt in de
prostitutie terecht te zijn gekomen, wat Iks diep raakt.
In het huis van Cluysman raakt Iks verder verwikkeld in een soort
filosofische zoektocht naar wie ze is, wat haar plek is in de wereld, en hoe
mensen zich staande houden in een voortdurend veranderende
maatschappij. Cluysman ziet zijn leven als een reeks overgangen, waarin
echte stabiliteit niet bestaat.
Uiteindelijk besluit Iks opnieuw te vertrekken. Ze kiest ervoor om weg te
gaan, zonder een vast doel, maar met de overtuiging dat ze moet blijven
bewegen om zichzelf te blijven vinden – precies zoals het transit-thema
symboliseert.
Verhaalanalyse
De rol en ontwikkeling van de belangrijkste personages
Xenia
Rol: Hoofdpersoon en ik-verteller. Een jonge vrouw die terugkeert
naar Amsterdam na een jaar reizen.
Ontwikkeling: Ze begint als een zoekende figuur. Haar tocht is
zowel letterlijk (door de stad) als innerlijk. Ze probeert grip te krijgen
op haar leven, op haar relaties uit het verleden (Daan en Alma), en
op haar plaats in de wereld. Uiteindelijk kiest ze bewust voor
beweging, voor het "onderweg zijn", zonder vaste bestemming.
Cluysman
7
, Rol: Kluizenaar bij wie Xenia tijdelijk gaat wonen en werken.
Ontwikkeling: Cluysman staat symbool voor het denken, het
overwegen, het observeren. Hij heeft zich teruggetrokken uit de
maatschappij, maar blijft die van een afstand beschouwen. Hij
confronteert Xenia met vragen over zingeving, tijd en geschiedenis.
Zijn filosofische levenshouding beïnvloedt haar keuzes.
Daan
Rol: Vroegere vriend van Xenia. Dakloos en geestelijk verward.
Ontwikkeling: Zijn tragische verval staat symbool voor de harde
realiteit van het stadsleven. Hij sterft door onderkoeling, een pijnlijk
contrast met zijn vroegere idealisme. Zijn dood schudt Xenia wakker.
Alma
Rol: Vroegere vriendin van Xenia. Ze is onvindbaar tot Iks ontdekt
dat ze in de prostitutie is beland.
Ontwikkeling: Alma staat voor verlies van onschuld, het
uiteenvallen van idealen en vriendschappen. Haar lot benadrukt hoe
mensen uiteen kunnen groeien en hoe keuzes hen van zichzelf
kunnen vervreemden.
2. Setting
Plaats: Amsterdam, met een nadruk op een vervreemdend, grauw,
stedelijk landschap. Ook het huis van Cluysman is belangrijk als
afgesloten, bijna tijdloze ruimte.
3. tijd
Verteltijd: De lengte van het boek zelf (relatief kort, omdat het een
novelle is).
Vertelde tijd: Enkele weken (de tijd dat Iks terug in Amsterdam is).
Chronologie: Niet strikt chronologisch. Het verhaal wordt
onderbroken door flashbacks naar eerdere ervaringen,
herinneringen aan Daan en Alma, en reflecties.
4. Titel
De titel Transit betekent “overgang” of “tussenstop”. Xenia zit in een
periode van verandering. Ze is terug in Amsterdam, maar weet niet
goed waar ze thuishoort. Ook andere mensen in het verhaal zijn de
weg kwijt. De titel laat zien dat iedereen in het verhaal onderweg is,
op zoek naar een nieuwe richting.’
8
, Eindoordeel
Ik vind het boek
Diepgaand: Het boek gaat niet alleen over wat er gebeurt, maar vooral
over de gevoelens, gedachten en innerlijke strijd van Xenia. Het zet je aan
het denken over het leven en jezelf.
Intens: De gebeurtenissen en emoties zijn sterk en soms heftig, zoals de
dood van Daan of het lot van Alma. Dat maakt het verhaal aangrijpend.
Reflectief: Het boek laat de hoofdpersoon (en de lezer) nadenken over
grote vragen, zoals: wie ben ik? Waar hoor ik thuis? Wat wil ik met mijn
leven?
4. Geborgen verbroken
1. Titelbeschrijving
Renate Dorrestein, Geborgen verbroken, Uitgeverij CONTACT,
Amsterdam (1e druk 1996) 17e druk gelezen
2. Beknopte samenvatting
Sonja en haar nieuwe vriend Jaap zijn samen met de drie kinderen
van Sonja (van verschillende mannen), Tommie (4), Chris(tine) (10)
en Waldo (16 ), op vakantie in Schotland. Ze besluiten om naar Mull,
een eiland voor de kust te gaan. Waldo wil liever naar Skye samen
met een vriend van de camping. Sonja en Jaap pakken de spullen in
en de kinderen mogen alvast naar de stad toe. Als ze in een
afgelegen deel van de haven zijn, duwt Chris haar broer van de kade
af, waardoor hij met zijn hoofd tegen de rand komt en in het water
valt. In haar gedachten zegt Chris: ‘Ik ben een engel met een
tweesnijdend zwaard, ik ben de Engel van de Gerechtigheid.’ Bevend
rent ze met Tommie naar de boot die hen naar het eiland Mull zal
brengen. Ze verstoppen zich voor hun ouders in de auto van Agnes
Stam, een oude vrouw die in de zomer altijd naar het zomerhuisje
van de familie gaat (Port na Bà). Zij heeft per ongeluk de
contactsleuteltjes in het slot laten zitten en merkt niet dat er
kinderen op haar achterbank zitten. Pas als ze op Mull bij haar altijd
vriendelijke buren Flynt is, maakt de buurvrouw haar er op attent dat
er kinderen in haar auto zitten, veronderstellend dat dat wel twee
van haar vele kleinkinderen zullen zijn. Dat is echter niet zo. Agnes
is dit jaar voor het eerst alleen, haar enige metgezel is de urn met
de as van haar laatste broer Robert. Ze besluit om de kinderen niet
9
0
,Inhoud
Table of Contents
2. De kroongetuige.......................................................................................4
3. Hella S. Haase Transit...............................................................................6
...................................................................................................................34
1. Sonny Boy
2. Titelbeschrijving
Annejet van der zijl, Sonny Boy. Uitgeverij Querido Amsterdam 2004
(22e druk gelezen)
3. Beknopte samenvatting van de inhoud
Sonny Boy is een waargebeurd verhaal en vertelt de geschiedenis van
Rika van der Lans en Waldemar Nods.
Rika groeit op in Nederland in een katholiek gezin. Ze is een eigenzinnige
en eigenwijze vrouw, die zich al snel tegen haar ouders afzet. Ze trouwt
met de protestantse Willem Hagenaar, wat haar ouders en de rest van
haar familie niet goedkeuren. Willem heeft een bloeiende carrière bij
Rijkswaterstaat en ze komen dan ook in mooie huizen te wonen. Eerst in
Den Bosch en later op Goeree-Overflakkee. Rika en Willem krijgen samen
vier kinderen: Wim, Bertha, Jan en Henk. Op Goeree is Rika al snel niet
meer gelukkig en ontstaat er meer wrijving tussen haar en Willem. Ze laat
zich niet controleren en gaat terug naar haar oorsprong, Den Haag. Willem
wil niet van haar scheiden en er ontstaan steeds meer problemen. Rika is
een zelfstandige vrouw en verdient haar geld door kamers aan badgasten
te verhuren. Ze krijgt het zwarte neefje van haar zwager bij zich wonen,
Waldemar. Hoewel veel mensen in die tijd een oordeel hebben over zwarte
mensen, ontvangt Rika hem met open armen.
Waldemar groeit aan het begin van de twintigste eeuw op in Suriname,
met zijn broer en twee zussen. Hun vader is een avonturier en veel op reis,
hun moeder sterft al vroeg. Ze behoren tot de welgestelde families in
Suriname, ook al zijn ze zwart. Als Waldemar oud genoeg is wordt hij
klaargestoomd om een opleiding in Nederland te gaan volgen. Eenmaal
daar aangekomen blijkt het niet het droombeeld te zijn dat in Suriname
van 'het moederland' bestaat. De economische crisis is al begonnen en de
1
,omstandigheden zijn slecht. Daarbij komt dat Waldemar in Suriname tot
de welgestelden behoorde, en hier tot de laagste klasse. Zijn geld is veel
minder waard in Nederland en kleurlingen worden als minderwaardig
gezien. De oom en tante waar hij komt te wonen zien hem niet echt staan
en het gaat niet goed met zijn opleiding. Later verhuist hij naar het
pension van de zus van zijn tante, Rika, en daar gaat het een stuk beter.
Waldemar en Rika kunnen het erg goed met elkaar vinden, ondanks het
grote leeftijdsverschil. Waldemar kan ook goed overweg met de kinderen
en is beleefd tegen de pensiongasten. De relatie blijkt verder dan alleen
vriendschappelijk te gaan, en Rika bevalt van een zoon, die ze Waldy
noemen, of liefkozend Sonny Boy. Als Rika's zoons Wim en Jan hierachter
komen gaan ze definitief bij hun vader wonen en willen ze geen contact
meer met Rika. Willem is woedend en doet er alles aan om ook zijn andere
twee kinderen bij Rika vandaan te houden. Zo raakt Rika verwikkelt in een
voortdurende strijd tussen haar nieuwe liefdes en haar andere kinderen.
Uiteindelijk laat ze haar kinderen gaan en gaat ze akkoord met een
omgangsregeling, omdat ze denkt dat dit beter is voor de kinderen. Ze zal
hier altijd spijt van houden. Haar ouders willen ook geen contact meer,
omdat ze nu drievoudig heeft gezondigd: nog getrouwd met haar eerste
man heeft ze een buitenechtelijk kind gekregen met een zwarte man, die
ook nog veel jonger is. De volgende jaren verhuizen Rika, Waldemar en
Waldy veel in Den Haag en Scheveningen en boeken ze uiteindelijk succes
met pension Walda in Scheveningen in de jaren '30. Rika blijft haar
kinderen schrijven, en Bertha en Henk komen af en toe op bezoek.
Als de oorlog uitbreekt gaan Rika en Waldemar in eerste instantie gewoon
door met hun leven. Waar de badgasten uitblijven, omdat de boulevard
van Scheveningen verboden terrein wordt, komen er vrije soldaten,
gezinnen die hun huis kwijtraken en allerlei andere mensen over de vloer.
Na en tijdje moet het gezin van pand wisselen, maar het leven verandert
niet. Als de oorlog vordert en de situatie voor joden gevaarlijker wordt,
starten ze ook met het opvangen van onderduikers. Rika en Waldemar
zien hier het gevaar niet zo van in en hebben ook nog een illegale radio
staan. Waldemar volgt daarop stiekem het nieuws over zijn vaderland. In
1944 wordt het onderduikadres verraden, er vindt een Duitse inval plaats.
Rika en Waldemar worden gevangengenomen voor het helpen van joden
en een deserteur van de SS. Waldy woont zolang bij zijn grootouders en
tantes. Rika en Waldemar gaan eerst naar de gevangenis in Scheveningen,
waar ze meteen worden gescheiden. Daarna komen ze beiden terecht in
kamp Vught, waar ze moeten werken en redelijk humaan worden
behandeld. Omdat Waldemar zwart is valt hij op, wat in zijn voordeel
werkt. Ze zijn beiden taai en kunnen tegen een stootje. Waldemar wordt
uiteindelijk getransporteerd naar een kamp in Duitsland, waar hij op het
postkantoor komt te werken. Rika blijft langer in Vught, maar wordt tegen
het einde van de oorlog naar Ravensbrück getransporteerd. Hier zijn de
2
,omstandigheden zo slecht, dat ze uiteindelijk een paar maanden voor de
bevrijding overlijdt. Waldemar komt terecht op het schip Cap Arcona, waar
de laatste mannen uit het concentratiekamp Neuengamme als
wanhoopsdaad door de Duitsers op werden geladen om te verschepen. Bij
de bevrijding wordt dit schip als vijandig aangezien en gebombardeerd.
Waldemar kan wegzwemmen uit de vlammenzee en bereikt de kant, maar
wordt daar alsnog doodgeschoten.
Waldy moet na de oorlog dus zonder zijn ouders verder leven. Hij is stil
geworden en niet meer het zorgeloze jongetje dat hij ooit was. Pas laat
wordt helemaal bekend wat er met zijn ouders is gebeurd, door gevonden
brieven en overlevenden die hen in de kampen zijn tegengekomen.
4. Verhaalanalyse
Rol en ontwikkeling van de belangrijkste personages
Rika van der Lans: Rika is een sterke, onafhankelijke vrouw die zich
losmaakt van een bekrompen, religieus huwelijk. Ze ontwikkelt zich
van een traditionele huisvrouw tot een zelfstandige vrouw die haar
eigen weg durft te gaan, zelfs als dit betekent dat ze tegen de
maatschappelijke normen ingaat.
Waldemar Nods: Waldemar is een ambitieuze en intelligente jonge
man die voor zijn studie naar Nederland komt. Zijn relatie met Rika
toont zijn openheid en veerkracht in het omgaan met vooroordelen
en racisme. Hij groeit uit tot een toegewijde partner en vader.
Sonny Boy: Hoewel hij jong is, symboliseert Sonny Boy de hoop en
toekomst van Rika en Waldemar. Zijn gemengde afkomst staat
centraal in de uitdagingen die het gezin ondervindt, maar hij is ook
de bron van hun vreugde en trots.
De setting
Tijd en plaats: Het verhaal speelt zich af in Nederland tijdens het
interbellum en de Tweede Wereldoorlog, met specifieke locaties
zoals Den Haag en verschillende concentratiekampen.
Verteltijd en vertelde tijd: Het verhaal wordt grotendeels
chronologisch verteld, met gebruik van flashbacks om
achtergrondinformatie te geven. De verteltijd bestrijkt meerdere
decennia, van de jaren 1920 tot het einde van de Tweede
Wereldoorlog.
Tijd
Racisme, liefde, moederschap, verzet, en oorlogsellende zijn centrale
motieven in het verhaal. Verhaallijnen: De belangrijkste verhaallijn is de
3
,liefdesgeschiedenis van Rika en Waldemar, hun uitdagingen en de impact
van de oorlog op hun leven. Daarnaast zijn er verhaallijnen over de sociale
en raciale vooroordelen van de tijd en hun betrokkenheid bij het verzet.
Vertelinstanties
Het verhaal wordt verteld vanuit een alwetend perspectief,
waardoor de lezer inzicht krijgt in de gedachten en gevoelens
van de verschillende personages.
Titelverklaring en verklaring van het motto
Titelverklaring: "Sonny Boy" verwijst naar de zoon van Rika en
Waldemar, die de belichaming is van hun liefde en de uitdaging van
hun interraciale relatie in een tijd van sterke vooroordelen.
Verklaring van het motto: Er is geen specifiek motto in het boek
vermeld, maar de titel en het verhaal zelf dienen als een krachtig
statement over liefde en doorzettingsvermogen ondanks
maatschappelijke en raciale tegenstellingen.
4. Eindoordeel
Ik vond het boek Sonnyboy erg saai om te lezen, omdat er in het
boek erg langdradig word uitgelegd en het duurt vaak lang voordat
er iets spannends gebeurt. Echter was het boek op het laatst vooral
erg meeslepend, omdat je telkens weer wil weten wat er gaat
gebeuren. En als laatst was het boek erg informatief ,omdat het een
waargebeurd verhaal is en door dit boek wordt je je bewust van
discriminatie en de gevolgen ervan.
2. De kroongetuige
Maarten ’t Hart De kroongetuige De Arbeiderspers, Amsterdam 1983 ( 28e
druk 2001)
Samenvatting
Leonie en Thomas Kuyper zijn getrouwd, maar hebben geen kinderen.
Vooral Leonie heeft het hier moeilijk mee. Eind juli gaat ze een week naar
haar moeder om een gynaecoloog te bezoeken in haar geboortestad.
Terwijl zij weg is, gaat Thomas vaak uit met Jenny Fortuyn, een meisje dat
in de bibliotheek werkt. Na een laatste avond samen verdwijnt Jenny
spoorloos. Kort daarna krijgt Thomas bezoek van inspecteurs Lambert en
4
,Meuldijk op zijn werk in het laboratorium, waar hij dierproeven doet. De
politie denkt dat hij iets met Jenny’s verdwijning te maken heeft en
arresteert hem uiteindelijk, omdat ze vermoeden dat hij haar door de
ratten heeft laten opeten.
Thomas schrijft Leonie een brief waarin hij bekent verliefd te zijn geweest
op Jenny, vooral op haar spiegelbeeld. Hij vertelt ook dat hij haar vriend
Robert heeft ontmoet, die naar Amerika vertrok. Leonie gelooft dat
Thomas onschuldig is en schrijft terug dat Jenny waarschijnlijk met Robert
is meegegaan.
Leonie begint een dagboek bij te houden en besluit zelf op onderzoek uit
te gaan om de onschuld van haar man te bewijzen. Ze komt erachter dat
Jenny met veel jongens vrijde, maar echt verliefd was op Robert. Met
Thomas had ze geen relatie, maar ze wilde hem ergens voor gebruiken.
Leonie ontdekt ook dat inspecteur Lambert Jenny al kende voordat haar
verdwijning werd onderzocht.
Op een dag herinnert Leonie zich een oud filmpje van Thomas en zijn
studievrienden: ‘Moord in het museum’. Dit brengt haar op het idee om in
het laboratorium te zoeken. In een grote pot met twee zeekoeien vindt ze
het lichaam van een vrouw. Ze denkt nu dat Thomas toch schuldig is.
Tijdens de rechtszaak blijkt dat het belangrijkste getuigenis tegen Thomas
niet klopt, en hij wordt vrijgesproken. Als hij thuiskomt, vertelt Leonie over
het lichaam in de pot. Thomas zegt dat dit niet kan, maar het blijkt waar te
zijn. Het lichaam is echter niet van Jenny, maar van Roberts vrouw. Robert
en Jenny hebben haar vermoord en het lijk verstopt tussen de zeekoeien.
Daarna zijn ze samen naar Amerika vertrokken.
Verhaalanalyse
personages
Thomas is een de man van Leonie en hij werd ervan verdacht dat hij Jenny
had vermoord. Hij werkte in een laboratorium waar hij proeven deed met
ratten. Daarnaast wou Thomas geen kind en dat was eigenlijk de reden om
met Jenny te gaan. Als hij in de gevangenis beland praat hij weinig, maar
praat wel veel in zichzelf
Leonie: Leonie is de vrouw van Thomas en in het verhaal probeert zij
erachter te komen of Thomas Jenny echt heeft vermoord en dat gelooft ze
zelf niet. Eigenlijk is ze in het verhaal jaloers op Jenny, omdat Thomas van
Jenny hield.
5
,Lambert: Lambert is de politieagent die onderzoekt of Thomas het heeft
gedaan. Het hele verhaal vind Lambert Thomas verdacht en hij bedenkt de
hele tijd een andere manier waarop Thomas Jenny heeft laten verdwijnen.
Setting:
Er zijn meerdere plekken waar het verhaal zich afspeelt namelijk: bij het
huis van Thomas en Leonie, het laboratorium, de gevangenis en de natuur.
En Het speelt zich af rond de jaren 70.
Tijd: De verteltijd van het verhaal is 212 bladzijden en de vertelde tijd is
ongeveer een half jaar. Het verhaal speelt zich chronologisch af. Het motief
dat er in het verhaal speelt is kinderloosheid. De verhaallijnen die zich
afspelen zijn; de verdwijning van Jenny en het huwelijk van Thomas en
Leonie
Vertelinstantie
De vertelinstanties die de kroongetuige heeft is de personale
vertelinstantie. De focalisatie die het verhaal heeft zijn Thomas in het
eerste gedeelte en in het laatste gedeelte Leonie.
Titelverklaring
De Titel van het boek is De kroongetuige en dat verwijst naar de buurman
van het laboratorium, want hij beweert dat hij Jenny en Thomas het
laboratorium heeft zien binnengaan en alleen Thomas naar buiten ziet
komen.
Eindoordeel
Het boeken De kroongetuige vond ik een spannend boek om te lezen,
omdat er veel open plekken in het boek zitten en je wilt weten hoe het
afloopt. Maar soms vond ik het boek ook wel een beetje langdradig, omdat
sommige stukken erg lang werden beschreven, terwijl dit naar mijn
mening niet nodig was. En als laatst vond ik het boek realistisch, want het
leek net alsof het echt was gebeurd.
3. Hella S. Haase Transit
titelbeschrijving
Hella S. Haasse, Transit, Stichting collectieve propaganda, Amsterdam,
1994
6
,Samenvatting
Het verhaal volgt Xenia, een jonge vrouw die zichzelf “Iks” noemt. Ze keert
na een jaar van omzwervingen door Europa terug naar Amsterdam. Daar
probeert ze opnieuw aansluiting te vinden bij haar oude vrienden Alma en
Daan, met wie ze eerder een hechte band had. Maar de stad is veranderd
– en zij ook. Ze voelt zich vervreemd en ontheemd.
Tijdens haar zoektocht naar Alma en Daan stuit ze op een verloren
sleutelbos. Die leidt haar naar het huis van Cluysman, een teruggetrokken
man die zich bezighoudt met mystiek, filosofie en geschiedenis. Iks besluit
bij hem te blijven, deels uit nieuwsgierigheid, deels omdat ze nergens
anders terecht kan. Ze doet huishoudelijk werk voor hem en raakt geboeid
door zijn ideeën en zijn dagboeken, waarin hij reflecteert op de zin van het
bestaan en de rol van transit – de toestand van overgang, tussen vertrek
en aankomst.
Ondertussen blijft Iks zoeken naar Alma en Daan. Ze ontdekt dat Daan een
zwervend bestaan leidt en dat hij psychisch achteruit is gegaan. Niet lang
daarna overlijdt hij aan onderkoeling in een park. Alma vindt ze uiteindelijk
terug, maar niet op de manier die ze gehoopt had: Alma blijkt in de
prostitutie terecht te zijn gekomen, wat Iks diep raakt.
In het huis van Cluysman raakt Iks verder verwikkeld in een soort
filosofische zoektocht naar wie ze is, wat haar plek is in de wereld, en hoe
mensen zich staande houden in een voortdurend veranderende
maatschappij. Cluysman ziet zijn leven als een reeks overgangen, waarin
echte stabiliteit niet bestaat.
Uiteindelijk besluit Iks opnieuw te vertrekken. Ze kiest ervoor om weg te
gaan, zonder een vast doel, maar met de overtuiging dat ze moet blijven
bewegen om zichzelf te blijven vinden – precies zoals het transit-thema
symboliseert.
Verhaalanalyse
De rol en ontwikkeling van de belangrijkste personages
Xenia
Rol: Hoofdpersoon en ik-verteller. Een jonge vrouw die terugkeert
naar Amsterdam na een jaar reizen.
Ontwikkeling: Ze begint als een zoekende figuur. Haar tocht is
zowel letterlijk (door de stad) als innerlijk. Ze probeert grip te krijgen
op haar leven, op haar relaties uit het verleden (Daan en Alma), en
op haar plaats in de wereld. Uiteindelijk kiest ze bewust voor
beweging, voor het "onderweg zijn", zonder vaste bestemming.
Cluysman
7
, Rol: Kluizenaar bij wie Xenia tijdelijk gaat wonen en werken.
Ontwikkeling: Cluysman staat symbool voor het denken, het
overwegen, het observeren. Hij heeft zich teruggetrokken uit de
maatschappij, maar blijft die van een afstand beschouwen. Hij
confronteert Xenia met vragen over zingeving, tijd en geschiedenis.
Zijn filosofische levenshouding beïnvloedt haar keuzes.
Daan
Rol: Vroegere vriend van Xenia. Dakloos en geestelijk verward.
Ontwikkeling: Zijn tragische verval staat symbool voor de harde
realiteit van het stadsleven. Hij sterft door onderkoeling, een pijnlijk
contrast met zijn vroegere idealisme. Zijn dood schudt Xenia wakker.
Alma
Rol: Vroegere vriendin van Xenia. Ze is onvindbaar tot Iks ontdekt
dat ze in de prostitutie is beland.
Ontwikkeling: Alma staat voor verlies van onschuld, het
uiteenvallen van idealen en vriendschappen. Haar lot benadrukt hoe
mensen uiteen kunnen groeien en hoe keuzes hen van zichzelf
kunnen vervreemden.
2. Setting
Plaats: Amsterdam, met een nadruk op een vervreemdend, grauw,
stedelijk landschap. Ook het huis van Cluysman is belangrijk als
afgesloten, bijna tijdloze ruimte.
3. tijd
Verteltijd: De lengte van het boek zelf (relatief kort, omdat het een
novelle is).
Vertelde tijd: Enkele weken (de tijd dat Iks terug in Amsterdam is).
Chronologie: Niet strikt chronologisch. Het verhaal wordt
onderbroken door flashbacks naar eerdere ervaringen,
herinneringen aan Daan en Alma, en reflecties.
4. Titel
De titel Transit betekent “overgang” of “tussenstop”. Xenia zit in een
periode van verandering. Ze is terug in Amsterdam, maar weet niet
goed waar ze thuishoort. Ook andere mensen in het verhaal zijn de
weg kwijt. De titel laat zien dat iedereen in het verhaal onderweg is,
op zoek naar een nieuwe richting.’
8
, Eindoordeel
Ik vind het boek
Diepgaand: Het boek gaat niet alleen over wat er gebeurt, maar vooral
over de gevoelens, gedachten en innerlijke strijd van Xenia. Het zet je aan
het denken over het leven en jezelf.
Intens: De gebeurtenissen en emoties zijn sterk en soms heftig, zoals de
dood van Daan of het lot van Alma. Dat maakt het verhaal aangrijpend.
Reflectief: Het boek laat de hoofdpersoon (en de lezer) nadenken over
grote vragen, zoals: wie ben ik? Waar hoor ik thuis? Wat wil ik met mijn
leven?
4. Geborgen verbroken
1. Titelbeschrijving
Renate Dorrestein, Geborgen verbroken, Uitgeverij CONTACT,
Amsterdam (1e druk 1996) 17e druk gelezen
2. Beknopte samenvatting
Sonja en haar nieuwe vriend Jaap zijn samen met de drie kinderen
van Sonja (van verschillende mannen), Tommie (4), Chris(tine) (10)
en Waldo (16 ), op vakantie in Schotland. Ze besluiten om naar Mull,
een eiland voor de kust te gaan. Waldo wil liever naar Skye samen
met een vriend van de camping. Sonja en Jaap pakken de spullen in
en de kinderen mogen alvast naar de stad toe. Als ze in een
afgelegen deel van de haven zijn, duwt Chris haar broer van de kade
af, waardoor hij met zijn hoofd tegen de rand komt en in het water
valt. In haar gedachten zegt Chris: ‘Ik ben een engel met een
tweesnijdend zwaard, ik ben de Engel van de Gerechtigheid.’ Bevend
rent ze met Tommie naar de boot die hen naar het eiland Mull zal
brengen. Ze verstoppen zich voor hun ouders in de auto van Agnes
Stam, een oude vrouw die in de zomer altijd naar het zomerhuisje
van de familie gaat (Port na Bà). Zij heeft per ongeluk de
contactsleuteltjes in het slot laten zitten en merkt niet dat er
kinderen op haar achterbank zitten. Pas als ze op Mull bij haar altijd
vriendelijke buren Flynt is, maakt de buurvrouw haar er op attent dat
er kinderen in haar auto zitten, veronderstellend dat dat wel twee
van haar vele kleinkinderen zullen zijn. Dat is echter niet zo. Agnes
is dit jaar voor het eerst alleen, haar enige metgezel is de urn met
de as van haar laatste broer Robert. Ze besluit om de kinderen niet
9
