Samenvatting: kennismaken met sociaal werk
Sociaal werkers organiseren zich in de ‘’Beroepsvereniging Professionals in Sociaal Werk’’ (BPSW).
Organisaties in het sociale domein hebben zich verenigd in de Branchevereniging: ‘’Sociaal Werk
Nederland’’.
Social work en sociaal werk duiden op de Internationale dimensie en op het familiebewustzijn van
alle beroepen in het sociale domein.
Definitie Social Work: een kennis- en handelingsgebied waarin mensen ondersteund worden om
zelf- en medeverantwoordelijk te zijn en hun sociale rechten te realiseren.
Oriëntatie 1:
Doelen Social Work:
Het bevorderen van maatschappelijke verandering en ontwikkeling.
Bevorderen van sociale cohesie (samenhang in een maatschappij)
Bevrijden van mensen uit onderdrukking en bemoedigen en ondersteunen om vastgelopen
situaties los te wrikken
Bovenstaande doelen zijn gebaseerd op fundamentele principes:
Sociale rechtvaardigheid
Mensenrechten
Collectieve verantwoordelijkheid
Respect voor diversiteit
Oriëntatie 2:
Een tweede oriëntatie richt zich op het bevorderen van burgerschap en participatie: het aanpassen
van mensen aan en het anticiperen op de complexe veranderingen in de samenleving (Politiek en
Sociaal beleid)
Als Sociaal Werker zoek je een eigen weg tussen deze twee dominante oriëntaties. Enerzijds
benadruk je de sociale rechten van mensen: recht toegang Onderwijs, Arbeidsmarkt, Woning,
Gezondheidszorg, Maatschappelijke dienstverlening en Sociale zekerheid.
Tegelijkertijd wijs je de mensen op het nakomen van de daaraan verbonden verplichtingen. Sociaal
werkers hebben extra aandacht voor kwetsbare burgers: ‘’Inclusieve Samenleving’’. Weerbare
burgers proberen we te verbinden met kwetsbare burgers.
De 4 betekenissen van Sociaal werk:
1. Sociaal werk is een verzameling van beroepen die onderling een grote overeenkomst
vertonen: maatschappelijk werkers, jeugdzorg, sociaal raadslieden, sociaal-cultureel werkers.
2. Sociaal werk staat voor de sector ‘Zorg en Welzijn’. Het is dus een aanduiding voor alle
voorzieningen en regelingen op het gebied van zorg en welzijn inclusief Sociale beleid.
3. Sociaal werk staat voor een specifieke opleiding vooral in de publieke sector. Je werkt bij de
overheid of door de overheid gefinancierde instellingen.
4. Sociaal werk staat voor een kennisdomein: body of knowledge. Het omvat allereerst de
theorie, methodiek en praktijk in zorg en wel zijn en op de tweede plaats een combi van
theoretische disciplines: psychologie, pedagogie, sociologie, antropologie, ethiek en
politicologie.
, De 7 kerntaken van een Sociaal Werker:
Ondersteunen en wegwijs maken: ondersteunen van kwetsbare mensen, betekenisvolle
relatie aangaan. Informatie, advies, verwijzing en toeleiding essentieel. Diagnose of indicatie
stellen, assessment doen.
Voor iemand zorgen: leveren van (concrete) diensten aan mensen met lichamelijke,
verstandelijke, psychische of sociale beperking. Je biedt: support: doorlopende ondersteuning
voor mensen die dit nodig hebben en helpen mensen dat te doen wat zij willen doen.
Ontwikkelen en opvoeden: opvoedingsondersteuning, jeugd- en jongerenwerk, sociaal-
cultureel werk, kinderopvang. In elke levensfase moeten mensen zich weer verder
ontwikkelen.
Ingrijpen en optreden: naast ondersteunen en helpen moeten we soms ingrijpen: interventie:
huiselijk geweld (ingrijpen in gezin), opbouwwerkers werken samen in buurten waar de
verhoudingen gespannen zijn.
Gedrag beïnvloeden: taak om gedrag van mensen te veranderen door: preventie. Of door de
omstandigheden te veranderen (iets in het gezin of de klas). Of je kunt het gedrag
beïnvloeden door de sociale en (inter)culturele competenties van mensen te versterken:
gericht met spel omgaan, vaardigheidstrainingen, therapie. Let op: dit is de grens van Sociaal
werk: mw’ers, creatief therapeuten, intensieve jeugdzorg. Psychiaters en klinisch psychologie
behoren tot de gezondheidszorg.
Verhoudingen beïnvloeden: beïnvloeden van hoe groepen mensen zich tot elkaar verhouden;
nieuwkomers>autochtone bevolking, oud>jong, burenruzies etc. Hoe? Mensen elkaar laten
ontmoeten, samen sporten, culturele manifestatie of bemiddeling (mediation) (oplopende
conflicten indammen), eigen kracht conferenties (alle mensen die er toe doen bij elkaar
brengen voor een oplossing voor het kind). (jongerenbuurtbemiddeling: interventie waarbij jonge
vrijwilligers bemiddelen bij conflicten en spanningen in de buurt tussen jongeren en oudere buurtbewoners:
professional coördineert initiatief > bemiddelingsgesprek: communicatie herstellen of tot stand brengen) >
definiëren van gemeenschappelijk erkend probleem > aandragen van oplossingen door partijen > afspraken >
checken of bemiddeling geslaagd is)
Signaleren en agenderen: wanneer er sprake is van structurele misstanden of opvallende
ontwikkelingen (maatschappelijk of economisch) moet je die weten te signaleren en
agenderen (aan de orde stellen).
De 3 hoofdterreinen van Sociaal Werk:
1. Welzijn en Samenleving: buurten en wijken, individuele oriëntatie (toegankelijke
hulpverlening op individuele vragen en noden) en collectieve oriëntatie (via collectieve
processen op sociale samenhang (cohesie) werkgebied (vrijwilligerswerk)
Wie: Maatschappelijk werkers, sociaal-cultureel werkers, opbouwwerkers.
2. Jeugddomein: helpen van jongeren bij het vinden van hun plek in de samenleving, goede
sociale ontwikkeling + schoolcarrière. Het gaat hierbij zowel om de kwetsbare jongeren als
om ‘’maatschappelijk opvoeden’’: zorgen dat de 3 belangrijkste opvoedmilieus: gezin, school,
vrije tijd stimulerend en beschermend zijn. 4e in spel is Jeugdzorg.
Wie: jeugdzorgmedewerkers, kinderbescherming, scholen, jongerenwerkers
(vrijetijdsbesteding)
3. Langdurige zorg: centraal staan mensen met (ernstige) beperkingen op fysiek, verstandelijk,
psychisch en sociaal gebied centraal. Zorg bestaat uit leveren van concrete diensten en
verdergaande complexere zorg. Zorg is nauw verweven met welzijn en wonen en daarom
werken we nauw samen met professionals uit andere disciplines.
Sociaal werkers organiseren zich in de ‘’Beroepsvereniging Professionals in Sociaal Werk’’ (BPSW).
Organisaties in het sociale domein hebben zich verenigd in de Branchevereniging: ‘’Sociaal Werk
Nederland’’.
Social work en sociaal werk duiden op de Internationale dimensie en op het familiebewustzijn van
alle beroepen in het sociale domein.
Definitie Social Work: een kennis- en handelingsgebied waarin mensen ondersteund worden om
zelf- en medeverantwoordelijk te zijn en hun sociale rechten te realiseren.
Oriëntatie 1:
Doelen Social Work:
Het bevorderen van maatschappelijke verandering en ontwikkeling.
Bevorderen van sociale cohesie (samenhang in een maatschappij)
Bevrijden van mensen uit onderdrukking en bemoedigen en ondersteunen om vastgelopen
situaties los te wrikken
Bovenstaande doelen zijn gebaseerd op fundamentele principes:
Sociale rechtvaardigheid
Mensenrechten
Collectieve verantwoordelijkheid
Respect voor diversiteit
Oriëntatie 2:
Een tweede oriëntatie richt zich op het bevorderen van burgerschap en participatie: het aanpassen
van mensen aan en het anticiperen op de complexe veranderingen in de samenleving (Politiek en
Sociaal beleid)
Als Sociaal Werker zoek je een eigen weg tussen deze twee dominante oriëntaties. Enerzijds
benadruk je de sociale rechten van mensen: recht toegang Onderwijs, Arbeidsmarkt, Woning,
Gezondheidszorg, Maatschappelijke dienstverlening en Sociale zekerheid.
Tegelijkertijd wijs je de mensen op het nakomen van de daaraan verbonden verplichtingen. Sociaal
werkers hebben extra aandacht voor kwetsbare burgers: ‘’Inclusieve Samenleving’’. Weerbare
burgers proberen we te verbinden met kwetsbare burgers.
De 4 betekenissen van Sociaal werk:
1. Sociaal werk is een verzameling van beroepen die onderling een grote overeenkomst
vertonen: maatschappelijk werkers, jeugdzorg, sociaal raadslieden, sociaal-cultureel werkers.
2. Sociaal werk staat voor de sector ‘Zorg en Welzijn’. Het is dus een aanduiding voor alle
voorzieningen en regelingen op het gebied van zorg en welzijn inclusief Sociale beleid.
3. Sociaal werk staat voor een specifieke opleiding vooral in de publieke sector. Je werkt bij de
overheid of door de overheid gefinancierde instellingen.
4. Sociaal werk staat voor een kennisdomein: body of knowledge. Het omvat allereerst de
theorie, methodiek en praktijk in zorg en wel zijn en op de tweede plaats een combi van
theoretische disciplines: psychologie, pedagogie, sociologie, antropologie, ethiek en
politicologie.
, De 7 kerntaken van een Sociaal Werker:
Ondersteunen en wegwijs maken: ondersteunen van kwetsbare mensen, betekenisvolle
relatie aangaan. Informatie, advies, verwijzing en toeleiding essentieel. Diagnose of indicatie
stellen, assessment doen.
Voor iemand zorgen: leveren van (concrete) diensten aan mensen met lichamelijke,
verstandelijke, psychische of sociale beperking. Je biedt: support: doorlopende ondersteuning
voor mensen die dit nodig hebben en helpen mensen dat te doen wat zij willen doen.
Ontwikkelen en opvoeden: opvoedingsondersteuning, jeugd- en jongerenwerk, sociaal-
cultureel werk, kinderopvang. In elke levensfase moeten mensen zich weer verder
ontwikkelen.
Ingrijpen en optreden: naast ondersteunen en helpen moeten we soms ingrijpen: interventie:
huiselijk geweld (ingrijpen in gezin), opbouwwerkers werken samen in buurten waar de
verhoudingen gespannen zijn.
Gedrag beïnvloeden: taak om gedrag van mensen te veranderen door: preventie. Of door de
omstandigheden te veranderen (iets in het gezin of de klas). Of je kunt het gedrag
beïnvloeden door de sociale en (inter)culturele competenties van mensen te versterken:
gericht met spel omgaan, vaardigheidstrainingen, therapie. Let op: dit is de grens van Sociaal
werk: mw’ers, creatief therapeuten, intensieve jeugdzorg. Psychiaters en klinisch psychologie
behoren tot de gezondheidszorg.
Verhoudingen beïnvloeden: beïnvloeden van hoe groepen mensen zich tot elkaar verhouden;
nieuwkomers>autochtone bevolking, oud>jong, burenruzies etc. Hoe? Mensen elkaar laten
ontmoeten, samen sporten, culturele manifestatie of bemiddeling (mediation) (oplopende
conflicten indammen), eigen kracht conferenties (alle mensen die er toe doen bij elkaar
brengen voor een oplossing voor het kind). (jongerenbuurtbemiddeling: interventie waarbij jonge
vrijwilligers bemiddelen bij conflicten en spanningen in de buurt tussen jongeren en oudere buurtbewoners:
professional coördineert initiatief > bemiddelingsgesprek: communicatie herstellen of tot stand brengen) >
definiëren van gemeenschappelijk erkend probleem > aandragen van oplossingen door partijen > afspraken >
checken of bemiddeling geslaagd is)
Signaleren en agenderen: wanneer er sprake is van structurele misstanden of opvallende
ontwikkelingen (maatschappelijk of economisch) moet je die weten te signaleren en
agenderen (aan de orde stellen).
De 3 hoofdterreinen van Sociaal Werk:
1. Welzijn en Samenleving: buurten en wijken, individuele oriëntatie (toegankelijke
hulpverlening op individuele vragen en noden) en collectieve oriëntatie (via collectieve
processen op sociale samenhang (cohesie) werkgebied (vrijwilligerswerk)
Wie: Maatschappelijk werkers, sociaal-cultureel werkers, opbouwwerkers.
2. Jeugddomein: helpen van jongeren bij het vinden van hun plek in de samenleving, goede
sociale ontwikkeling + schoolcarrière. Het gaat hierbij zowel om de kwetsbare jongeren als
om ‘’maatschappelijk opvoeden’’: zorgen dat de 3 belangrijkste opvoedmilieus: gezin, school,
vrije tijd stimulerend en beschermend zijn. 4e in spel is Jeugdzorg.
Wie: jeugdzorgmedewerkers, kinderbescherming, scholen, jongerenwerkers
(vrijetijdsbesteding)
3. Langdurige zorg: centraal staan mensen met (ernstige) beperkingen op fysiek, verstandelijk,
psychisch en sociaal gebied centraal. Zorg bestaat uit leveren van concrete diensten en
verdergaande complexere zorg. Zorg is nauw verweven met welzijn en wonen en daarom
werken we nauw samen met professionals uit andere disciplines.
