Protocollen en meetinstrumenten COPD
Inhoud
Protocollen en meetinstrumenten COPD...............................................................................................1
6-minutenwandeltest.............................................................................................................................3
Spirometrie.............................................................................................................................................6
Saturatie meting.....................................................................................................................................8
Peakflow meting...................................................................................................................................10
Handheld dynamometrie......................................................................................................................13
Shuttle Wandeltest...............................................................................................................................15
De shuttle wandel test (SWT) is een betrouwbare en valide test bij het herhaaldelijk meten van het
submaximaal (functionele) in spanningsvermogen. De patiënt wandelt tussen twee pionnen in een
tempo dat wordt aangegeven door een geluidssignaal. De proefpersoon vertrekt bij de eerste pion
als een geluidssignaal klinkt en wandelt vervolgens naar de tweede pion waar hij op het volgende
signaal moet zijn gearriveerd. De proefpersoon mag niet voor het signaal uit wandelen. De
wandelsnelheid wordt na een aantal shuttles opgevoerd door de tijd tussen de geluidssignalen te
verkorten. Dit gebeurt wanneer de proefpersoon een ‘stap’ of ‘level’ hoger gaat. De proefpersoon
probeert zoveel mogelijk trajecten af te leggen. De fysiotherapeut noteert de score op het
scoreformulier......................................................................................................................................15
..............................................................................................................................................................15
Scorelijst voor de Shuttle walk test (12-level-protocol volgens Singh et al).........................................17
..............................................................................................................................................................17
Mrc schaal............................................................................................................................................18
Gold indeling........................................................................................................................................18
Vragenlijsten.........................................................................................................................................19
Opmerkingen:
Binnen het huidige longrevalidatieprogramma worde door de fysiotherapeut de volgende testen
uitgevoerd:
1. De 6 minuten wandeltest (vanwege een sterke prognostische factor)
2. Krachtmeting d.m.v. een micro FET, daar de hand-held minder betrouwbaar is. Vanwege kosten en
richtlijn testen wij de hand-held.
3. PImax (inspiratiekracht). Wij doen dit niet omdat de richtlijn aangeeft dit alleen te doen bij een
selectieve populatie COPD patiënten. De praktijk echter toont aan dat nagenoeg elke COPD patiënt in
de derde en tweede lijn dit nodig heeft.
Een peakflow meting wordt nauwelijks meer gedaan vanwege de onbetrouwbaarheid van de meting.
De oorzaak ligt hier met name in de techniek van de uitvoering. Alleen bij astma patiënten wordt dit
nog ingezet om een obstructie te traceren.
Benodigd materiaal:
1
,- Stopwatch
- 2 pylonen voor de draaipunten
- Stoel
- Notitieblok
- Bloeddrukmeter
- Spirometer
- Saturatiemeter
- Peakflowmeter
- Dynamometer
- Fietsergometer
- Hartslagmeter
2
, 6-minutenwandeltest
Volgens de American Thoracic Society is de 6-minutenwandeltest gekozen omdat het een makkelijker
uit te voeren test is, de test beter getolereerd wordt door de patiënt, en een betere afspiegeling
geeft van de activiteiten van het dagelijks leven dan andere wandeltesten. Het is vooral een
evaluatieve test, dus een test die voor en na de behandeling uitgevoerd moet worden om het effect
van de behandelingenreeks te meten. Met de test wordt primair de loopafstand gemeten. Secundair
worden de vermoeidheid en dyspnoe gemeten (met bijvoorbeeld de Borgschaal) en de saturatie
zuurstof, vooraf en na de 6-minutenwandeltest.
Veiligheid
Absolute contra-indicaties:
- onstabiel angina pectoris of hartinfarct tijdens de afgelopen maand
Relatieve contra-indicaties:
- Tachycardie in rust frequentie> 120p/min
- Hypertensie systolisch> 180mmHg en diastolisch > 100mmHg in rust
Tijdens uitvoering test
- Zorg dat de patiënt goed schoeisel en comfortabele kleding draagt
- NIET naast, voor of achter de patiënt lopen, je beïnvloedt de loopsnelheid.
- Indien zuurstof wordt gebruikt, de patiënt dit zelf laten vervoeren zoals hij dat altijd
doet.
- NIET meerdere patiënten tegelijk de test laten uitvoeren
- Gebruik GEEN loopband
- Gebruik geen ovaal of circulair traject.
- Gebruik standaard zinnen om de patiënt te begeleiden
- Bij enthousiaste aanmoediging wordt wel 30% meer gemeten
Het interpreteren van de testresultaten
Er zijn geen goede referentiewaarden. Waarden gevonden bij gezonde personen variëren
tussen de 400-700m. De minimale klinische relevantie is voor de 6MWT een afstand van 70
meter voor de individuele patiënt. Bij het onderzoeken van groepen werd bij een groep van
112 patiënten een gemiddelde klinische relevantie gevonden van 54 meter. Bij 70 meter
verschil en meer is er een 95% grote kans dat de verbetering significant is. De ATS beveelt
geen oefentest aan. Indien er een oefentest uitgevoerd wordt dan adviseren ze om minstens
een uur te wachten voordat de tweede test wordt afgenomen en het beste resultaat geldt.
Uitvoering
- De test binnenshuis uit voeren
- Een lange rechte gang met een harde ondergrond
- Aanbevolen testlengte is 30 meter
- Om de 3 meter een markering
- De draaipunten worden aangegeven met een pylon
Benodigde materialen
- Stopwatch
- Rondeteller
- 2 pylonen voor de draaipunten
- Stoel
- Notitieblok
- Zuurstofvoorziening
- Bloeddrukmeter
3
Inhoud
Protocollen en meetinstrumenten COPD...............................................................................................1
6-minutenwandeltest.............................................................................................................................3
Spirometrie.............................................................................................................................................6
Saturatie meting.....................................................................................................................................8
Peakflow meting...................................................................................................................................10
Handheld dynamometrie......................................................................................................................13
Shuttle Wandeltest...............................................................................................................................15
De shuttle wandel test (SWT) is een betrouwbare en valide test bij het herhaaldelijk meten van het
submaximaal (functionele) in spanningsvermogen. De patiënt wandelt tussen twee pionnen in een
tempo dat wordt aangegeven door een geluidssignaal. De proefpersoon vertrekt bij de eerste pion
als een geluidssignaal klinkt en wandelt vervolgens naar de tweede pion waar hij op het volgende
signaal moet zijn gearriveerd. De proefpersoon mag niet voor het signaal uit wandelen. De
wandelsnelheid wordt na een aantal shuttles opgevoerd door de tijd tussen de geluidssignalen te
verkorten. Dit gebeurt wanneer de proefpersoon een ‘stap’ of ‘level’ hoger gaat. De proefpersoon
probeert zoveel mogelijk trajecten af te leggen. De fysiotherapeut noteert de score op het
scoreformulier......................................................................................................................................15
..............................................................................................................................................................15
Scorelijst voor de Shuttle walk test (12-level-protocol volgens Singh et al).........................................17
..............................................................................................................................................................17
Mrc schaal............................................................................................................................................18
Gold indeling........................................................................................................................................18
Vragenlijsten.........................................................................................................................................19
Opmerkingen:
Binnen het huidige longrevalidatieprogramma worde door de fysiotherapeut de volgende testen
uitgevoerd:
1. De 6 minuten wandeltest (vanwege een sterke prognostische factor)
2. Krachtmeting d.m.v. een micro FET, daar de hand-held minder betrouwbaar is. Vanwege kosten en
richtlijn testen wij de hand-held.
3. PImax (inspiratiekracht). Wij doen dit niet omdat de richtlijn aangeeft dit alleen te doen bij een
selectieve populatie COPD patiënten. De praktijk echter toont aan dat nagenoeg elke COPD patiënt in
de derde en tweede lijn dit nodig heeft.
Een peakflow meting wordt nauwelijks meer gedaan vanwege de onbetrouwbaarheid van de meting.
De oorzaak ligt hier met name in de techniek van de uitvoering. Alleen bij astma patiënten wordt dit
nog ingezet om een obstructie te traceren.
Benodigd materiaal:
1
,- Stopwatch
- 2 pylonen voor de draaipunten
- Stoel
- Notitieblok
- Bloeddrukmeter
- Spirometer
- Saturatiemeter
- Peakflowmeter
- Dynamometer
- Fietsergometer
- Hartslagmeter
2
, 6-minutenwandeltest
Volgens de American Thoracic Society is de 6-minutenwandeltest gekozen omdat het een makkelijker
uit te voeren test is, de test beter getolereerd wordt door de patiënt, en een betere afspiegeling
geeft van de activiteiten van het dagelijks leven dan andere wandeltesten. Het is vooral een
evaluatieve test, dus een test die voor en na de behandeling uitgevoerd moet worden om het effect
van de behandelingenreeks te meten. Met de test wordt primair de loopafstand gemeten. Secundair
worden de vermoeidheid en dyspnoe gemeten (met bijvoorbeeld de Borgschaal) en de saturatie
zuurstof, vooraf en na de 6-minutenwandeltest.
Veiligheid
Absolute contra-indicaties:
- onstabiel angina pectoris of hartinfarct tijdens de afgelopen maand
Relatieve contra-indicaties:
- Tachycardie in rust frequentie> 120p/min
- Hypertensie systolisch> 180mmHg en diastolisch > 100mmHg in rust
Tijdens uitvoering test
- Zorg dat de patiënt goed schoeisel en comfortabele kleding draagt
- NIET naast, voor of achter de patiënt lopen, je beïnvloedt de loopsnelheid.
- Indien zuurstof wordt gebruikt, de patiënt dit zelf laten vervoeren zoals hij dat altijd
doet.
- NIET meerdere patiënten tegelijk de test laten uitvoeren
- Gebruik GEEN loopband
- Gebruik geen ovaal of circulair traject.
- Gebruik standaard zinnen om de patiënt te begeleiden
- Bij enthousiaste aanmoediging wordt wel 30% meer gemeten
Het interpreteren van de testresultaten
Er zijn geen goede referentiewaarden. Waarden gevonden bij gezonde personen variëren
tussen de 400-700m. De minimale klinische relevantie is voor de 6MWT een afstand van 70
meter voor de individuele patiënt. Bij het onderzoeken van groepen werd bij een groep van
112 patiënten een gemiddelde klinische relevantie gevonden van 54 meter. Bij 70 meter
verschil en meer is er een 95% grote kans dat de verbetering significant is. De ATS beveelt
geen oefentest aan. Indien er een oefentest uitgevoerd wordt dan adviseren ze om minstens
een uur te wachten voordat de tweede test wordt afgenomen en het beste resultaat geldt.
Uitvoering
- De test binnenshuis uit voeren
- Een lange rechte gang met een harde ondergrond
- Aanbevolen testlengte is 30 meter
- Om de 3 meter een markering
- De draaipunten worden aangegeven met een pylon
Benodigde materialen
- Stopwatch
- Rondeteller
- 2 pylonen voor de draaipunten
- Stoel
- Notitieblok
- Zuurstofvoorziening
- Bloeddrukmeter
3
