Hoofdstuk 15 Ademhalingsstelsel
Inleiding
Bij ademhalingstelsel komt veel meer kijken dan alleen het verplaatsen van lucht in en uit het
lichaam. Het ademhalingsstelsel neemt zuurstof op voor de lichaamscellen en verwijdert
kooldioxide. Deze uitwisseling vindt plaats in de alveoli (de longblaasjes, enk.: alveolus)
De oppervlakken van de alveoli, waar deze gaswisseling plaatsvindt, zijn relatief kwetsbaar: ze
moeten heel dun zijn zodat snelle diffusie tussen de lucht en het bloed mogelijk is. Bloed in de
bloedsomloop vervoert zuurstof van de longen naar de perifere weefsels en neemt kooldioxide op
dat in de weefsels is gevormd; daarna vervoert het bloed dit naar de longen.
15.1
15.1.1 Functies van het ademhalingsstelsel
Het ademhalingsstelsel heeft 5 basale functies:
1. Het vormt een groot oppervlak voor de gaswisseling tussen de lucht en het bloed.
2. Het verplaatsen van lucht van en naar het gaswisselingsoppervlak in de longen.
3. Bescherming van de alveolaire oppervlakken tegen uitdroging en temperatuurveranderingen
en verdediging tegen binnendringende ziekteverwekkers.
4. De vorming van geluiden waardoor spraak, zang en andere vormen van communicatie
mogelijk zijn.
5. De reukzin bevorderen door de reukcellen in de neusholte.
15.1.2 Onderdelen van het ademhalingsstelsel
De belangrijkste anatomische onderdelen van het ademhalingsstelsel zijn:
• De neus (met inbegrepen van de neusholte en de neusbijholten)
• De farynx (de keelholte)
• De larynx (het strottenhoofd)
• De tranchea (de luchtpijp)
• De bronchiën
• Alveoli (longblaasjes)
• De longen
De luchtwegen kunnen worden verdeeld in een gedeelte voor de geleiding van lucht en een gedeelte
voor gaswisseling. Het gedeelte voor de geleiding van lucht begint bij de ingang van de neusholte en
loopt door de farynx, larynx, de tranchea, de bronchiën en de grotere bronchiolen.
Het gedeelte voor de gaswisseling bestaat uit de kleinste en kwetsbaarste bronchiolen en de alveoli
in de longen. De luchtwegen brengen de lucht niet alleen naar de longen, maar filteren, verwarmen
en bevochtigen de lucht ook. Daardoor worden de alveoli tegen cel resten, ziekteverwekkers en
extreme uitwendige omstandigheden beschermd.
Het respiratoire slijmvlies bekleed de buizen van het ademhalingsstelsel. Het respiratoire slijmvlies
bestaat uit het respiratoir epitheel (dit is een cilinderepitheel met trilharen dat veel slijmcellen bevat
en een ondergelegen losmaking bindweefsel (de lamina propria) dat slijmklieren bevat die hun
klierproduct afgeven op het oppervlak van het dekweefsel.
Een vervuiling kan worden voorkomen door de slijmcellen en de slijmklieren die een slijmlaag
vormen op de aan lucht blootgestelde plaatsen. Deze slijmlaag strekt zich vanaf de neusholte tot aan
de bronchi. Trilharen vegen dat slijm, gevangen cel resten en micro-organismen in de richting van de
farynx, waar ze kunnen worden doorgeslikt en worden blootgesteld aan de zuren en enzymen van
de maag.
, 15.2.1 De neus
Onder normale omstandigheden komt de lucht het ademhalingsstelsel binnen via de gepaarde
uitwendige neusopeningen (nares: neusgaten), die in de neusholte uitmonden. Het vestibulum nasi
is de ruimte die door flexibele weefsels van de neus wordt omsloten. Hier steken ruwe haren
(vibrassae) door de neusgaten naar buiten; deze beschermen de neusholte tegen grote deeltjes die
met de lucht meekomen.
De maxilla (kraakbeen), os nasale (neusbeen), os frontale (voorhoofdsbeen), os ethmoidale
(zeefbeen) en os sphenoidale (wiggenbeen) vormen de latarale en bovenste wanden van de
neusholte.
Het neustussenschot verdeelt de neusholte in een linker- en een rechterhelft. Het voorste gedeelte
van het neustussenschot bestaat uit hier alleen kraakbeen het benige, achterste gedeelte van het
tussenschot bestaat uit het gedeelte van het vomer (ploegschaarbeen) in het os ethmoidale
(zeefbeen) in hard gehemelte, dat uit het gehemelte been en het kraken been bestaat, vormt de
bodem van de neusholte en scheidt de mondholte van de neusholte. Een vlezig zacht gehemelte
loopt achter het harde gehemelte door en vormt een bodem voor van de nasofaryns. De neusholte
mond bij de inwendige neus openingen in de naso farynx uit de bovenste, middelste en onderste
neusschelpen lopen vanuit de zijwanden van de neusholte in de richting van het neusgat door.
Vanuit het vestibulum nasi de stroomt de lucht naar de inwendige neus openingen meestal door
smalle groeven tussen de aangrenzende neusschelpen. Hierdoor wervelt de lucht net als water in
een stroomversnelling, waardoor het waardoor kleine deeltjes in de lucht in contact komen met het
slijm op de bekleding van de neusholte. Deze turbulenties bevorderen niet alleen de filtratie van
stof- en andere deeltjes, maar hierdoor heeft de binnenkomende lucht ook extra tijd om te worden
verwarmd en bevochtigd.
De neusholte en een groot deel van de overige luchtwegen zijn met een beschermend slijmvlies of
respiratoire mucosa bekleed. Dit slijmvlies bestaat uit het respiratoir epitheel, een cilinderepitheel
met trilharen dat veel bekercellen bevat en uit een onderliggende laag van los bindweefsel dat de
slijmklieren bevat. De bekercellen en slijmklieren vormen slijm dat de oppervlakken van de
neusholte en het bovenste deel van de luchtwegen omspoelt. Trilharen verplaatsen dit slijm en de
eventueel aanwezige stofdeeltjes en micro-organisme in de richting van de farynx, waar ze kunnen
worden ingeslikt en vervolgens aan de zuren en enzymen van de maag worden blootgestel. De
ademhalingsoppervlakken van de neusholte worden eveneens door slijm gespoeld dat in de
neusbijholten wordt gevormd en door traanvocht dat door de traanbuis wordt afgevoerd. Wanneer
er in de ingeademde lucht giftige dampen, grote hoeveelheden stof en vuil, allergenen of
ziekteverwekkers zijn. Word er meer slijm geproduceerd waardoor je een loopneus kan krijgen.
Inleiding
Bij ademhalingstelsel komt veel meer kijken dan alleen het verplaatsen van lucht in en uit het
lichaam. Het ademhalingsstelsel neemt zuurstof op voor de lichaamscellen en verwijdert
kooldioxide. Deze uitwisseling vindt plaats in de alveoli (de longblaasjes, enk.: alveolus)
De oppervlakken van de alveoli, waar deze gaswisseling plaatsvindt, zijn relatief kwetsbaar: ze
moeten heel dun zijn zodat snelle diffusie tussen de lucht en het bloed mogelijk is. Bloed in de
bloedsomloop vervoert zuurstof van de longen naar de perifere weefsels en neemt kooldioxide op
dat in de weefsels is gevormd; daarna vervoert het bloed dit naar de longen.
15.1
15.1.1 Functies van het ademhalingsstelsel
Het ademhalingsstelsel heeft 5 basale functies:
1. Het vormt een groot oppervlak voor de gaswisseling tussen de lucht en het bloed.
2. Het verplaatsen van lucht van en naar het gaswisselingsoppervlak in de longen.
3. Bescherming van de alveolaire oppervlakken tegen uitdroging en temperatuurveranderingen
en verdediging tegen binnendringende ziekteverwekkers.
4. De vorming van geluiden waardoor spraak, zang en andere vormen van communicatie
mogelijk zijn.
5. De reukzin bevorderen door de reukcellen in de neusholte.
15.1.2 Onderdelen van het ademhalingsstelsel
De belangrijkste anatomische onderdelen van het ademhalingsstelsel zijn:
• De neus (met inbegrepen van de neusholte en de neusbijholten)
• De farynx (de keelholte)
• De larynx (het strottenhoofd)
• De tranchea (de luchtpijp)
• De bronchiën
• Alveoli (longblaasjes)
• De longen
De luchtwegen kunnen worden verdeeld in een gedeelte voor de geleiding van lucht en een gedeelte
voor gaswisseling. Het gedeelte voor de geleiding van lucht begint bij de ingang van de neusholte en
loopt door de farynx, larynx, de tranchea, de bronchiën en de grotere bronchiolen.
Het gedeelte voor de gaswisseling bestaat uit de kleinste en kwetsbaarste bronchiolen en de alveoli
in de longen. De luchtwegen brengen de lucht niet alleen naar de longen, maar filteren, verwarmen
en bevochtigen de lucht ook. Daardoor worden de alveoli tegen cel resten, ziekteverwekkers en
extreme uitwendige omstandigheden beschermd.
Het respiratoire slijmvlies bekleed de buizen van het ademhalingsstelsel. Het respiratoire slijmvlies
bestaat uit het respiratoir epitheel (dit is een cilinderepitheel met trilharen dat veel slijmcellen bevat
en een ondergelegen losmaking bindweefsel (de lamina propria) dat slijmklieren bevat die hun
klierproduct afgeven op het oppervlak van het dekweefsel.
Een vervuiling kan worden voorkomen door de slijmcellen en de slijmklieren die een slijmlaag
vormen op de aan lucht blootgestelde plaatsen. Deze slijmlaag strekt zich vanaf de neusholte tot aan
de bronchi. Trilharen vegen dat slijm, gevangen cel resten en micro-organismen in de richting van de
farynx, waar ze kunnen worden doorgeslikt en worden blootgesteld aan de zuren en enzymen van
de maag.
, 15.2.1 De neus
Onder normale omstandigheden komt de lucht het ademhalingsstelsel binnen via de gepaarde
uitwendige neusopeningen (nares: neusgaten), die in de neusholte uitmonden. Het vestibulum nasi
is de ruimte die door flexibele weefsels van de neus wordt omsloten. Hier steken ruwe haren
(vibrassae) door de neusgaten naar buiten; deze beschermen de neusholte tegen grote deeltjes die
met de lucht meekomen.
De maxilla (kraakbeen), os nasale (neusbeen), os frontale (voorhoofdsbeen), os ethmoidale
(zeefbeen) en os sphenoidale (wiggenbeen) vormen de latarale en bovenste wanden van de
neusholte.
Het neustussenschot verdeelt de neusholte in een linker- en een rechterhelft. Het voorste gedeelte
van het neustussenschot bestaat uit hier alleen kraakbeen het benige, achterste gedeelte van het
tussenschot bestaat uit het gedeelte van het vomer (ploegschaarbeen) in het os ethmoidale
(zeefbeen) in hard gehemelte, dat uit het gehemelte been en het kraken been bestaat, vormt de
bodem van de neusholte en scheidt de mondholte van de neusholte. Een vlezig zacht gehemelte
loopt achter het harde gehemelte door en vormt een bodem voor van de nasofaryns. De neusholte
mond bij de inwendige neus openingen in de naso farynx uit de bovenste, middelste en onderste
neusschelpen lopen vanuit de zijwanden van de neusholte in de richting van het neusgat door.
Vanuit het vestibulum nasi de stroomt de lucht naar de inwendige neus openingen meestal door
smalle groeven tussen de aangrenzende neusschelpen. Hierdoor wervelt de lucht net als water in
een stroomversnelling, waardoor het waardoor kleine deeltjes in de lucht in contact komen met het
slijm op de bekleding van de neusholte. Deze turbulenties bevorderen niet alleen de filtratie van
stof- en andere deeltjes, maar hierdoor heeft de binnenkomende lucht ook extra tijd om te worden
verwarmd en bevochtigd.
De neusholte en een groot deel van de overige luchtwegen zijn met een beschermend slijmvlies of
respiratoire mucosa bekleed. Dit slijmvlies bestaat uit het respiratoir epitheel, een cilinderepitheel
met trilharen dat veel bekercellen bevat en uit een onderliggende laag van los bindweefsel dat de
slijmklieren bevat. De bekercellen en slijmklieren vormen slijm dat de oppervlakken van de
neusholte en het bovenste deel van de luchtwegen omspoelt. Trilharen verplaatsen dit slijm en de
eventueel aanwezige stofdeeltjes en micro-organisme in de richting van de farynx, waar ze kunnen
worden ingeslikt en vervolgens aan de zuren en enzymen van de maag worden blootgestel. De
ademhalingsoppervlakken van de neusholte worden eveneens door slijm gespoeld dat in de
neusbijholten wordt gevormd en door traanvocht dat door de traanbuis wordt afgevoerd. Wanneer
er in de ingeademde lucht giftige dampen, grote hoeveelheden stof en vuil, allergenen of
ziekteverwekkers zijn. Word er meer slijm geproduceerd waardoor je een loopneus kan krijgen.
