Hoofdstuk 7 - Structuurkenmerken van het bureaucratisch regime
7.1 Inleiding
ureaucratisch regimeis een organisatie waarin hetrationeel-legale zich bedrijfskundig vertaald
B
heeft in een structuur gebaseerd op maxiale arbeidsverdeling en in het verlengde daarvan maximale
regelgeving.
7.2 Twee klassieke organisatievormen
Pijlers van het klassieke organisatieontwerp: scientific management en het bureaucratisch model:
1 Scientific management (Taylor)
aarom gedragen mensen buiten de fabriekspoorten zich anders dan mensen daarbinnen? Buiten
W
namen mensen verantwoordelijkheid, binnen deden ze dat niet. Taylor richtte zich vooral opeffectief
taakontwerp en verbeterde werkmotivatie: 'Als hetwerk zo georganiseerd kan worden dat er
objectieve normen voor de productie ontstaan, kan stukloon worden ingevoerd. Dit zal leiden tot een
rechtvaardig inkomen (verbetering werkmotivatie) en hogere winstgevendheid. Conflicten worden zo
vermeden.'
an de principes van specialisatie en standaardisatie ligt heteconomic model of manten grondslag:
A
mensen willen zoveel mogelijk verdienen tegen een zo weinig mogelijke inspanning (simpele, snel te
leren taken). Taylor benadrukte het belang van wetenschappelijke selectie en training van
werknemers voor specifieke taken.
Organisatieontwerpvolgens de tayloriaanse filosofieheeft 4 uitgangspunten:
1. Ontwikkel wetenschappelijk regels voor elk element van iemands werk, als vervanging van
de bestaande vuistregels
2. Selecteer, train, onderwijs en ontwikkel de werknemer wetenschappelijk
3. Werk in goede verstandhouding samen met mensen om zeker te stellen dat al het werk
wordt uitgevoerd in overeenstemming met de wetenschappelijke principes die ontwikkeld
zijn
4. Verdeel het werk en de verantwoordelijkheid eerlijk tussen de werkers en het management.
Het management neemt daarbij al het werk over waardoor het geschikter is dan de werkers
(denken, regelen en beslissing)
a. Scheiding tussen doen en denken
↓
41
,Ontwerpprincipesvoor een organisatie:
● Scheiding tussen doen en denken (managers richten zich op intellectuele arbeid en arbeiders
richten zich op fysieke arbeid --> specialisatie)
● Taaksplitsing in kleine taakeenheden
● Standaardisatie (per taakeenheid de 'one best way' bepalen voor het uitvoeren)
● Objectieve tijdsnormen
● Werkinstructies
S cientific management sloot aan bij problemen in Amerika: industrialisatie en mechanisatie, groot
aanbod ongeschoolde immigrantarbeiders, aanbodgerichte afzetmarkt. Ford: 'We kunnen auto's
leveren in elke gewenste kleur, als het maar zwart is."
rganisatieontwerp was gericht op het beheersen en optimaliseren van de afzonderlijke werkplekken
O
op de knooppunten van het netwerk. Interacties tussen deze activiteiten werden niet als belangrijk
gezien. Taylorisme heeft geleid tot spectaculaireefficiencyverbeteringen. Taylors theorieën leven
nog steeds voort.
2 Bureaucratisch model
anoorsprongis het begrip bureaucratie een 'neutraal'begrip: verwijst naar de organisatie van
V
grotere sociale verbanden (overheden, grote bedrijven). Algemeen gezien als een controle- of
beheeringsmiddel van grote organisaties. Centraal organisatorisch probleem is dat ze
beheersingstechnisch in staat moeten zijn de toenemende complexiteit van de te beheersen
processen bij te houden.
Rationeel bureaucratisch ontwerp:
● Hoge taakspecialisatie
● Consistent systeem van abstracte regels
● Hiërarchische structuur
● Psychologische en sociale afstand van superieuren onderling en met ondergeschikten
● Aanstelling op basis van kwalificaties, promoties op basis van verdiensten
● Ideale bureaucratie wordt bevolkt door rationele mensen die hun gedrag volledig baseren op
regels en procedures (o.b.v. kwalificaties en eerder behaalde prestaties)
Kritiek om regime:
● het bereikt in de complexe en dynamische omstandigheden de doelstelling van
beheersbaarheid van grote systemen door complexiteitsreductieniet, maar werkt het
tegengestelde in de hand.
● Als het mensen tot dingen wil reduceren, botst het tegen twee bedrijfskundige problemen:
○ mensen laten zich niet reduceren tot dingen → problemen: disfuncties in kwaliteit
van arbeid
○ bureaucratie probeert de complexiteit van de organisatie te reduceren door mensen
als eenvoudige dingen te behandelen → voor complexiteitsreductie moet men het
interactienetwerk versimpelen, niet de taken.
42
, 7.3 Klassieke organisatievormen en maximale arbeidsdeling
Overeenkomen met Scientific Management /principesvan de klassiek gestructureerde organisatie:
1. Strikte scheiding tussen uitvoerende en regelende functies
2. Splitsing van bovenstaande functies in kleinere delen
3. Vastleggen van alle activiteiten in maximaal gespecificeerde procedures (één optimale
routine om werk uit te voeren)
→ gevolg: beperkte tot geen regelcapaciteit op uitvoerend niveau
oordelen: benutten van mogelijkheden, lage salarissendoor lage taakinhoud, minimale inwerktijd
V
van goedkope arbeidskrachten, maximale controle, hoge efficiency door hoge herhalingsfrequentie
en optimale bezettingsgraad.
Klassieke modellen zijn ontstaan in tijden vanmassaproductie,voorspelbare en onverzadigde markt.
Scientific management is basis voor bedrijfswetenschappen.
7.4 Twee klassieke structuren voor primaire processen
roductiestructuur:verdeling en koppeling van deuitvoerende activiteiten
P
Besturingsstructuur:verdeling en koppeling van debestuurlijke of regelende activiteiten
ureaucratisch ontwerpprincipe van maximale arbeidsverdeling vertaalt zich in twee
B
productiestructuren (Sitter):
1 lijnstructuur
identieke producten & productievarianten doorlopen in een vaste volgorde dezelfde stations.
Iedere werknemer of middel levert aan ieder product op een relatief vaste plaats zonder
onderbreking een eigen specifieke bijdrage.
43
7.1 Inleiding
ureaucratisch regimeis een organisatie waarin hetrationeel-legale zich bedrijfskundig vertaald
B
heeft in een structuur gebaseerd op maxiale arbeidsverdeling en in het verlengde daarvan maximale
regelgeving.
7.2 Twee klassieke organisatievormen
Pijlers van het klassieke organisatieontwerp: scientific management en het bureaucratisch model:
1 Scientific management (Taylor)
aarom gedragen mensen buiten de fabriekspoorten zich anders dan mensen daarbinnen? Buiten
W
namen mensen verantwoordelijkheid, binnen deden ze dat niet. Taylor richtte zich vooral opeffectief
taakontwerp en verbeterde werkmotivatie: 'Als hetwerk zo georganiseerd kan worden dat er
objectieve normen voor de productie ontstaan, kan stukloon worden ingevoerd. Dit zal leiden tot een
rechtvaardig inkomen (verbetering werkmotivatie) en hogere winstgevendheid. Conflicten worden zo
vermeden.'
an de principes van specialisatie en standaardisatie ligt heteconomic model of manten grondslag:
A
mensen willen zoveel mogelijk verdienen tegen een zo weinig mogelijke inspanning (simpele, snel te
leren taken). Taylor benadrukte het belang van wetenschappelijke selectie en training van
werknemers voor specifieke taken.
Organisatieontwerpvolgens de tayloriaanse filosofieheeft 4 uitgangspunten:
1. Ontwikkel wetenschappelijk regels voor elk element van iemands werk, als vervanging van
de bestaande vuistregels
2. Selecteer, train, onderwijs en ontwikkel de werknemer wetenschappelijk
3. Werk in goede verstandhouding samen met mensen om zeker te stellen dat al het werk
wordt uitgevoerd in overeenstemming met de wetenschappelijke principes die ontwikkeld
zijn
4. Verdeel het werk en de verantwoordelijkheid eerlijk tussen de werkers en het management.
Het management neemt daarbij al het werk over waardoor het geschikter is dan de werkers
(denken, regelen en beslissing)
a. Scheiding tussen doen en denken
↓
41
,Ontwerpprincipesvoor een organisatie:
● Scheiding tussen doen en denken (managers richten zich op intellectuele arbeid en arbeiders
richten zich op fysieke arbeid --> specialisatie)
● Taaksplitsing in kleine taakeenheden
● Standaardisatie (per taakeenheid de 'one best way' bepalen voor het uitvoeren)
● Objectieve tijdsnormen
● Werkinstructies
S cientific management sloot aan bij problemen in Amerika: industrialisatie en mechanisatie, groot
aanbod ongeschoolde immigrantarbeiders, aanbodgerichte afzetmarkt. Ford: 'We kunnen auto's
leveren in elke gewenste kleur, als het maar zwart is."
rganisatieontwerp was gericht op het beheersen en optimaliseren van de afzonderlijke werkplekken
O
op de knooppunten van het netwerk. Interacties tussen deze activiteiten werden niet als belangrijk
gezien. Taylorisme heeft geleid tot spectaculaireefficiencyverbeteringen. Taylors theorieën leven
nog steeds voort.
2 Bureaucratisch model
anoorsprongis het begrip bureaucratie een 'neutraal'begrip: verwijst naar de organisatie van
V
grotere sociale verbanden (overheden, grote bedrijven). Algemeen gezien als een controle- of
beheeringsmiddel van grote organisaties. Centraal organisatorisch probleem is dat ze
beheersingstechnisch in staat moeten zijn de toenemende complexiteit van de te beheersen
processen bij te houden.
Rationeel bureaucratisch ontwerp:
● Hoge taakspecialisatie
● Consistent systeem van abstracte regels
● Hiërarchische structuur
● Psychologische en sociale afstand van superieuren onderling en met ondergeschikten
● Aanstelling op basis van kwalificaties, promoties op basis van verdiensten
● Ideale bureaucratie wordt bevolkt door rationele mensen die hun gedrag volledig baseren op
regels en procedures (o.b.v. kwalificaties en eerder behaalde prestaties)
Kritiek om regime:
● het bereikt in de complexe en dynamische omstandigheden de doelstelling van
beheersbaarheid van grote systemen door complexiteitsreductieniet, maar werkt het
tegengestelde in de hand.
● Als het mensen tot dingen wil reduceren, botst het tegen twee bedrijfskundige problemen:
○ mensen laten zich niet reduceren tot dingen → problemen: disfuncties in kwaliteit
van arbeid
○ bureaucratie probeert de complexiteit van de organisatie te reduceren door mensen
als eenvoudige dingen te behandelen → voor complexiteitsreductie moet men het
interactienetwerk versimpelen, niet de taken.
42
, 7.3 Klassieke organisatievormen en maximale arbeidsdeling
Overeenkomen met Scientific Management /principesvan de klassiek gestructureerde organisatie:
1. Strikte scheiding tussen uitvoerende en regelende functies
2. Splitsing van bovenstaande functies in kleinere delen
3. Vastleggen van alle activiteiten in maximaal gespecificeerde procedures (één optimale
routine om werk uit te voeren)
→ gevolg: beperkte tot geen regelcapaciteit op uitvoerend niveau
oordelen: benutten van mogelijkheden, lage salarissendoor lage taakinhoud, minimale inwerktijd
V
van goedkope arbeidskrachten, maximale controle, hoge efficiency door hoge herhalingsfrequentie
en optimale bezettingsgraad.
Klassieke modellen zijn ontstaan in tijden vanmassaproductie,voorspelbare en onverzadigde markt.
Scientific management is basis voor bedrijfswetenschappen.
7.4 Twee klassieke structuren voor primaire processen
roductiestructuur:verdeling en koppeling van deuitvoerende activiteiten
P
Besturingsstructuur:verdeling en koppeling van debestuurlijke of regelende activiteiten
ureaucratisch ontwerpprincipe van maximale arbeidsverdeling vertaalt zich in twee
B
productiestructuren (Sitter):
1 lijnstructuur
identieke producten & productievarianten doorlopen in een vaste volgorde dezelfde stations.
Iedere werknemer of middel levert aan ieder product op een relatief vaste plaats zonder
onderbreking een eigen specifieke bijdrage.
43
