DEEL I STRAFRECHT
Juridische situering
Begrip
Het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
1) Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke gedragingen
misdrijven zijn
2) Wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt
3) Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden gesteld
4) Onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd en
uitgevoerd
5) Hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf
Misdrijf: afwijking van de norm die een reactie in de vorm van een straf verantwoordt. Wat
een misdrijf is, verschilt in tijd en ruimte. Wat is een misdrijf (algemeen) en welke
gedragingen zijn een misdrijf (bijzonder)?
Norm: wij als maatschappij beslissen samen wat die normen zijn
- Ruimte: elk land beslist voor zichzelf wat die norm is → als je naar een ander land
gaat zie je de verschillen
- Tijd: strafrecht van 2025 is niet meer hetzelfde als dat van 2005
o Seksueel strafrecht is grondig hervormd in 2022
o Soms conflicten: als je vandaag voor de rechtbank komt voor iets wat 2 jaar
geleden is gebeurd en ondertussen is er een wijziging geweest, welk
strafrecht moet er dan toegepast worden?
- Algemeen: wat is een misdrijf?
- Bijzonder: wat in bijzonder een misdrijf oplevert, ontleden van een misdrijf, een heel
specifiek misdrijf (mensenhandel, doodslag, moord)
Dader: wie wordt als pleger(s) van een misdrijf aanzien en wie draagt voor dat misdrijf
strafrechtelijke verantwoordelijkheid
Straf: wettelijk bepaalde vorm van leed door de rechter opgelegd als sanctie voor een
misdrijf
- Dient onderscheiden te worden van een beveiligingsmaatregel
- Algemeen: algemene regels die van toepassing zijn
- Bijzonder: voor elk misdrijf afzonderlijk is er een bepaalde straf
Beveiligingsmaatregel: moet samen gezien worden met de straf omdat het ook een gevolg
is dat kan gegeven worden aan een bepaald misdrijf maar het is geen straf, het is
fundamenteel te onderscheiden van een straf, het is niet te bedoeling van een
beveiligingsmaatregel om leed te gaan toebrengen maar het kan heel vervelende gevolgen
hebben
- Rechter kan bv twijfelen bij iemand aan de mogelijkheid of die nog wel kan rijden (bv.
door lichamelijke obstakels (druggebruik), psychische problemen, …)
• Het is de bedoeling om de maatschappij, het verkeer veiliger te maken
Publiek recht
1
,Strafrecht is publiek recht‼: het plegen van een misdrijf brengt een verticale rechtsverhouding
tot stand tussen de dader en de staat
- Van zodra er een misdrijf aanwezig is komt de maatschappij via de politie, de
procureur, de onderzoeksrechter in actie → verticale rechtsverhouding tussen overheid
en dader
o Bv. verkoop van auto: overheid komt niet tussen MAAR wanneer er bij de verkoop
van de auto bedrog zou gepleegd worden en de frauduleuze verkoper van die
wagen
Strafrecht gaat over gedragingen, die leiden tot de conclusie dat er een misdrijf is gepleegd
en dus tot en mogelijke straf
Strafrecht is dus onlosmakelijk verbonden met de tussenkomst van de overheid als gevolg
van het plegen van een misdrijf
De enige die het recht heeft om te bepalen wat strafbaar is en om te bepalen wat de straf is,
is de overheid
- Het slachtoffer heeft niets te zeggen over de straf, het is een discussie tussen de staat,
vertegenwoordigd door het OM, en de dader
Strafrecht dient niet om de private belangen van burgers te dienen
Soms kan er geen straf opgelegd worden ook al is er een misdrijf gepleegd
Voorbeeld van iets wat eigenlijk een private handeling is maar door een bepaalde bijkomende
factor publiekrecht kan worden
- Iemand die onderhoudsbijdrage moet betalen voor kinderen(vaak omdat een rechter
dat beslist heeft), wanneer de persoon die moet betalen niet betaald ontstaat er een
achterstal → wat doe je dan?: in de verhouding tussen degene die moet betalen en
degene die moet ontvangen een brief schrijven, aanmanen of een
gerechtsdeurwaarder inschakelen om die persoon te dwingen om te betalen op het
ogenblik dat iemand minstens 2 maand achterstaat =familieverlaat en daar komt het
strafrecht wel tussen en wordt het dus publiekrecht
- Aangaan van een lening: wanneer je een lening niet terugbetaald dan worden daar
privaatrechtelijke gevolgen aan gekoppeld MAAR als er vastgesteld wordt dat de
persoon wie geld leent van jou nooit de bedoeling had om dat geld terug te betalen en
enkel de bedoeling had om je vertrouwen te misbruiken dan kan het niet terugbetalen
van een lening aanzien worden als misdrijf, nl. misbruik van vertrouwen
Openbare orde: het raakt de maatschappelijke belangen, het wordt gedwongen opgelegd, er
wordt verondersteld dat we het kennen en dat we het naleven ook al vinden we dat een
bepaalde regel niet juist is
Tussen geen enkele burger kunnen afspraken gemaakt worden om het strafrecht even ter
zijde te schuiven
o Bv. we kunnen niet een bepaalde overeenkomst op papier zetten waar eigenlijk een
aantal zaken afgesproken worden die strijdig zijn met de strafwet → zo een document
zal ongeldig zijn
Toestemming is geen rechtvaardiging
2
, - Toestemmen met bepaald misdrijf levert geen rechtvaardiging op, het is geen reden om
te zeggen oke dan gaan we daar geen gevolg aan geven TENZIJ de wet het toch
bepaalt dat toestemming van belang is om te kijken of er sprake is van een misdrijf of
niet
o Bv. seksuele handelingen: als er wel toestemming was zal in die uitzonderlijke
gevallen het strafrecht niet tussenkomen
Aangezien wij als burgers niet kunnen beslissen om het strafrecht niet te volgen, kunnen wij
ook niet zomaar akkoord gaan dat een misdrijf gebeurt ten aanzien van ons
o Bv. hooligans: spreken af en toe af om georganiseerde vechtpartijen te ondergaan, dat
is met bepaalde regels → wat doen zij?: zij gaan akkoord dat ze elkaar gaan toetakelen
→ is een overeenkomst die op dat moment feitelijk ongeschreven gemaakt wordt
betekent niet dat degene die slaat niet strafbaar is maar deze zaken komen bijna nooit
voor de rechtbank omdat er een akkoord is MAAR stel dat het uit de hand loopt of
iemand filmt dat en het komt bij de politie dan is het strafbaar “slagen en
verwondingen”
Overeenkomsten sluiten over wat mag of niet heeft geen enkel effect: van zodra dat de wet
zegt dat bepaald gedrag strafbaar is dan moeten wij ons daarnaar schikken
Het is niet omdat strafrecht van openbare orde is en van dwingend recht is dat er geen
afspraken kunnen gemaakt worden over het al of niet aangeven van een misdrijf, het al of
niet klacht indienen
o Bv. iemand die bedrogen is neemt vaak een advocaat en dan kan het zijn dat de
advocaat gaat overleggen met de dader of de advocaat van de dader en dan kunnen er
vaak onderhandelingen gevoerd worden en dan gebeurt het vaak dat er een akkoord
bereikt wordt bv. zolang er binnen een bepaalde tijd terugbetaald wordt zal er geen
klacht ingediend worden als tegenprestatie, ook al is er een misdrijf gepleegd is dit
kan omdat hier het strafrecht niet ter zijde wordt geschoven maar omdat het niet
‘geactiveerd’ wordt
Het kan dat bv. bij seksueel geweld dat het slachtoffer klacht indient en dan tijdens het
proces, voor de rechtbank uitspraak doet, dat het slachtoffer vertrouwelijk een overeenkomst
sluit met de dader om schade te vergoeden, een bepaalde som te betalen, psychologische
kosten terug te betalen, … → die overeenkomst heeft niks te maken met de straf of het
misdrijf maar louter met de burgerlijke gevolgen, de schadevergoeding in deze gevallen
gaat het proces verder zonder slachtoffers want het slachtoffer heeft geen belang meer want
het is vergoed en dan kan de dader veroordeeld worden voor het misdrijf en een straf krijgt
Slachtoffers
- Vergoeding van slachtoffers gebeurt volgens de regels van burgerlijk recht
- Hebben nooit het recht om te straffen en kunnen zich nooit bezighouden met de
strafmaat
o Bv. geweldsmisdrijven: een dader is veroordeeld en wordt in de gevangenis
opgesloten → slachtoffers vragen vaak wanneer hij vrij komt en of ze daar iets
over mogen zeggen de slachtoffers worden gehoord maar hebben geen
inspraak
3
, - Mag er wel voor zorgen dat het misdrijf bewezen wordt en dat de dader veroordeeld
wordt
- Het belang van het slachtoffer is vergoed worden
- Hebben zelf de mogelijkheid om zelf een proces, een procedure op te starten → men
denkt erover na om die mogelijkheid af te schaffen of in te perken want dit wil zeggen
dat elke persoon die meent dat hij slachtoffer is van een bepaald misdrijf in dit land het
gerecht kan inschakelen om zonder tussenkomst van de procureur, politie iemand voor
de rechter te brengen
- Hebben meer rechten gekregen: als slachtoffer word je ook op de hoogte gebracht en
je kan tijdens het onderzoek inzage vragen en vragen om bepaalde personen te laten
verhoren
Klachtmisdrijven → bestaat niet meer in nieuwe strafboek
o Bv. stalking (=belaging): wiens rust ernstig verstoord wordt is slachtoffer van stalking
volgens de wet → vroeger kon dit enkel voor de rechtbank komen als het slachtoffer zelf
klacht indiende men heeft beslist door de wetgevende macht om dit af te schaffen
omdat slachtoffers vaak niet durven naar de politie gaan
- Nu: wanneer er sprake is van stalking kan het gerecht, via de procureur, tussenkomen
ook al wil het slachtoffer dat zelf niet
Materieel en formeel
Materieel strafrecht: gaat over wat zijn daders, wie zijn daders, wat zijn straffen, hoe
kunnen die straffen opgelegd worden
- Onder welke voorwaarden de procureur kan beslissen je voor de rechtbank te brengen
- Onder welke voorwaarden de rechter kan beslissen om je te straffen
Formeel strafrecht: gaat over procedureregels, doorheen alle fasen, de procedure over
opsporing, vervolging, onderzoek zelf
- Onder welke voorwaarden de politie je telefoon kan afluisteren
- Onder welke voorwaarden de politie je woning kan betreden
- Onder welke voorwaarden de politie je auto in beslag kan nemen
Strafuitvoeringsrecht is materieel (uitvoering van straffen) en formeel strafrecht
(procedures die moeten gevoerd worden bij de uitvoering van de straf)
Nationaal en internationaal
Nationaal strafrecht: strafrecht dat bepaald wordt door alle geledingen van onze staten:
federaal, gemeenschappen, gewesten, provincies
Internationaal strafrecht: overkoepelende term tussen internationaal recht (tussen staten)
en strafrecht (tussen staat en personen), met verschillende componenten
- Belang neemt toe, waarde neemt af: wat is nog de waarde van internationaal
strafrecht als zaken ongestraft kunnen gebeuren zoals ze vandaag gebeuren in
bepaalde conflicten
4
, - Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond: gaat bv. over
samenwerkingsakkoorden tussen bepaalde landen, organisaties (VN, EU, RVEU) die
zeggen “wij zetten in op bepaalde problematieken” (terrorisme, mensenhandel, ...)
→ zij maken afspraken en zorgen ervoor, via die afspraken, dat er betere regels
komen voor de bestrijding van mensenhandel bv. MAAR die leiden ertoe dat ons
nationaal strafrecht veranderd
- Rechtsmachtsrecht: beslissing van de staten zelf, wat hier in België strafbaar is
wordt hierdoor bepaald, onze strafregels gelden voor iedereen dat op ons
grondgebied misdrijven pleegt, we kunnen ook bepalen dat wij ons strafrecht
toepassen op zaken die gebeuren buiten onze grenzen
o Bv. omdat slachtoffer Belgische nationaliteit heeft
o Bv. omdat het gaat om een oorlogsmisdaad
o Bv. omdat wij ons bevoegd verklaren om ons Belgisch strafrecht toe te passen
op die misdrijven ook al zijn ze niet op ons grondgebied gepleegd
- Strafbaarstellingen die internationaal gemaakt worden en die erop gericht zijn om
niet nationaal maar internationaal berecht te worden → daar zijn afspraken gemaakt
tussen ondertekenaars van het verdrag (Vedrag van Rome) om de core crimes
(kernmisdaden) waar wij als mensen het meest beroerd door zouden moeten zijn
(genocide, misdaden tegen de mensheid, oorlogsmisdaden, misdaad van agressie,
…) te gaan vervolgen voor een nieuw opgericht internationaal strafhof heeft een
invloed gehad op nationaal strafrecht want bv. oorlogsmisdaden: ons nationaal
strafwetboek heeft een hoofdstuk oorlogsmisdaden
- Formeel internationaal strafrecht: heeft te maken met de hulp die landen geven aan
elkaar =internationale rechtshulp in strafzaken
Algemeen en bijzonder
Algemeen strafrecht Bijzonder strafrecht
Onder welke voorwaarden gedragingen Welke gedragingen misdrijven zijn
misdrijven zijn (misdrijfspecifiek)
Wie dader van een misdrijf is en
strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt
Welke straffen bestaan Welke straffen op de (specifieke) misdrijven
worden gesteld
Onder welke voorwaarden straffen aan
daders kunnen worden opgelegd en
uitgevoerd
Algemeen materieel strafrecht
- Boek I Nieuw Strafwetboek: ‘Algemene regels van het strafrecht’ met zeven
hoofdstukken
- Complementaire wetten: na Strafwetboek 1867 ter aanvulling van boek I
Strafwetboek (bv. internering, strafuitvoeringswetten) → moeten samen gelezen
worden met het strafwetboek
Bijzonder (materieel) strafrecht
- Het bijzonder strafrecht omvat het geheel aan regels waarin specifieke gedragingen
strafbaar gesteld worden en vermeld wordt welke straffen daarop van toepassing zijn
5
Juridische situering
Begrip
Het geheel van rechtsregels dat bepaalt:
1) Onder welke voorwaarden gedragingen misdrijven zijn en welke gedragingen
misdrijven zijn
2) Wie dader van een misdrijf is en strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt
3) Welke straffen bestaan en welke straffen op de misdrijven worden gesteld
4) Onder welke voorwaarden straffen aan daders kunnen worden opgelegd en
uitgevoerd
5) Hoe de bevoegde instanties oordelen over misdrijf, dader en straf
Misdrijf: afwijking van de norm die een reactie in de vorm van een straf verantwoordt. Wat
een misdrijf is, verschilt in tijd en ruimte. Wat is een misdrijf (algemeen) en welke
gedragingen zijn een misdrijf (bijzonder)?
Norm: wij als maatschappij beslissen samen wat die normen zijn
- Ruimte: elk land beslist voor zichzelf wat die norm is → als je naar een ander land
gaat zie je de verschillen
- Tijd: strafrecht van 2025 is niet meer hetzelfde als dat van 2005
o Seksueel strafrecht is grondig hervormd in 2022
o Soms conflicten: als je vandaag voor de rechtbank komt voor iets wat 2 jaar
geleden is gebeurd en ondertussen is er een wijziging geweest, welk
strafrecht moet er dan toegepast worden?
- Algemeen: wat is een misdrijf?
- Bijzonder: wat in bijzonder een misdrijf oplevert, ontleden van een misdrijf, een heel
specifiek misdrijf (mensenhandel, doodslag, moord)
Dader: wie wordt als pleger(s) van een misdrijf aanzien en wie draagt voor dat misdrijf
strafrechtelijke verantwoordelijkheid
Straf: wettelijk bepaalde vorm van leed door de rechter opgelegd als sanctie voor een
misdrijf
- Dient onderscheiden te worden van een beveiligingsmaatregel
- Algemeen: algemene regels die van toepassing zijn
- Bijzonder: voor elk misdrijf afzonderlijk is er een bepaalde straf
Beveiligingsmaatregel: moet samen gezien worden met de straf omdat het ook een gevolg
is dat kan gegeven worden aan een bepaald misdrijf maar het is geen straf, het is
fundamenteel te onderscheiden van een straf, het is niet te bedoeling van een
beveiligingsmaatregel om leed te gaan toebrengen maar het kan heel vervelende gevolgen
hebben
- Rechter kan bv twijfelen bij iemand aan de mogelijkheid of die nog wel kan rijden (bv.
door lichamelijke obstakels (druggebruik), psychische problemen, …)
• Het is de bedoeling om de maatschappij, het verkeer veiliger te maken
Publiek recht
1
,Strafrecht is publiek recht‼: het plegen van een misdrijf brengt een verticale rechtsverhouding
tot stand tussen de dader en de staat
- Van zodra er een misdrijf aanwezig is komt de maatschappij via de politie, de
procureur, de onderzoeksrechter in actie → verticale rechtsverhouding tussen overheid
en dader
o Bv. verkoop van auto: overheid komt niet tussen MAAR wanneer er bij de verkoop
van de auto bedrog zou gepleegd worden en de frauduleuze verkoper van die
wagen
Strafrecht gaat over gedragingen, die leiden tot de conclusie dat er een misdrijf is gepleegd
en dus tot en mogelijke straf
Strafrecht is dus onlosmakelijk verbonden met de tussenkomst van de overheid als gevolg
van het plegen van een misdrijf
De enige die het recht heeft om te bepalen wat strafbaar is en om te bepalen wat de straf is,
is de overheid
- Het slachtoffer heeft niets te zeggen over de straf, het is een discussie tussen de staat,
vertegenwoordigd door het OM, en de dader
Strafrecht dient niet om de private belangen van burgers te dienen
Soms kan er geen straf opgelegd worden ook al is er een misdrijf gepleegd
Voorbeeld van iets wat eigenlijk een private handeling is maar door een bepaalde bijkomende
factor publiekrecht kan worden
- Iemand die onderhoudsbijdrage moet betalen voor kinderen(vaak omdat een rechter
dat beslist heeft), wanneer de persoon die moet betalen niet betaald ontstaat er een
achterstal → wat doe je dan?: in de verhouding tussen degene die moet betalen en
degene die moet ontvangen een brief schrijven, aanmanen of een
gerechtsdeurwaarder inschakelen om die persoon te dwingen om te betalen op het
ogenblik dat iemand minstens 2 maand achterstaat =familieverlaat en daar komt het
strafrecht wel tussen en wordt het dus publiekrecht
- Aangaan van een lening: wanneer je een lening niet terugbetaald dan worden daar
privaatrechtelijke gevolgen aan gekoppeld MAAR als er vastgesteld wordt dat de
persoon wie geld leent van jou nooit de bedoeling had om dat geld terug te betalen en
enkel de bedoeling had om je vertrouwen te misbruiken dan kan het niet terugbetalen
van een lening aanzien worden als misdrijf, nl. misbruik van vertrouwen
Openbare orde: het raakt de maatschappelijke belangen, het wordt gedwongen opgelegd, er
wordt verondersteld dat we het kennen en dat we het naleven ook al vinden we dat een
bepaalde regel niet juist is
Tussen geen enkele burger kunnen afspraken gemaakt worden om het strafrecht even ter
zijde te schuiven
o Bv. we kunnen niet een bepaalde overeenkomst op papier zetten waar eigenlijk een
aantal zaken afgesproken worden die strijdig zijn met de strafwet → zo een document
zal ongeldig zijn
Toestemming is geen rechtvaardiging
2
, - Toestemmen met bepaald misdrijf levert geen rechtvaardiging op, het is geen reden om
te zeggen oke dan gaan we daar geen gevolg aan geven TENZIJ de wet het toch
bepaalt dat toestemming van belang is om te kijken of er sprake is van een misdrijf of
niet
o Bv. seksuele handelingen: als er wel toestemming was zal in die uitzonderlijke
gevallen het strafrecht niet tussenkomen
Aangezien wij als burgers niet kunnen beslissen om het strafrecht niet te volgen, kunnen wij
ook niet zomaar akkoord gaan dat een misdrijf gebeurt ten aanzien van ons
o Bv. hooligans: spreken af en toe af om georganiseerde vechtpartijen te ondergaan, dat
is met bepaalde regels → wat doen zij?: zij gaan akkoord dat ze elkaar gaan toetakelen
→ is een overeenkomst die op dat moment feitelijk ongeschreven gemaakt wordt
betekent niet dat degene die slaat niet strafbaar is maar deze zaken komen bijna nooit
voor de rechtbank omdat er een akkoord is MAAR stel dat het uit de hand loopt of
iemand filmt dat en het komt bij de politie dan is het strafbaar “slagen en
verwondingen”
Overeenkomsten sluiten over wat mag of niet heeft geen enkel effect: van zodra dat de wet
zegt dat bepaald gedrag strafbaar is dan moeten wij ons daarnaar schikken
Het is niet omdat strafrecht van openbare orde is en van dwingend recht is dat er geen
afspraken kunnen gemaakt worden over het al of niet aangeven van een misdrijf, het al of
niet klacht indienen
o Bv. iemand die bedrogen is neemt vaak een advocaat en dan kan het zijn dat de
advocaat gaat overleggen met de dader of de advocaat van de dader en dan kunnen er
vaak onderhandelingen gevoerd worden en dan gebeurt het vaak dat er een akkoord
bereikt wordt bv. zolang er binnen een bepaalde tijd terugbetaald wordt zal er geen
klacht ingediend worden als tegenprestatie, ook al is er een misdrijf gepleegd is dit
kan omdat hier het strafrecht niet ter zijde wordt geschoven maar omdat het niet
‘geactiveerd’ wordt
Het kan dat bv. bij seksueel geweld dat het slachtoffer klacht indient en dan tijdens het
proces, voor de rechtbank uitspraak doet, dat het slachtoffer vertrouwelijk een overeenkomst
sluit met de dader om schade te vergoeden, een bepaalde som te betalen, psychologische
kosten terug te betalen, … → die overeenkomst heeft niks te maken met de straf of het
misdrijf maar louter met de burgerlijke gevolgen, de schadevergoeding in deze gevallen
gaat het proces verder zonder slachtoffers want het slachtoffer heeft geen belang meer want
het is vergoed en dan kan de dader veroordeeld worden voor het misdrijf en een straf krijgt
Slachtoffers
- Vergoeding van slachtoffers gebeurt volgens de regels van burgerlijk recht
- Hebben nooit het recht om te straffen en kunnen zich nooit bezighouden met de
strafmaat
o Bv. geweldsmisdrijven: een dader is veroordeeld en wordt in de gevangenis
opgesloten → slachtoffers vragen vaak wanneer hij vrij komt en of ze daar iets
over mogen zeggen de slachtoffers worden gehoord maar hebben geen
inspraak
3
, - Mag er wel voor zorgen dat het misdrijf bewezen wordt en dat de dader veroordeeld
wordt
- Het belang van het slachtoffer is vergoed worden
- Hebben zelf de mogelijkheid om zelf een proces, een procedure op te starten → men
denkt erover na om die mogelijkheid af te schaffen of in te perken want dit wil zeggen
dat elke persoon die meent dat hij slachtoffer is van een bepaald misdrijf in dit land het
gerecht kan inschakelen om zonder tussenkomst van de procureur, politie iemand voor
de rechter te brengen
- Hebben meer rechten gekregen: als slachtoffer word je ook op de hoogte gebracht en
je kan tijdens het onderzoek inzage vragen en vragen om bepaalde personen te laten
verhoren
Klachtmisdrijven → bestaat niet meer in nieuwe strafboek
o Bv. stalking (=belaging): wiens rust ernstig verstoord wordt is slachtoffer van stalking
volgens de wet → vroeger kon dit enkel voor de rechtbank komen als het slachtoffer zelf
klacht indiende men heeft beslist door de wetgevende macht om dit af te schaffen
omdat slachtoffers vaak niet durven naar de politie gaan
- Nu: wanneer er sprake is van stalking kan het gerecht, via de procureur, tussenkomen
ook al wil het slachtoffer dat zelf niet
Materieel en formeel
Materieel strafrecht: gaat over wat zijn daders, wie zijn daders, wat zijn straffen, hoe
kunnen die straffen opgelegd worden
- Onder welke voorwaarden de procureur kan beslissen je voor de rechtbank te brengen
- Onder welke voorwaarden de rechter kan beslissen om je te straffen
Formeel strafrecht: gaat over procedureregels, doorheen alle fasen, de procedure over
opsporing, vervolging, onderzoek zelf
- Onder welke voorwaarden de politie je telefoon kan afluisteren
- Onder welke voorwaarden de politie je woning kan betreden
- Onder welke voorwaarden de politie je auto in beslag kan nemen
Strafuitvoeringsrecht is materieel (uitvoering van straffen) en formeel strafrecht
(procedures die moeten gevoerd worden bij de uitvoering van de straf)
Nationaal en internationaal
Nationaal strafrecht: strafrecht dat bepaald wordt door alle geledingen van onze staten:
federaal, gemeenschappen, gewesten, provincies
Internationaal strafrecht: overkoepelende term tussen internationaal recht (tussen staten)
en strafrecht (tussen staat en personen), met verschillende componenten
- Belang neemt toe, waarde neemt af: wat is nog de waarde van internationaal
strafrecht als zaken ongestraft kunnen gebeuren zoals ze vandaag gebeuren in
bepaalde conflicten
4
, - Nationaal materieel strafrecht met internationale achtergrond: gaat bv. over
samenwerkingsakkoorden tussen bepaalde landen, organisaties (VN, EU, RVEU) die
zeggen “wij zetten in op bepaalde problematieken” (terrorisme, mensenhandel, ...)
→ zij maken afspraken en zorgen ervoor, via die afspraken, dat er betere regels
komen voor de bestrijding van mensenhandel bv. MAAR die leiden ertoe dat ons
nationaal strafrecht veranderd
- Rechtsmachtsrecht: beslissing van de staten zelf, wat hier in België strafbaar is
wordt hierdoor bepaald, onze strafregels gelden voor iedereen dat op ons
grondgebied misdrijven pleegt, we kunnen ook bepalen dat wij ons strafrecht
toepassen op zaken die gebeuren buiten onze grenzen
o Bv. omdat slachtoffer Belgische nationaliteit heeft
o Bv. omdat het gaat om een oorlogsmisdaad
o Bv. omdat wij ons bevoegd verklaren om ons Belgisch strafrecht toe te passen
op die misdrijven ook al zijn ze niet op ons grondgebied gepleegd
- Strafbaarstellingen die internationaal gemaakt worden en die erop gericht zijn om
niet nationaal maar internationaal berecht te worden → daar zijn afspraken gemaakt
tussen ondertekenaars van het verdrag (Vedrag van Rome) om de core crimes
(kernmisdaden) waar wij als mensen het meest beroerd door zouden moeten zijn
(genocide, misdaden tegen de mensheid, oorlogsmisdaden, misdaad van agressie,
…) te gaan vervolgen voor een nieuw opgericht internationaal strafhof heeft een
invloed gehad op nationaal strafrecht want bv. oorlogsmisdaden: ons nationaal
strafwetboek heeft een hoofdstuk oorlogsmisdaden
- Formeel internationaal strafrecht: heeft te maken met de hulp die landen geven aan
elkaar =internationale rechtshulp in strafzaken
Algemeen en bijzonder
Algemeen strafrecht Bijzonder strafrecht
Onder welke voorwaarden gedragingen Welke gedragingen misdrijven zijn
misdrijven zijn (misdrijfspecifiek)
Wie dader van een misdrijf is en
strafrechtelijke verantwoordelijkheid draagt
Welke straffen bestaan Welke straffen op de (specifieke) misdrijven
worden gesteld
Onder welke voorwaarden straffen aan
daders kunnen worden opgelegd en
uitgevoerd
Algemeen materieel strafrecht
- Boek I Nieuw Strafwetboek: ‘Algemene regels van het strafrecht’ met zeven
hoofdstukken
- Complementaire wetten: na Strafwetboek 1867 ter aanvulling van boek I
Strafwetboek (bv. internering, strafuitvoeringswetten) → moeten samen gelezen
worden met het strafwetboek
Bijzonder (materieel) strafrecht
- Het bijzonder strafrecht omvat het geheel aan regels waarin specifieke gedragingen
strafbaar gesteld worden en vermeld wordt welke straffen daarop van toepassing zijn
5
