INLEIDING: SOCIAAL PSYCHOLOGIE
1STE BACHELOR
2024 – 2025
1
, HOOFDSTUK 1
WAT IS SOCIAAL PSYCHOLOGIE?
2
, DEEL 1 : WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE ?
1. WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE
• Psychologie: wetenschappen van de gedragingen en innerlijke leven van de mensen
• Sociale psychologie: de wetenschappen die bestudeerd hoe de anderen de gedragingen, gevoelens en
gedachten van de mensen beïnvloeden
→ Sociale invloed: hoe mensen elkaar altijd beïnvloeden
→ Sociale invloed gaat verder dan alleen waarneembaar gedrag, ook impact op innerlijke van
mensen
Zelfs het bestaan of aanwezigheid van mensen kan ons beïnvloeden
1.1 SOCIALE PSYCHOLOGIE, WETENSCHAP EN GEZOND VERSTAND
• Sociale psychologie stamt af van filosofie
→ Gaat niet alleen met gezond verstand redeneren
→ Gaat alles empirisch toetsen
Empirisch: hypothese verklaren op basis van waarneming en/ of onderzoek om ze te
toetsen
→ Om iet te verklaren =
1. Hypothese opstellen
2. Dan empirische methode opstellen
3. Onderzoek invoeren
• Spinoza: info komt binnen en neemt het eerst als waar aan, maar na reflectie als onwaar
• Decart: info komt binnen, dan beslissen of het waar of niet waar is
1.1. SOCIALE PSYCHOLOGIE EN HET VERBAND MET VERWANTE DISCIPLINE
• Sociale psychologie is gerelateerd met ++ andere disciplines
→ Deze disciplines behandelen determinanten:
Determinanten: bepaalde factoren/ variabelen die een invloed uitoefenen op het gedrag,
de attitudes of emoties van mensen
→ Sociale psychologie legt de nadruk op hoe mensen hun sociale wereld interpreteren
EVOLUTIONAIRE PSYCHOLOGIE:
• Sociale psychologen nemen veel hypothesen van sociaal gedrag uit de evolutie theorie
▪ VB. giraffen die een langer nek hebben zullen ++ kans hebben om te overleven dan die
met korte nekken omdat ze gemakkelijker aan voedsel kunnen
= Natuurlijke selectie: omdat je het best aangepast bent aan je omgeving heb je ++ kans
om te overleven en overlevende nakomelingen te maken
• Evolutionaire psychologie: probeert sociaal gedrag te verklaren die doorheen de tijd veranderd zijn
aan de hand van natuurlijke selectie
→ Moeilijk om testbaarheid van de hypothesen binnen deze discipline te verklaren op een
empirische manier, vooral als het gebaseerd is op gebeurtenissen die lang geleden plaats vonden
3
, PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE:
• Persoonlijkheidspsychologie: sociaal gedrag verklaren adhv karaktereigenschappen
→ Focus op individuele verschillen: verschillen in persoonlijkheid dat iemand van een ander
onderscheid
→ Analyseniveau = het individu alleen
• Sociale psychologie: sociaal gedrag verklaren adhv persoonlijkheid en sociale invloed
→ Analyseniveau = het individu in de context van een sociale situatie
▪ Wrm gedraagt iemand zich in situatie 1 anders dan in situatie 2?
SOCIOLOGIE:
• Sociologie:
→ Analyseniveau = gedrag niet van het individu, maar van een heel groep, samenleving, instelling…
• Sociale psychologie:
→ Analyseniveau = het individu binnen een groep, samenl., Instelling…
→ Houdt zich ook bezig met hoe iemand zijn sociale wereld interpreteert
Maw hoe hun constructen hen beïnvloedt
Constructen: hoe iemand zijn sociale wereld waarneemt, interpreteert en begrijpt
→ Voor sociale psychologen = belang. Om constructen van het ander te begrijpen
Zorgt voor ++ begrip en elkaar beter begrijpen
CONCLUSIE:
• Sociale psychologie is het begrijpen en verklaren van hoe mensen door hun sociale omgeving
beïnvloedt worden
→ Sociale psych. Beweegt dus ook tussen sociologie en persoonlijkheidspsychologie
DEEL 2 : DE MACHT VAN DE SITUATIE
2.DE MACHT VAN DE SITUATIE
• De meeste mensen proberen gedrag van ander te verklaren obv hun persoonlijkheid
→ Houden geen rekening met de situatie waarin iemand zich kan bevinden
2.1 DE FUNDAMENTELE ATTRIBUTIEFOUT OFWEL DE CORRESPONDETIEVERTEKENING
• Fundamentele attributiefout : neiging om het gedrag van een ander te verklaren obv persoonlijkheid
→ Attributie: proces waarin mensen de oorzaak van hun gedragingen of die van een ander proberen
te verklaren
→ De mensen construeren de werkelijkheid obv hun eigen interpretatie
Onbewust gaan ze gedrag verklaren die geconstrueerd is van bv. vooroordelen
Soms gedrag verklaren obv te weinig info of het verkleinen van een bepaald factor
2.2 ONDERZOEK NAAR FUNDAMENTELE ATTRIBUTIEFOUT
• Experiment plaatsgevonden waarbij 2 groepen aanwezig waren:
1. Studenten met competitief persoonlijkheid
2. Studenten met coöperatief persoonlijkheid
4
1STE BACHELOR
2024 – 2025
1
, HOOFDSTUK 1
WAT IS SOCIAAL PSYCHOLOGIE?
2
, DEEL 1 : WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE ?
1. WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE
• Psychologie: wetenschappen van de gedragingen en innerlijke leven van de mensen
• Sociale psychologie: de wetenschappen die bestudeerd hoe de anderen de gedragingen, gevoelens en
gedachten van de mensen beïnvloeden
→ Sociale invloed: hoe mensen elkaar altijd beïnvloeden
→ Sociale invloed gaat verder dan alleen waarneembaar gedrag, ook impact op innerlijke van
mensen
Zelfs het bestaan of aanwezigheid van mensen kan ons beïnvloeden
1.1 SOCIALE PSYCHOLOGIE, WETENSCHAP EN GEZOND VERSTAND
• Sociale psychologie stamt af van filosofie
→ Gaat niet alleen met gezond verstand redeneren
→ Gaat alles empirisch toetsen
Empirisch: hypothese verklaren op basis van waarneming en/ of onderzoek om ze te
toetsen
→ Om iet te verklaren =
1. Hypothese opstellen
2. Dan empirische methode opstellen
3. Onderzoek invoeren
• Spinoza: info komt binnen en neemt het eerst als waar aan, maar na reflectie als onwaar
• Decart: info komt binnen, dan beslissen of het waar of niet waar is
1.1. SOCIALE PSYCHOLOGIE EN HET VERBAND MET VERWANTE DISCIPLINE
• Sociale psychologie is gerelateerd met ++ andere disciplines
→ Deze disciplines behandelen determinanten:
Determinanten: bepaalde factoren/ variabelen die een invloed uitoefenen op het gedrag,
de attitudes of emoties van mensen
→ Sociale psychologie legt de nadruk op hoe mensen hun sociale wereld interpreteren
EVOLUTIONAIRE PSYCHOLOGIE:
• Sociale psychologen nemen veel hypothesen van sociaal gedrag uit de evolutie theorie
▪ VB. giraffen die een langer nek hebben zullen ++ kans hebben om te overleven dan die
met korte nekken omdat ze gemakkelijker aan voedsel kunnen
= Natuurlijke selectie: omdat je het best aangepast bent aan je omgeving heb je ++ kans
om te overleven en overlevende nakomelingen te maken
• Evolutionaire psychologie: probeert sociaal gedrag te verklaren die doorheen de tijd veranderd zijn
aan de hand van natuurlijke selectie
→ Moeilijk om testbaarheid van de hypothesen binnen deze discipline te verklaren op een
empirische manier, vooral als het gebaseerd is op gebeurtenissen die lang geleden plaats vonden
3
, PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE:
• Persoonlijkheidspsychologie: sociaal gedrag verklaren adhv karaktereigenschappen
→ Focus op individuele verschillen: verschillen in persoonlijkheid dat iemand van een ander
onderscheid
→ Analyseniveau = het individu alleen
• Sociale psychologie: sociaal gedrag verklaren adhv persoonlijkheid en sociale invloed
→ Analyseniveau = het individu in de context van een sociale situatie
▪ Wrm gedraagt iemand zich in situatie 1 anders dan in situatie 2?
SOCIOLOGIE:
• Sociologie:
→ Analyseniveau = gedrag niet van het individu, maar van een heel groep, samenleving, instelling…
• Sociale psychologie:
→ Analyseniveau = het individu binnen een groep, samenl., Instelling…
→ Houdt zich ook bezig met hoe iemand zijn sociale wereld interpreteert
Maw hoe hun constructen hen beïnvloedt
Constructen: hoe iemand zijn sociale wereld waarneemt, interpreteert en begrijpt
→ Voor sociale psychologen = belang. Om constructen van het ander te begrijpen
Zorgt voor ++ begrip en elkaar beter begrijpen
CONCLUSIE:
• Sociale psychologie is het begrijpen en verklaren van hoe mensen door hun sociale omgeving
beïnvloedt worden
→ Sociale psych. Beweegt dus ook tussen sociologie en persoonlijkheidspsychologie
DEEL 2 : DE MACHT VAN DE SITUATIE
2.DE MACHT VAN DE SITUATIE
• De meeste mensen proberen gedrag van ander te verklaren obv hun persoonlijkheid
→ Houden geen rekening met de situatie waarin iemand zich kan bevinden
2.1 DE FUNDAMENTELE ATTRIBUTIEFOUT OFWEL DE CORRESPONDETIEVERTEKENING
• Fundamentele attributiefout : neiging om het gedrag van een ander te verklaren obv persoonlijkheid
→ Attributie: proces waarin mensen de oorzaak van hun gedragingen of die van een ander proberen
te verklaren
→ De mensen construeren de werkelijkheid obv hun eigen interpretatie
Onbewust gaan ze gedrag verklaren die geconstrueerd is van bv. vooroordelen
Soms gedrag verklaren obv te weinig info of het verkleinen van een bepaald factor
2.2 ONDERZOEK NAAR FUNDAMENTELE ATTRIBUTIEFOUT
• Experiment plaatsgevonden waarbij 2 groepen aanwezig waren:
1. Studenten met competitief persoonlijkheid
2. Studenten met coöperatief persoonlijkheid
4
