Hoofdstuk 1 donderdag 11-2-2021
Introductie
Ontwikkelingspsychopathologie: de wetenschappelijke discipline die
onderzoekt hoe psychische stoornissen ontstaan en zich ontwikkelen.
In het boek wordt gesproken over psychische stoornissen, deze
kinderen hebben op een aantal vlakken moeite om zich ‘normaal’ te
gedragen, maar de meesten hoeven niet naar een kliniek en hoeven ook
geen pillen te slikken.
De drie belangrijkste thema’s uit de ontwikkelingspsychopathologie zijn:
1. Vroeger en nu
2. Een dynamisch gezichtspunt
3. Een uniek individu met unieke ervaringen
Vroeger en nu: hoe ouder kinderen worden, hoe meer vaardigheden ze
gaan beheersen. Bij het veranderen en complexer worden van hun gedrag
spelen niet alleen actuele verwachtingen en eisen een rol maar ook
vroegere ervaringen (bijv. pesten in het verleden). Het is een eindeloze
wisselwerking tussen de geschiedenis (ervaringen uit het verleden) en
actuele ervaringen.
Ontwikkelingsopgaven: leeftijdsgebonden opgaven zoals een veilige
gehechtheid met ouders. Heeft een kind die niet (goed) ontwikkeld, dan
kan het later tot problemen leiden. Of het lukt om de
ontwikkelingsopgaven te halen hangt niet alleen van het kind af, maar ook
opvoedingsopgaven van de ouders zijn hierbij belangrijk.
Een dynamisch gezichtspunt: afwijkend gedrag of een psychische
stoornis heb je niet wel of niet, maar je hebt dit in wisselende mate en
onder verschillende omstandigheden meer of minder last van. Ook kan
gedrag dat in een bepaalde leeftijdsfase normaal is, op een latere leeftijd
abnormaal worden. Of we gedrag normaal of wenselijk vinden, hangt
samen met de ontwikkelingsopgaven die een kind op een bepaalde leeftijd
heeft.
Een uniek individu met unieke ervaringen: verschillende factoren
beïnvloeden op verschillende momenten zowel het ontstaan als beloof van
gedrag. Het gaat dan om:
- Kindgebonden factoren: sekse, leeftijd, intelligentie etc.
- Ouder- en gezinsgebonden factoren: opleiding, inkomen,
opvoedingsvaardigheden etc
- Maatschappij- en omgevingsgebonden factoren: sociale ongelijkheid,
onderwijs etc.
Alles heeft invloed, maar niet alles heeft bij iedereen invloed en bovendien
is die invloed niet bij iedereen even groot. Kinderen en jongeren zijn
unieke individuen met unieke ervaringen. Hoe ernstig een stoornis wordt
en hoe sterk een kind en/of zijn omgeving eronder lijdt is afhankelijk van
de levensfase waarin kinderen iets negatiefs meemaken, de intensiteit van
,die ervaring, de mate waarin er mensen waren om hen te steunen of juist
niet en de vaardigheden die ze zelf hebben kunnen ontwikkeling om met
hun aandoening om te gaan.
, Hoofdstuk 2 donderdag 11-2-2021
Classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificatiesystemen: onderscheiden en delen gedragingen van
kinderen in verschillende categorieën in, een hulpverlener kan deze
categorieën verbinden aan psychische stoornissen. Als een kind een
diagnose gekregen heeft dan wordt op zoek gegaan naar de oorzaak.
Epidemiologisch onderzoek is onderzoek naar het voorkomen en de
verspreiding van psychische en lichamelijke ziekten en probeert antwoord
te vinden op de vraag hoeveel kinderen een stoornis hebben.
Onderzoek naar de oorzaak van een stoornis is veel ingewikkelder omdat
hierbij erg veel factoren een rol spelen.
In de ontwikkelingspsychopathologie wordt onderscheid gemaakt tussen
grote groepen stoornissen, zoals gedragsstoornissen, psychotische
stoornissen en angststoornissen. Binnen die groepen heb je weer
subgroepen. Ontwikkelingspsychopathologische kennis is altijd gebaseerd
op onderzoek onder groepen mensen en daarop niet een-op-een
vertaalbaar naar één uniek kind.
De DSM: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Dit is het
handboek voor psychiaters met daarin een omvangrijk
classificatiesysteem voor psychische stoornissen dat kan helpen bij het
stellen van diagnoses.
De grondlegger van de DSM is de Duiste psychiater Emil Kraepelin. Hij
maakte een indeling van psychische stoornissen die vooral lichamelijk was
georiënteerd en was gebaseerd op psychiatrische patiënten met ernstige
stoornissen.
Uitgangspunten van de DSM zijn het soort symptomen die een stoornis
kenmerkt. Hierbij geldt: symptomen beschrijven de stoornis, ze verklaren
die niet. Ook het aantal symptomen en in welke mate en gedurende welke
termijn deze aanwezig moeten zijn wil er sprake kunnen zijn van een
stoornis wordt beschreven in de DSM. Tot slot is het erg belangrijk in
welke mate de stoornis iemands functioneren negatief beïnvloedt en een
last is voor hemzelf en/of zijn omgeving.
De klachten en problemen van mensen houden zich vaak niet aan de
indeling die in de DSM is bedacht. Mensen hebben vaak meer dan één
stoornis tegelijk dit noem je comorbiditeit. Psychische stoornissen
komen niet alleen vaak tegelijk voor, maar gaan ook vaak samen met
lichamelijke klachten.
Er is één groot kritiekpunt op de DSM: de DSM houdt volgens de
ontwikkelingspsychopathologie onvoldoende rekening met de
ontwikkelingscontext waarin een stoornis is ontstaan. De kenmerken van
Introductie
Ontwikkelingspsychopathologie: de wetenschappelijke discipline die
onderzoekt hoe psychische stoornissen ontstaan en zich ontwikkelen.
In het boek wordt gesproken over psychische stoornissen, deze
kinderen hebben op een aantal vlakken moeite om zich ‘normaal’ te
gedragen, maar de meesten hoeven niet naar een kliniek en hoeven ook
geen pillen te slikken.
De drie belangrijkste thema’s uit de ontwikkelingspsychopathologie zijn:
1. Vroeger en nu
2. Een dynamisch gezichtspunt
3. Een uniek individu met unieke ervaringen
Vroeger en nu: hoe ouder kinderen worden, hoe meer vaardigheden ze
gaan beheersen. Bij het veranderen en complexer worden van hun gedrag
spelen niet alleen actuele verwachtingen en eisen een rol maar ook
vroegere ervaringen (bijv. pesten in het verleden). Het is een eindeloze
wisselwerking tussen de geschiedenis (ervaringen uit het verleden) en
actuele ervaringen.
Ontwikkelingsopgaven: leeftijdsgebonden opgaven zoals een veilige
gehechtheid met ouders. Heeft een kind die niet (goed) ontwikkeld, dan
kan het later tot problemen leiden. Of het lukt om de
ontwikkelingsopgaven te halen hangt niet alleen van het kind af, maar ook
opvoedingsopgaven van de ouders zijn hierbij belangrijk.
Een dynamisch gezichtspunt: afwijkend gedrag of een psychische
stoornis heb je niet wel of niet, maar je hebt dit in wisselende mate en
onder verschillende omstandigheden meer of minder last van. Ook kan
gedrag dat in een bepaalde leeftijdsfase normaal is, op een latere leeftijd
abnormaal worden. Of we gedrag normaal of wenselijk vinden, hangt
samen met de ontwikkelingsopgaven die een kind op een bepaalde leeftijd
heeft.
Een uniek individu met unieke ervaringen: verschillende factoren
beïnvloeden op verschillende momenten zowel het ontstaan als beloof van
gedrag. Het gaat dan om:
- Kindgebonden factoren: sekse, leeftijd, intelligentie etc.
- Ouder- en gezinsgebonden factoren: opleiding, inkomen,
opvoedingsvaardigheden etc
- Maatschappij- en omgevingsgebonden factoren: sociale ongelijkheid,
onderwijs etc.
Alles heeft invloed, maar niet alles heeft bij iedereen invloed en bovendien
is die invloed niet bij iedereen even groot. Kinderen en jongeren zijn
unieke individuen met unieke ervaringen. Hoe ernstig een stoornis wordt
en hoe sterk een kind en/of zijn omgeving eronder lijdt is afhankelijk van
de levensfase waarin kinderen iets negatiefs meemaken, de intensiteit van
,die ervaring, de mate waarin er mensen waren om hen te steunen of juist
niet en de vaardigheden die ze zelf hebben kunnen ontwikkeling om met
hun aandoening om te gaan.
, Hoofdstuk 2 donderdag 11-2-2021
Classificatie, diagnostiek en epidemiologie
Classificatiesystemen: onderscheiden en delen gedragingen van
kinderen in verschillende categorieën in, een hulpverlener kan deze
categorieën verbinden aan psychische stoornissen. Als een kind een
diagnose gekregen heeft dan wordt op zoek gegaan naar de oorzaak.
Epidemiologisch onderzoek is onderzoek naar het voorkomen en de
verspreiding van psychische en lichamelijke ziekten en probeert antwoord
te vinden op de vraag hoeveel kinderen een stoornis hebben.
Onderzoek naar de oorzaak van een stoornis is veel ingewikkelder omdat
hierbij erg veel factoren een rol spelen.
In de ontwikkelingspsychopathologie wordt onderscheid gemaakt tussen
grote groepen stoornissen, zoals gedragsstoornissen, psychotische
stoornissen en angststoornissen. Binnen die groepen heb je weer
subgroepen. Ontwikkelingspsychopathologische kennis is altijd gebaseerd
op onderzoek onder groepen mensen en daarop niet een-op-een
vertaalbaar naar één uniek kind.
De DSM: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Dit is het
handboek voor psychiaters met daarin een omvangrijk
classificatiesysteem voor psychische stoornissen dat kan helpen bij het
stellen van diagnoses.
De grondlegger van de DSM is de Duiste psychiater Emil Kraepelin. Hij
maakte een indeling van psychische stoornissen die vooral lichamelijk was
georiënteerd en was gebaseerd op psychiatrische patiënten met ernstige
stoornissen.
Uitgangspunten van de DSM zijn het soort symptomen die een stoornis
kenmerkt. Hierbij geldt: symptomen beschrijven de stoornis, ze verklaren
die niet. Ook het aantal symptomen en in welke mate en gedurende welke
termijn deze aanwezig moeten zijn wil er sprake kunnen zijn van een
stoornis wordt beschreven in de DSM. Tot slot is het erg belangrijk in
welke mate de stoornis iemands functioneren negatief beïnvloedt en een
last is voor hemzelf en/of zijn omgeving.
De klachten en problemen van mensen houden zich vaak niet aan de
indeling die in de DSM is bedacht. Mensen hebben vaak meer dan één
stoornis tegelijk dit noem je comorbiditeit. Psychische stoornissen
komen niet alleen vaak tegelijk voor, maar gaan ook vaak samen met
lichamelijke klachten.
Er is één groot kritiekpunt op de DSM: de DSM houdt volgens de
ontwikkelingspsychopathologie onvoldoende rekening met de
ontwikkelingscontext waarin een stoornis is ontstaan. De kenmerken van
