Week 1: De voorgeschiedenis van de Europese integratie
Hoorcollege: De Europese Unie in historisch perspectief: samenwerking en
integratie in de twintigste eeuw
Wat is Europese integratie?
Integratie is het bundelen van middelen (soevereiniteit) op specifieke
beleidsterreinen. Historische voorbeelden zijn de Nederlandse Republiek
in de zeventiende eeuw en de Duitse Zollverein in 1834. Er is ook sprake
van een nieuwe functionele integratie (Mitrany, 1943): samenwerking op
verschillende belangrijke terreinen, zoals economie. Regionale nationale
integratie heeft diepe historische wortels, maar het ‘startpunt’ is 9 mei
1950. De Schuman-verklaring was een voorstel om de Franse en Duitse
kolen- en staalproductie te bundelen en had drie leidmotieven: vrede,
verzoening en solidariteit tussen Frankrijk en Duitsland, waardoor oorlog
voeren onmogelijk zou worden, en de verhoging van de levensstandaard –
degenen die hiervan profiteerden waren de arbeiders in de fabrieken.
Wat zegt dit ons?
De Europese integratie vond niet plaats in een historisch vacuüm, maar
tegen de achtergrond van nieuwe sociale agenda's (de economie werd
niet aan haar lot overgelaten, maar kreeg hulp van regeringen) en de
mondiale context: de opkomst en neergang van de Europese, maar ook
Amerikaanse macht (IMF, Wereldbank, enz.), de opkomst van andere
machten (bijvoorbeeld China, India, Brazilië, Afrika, enz.).
Wereldwijde context: koloniale geschiedenis
“Met meer middelen zal Europa in staat zijn om een van zijn essentiële
taken te vervullen, namelijk de ontwikkeling van het Afrikaanse
continent.” (Schuman, 9 mei 1950)
De jaren twintig en dertig: ‘tijdperk van frustratie’ versus ‘tijdperk van
experimenten’
De erfenis van de Eerste Wereldoorlog waren twintig miljoen doden; de
Spaanse griep eiste nog veel meer slachtoffers; maar: ‘oorlog om alle
oorlogen te beëindigen’? Zodoende kwam frustratie centraal te staan
binnen de jaren twintig en dertig: “Het jaar 1933 [Hitler aan de macht, het
falen van de Volkenbond] eindigde in een fase van ontzet en
ongerustheid. Het was als die kille stilte, die woordeloze periode van
spanning, die soms voorafgaat aan het uitbreken van een storm.” (Wells,
The Shape of Things to Come, 1933). Maar zo kwam er ook een tijdperk
van experimenten op, met nieuwe politieke prioriteiten. Onder andere
Keynes bracht vrede in verband met welvaart en
staatsverantwoordelijkheid en waarschuwde dat armoede en sociale
chaos ‘andere temperamenten tot nerveuze instabiliteit, hysterie en
waanzinnige wanhoop’ kunnen drijven. Het zou een einde maken aan het
ongereguleerde mondiale kapitalisme. Hij maakte zich zorgen over het
Verdrag van Versailles, dat hij zag als een bedreiging voor het economisch
herstel van Europa; het hield geen rekening met de heropleving van
Europa en bevatte een vicieuze cirkel van schulden en herstelbetalingen:
de Verenigde Staten leenden geld aan Duitsland, dat dit geld gebruikte
,om herstelbetalingen te doen aan Frankrijk en Groot-Brittannië, die het
gebruikten om hun schulden aan de Verenigde Staten terug te betalen –
waarbij de Verenigde Staten een ‘spil’ waren, omdat ze verbonden waren
met de financiële chaos in Europa. Toen de Fransen het Ruhrgebied
bezetten omdat Duitsland hun herstelbetalingen niet kon betalen, kwam
de Verenigde Staten met het Dawes-plan (1924), dat hielp om
vriendschappelijkere betrekkingen tussen Frankrijk en Duitsland tot stand
te brengen, maar ook hielp om Europa te definiëren als een ‘economische
ruimte’. Er was een basis voor initiatieven en samenwerking, bijvoorbeeld
de Economische en Financiële Organisatie (EFO) van de Volkenbond in
Genève, die als knooppunt voor financiële experts diende. Maar ook:
Loucheur (douane-unie), Stoppani en Coudenhove-Kalergi met zijn
Paneuropa (1923); hij pleitte voor de noodzaak om af te stappen van het
Kleinstaaterei, dat geen weerstand kon bieden aan de opkomst van
grotere machten in de wereld. In de jaren twintig verbeterde de
economische situatie in Europa, bijvoorbeeld door de terugkeer van de
gouden standaard; er kwam een Frans-Duitse verzoening (toetreding van
Duitsland tot de Volkenbond, 1926; Briand-Kellogg-pact, 1928); 1929-
1930: het plan-Briand voor een Europese federatie. Maar de beurscrash
leidde tot de Grote Depressie. Dit had twee gevolgen: het plan-Young
(1929, meer geld lenen aan Duitsland; de Duitse schulden werden
gecommercialiseerd) werd getorpedeerd en landen voerden een
protectionistisch beleid. Maar het bracht ook een ‘quantumsprong’ teweeg
in het staatsinterventionisme (Patel), bijvoorbeeld de opkomst van het
fascisme en het nationaalsocialisme en door de overheid bedachte
programma's en organisaties, zoals de New Deal (Roosevelt, 1933); het
doel daarvan was de binnenlandse sociale en economische stabiliteit te
beschermen. Er werden meerdere pogingen ondernomen om sociale en
economische stabiliteit te waarborgen door overeenkomsten te sluiten op
het gebied van internationale handel, bijvoorbeeld het Verdrag van Oslo
(1930; vaststelling van tarieven tussen landen), het Verdrag van Ouchy
(1932; verlaging van tarieven tussen een kleinere groep landen) en de
Wereld Economische Conferentie (1933; afschaffing van tarieven tussen
landen, maar mislukte omdat de Verenigde Staten het torpedeerden door
af te stappen van de gouden standaard, wat resulteerde in verhoogd
nationalisme. Een reactie hierop was het Stoppani-plan (1936), dat de
Europese valuta's stabiliseerde, in de hoop een nieuwe oorlog te
voorkomen en de internationale handel te verbeteren – ook gesteund door
Paul van Zeeland, die tussen 1937 en 1938 de wereld rondreisde; in 1939
was er nog steeds geen beweging. De erfenis van de jaren twintig en
dertig waren beleidsmakers als ‘dragers van continuïteit’, met name de
financiële expert in Genève bij de Volkenbond, of degenen die namens
hun nationale regeringen optraden (Hirschfeld, van Zeeland), en de
beleidsvoorkeur voor economisch multilateralisme en sociale stabiliteit.
Europa in ballingschap: uiteenlopende blauwdrukken voor een
internationale orde
Er waren meerdere plannen voor de naoorlogse planning van de ballingen,
bijvoorbeeld de Pools-Tsjechoslowaakse Federatie (november 1940),
,België, Nederland en Luxemburg met financiële en economische
samenwerking (vanaf het voorjaar van 1941), Griekenland en Joegoslavië
met hun federatie van Oost-Europese landen (1942), en – als eerste –
België, Nederland en Noorwegen met een regionaal veiligheidspact (1942-
1943). Zo ontstond er een ‘miniatuur-Europa’ met functionele Europese
integratie. De Russen en Amerikanen traden in 1941 toe tot de oorlog, wat
de dynamiek binnen Europa veranderde – bijvoorbeeld de verzwakte
diplomatieke positie van de Polen, omdat de Amerikanen – die grote
invloed hadden binnen West-Europa – fel gekant waren tegen Rusland en
de landen in de buurt van Rusland. De Amerikaanse naoorlogse
doelstellingen waren een vrije en open wereldeconomie, bijvoorbeeld de
Lend-Lease (een Amerikaanse wet die de Verenigde Staten toestond
materiële steun te verlenen aan landen die in oorlog waren met nazi-
Duitsland zonder hun eigen neutraliteit te schenden) en het Atlantisch
Handvest. Retinger wilde een diplomatiek initiatief voor de eenwording
van de Europese ballingen; de bevindingen van Van Zeeland (1942)
hadden vooral betrekking op economische samenwerking, wat resulteerde
in het IMF, bedacht door Bretton Woods (1944). Daar was echter geen
sprake van echte invloed en waren de mensen sceptisch over de
wereldeconomie. Een meer passende aanpak was de bescherming van
Europa, in plaats van zichzelf opnieuw bloot te stellen; dit zou bekend
worden als de Verenigde Naties (1945).
Opkomst van voorkeur voor functionele economische integratie
Er waren ambitieuze doelstellingen op het gebied van sociale en
economische stabiliteit, zoals de verzorgingsstaat en het westerse
multilateralisme; de sociale agenda's van de jaren twintig en dertig
werden belangrijke drijfveren voor de Europese integratie na 1945. Er was
ook sprake van een ‘productiviteitsbeleid’ om welvaart en economisch
herstel te bereiken; hiervoor had Europa Amerika en zijn dollars nodig. Via
het Marshallplan werd het plan van Brenton Woods (OEEC) regionaal
toegepast door middel van geleidelijke handelsliberalisering en
valutaconvertibiliteit; de vroege Europese integratie werd aangestuurd
door monetaire samenwerking.
Van Zon et al., The Unfinished History of European Integration
Dit overzichtsartikel beschrijft de vele wegen die naar Europese
samenwerking leidden tussen 1919 en 1958 en benadrukt de rol van
economische crisis, de Koude Oorlog en de Duitse kwestie.
De Volkenbond, opgericht op initiatief van de Amerikaanse president
Woodrow Wilson na de Eerste Wereldoorlog, fungeerde als de eerste
geïnstitutionaliseerde organisatie voor mondiale vrede en haar
Secretariaat was een belangrijke blauwdruk voor latere organisaties, zoals
de VN. Dit uitte zich op de volgende manieren:
1. Pan-Europa (1923): Graaf Richard Nicolaus Coudenhove-Kalergi
pleitte voor politieke en economische eenwording om het Europese
verval tegen te gaan en een grote economische entiteit (inclusief
Eurafrica) te creëren;
, 2. Amerikaansse financiële invloed: hoewel de VS politiek
isolationistisch was, was het financieel betrokken via het Dawes Plan
(1924) en het Young Plan (1929) om Duitse herstelbetalingen te
herstructureren en de Europese economie te stabiliseren;
3. Briand Memorandum (1930): dit plan van de Franse minister Aristide
Briand voor Europese samenwerking binnen de Volkenbond,
geïnspireerd door Coudenhove-Kalergi, mislukte door de dood van
zijn Duitse tegenhanger Gustav Stresemann en de opkomst van de
Grote Depressie;
4. Economische crisis: de Grote Depressie leidde tot economisch
nationalisme en protectionisme (tariefmuren). Hoewel de Ouchy
Conventie (1932) van de Benelux en Scandinavische landen een
stap was naar tarifaire reductie, mislukte dit door Brits verzet. De
les was dat nieuwe internationale economische governance nodig
was om binnenlandse stabiliteit te waarborgen.
De Koude Oorlog en de Duitse kwestie (hoe West-Duitsland economisch te
laten herstellen zonder een heropleving van dominantie te riskeren)
fungeerden als katalysatoren. Dit uitte zich op de volgende manieren:
1. Marshallplan (1947): onder leiding van de VS (via George C.
Marshall) werd het European Recovery Program (ERP) gelanceerd,
dat Europese economische integratie eiste als voorwaarde voor
hulp;
2. OEES en EPU: De Organisatie voor Europese Economische
Samenwerking (OEES) werd in 1948 opgericht om Marshall Plan-
fondsen te beheren. De OEES was een intergouvernementele
organisatie. Haar werk leidde tot de Europese Betalingsunie (EPU) in
1950, die valuta converteerbaar maakte, West-Duitsland
economisch re-integreerde en de overgang naar het mondiale
Bretton Woods-systeem vergemakkelijkte;
3. Federalisme versus intergouvernementalisme: Na de oorlog
ontstonden de idealen van federalisme (volledige overdracht van
soevereiniteit, gepromoot door figuren als Altiero Spinelli) en
intergouvernementalisme (staten behouden soevereiniteit). Het
Congres van Europa (Den Haag, 1948), georganiseerd door de
Europese Beweging (met Winston Churchill als prominent spreker),
leidde tot de oprichting van de Raad van Europa (1949), die door
Brits verzet intergouvernementeel bleef en geen supranationale
bevoegdheden kreeg;
4. Functionalistische route: Jean Monnet en Robert Schuman kozen de
functionalistische route (sectorale integratie) om supranationale
integratie mogelijk te maken. De Schuman Verklaring van 9 mei
1950 stelde voor de productie van kolen en staal onder een
supranationale Hoge Autoriteit te plaatsen, met als primair doel
Frans-Duitse verzoening en het materieel onmogelijk maken van
oorlog. Het Verdrag van Parijs (1951) formaliseerde de EGKS. De
EGKS was het meest supranationale van de vroege
Gemeenschappen.
Hoorcollege: De Europese Unie in historisch perspectief: samenwerking en
integratie in de twintigste eeuw
Wat is Europese integratie?
Integratie is het bundelen van middelen (soevereiniteit) op specifieke
beleidsterreinen. Historische voorbeelden zijn de Nederlandse Republiek
in de zeventiende eeuw en de Duitse Zollverein in 1834. Er is ook sprake
van een nieuwe functionele integratie (Mitrany, 1943): samenwerking op
verschillende belangrijke terreinen, zoals economie. Regionale nationale
integratie heeft diepe historische wortels, maar het ‘startpunt’ is 9 mei
1950. De Schuman-verklaring was een voorstel om de Franse en Duitse
kolen- en staalproductie te bundelen en had drie leidmotieven: vrede,
verzoening en solidariteit tussen Frankrijk en Duitsland, waardoor oorlog
voeren onmogelijk zou worden, en de verhoging van de levensstandaard –
degenen die hiervan profiteerden waren de arbeiders in de fabrieken.
Wat zegt dit ons?
De Europese integratie vond niet plaats in een historisch vacuüm, maar
tegen de achtergrond van nieuwe sociale agenda's (de economie werd
niet aan haar lot overgelaten, maar kreeg hulp van regeringen) en de
mondiale context: de opkomst en neergang van de Europese, maar ook
Amerikaanse macht (IMF, Wereldbank, enz.), de opkomst van andere
machten (bijvoorbeeld China, India, Brazilië, Afrika, enz.).
Wereldwijde context: koloniale geschiedenis
“Met meer middelen zal Europa in staat zijn om een van zijn essentiële
taken te vervullen, namelijk de ontwikkeling van het Afrikaanse
continent.” (Schuman, 9 mei 1950)
De jaren twintig en dertig: ‘tijdperk van frustratie’ versus ‘tijdperk van
experimenten’
De erfenis van de Eerste Wereldoorlog waren twintig miljoen doden; de
Spaanse griep eiste nog veel meer slachtoffers; maar: ‘oorlog om alle
oorlogen te beëindigen’? Zodoende kwam frustratie centraal te staan
binnen de jaren twintig en dertig: “Het jaar 1933 [Hitler aan de macht, het
falen van de Volkenbond] eindigde in een fase van ontzet en
ongerustheid. Het was als die kille stilte, die woordeloze periode van
spanning, die soms voorafgaat aan het uitbreken van een storm.” (Wells,
The Shape of Things to Come, 1933). Maar zo kwam er ook een tijdperk
van experimenten op, met nieuwe politieke prioriteiten. Onder andere
Keynes bracht vrede in verband met welvaart en
staatsverantwoordelijkheid en waarschuwde dat armoede en sociale
chaos ‘andere temperamenten tot nerveuze instabiliteit, hysterie en
waanzinnige wanhoop’ kunnen drijven. Het zou een einde maken aan het
ongereguleerde mondiale kapitalisme. Hij maakte zich zorgen over het
Verdrag van Versailles, dat hij zag als een bedreiging voor het economisch
herstel van Europa; het hield geen rekening met de heropleving van
Europa en bevatte een vicieuze cirkel van schulden en herstelbetalingen:
de Verenigde Staten leenden geld aan Duitsland, dat dit geld gebruikte
,om herstelbetalingen te doen aan Frankrijk en Groot-Brittannië, die het
gebruikten om hun schulden aan de Verenigde Staten terug te betalen –
waarbij de Verenigde Staten een ‘spil’ waren, omdat ze verbonden waren
met de financiële chaos in Europa. Toen de Fransen het Ruhrgebied
bezetten omdat Duitsland hun herstelbetalingen niet kon betalen, kwam
de Verenigde Staten met het Dawes-plan (1924), dat hielp om
vriendschappelijkere betrekkingen tussen Frankrijk en Duitsland tot stand
te brengen, maar ook hielp om Europa te definiëren als een ‘economische
ruimte’. Er was een basis voor initiatieven en samenwerking, bijvoorbeeld
de Economische en Financiële Organisatie (EFO) van de Volkenbond in
Genève, die als knooppunt voor financiële experts diende. Maar ook:
Loucheur (douane-unie), Stoppani en Coudenhove-Kalergi met zijn
Paneuropa (1923); hij pleitte voor de noodzaak om af te stappen van het
Kleinstaaterei, dat geen weerstand kon bieden aan de opkomst van
grotere machten in de wereld. In de jaren twintig verbeterde de
economische situatie in Europa, bijvoorbeeld door de terugkeer van de
gouden standaard; er kwam een Frans-Duitse verzoening (toetreding van
Duitsland tot de Volkenbond, 1926; Briand-Kellogg-pact, 1928); 1929-
1930: het plan-Briand voor een Europese federatie. Maar de beurscrash
leidde tot de Grote Depressie. Dit had twee gevolgen: het plan-Young
(1929, meer geld lenen aan Duitsland; de Duitse schulden werden
gecommercialiseerd) werd getorpedeerd en landen voerden een
protectionistisch beleid. Maar het bracht ook een ‘quantumsprong’ teweeg
in het staatsinterventionisme (Patel), bijvoorbeeld de opkomst van het
fascisme en het nationaalsocialisme en door de overheid bedachte
programma's en organisaties, zoals de New Deal (Roosevelt, 1933); het
doel daarvan was de binnenlandse sociale en economische stabiliteit te
beschermen. Er werden meerdere pogingen ondernomen om sociale en
economische stabiliteit te waarborgen door overeenkomsten te sluiten op
het gebied van internationale handel, bijvoorbeeld het Verdrag van Oslo
(1930; vaststelling van tarieven tussen landen), het Verdrag van Ouchy
(1932; verlaging van tarieven tussen een kleinere groep landen) en de
Wereld Economische Conferentie (1933; afschaffing van tarieven tussen
landen, maar mislukte omdat de Verenigde Staten het torpedeerden door
af te stappen van de gouden standaard, wat resulteerde in verhoogd
nationalisme. Een reactie hierop was het Stoppani-plan (1936), dat de
Europese valuta's stabiliseerde, in de hoop een nieuwe oorlog te
voorkomen en de internationale handel te verbeteren – ook gesteund door
Paul van Zeeland, die tussen 1937 en 1938 de wereld rondreisde; in 1939
was er nog steeds geen beweging. De erfenis van de jaren twintig en
dertig waren beleidsmakers als ‘dragers van continuïteit’, met name de
financiële expert in Genève bij de Volkenbond, of degenen die namens
hun nationale regeringen optraden (Hirschfeld, van Zeeland), en de
beleidsvoorkeur voor economisch multilateralisme en sociale stabiliteit.
Europa in ballingschap: uiteenlopende blauwdrukken voor een
internationale orde
Er waren meerdere plannen voor de naoorlogse planning van de ballingen,
bijvoorbeeld de Pools-Tsjechoslowaakse Federatie (november 1940),
,België, Nederland en Luxemburg met financiële en economische
samenwerking (vanaf het voorjaar van 1941), Griekenland en Joegoslavië
met hun federatie van Oost-Europese landen (1942), en – als eerste –
België, Nederland en Noorwegen met een regionaal veiligheidspact (1942-
1943). Zo ontstond er een ‘miniatuur-Europa’ met functionele Europese
integratie. De Russen en Amerikanen traden in 1941 toe tot de oorlog, wat
de dynamiek binnen Europa veranderde – bijvoorbeeld de verzwakte
diplomatieke positie van de Polen, omdat de Amerikanen – die grote
invloed hadden binnen West-Europa – fel gekant waren tegen Rusland en
de landen in de buurt van Rusland. De Amerikaanse naoorlogse
doelstellingen waren een vrije en open wereldeconomie, bijvoorbeeld de
Lend-Lease (een Amerikaanse wet die de Verenigde Staten toestond
materiële steun te verlenen aan landen die in oorlog waren met nazi-
Duitsland zonder hun eigen neutraliteit te schenden) en het Atlantisch
Handvest. Retinger wilde een diplomatiek initiatief voor de eenwording
van de Europese ballingen; de bevindingen van Van Zeeland (1942)
hadden vooral betrekking op economische samenwerking, wat resulteerde
in het IMF, bedacht door Bretton Woods (1944). Daar was echter geen
sprake van echte invloed en waren de mensen sceptisch over de
wereldeconomie. Een meer passende aanpak was de bescherming van
Europa, in plaats van zichzelf opnieuw bloot te stellen; dit zou bekend
worden als de Verenigde Naties (1945).
Opkomst van voorkeur voor functionele economische integratie
Er waren ambitieuze doelstellingen op het gebied van sociale en
economische stabiliteit, zoals de verzorgingsstaat en het westerse
multilateralisme; de sociale agenda's van de jaren twintig en dertig
werden belangrijke drijfveren voor de Europese integratie na 1945. Er was
ook sprake van een ‘productiviteitsbeleid’ om welvaart en economisch
herstel te bereiken; hiervoor had Europa Amerika en zijn dollars nodig. Via
het Marshallplan werd het plan van Brenton Woods (OEEC) regionaal
toegepast door middel van geleidelijke handelsliberalisering en
valutaconvertibiliteit; de vroege Europese integratie werd aangestuurd
door monetaire samenwerking.
Van Zon et al., The Unfinished History of European Integration
Dit overzichtsartikel beschrijft de vele wegen die naar Europese
samenwerking leidden tussen 1919 en 1958 en benadrukt de rol van
economische crisis, de Koude Oorlog en de Duitse kwestie.
De Volkenbond, opgericht op initiatief van de Amerikaanse president
Woodrow Wilson na de Eerste Wereldoorlog, fungeerde als de eerste
geïnstitutionaliseerde organisatie voor mondiale vrede en haar
Secretariaat was een belangrijke blauwdruk voor latere organisaties, zoals
de VN. Dit uitte zich op de volgende manieren:
1. Pan-Europa (1923): Graaf Richard Nicolaus Coudenhove-Kalergi
pleitte voor politieke en economische eenwording om het Europese
verval tegen te gaan en een grote economische entiteit (inclusief
Eurafrica) te creëren;
, 2. Amerikaansse financiële invloed: hoewel de VS politiek
isolationistisch was, was het financieel betrokken via het Dawes Plan
(1924) en het Young Plan (1929) om Duitse herstelbetalingen te
herstructureren en de Europese economie te stabiliseren;
3. Briand Memorandum (1930): dit plan van de Franse minister Aristide
Briand voor Europese samenwerking binnen de Volkenbond,
geïnspireerd door Coudenhove-Kalergi, mislukte door de dood van
zijn Duitse tegenhanger Gustav Stresemann en de opkomst van de
Grote Depressie;
4. Economische crisis: de Grote Depressie leidde tot economisch
nationalisme en protectionisme (tariefmuren). Hoewel de Ouchy
Conventie (1932) van de Benelux en Scandinavische landen een
stap was naar tarifaire reductie, mislukte dit door Brits verzet. De
les was dat nieuwe internationale economische governance nodig
was om binnenlandse stabiliteit te waarborgen.
De Koude Oorlog en de Duitse kwestie (hoe West-Duitsland economisch te
laten herstellen zonder een heropleving van dominantie te riskeren)
fungeerden als katalysatoren. Dit uitte zich op de volgende manieren:
1. Marshallplan (1947): onder leiding van de VS (via George C.
Marshall) werd het European Recovery Program (ERP) gelanceerd,
dat Europese economische integratie eiste als voorwaarde voor
hulp;
2. OEES en EPU: De Organisatie voor Europese Economische
Samenwerking (OEES) werd in 1948 opgericht om Marshall Plan-
fondsen te beheren. De OEES was een intergouvernementele
organisatie. Haar werk leidde tot de Europese Betalingsunie (EPU) in
1950, die valuta converteerbaar maakte, West-Duitsland
economisch re-integreerde en de overgang naar het mondiale
Bretton Woods-systeem vergemakkelijkte;
3. Federalisme versus intergouvernementalisme: Na de oorlog
ontstonden de idealen van federalisme (volledige overdracht van
soevereiniteit, gepromoot door figuren als Altiero Spinelli) en
intergouvernementalisme (staten behouden soevereiniteit). Het
Congres van Europa (Den Haag, 1948), georganiseerd door de
Europese Beweging (met Winston Churchill als prominent spreker),
leidde tot de oprichting van de Raad van Europa (1949), die door
Brits verzet intergouvernementeel bleef en geen supranationale
bevoegdheden kreeg;
4. Functionalistische route: Jean Monnet en Robert Schuman kozen de
functionalistische route (sectorale integratie) om supranationale
integratie mogelijk te maken. De Schuman Verklaring van 9 mei
1950 stelde voor de productie van kolen en staal onder een
supranationale Hoge Autoriteit te plaatsen, met als primair doel
Frans-Duitse verzoening en het materieel onmogelijk maken van
oorlog. Het Verdrag van Parijs (1951) formaliseerde de EGKS. De
EGKS was het meest supranationale van de vroege
Gemeenschappen.
