Arbeidsrecht
Inhoudsopgave
Arbeidsrecht..................................................................................................1
Inleiding........................................................................................................ 2
Paradigmaswitch............................................................................................................ 4
Begrip en grondslagen.................................................................................................... 4
De inbedding van arbeidsrecht in het sociaal rrecht.......................................................6
De inbedding van het arbeidsrecht in het burgerlijk recht..............................................8
Historische Kadering....................................................................................................... 9
De arbeidsovereenkomt................................................................................12
Demarcatie................................................................................................................... 12
Wat is een arbeidsovereenkomt?..................................................................................13
Soorten arbeidsovereenkomsten..................................................................................39
Aanvang arbeidsovereenkomsten.................................................................................53
Arbeidsvoorwaarden....................................................................................71
Clausules: beperkingen op de contractsvrijheid............................................................72
Plichten werkgevers en werknemers (incl. aansprakelijkheid en loon).........................77
Aansprakelijkheid......................................................................................................... 90
Gastcollege Prof. Kelly Reyniers - juridische aspecten inzake welzijn op het werk........96
Arbeidsreglement....................................................................................................... 103
Schorsing van de arbeidsovereenkomst.....................................................................107
Arbeidstijd.................................................................................................................. 120
Einde arbeidsovereenkomst........................................................................127
................................................................................................................. 127
Collectief arbeidsrecht................................................................................147
Inleiding...................................................................................................................... 147
Actoren en hun rol...................................................................................................... 151
CAO............................................................................................................................ 166
Gastcollege Jan Buelens 11/12.....................................................................172
Artikel 23 Grondwet en het collectief arbeidsrecht.....................................................172
Examenvoorbeeld.......................................................................................185
Kennisvragen ( /24)..................................................................................................... 187
Toepassingsvragen ( /46)............................................................................................ 193
1
,Inleiding........................................................................................................ 2
Begrip en grondslagen.................................................................................................... 3
De inbedding van arbeidsrecht in het sociaal rrecht.......................................................5
De inbedding van het arbeidsrecht in het burgerlijk recht..............................................7
Historische Kadering....................................................................................................... 8
De arbeidsovereenkomt................................................................................11
Demarcatie................................................................................................................... 11
Wat is een arbeidsovereenkomt?..................................................................................12
Soorten arbeidsovereenkomsten..................................................................................36
Aanvang arbeidsovereenkomsten................................................................................49
Arbeidsvoorwaarden....................................................................................66
Clausules: beperkingen op de contractsvrijheid...........................................................67
Plichten werkgevers en werknemers (incl. aansprakelijkheid en loon).........................72
Aansprakelijkheid......................................................................................................... 84
Gastcollege Prof. dr. Kelly Reyniers - juridische aspecten inzake welzijn op het werk...88
Arbeidsreglement......................................................................................................... 95
Schorsing van de arbeidsovereenkomst.......................................................................99
Arbeidstijd.................................................................................................................. 111
Einde arbeidsovereenkomst........................................................................118
Collectief arbeidsrecht...............................................................................137
Inleiding...................................................................................................................... 137
Actoren en hun rol...................................................................................................... 141
CAO............................................................................................................................ 154
Gastcollege Jan Buelens 11/12....................................................................160
Artikel 23 Grondwet en het collectief arbeidsrecht.....................................................160
Examenvoorbeeld……………………………………………………………………………………….
…………………..185
Inleiding
Voorbeeld postwet
Minimumvergoedingsniveaus & maximale werktijden
▪ Paradigmaswitch
▪ Van werknemersstatuut voor 80% van de bezorgers
2
, » Wouden bedrijven verplichten om 80% wn aan te nemen. Er was commentaar op gekomen.
En ze moesten dit evalueren.
» Is slecht voorstel, als je zegt 80% moet wn zijn, wel 20% zijn dan zelfstandige naar
gebieden waar ze het minst wonen, dus het minst verdienen. 2e probleem is een beperking
van vrij verkeer van diensten, er moeten pertinente redenen zijn om die in te pergen.
▪ Naar minimale bescherming voor 100% van de bezorgers door
» Daarom is er een ander voorstel gekomen, men zei we gaan niet naar wn’ statuut kijken,
maar kijken naar waarom wil je het statuut.
» Je wil het statuut omdat je een minimale vergoedingsniveau wilt. Vele bezorgers werkten
meer dan nodig was om een leefbare inkomen te hebben, dus max werktijden (=ze mogen
niet zoveel meer dan zoveel uur per week werken) en verplichte rapportage,
vertegenwoordiging en max vergoedingsniveau.
• Minimaal vergoedingsniveau
o Ze waren tegen minimale vergpoedingsniveau, je kan toch niet zelfstandige
verplichten om minimale vergoedingsniveau te hebben. Wel men zei je kan free
lancers inzetten voor flexibiliteitsredenen, maar niet als sociale dumping dus die
moeten minstens 135% van de wn’ krijgen. Daarom waren wg’ tegen.
o En waarom waren de wn’ er dan tegen? Wn’ waren ertegen omdat het voorstel zei
dat 80% wn’ zouden worden, terwijl vakbonden in onderhandeling zeiden dat ze zelf
mochten kiezen.
• Maximale werktijden
• Vertegenwoordiging
• Rapportage
• Effectieve handhaving
De wet van 17/12/2023 is er gekomen met het oog op het verbeteren van de werkomstandigheden van de
postpakketbezorgers, de zogenaamde pakjeswet. De wet voert een aantal verplichtingen in, die ook gelden ten
aanzien van de zelfstandige pakjesbezorgers, zoals het vastleggen van een minimale vergoeding en een
beperking van de werktijden.
Voorbeeld van de minimumvergoeding
Wat het betekent: Post- en pakketbezorgers moeten minimaal een bepaald loon krijgen, vergelijkbaar met
het loon van een werknemer in gelijkaardig werk bij bpost.
Relevantie voor arbeidsrecht:
o Valt onder het principe van gelijk loon voor gelijk werk.
o Bescherming tegen sociale dumping: andere bedrijven mogen niet lagere lonen bieden door het
inhuren van goedkope onderaannemers of schijnzelfstandigen.
o Kan gekoppeld worden aan cao’s en sectorale afspraken.
3
, Voorbeeld in de praktijk:
Als een bedrijf pakketbezorgers laat werken voor €10/uur terwijl de wettelijke of cao-limiet €14/uur is, is dat in strijd
met het arbeidsrecht
Paradigmaswitch
Wat het betekent:
o Omslag van monopolie + vaste werknemers bij bpost naar een liberalisering van de
markt met veel spelers.
o Meer nadruk op sociale bescherming: minimumloon, arbeidstijden, arbeidscontracten.
Relevantie voor arbeidsrecht:
o Nieuwe spelers moeten arbeidswetgeving volgen, anders riskeren ze boetes of herkwalificatie
van zelfstandigen naar werknemers.
o Versterkt de rol van sectorale cao’s en inspectie om rechten te garanderen.
Voorbeeld in de praktijk:
Voorheen werkten veel pakjesbezorgers als zelfstandige (zonder sociale zekerheid), nu verplicht de wetgever bedrijven
om hen als werknemers te behandelen of minstens dezelfde rechten te geven.
Plaats in het onderwijsaanbod
Arbeidsrecht is contractenrecht, staat in verhouding met bijzondere overeenkomstenrecht
link met sociale zekerheidsrecht. Arbeidsrechtscontract is vaak toegangsticket tot sociale
zekerheidsrecht.
Begrip en grondslagen
WIE IN BELGIË WERKT =
1° Werknemer = arbeidsrecht, AOW. 1978 criterium: ondergeschikt verband,
2° Zelfstandige = handelsrecht, burgerlijk recht criterium: contractuele band,
zelfstandigheid
probleem: schijnzelfstandigheid: Arbeidsrelatieswet
3° Ambtenaar = bestuursrecht criterium: eenzijdige aanstelling probleem: ook
contractuele tewerkstelling in overheid mogelijk toepassing individueel AR, niet collectief
AR
PM: in Nederland: geen ambtenarenstatuut meer
4° Niet onderworpen aan Belgische wetgeving
Belgische tewerkstelling: lex loci laboris (IPR)
uitz.= verdragen (EU-recht), grensarbeiders, internationale ambtenaren, diplomatiek
personeel,
gedetacheerde werknemers-zelfstandigen
In belgie kan je wn’, zelfstandige, ambtenaar zijn of niet onderworpen zijn aan de belgische
wetgeving. Voor alle onderdelen zijn wn’ van toepassing, maar niet alle onderdelen zijn van
toepassing op ambtenaren.
Arbeidsrecht kan worden gedefinieerd als het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op het
verrichten van arbeid op de arbeidsmarkt en tot doel hebben de menselijke waardigheid en de sociale
rechtvaardigheid te bevorderen.
Probleem; beleidsdoelen sociaal beleid worden via arbeidsrecht
nagestreefd, terwijl zij vaak ook daarbuiten relevant zijn…
4
Inhoudsopgave
Arbeidsrecht..................................................................................................1
Inleiding........................................................................................................ 2
Paradigmaswitch............................................................................................................ 4
Begrip en grondslagen.................................................................................................... 4
De inbedding van arbeidsrecht in het sociaal rrecht.......................................................6
De inbedding van het arbeidsrecht in het burgerlijk recht..............................................8
Historische Kadering....................................................................................................... 9
De arbeidsovereenkomt................................................................................12
Demarcatie................................................................................................................... 12
Wat is een arbeidsovereenkomt?..................................................................................13
Soorten arbeidsovereenkomsten..................................................................................39
Aanvang arbeidsovereenkomsten.................................................................................53
Arbeidsvoorwaarden....................................................................................71
Clausules: beperkingen op de contractsvrijheid............................................................72
Plichten werkgevers en werknemers (incl. aansprakelijkheid en loon).........................77
Aansprakelijkheid......................................................................................................... 90
Gastcollege Prof. Kelly Reyniers - juridische aspecten inzake welzijn op het werk........96
Arbeidsreglement....................................................................................................... 103
Schorsing van de arbeidsovereenkomst.....................................................................107
Arbeidstijd.................................................................................................................. 120
Einde arbeidsovereenkomst........................................................................127
................................................................................................................. 127
Collectief arbeidsrecht................................................................................147
Inleiding...................................................................................................................... 147
Actoren en hun rol...................................................................................................... 151
CAO............................................................................................................................ 166
Gastcollege Jan Buelens 11/12.....................................................................172
Artikel 23 Grondwet en het collectief arbeidsrecht.....................................................172
Examenvoorbeeld.......................................................................................185
Kennisvragen ( /24)..................................................................................................... 187
Toepassingsvragen ( /46)............................................................................................ 193
1
,Inleiding........................................................................................................ 2
Begrip en grondslagen.................................................................................................... 3
De inbedding van arbeidsrecht in het sociaal rrecht.......................................................5
De inbedding van het arbeidsrecht in het burgerlijk recht..............................................7
Historische Kadering....................................................................................................... 8
De arbeidsovereenkomt................................................................................11
Demarcatie................................................................................................................... 11
Wat is een arbeidsovereenkomt?..................................................................................12
Soorten arbeidsovereenkomsten..................................................................................36
Aanvang arbeidsovereenkomsten................................................................................49
Arbeidsvoorwaarden....................................................................................66
Clausules: beperkingen op de contractsvrijheid...........................................................67
Plichten werkgevers en werknemers (incl. aansprakelijkheid en loon).........................72
Aansprakelijkheid......................................................................................................... 84
Gastcollege Prof. dr. Kelly Reyniers - juridische aspecten inzake welzijn op het werk...88
Arbeidsreglement......................................................................................................... 95
Schorsing van de arbeidsovereenkomst.......................................................................99
Arbeidstijd.................................................................................................................. 111
Einde arbeidsovereenkomst........................................................................118
Collectief arbeidsrecht...............................................................................137
Inleiding...................................................................................................................... 137
Actoren en hun rol...................................................................................................... 141
CAO............................................................................................................................ 154
Gastcollege Jan Buelens 11/12....................................................................160
Artikel 23 Grondwet en het collectief arbeidsrecht.....................................................160
Examenvoorbeeld……………………………………………………………………………………….
…………………..185
Inleiding
Voorbeeld postwet
Minimumvergoedingsniveaus & maximale werktijden
▪ Paradigmaswitch
▪ Van werknemersstatuut voor 80% van de bezorgers
2
, » Wouden bedrijven verplichten om 80% wn aan te nemen. Er was commentaar op gekomen.
En ze moesten dit evalueren.
» Is slecht voorstel, als je zegt 80% moet wn zijn, wel 20% zijn dan zelfstandige naar
gebieden waar ze het minst wonen, dus het minst verdienen. 2e probleem is een beperking
van vrij verkeer van diensten, er moeten pertinente redenen zijn om die in te pergen.
▪ Naar minimale bescherming voor 100% van de bezorgers door
» Daarom is er een ander voorstel gekomen, men zei we gaan niet naar wn’ statuut kijken,
maar kijken naar waarom wil je het statuut.
» Je wil het statuut omdat je een minimale vergoedingsniveau wilt. Vele bezorgers werkten
meer dan nodig was om een leefbare inkomen te hebben, dus max werktijden (=ze mogen
niet zoveel meer dan zoveel uur per week werken) en verplichte rapportage,
vertegenwoordiging en max vergoedingsniveau.
• Minimaal vergoedingsniveau
o Ze waren tegen minimale vergpoedingsniveau, je kan toch niet zelfstandige
verplichten om minimale vergoedingsniveau te hebben. Wel men zei je kan free
lancers inzetten voor flexibiliteitsredenen, maar niet als sociale dumping dus die
moeten minstens 135% van de wn’ krijgen. Daarom waren wg’ tegen.
o En waarom waren de wn’ er dan tegen? Wn’ waren ertegen omdat het voorstel zei
dat 80% wn’ zouden worden, terwijl vakbonden in onderhandeling zeiden dat ze zelf
mochten kiezen.
• Maximale werktijden
• Vertegenwoordiging
• Rapportage
• Effectieve handhaving
De wet van 17/12/2023 is er gekomen met het oog op het verbeteren van de werkomstandigheden van de
postpakketbezorgers, de zogenaamde pakjeswet. De wet voert een aantal verplichtingen in, die ook gelden ten
aanzien van de zelfstandige pakjesbezorgers, zoals het vastleggen van een minimale vergoeding en een
beperking van de werktijden.
Voorbeeld van de minimumvergoeding
Wat het betekent: Post- en pakketbezorgers moeten minimaal een bepaald loon krijgen, vergelijkbaar met
het loon van een werknemer in gelijkaardig werk bij bpost.
Relevantie voor arbeidsrecht:
o Valt onder het principe van gelijk loon voor gelijk werk.
o Bescherming tegen sociale dumping: andere bedrijven mogen niet lagere lonen bieden door het
inhuren van goedkope onderaannemers of schijnzelfstandigen.
o Kan gekoppeld worden aan cao’s en sectorale afspraken.
3
, Voorbeeld in de praktijk:
Als een bedrijf pakketbezorgers laat werken voor €10/uur terwijl de wettelijke of cao-limiet €14/uur is, is dat in strijd
met het arbeidsrecht
Paradigmaswitch
Wat het betekent:
o Omslag van monopolie + vaste werknemers bij bpost naar een liberalisering van de
markt met veel spelers.
o Meer nadruk op sociale bescherming: minimumloon, arbeidstijden, arbeidscontracten.
Relevantie voor arbeidsrecht:
o Nieuwe spelers moeten arbeidswetgeving volgen, anders riskeren ze boetes of herkwalificatie
van zelfstandigen naar werknemers.
o Versterkt de rol van sectorale cao’s en inspectie om rechten te garanderen.
Voorbeeld in de praktijk:
Voorheen werkten veel pakjesbezorgers als zelfstandige (zonder sociale zekerheid), nu verplicht de wetgever bedrijven
om hen als werknemers te behandelen of minstens dezelfde rechten te geven.
Plaats in het onderwijsaanbod
Arbeidsrecht is contractenrecht, staat in verhouding met bijzondere overeenkomstenrecht
link met sociale zekerheidsrecht. Arbeidsrechtscontract is vaak toegangsticket tot sociale
zekerheidsrecht.
Begrip en grondslagen
WIE IN BELGIË WERKT =
1° Werknemer = arbeidsrecht, AOW. 1978 criterium: ondergeschikt verband,
2° Zelfstandige = handelsrecht, burgerlijk recht criterium: contractuele band,
zelfstandigheid
probleem: schijnzelfstandigheid: Arbeidsrelatieswet
3° Ambtenaar = bestuursrecht criterium: eenzijdige aanstelling probleem: ook
contractuele tewerkstelling in overheid mogelijk toepassing individueel AR, niet collectief
AR
PM: in Nederland: geen ambtenarenstatuut meer
4° Niet onderworpen aan Belgische wetgeving
Belgische tewerkstelling: lex loci laboris (IPR)
uitz.= verdragen (EU-recht), grensarbeiders, internationale ambtenaren, diplomatiek
personeel,
gedetacheerde werknemers-zelfstandigen
In belgie kan je wn’, zelfstandige, ambtenaar zijn of niet onderworpen zijn aan de belgische
wetgeving. Voor alle onderdelen zijn wn’ van toepassing, maar niet alle onderdelen zijn van
toepassing op ambtenaren.
Arbeidsrecht kan worden gedefinieerd als het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op het
verrichten van arbeid op de arbeidsmarkt en tot doel hebben de menselijke waardigheid en de sociale
rechtvaardigheid te bevorderen.
Probleem; beleidsdoelen sociaal beleid worden via arbeidsrecht
nagestreefd, terwijl zij vaak ook daarbuiten relevant zijn…
4
