Burgerlijk- en bestuursprocesrecht

Burgerlijk- & bestuursprocesrecht hoorcolleges

HC 1: Inleiding, hoofdbeginselen en het verloop van de procedure in eerste aanleg
Doel en functie van procesrecht:
- De doelen en functies van het civiele proces:
o Het procesrecht heeft een dienende functie
o Rechtsbescherming en titelverschaffing
o Geschilbeslechting
o Rechtsvorming en rechtseenheid
- Alternatieven voor het civiele proces:
o Een schikkingsregeling
o Alternatieve geschilbeslechting
o Eigenrichting?

Hoofdbeginselen van procesrechten
- Recht op een behandeling
o Art. 6 EVRM en art. 17 Gw
o HR Airey/Ierland
- Recht op een eerlijke behandeling
o Beginsel van equality of arms
o Beginsel van hoor en wederhoor
o Art. 6 EVRM, art. 19, 1036 Rv
o HR De Googlende Rechter
- Onpartijdige en onafhankelijke rechter
o Art. 6 EVRM, art. 117 Gw, art. 36 e.v. Rv
o HR Chipshol
- Openbaarheid van de rechtspraak
o Art. 6 EVRM, art. 121 Gw, art. 4 RO, art. 27 en 28 Rv
- Berechting binnen een redelijke termijn
o Art. 6 EVRM, art. 20 Rv
o
- Motivering van de rechterlijke uitspraak
o Art. 121 Gw, art. 5 Ro, art. 30 en 230 en 287 Rv

Aan welk loket kunt u terecht?
- Overheidsrechter, arbiter of bindend adviseur?
o Art. 1020 Rv en art. 7:900 e.v. BW
- Nederlandse rechter, buitenlandse rechter of supranationaal gerecht?
- Competentierecgels Nederlandse civiele rechter
o Absolute competentie
 Rechtbank, hof of HR
 Hoofdregel: rechtbank is bevoegd (art. 42 RO)
o Relatieve competentie
 Bij welke rechtbank kunt u terecht?
 Hoofdregel: woonplaats gedaagde
o Verkeerde rechtsingang?

,  Onbevoegdverklaring (art. 72 Rv)
 Verwijzing (art. 73 Rv)

Verloop van de procedure
- Het ideaal van de wetgever: de uniforme basisprocedure
- De weerbarstige praktijk, twee basisprocedures:
o De dagvaardingsprocedure (art. 45 Rv)
o De verzoekschriftprocedure (art. 261 Rv)
- De weerbarstige praktijk: afwijkende en bijzondere regels

- Procedure:
o Dagvaarding
o CvA  (verstekvonnis: als gedaagde niet verschijnt)
o Comparitie
o Vonnis
- Kantonrechter
o Licht afwijkende regeling voor zaken met beperkt belang, arbeidszaken (art.
93 Rv)
o Geen verplichte procesvertegenwoordiging (art. 79 Rv)
o Iets actievere rol rechtbank (art. 82 lid 2, 84 Rv)
- Verzoekschriftprocedure
o Geheel eigen afwijkende regeling (art. 261 Rv)
o Procedure begint door indiening verzoekschrift

HC 2: Kort geding, dwangsom en rechtsmiddelen
Kortgeding: spoedeisende zaken
- De functie van het kort geding
o Behoefte aan spoedeisende procedure
- Praktijkvoorbeelden
o Verwijderen van compromitterende beelden van een website
o Een onjuiste beoordeling van een schoolexamen
o Een incasso kort geding

Procedureregels
- Dagvaardingsprocedure met afwijkende regels
o Absolute en relatieve competentie (iets) ruimer
o Dagvaarding wordt voorafgegaan door datumbepaling
o Dagvaarden kan op verkorte termijn
o Gedaagde hoeft in geen advocaat te stellen
o Rechter heeft vrijheid t.a.v. het bewijsrecht
 art. 254 Rv

Voorlopige ordemaatregel
- Onmiddellijke voorziening
o Ordemaatregel: geen verklaring voor recht of vernietiging overeenkomst 
HR De Ijpelaar

, o Ordemaatregel mag onherstelbare gevolgen hebben
- Voorlopig karakter en bodemprocedure
o Art. 257 Rv: “De beslissingen bij voorraad brengen geen nadeel toe aan de
zaak ten principale”
o Partijen (kunnen) geschil voorleggen aan bodemrechter
o Uitspraak bodemrechter: k-g-voorziening kan vervallen
o Bodemprocedure blijft meestal achterwege

Dwangsom: executie van vonnissen
- Soorten vonnissen:
o Condemnatoir vonnis: een vonnis waarbij de gedaagde wordt veroordeeld
iets te doen  art. 3:296 lid 1 BW
o Declaratoir vonnis: verklaring voor recht  art. 3:302 BW
o Constitutief vonnis: vonnis dat een bepaalde rechtstoestand doet ontstaan of
wijzigt, zoals faillietverklaring, echtscheiding
- Tijdig over de schutting kijken: executie van een condemnatoir vonnis

Dwangsom = een bijkomende veroordeling van de schuldenaar om aan de schuldeiser een
‘boete’ te betalen als het vonnis niet wordt nageleefd  stok achter de deur om te krijgen
waar je recht op hebt

Indirecte executie
- Ruime bevoegdheid rechter  art. 611 a Rv
- Breed inzetbaar, maar niet:
o Ter afdwinging van betaling geldsom
o Bij weigerachtige partijgetuige
o T.a.v. arbeidsverplichting
- De dwangsom is een prikkel tot nakoming
o Niet verifieerbaar in faillissement
o Opheffen bij onmogelijkheid
o BenGH Pet Center/Schouten

Rechtsmiddelen
- Gewone rechtsmiddelen
o Verzet
o HR Stienstra/Wijters
 Aard en strekking van verzet
 Niet verschenen gedaagde krijgt een tweede kans
 Kan opkomen tegen verstekvonnis
 Strookt met beginsel van hoor en wederhoor
 Instellen verzet
 Bij dagvaarding
 Bij instantie die het verstekvonnis wees
 Termijn: vier weken te tellen vanaf…
 Betekening in persoon of
 Daad van bekendheid met het verstekvonnis of met de
tenuitvoerlegging

,  Schorsing van executie
 Verzet schorst executie
 Tenzij het verstekvonnis uitvoerbaar bij voorraad was verklaard
 Verzetsprocedure: heropening
 Procedure volgt stramien gewone dagvaardingsprocedure
 Verzetdagvaarding geldt als conclusie van antwoord
o Hoger beroep
 Aard en functie van het hoger beroep
 Controle, rechtsvorming en rechtseenheid
 Volledige herbeoordeling, geen marginale toetsing
 Herstel van eigen fouten (herkansingsfunctie)
 Verschillende procesregelingen
 Dagvaardingsprocedure
 Verzoekschriftprocedure
 Overige wetten
 Procesreglementen
 Hoofdregel: partijen mogen hoger beroep instellen
 Uitzonderingen:
 Het belang is gering
 Partijen zijn anders dan overeengekomen
 Een partij berust zich in het vonnis
 Verzet staat open of
 De wet een specifiek rechtsmiddelen verbod bevat, tenzij… 
HR Organon/Limpens
 Appeltermijn
 Drie maanden na uitspraak
 Afwijkende termijnen (kort geding)
 Aan termijnen wordt doorgaans strikt de hand gehouden
 Instellen van hoger beroep
 Bij (kale) appeldagvaarding
 Bij verzoekschrift
 Incidenteel hoger beroep  339 Rv
 Incidenteel hoger beroep of eigen appeldagvaarding
 Procesverloop: in beginsel gelijk aan dat in eerste aanleg  353, 362
Rv
 Belangrijke verschillen
o Inhoud van de dagvaarding
o Meestal geen comparitie na antwoord
o Twee- conclusieregel: art. 347 lid 1 Rv
 Normale procesgang dagvaardingsprocedure
o Appeldagvaarding
o Comparitie?
o Memorie van grieven
 Een grief is een middel ‘waarop het hoger
beroep is gegrond
 Het gaat daarbij om alle (nieuwe) feiten en
argumenten die strekken tot vernietiging