Samenvatting ondernemingsrecht
Week 1 inleiding; verschillende rechtsvormen; handelsregister
Hoorcollege
Ondernemingsrecht = regels over de wijze waarop een organisatie is georganiseerd en
ondernemen faciliteert en reguleert.
Onderneming: organisatie (organisatorisch verband/structuur) van kapitaal (geld) en arbeid
(werkkracht) met gebruikmaking van productiemiddelen wordt er deelgenomen aan het
economisch verkeer die gericht is op winst en continuïteit.
Rechtsvorm: de juridische jas waarin je het bedrijf voert.
Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid:
Boek 2
- Publiekrechtelijke rechtspersoon (2:1 BW)
- Kerkgenootschappen (2:2 BW)
- Privaatrechtelijke rechtspersoon (2:3 BW)
o Vereniging (titel 2)
o Coöperatie (titel 3)
o Onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) (titel 3)
o Naamloze vennootschap (NV) (titel 4)
o Besloten vennootschap (BV) (titel 5)
o Stichting (titel 6)
- Zie ook artikel 5:241 lid 1: vereniging appartementseigenaren (VvE)
- Europese rechtspersonen (zetel NL)
o Europese vennootschap (SE)
o Europese coöperatie (ECV)
o Europees Economisch Sameverwerkingsverband (EESV)
[Buitenlandse rechtspersoon]
Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid
[Eenmanszaak]
- Personenvennootschappen (contractuele vennootschap)
Boek 7A BW en WvK
Maatschap
Vennootschap onder firma (VOF)
Commanditaire vennootschap (CV)
Motieven keuze rechtsvorm:
Alleen: Eenmanszaak of BV
Met anderen: personenvennootschappen, NV of BV
Personenvennootschap: fiscaal transparant – winst gemaakt wordt belast bij de vennoten
Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig – winst belast bij de rechtspersoon zelf
Personenvennootschap: maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk aansprakelijk voor
verbintenissen vennootschap
Kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon –
bestuurders/aandeelhouders in beginsel niet aansprakelijk (2:175 BW)
Rechtspersonen: dwingend recht (2:25)
Personenvennootschap: regelend recht
,Rechtspersoon artikel 2:5 – zelfstandig drager van rechten en plichten (rechtssubject). Gesloten
systeem van rechtspersonen. De interne organisatie: wet, statuten, regelement (en evt.
aandeelhoudersovereenkomst) en hebben organen.
NV en BV: bestuur (2:129 ev/239 ev) + algemene vergadering (2:107 ev/217 ev), soms: Raad van
commissarissen (verplicht bij ‘grote’ NV/BV 2:152 ev/262)
Vereniging (non-profit), coöperatie en OWM (verzekeringen): bestuur (mn 2:44/45) + algemene
vergadering (2:38 ev), soms: ‘kascommissie’ (2:48) en soms: raad van commissarissen (verplicht
bij ‘grote’ coöperatie/OWM 2:63a ev)
Stichting: bestuur (2:291 ev), soms: raad van commissarissen (raad van toezicht)
Voor alle rechtspersonen van boek 2 geldt: notariële tussenkomst vereist (uitzondering:
informele verenging 2:30; bestuurders wel persoonlijk aansprakelijk)
- Art. 2:27 (vereniging)
- Art. 2:53/54 (coöperatie, OWM)
- Art. 2:64 lid 2 (NV)
- Art. 2:175 lid 2 (BV)
- Art. 2:286 lid 1 (stichting)
Voor de maatschap, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap geldt: die is er
‘gewoon’ of niet (contract) – een (schriftelijk) contract is wel wenselijk, maar niet vereist.
Maatschap 7A:1655 BW
- Samenwerking van twee of meer personen (maten)
- Voor gemeenschappelijke rekening
- Gericht op behalen vermogensrechtelijk voordeel
- Op basis van inbreng
- Beroepsuitoefening (openbare maatschap)
Vennootschap onder firma, art. 16 WvK (Wetboek van Koophandel)
- Maatschap tot het uitoefenen van bedrijf, onder gemeenschappelijke naam
Commanditaire vennootschap, art. 19 WvK
- Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en commanditaire
vennoot/vennoten (geldschieters)
Ondernemingen (5 HrgW) en rechtspersonen (6 HrgW) worden ingeschreven in het
Handelsregister door (art. 18 HrgW) door:
- Degene aan wie de onderneming toebehoort
- Rechtspersonen: bestuurders
Wat?: Art. 11 HrgW o.a. handelsnaam, adresgegevens, aantal werkzame personen
Waar?: Art. 18 lid 5 KvK: opgave bij iedere KvK
Handelsregister heeft externe werking
- Onkundige derde (derde te goeder trouw) wordt beschermd indien feiten niet
gepubliceerd zijn (art. 25 lid 1 handelsregisterwet) of onjuist of onvolledig zijn
gepubliceerd (art. 25 lid 3 HrgW)
- Rechtspraak: HR café ’t Brouwertje
HR: de onjuist of onvolledigheid van in het handelsregister ingeschreven gegevens
kunnen niet aan derden worden toegeworpen, ongeacht of die derden in vertrouwen op
de inschrijving hebben gehandeld dan wel eerst later het handelsregister hebben
geraadpleegd.
,Bodam
r.o. 3.3. vordering op grond van de wet, wordt je dan ook beschermd door het handelsregister?
nee de curator ontleent vordering uit de wet en niet uit een overeenkomst, dus kan niet
beroepen op het Handelsregisters. Handelsregister beschermt partijen die met onderneming
contracteren en niet partijen die vorderingen uit de wet hebben.
Werkgroep
Persoonlijke aansprakelijkheid van schulden?
VOF: ieder hoofdelijk aansprakelijk (iedereen voor het geheel) – artikel 18 WvK
BV: in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk – artikel 2:175 lid 1 BW, hierop zijn uitzonderingen
zoals 2:9/2:248 of 6:162 BW
Wie worden er eigenaar?
VOF: samenwerkingsverband (17 WvK) – ieder wordt eigenaar
BV: de BV wordt eigenaar van de onderneming (2:5 BW) - de personen die investeren worden
aandeelhouders
Hoe vindt de verkoop en overdracht van het bedrijf plaats?
BV: meest makkelijke manier – alle aandelen verkopen 3:84 jo. 2:196 -> leveringsvereiste via een
notariële akte. Aandelen dienen wel eerst te worden aangeboden aan andere aandeelhouders
voordat het kan worden verkocht aan een ander (2:195).
Een andere mogelijkheid is om alle activa en passiva apart te verkopen (net als bij VOF) maar dit
een omslachtige manier.
VOF: activa en passiva verkopen – via aanbod en aanvaarding (contract voor de onderneming).
Artikel 3:84 overdracht ‘goed’ -> onderneming is geen goed daarom dient alles apart te worden
overgedragen.
Onroerende zaken: 3:84 jo. 3:89 BW
Roerende zaken: 3:84 jo. 3:90 BW
Vorderingen: 3:84 jo. 3:94 BW
Contractoverneming: 6:159 BW
Beperking die ingeschreven staat in het handelsregister -> vennoot overschrijdt haar
vertegenwoordigingsbevoegdheid. ‘is er, in casus VOF, dan geen overeenkomst tot stand
gekomen? (staat juist in het handelsregister)
Artikel 2 Hrgw – het handelsregister is ter bevordering van de rechtszekerheid en het
economische verkeer.
Iedere vennoot van de VOF mag in beginsel namens het vennootschappelijk verband handelen
(tav personenvennootschappen – grotendeels regelend recht). Er mag in de
vennootschapsovereenkomst hiervan worden afgeweken (17 WvK).
Als de afwijking is opgenomen in het Handelsregister (19 Hrgw Besluit) dan kan de VOF zich daar
in beginsel op beroepen – in casu is het correct ingeschreven in het handelsregister.
VOF wordt beschermd door de correcte inschrijving in het Handelsregister – komt geen
overeenkomst tot stand.
Vennoot is vergeten zich uit te schrijven uit het handelsregister -> schuldeiser wilt zich verhalen
op de uitgetreden vennoot. (staat onjuist in het handelsregister)
, Standpunt voormalige vennoot: ben uitgetreden en dus niet langer aansprakelijk voor de
schulden van de VOF. Zij meent dat de verkoper moet aantonen dat deze voor het sluiten van de
overeenkomst met de VOF het handelsregister heeft geraadpleegd.
Artikel 25 Hrgw
Lid 1: inschrijving heeft nooit plaatsgevonden
Lid 3: inschrijving verkeerd of onvolledig – in casu het geval, inschrijving is onjuist
Voormalige vennoot heeft ongelijk. Er kan niet een beroep worden gedaan op de onjuistheid
jegens een derde die onkundig was. Handelsregister is leidend. HR café ’t Brouwertje bepaald
dat men niet eerst het Handelsregister hoeft te raadplegen. Men mag vertrouwen op het
Handelsregister ook in gevallen dat het Handelsregister niet werd geraadpleegd.
Week 2 oprichting, vermogen en kapitaal
Aangaan van een personenvennootschap
Maatschap is een overeenkomst waarbij twee of meer personen zich verbinden om iets in
gemeenschap te brengen, met het oogmerk het daaruit ontstane voordeel met elkaar te delen –
artikel 7A:1655 BW – beroepsuitoefening
- VOF – 16 WvK – bedrijfsuitoefening onder gemeenschappelijke naam
- CV – 19 lid 1 WvK – geldschieters
Personenvennootschap constitutieve elementen:
- Overeenkomst – vormvrij (schriftelijk voorkeur maar geen verplichting 22 WvK is
bewijsvereiste), wederkerig (6:213 lid 1/261 lid1/279 – 15 WvK), rol voor redelijkheid en
billijkheid (6:248/6:2)
- Samenwerking tussen (rechts)personen
o Gelijkheid, gelijkwaardigheid
- Inbreng
- Voordeel
Vermogen van een personenvennootschap
Wat kan je inbrengen – 7A:1662 BW
- Geld, goederen, genot van goederen en arbeid
- Naast goederen (3:1 BW) ook immateriële activa
Hoe kan je inbrengen
- Juridisch eigendom: inbreng van vermogensbestanddelen in de vennootschappelijke
gemeenschap. Ontstaat mede-eigendom van de vennoten (titel: inbreng)
(waardefluctuaties vennootschap)
- (zuiver) genot: inbrenger blijft juridische eigenaar en huurbepalingen (7:201-231 BW) zijn
zoveel mogelijk van toepassing (waardefluctuaties inbrenger)
- Economisch eigendom: inbrenger blijft juridisch eigenaar maar de waardefluctuaties zijn
voor rekening van de vennootschap (gezamenlijke vennoten)
Vermogen van de personenvennootschap behoort tot de gemeenschap – mede-eigendom. Is
een afgescheiden vermogen – vennootschappelijk vermogen is verhaalsobject voor tot de
gemeenschap behorende schulden (zaakschulden). Zaakscrediteuren hebben een exclusief
verhaalsrecht op het afgescheiden vermogen maar privécrediteuren kunnen zich niet op het
afgescheiden vermogen verhalen.
Winstverdeling: maatschap/VOF/CV – evenredig aan de inbreng 7A:1670 BW. Afwijkende
contractuele regeling is mogelijk. Een beding dat één vennoot niet deelt in de winst is nietig
7A:1672 lid 1 BW.
Week 1 inleiding; verschillende rechtsvormen; handelsregister
Hoorcollege
Ondernemingsrecht = regels over de wijze waarop een organisatie is georganiseerd en
ondernemen faciliteert en reguleert.
Onderneming: organisatie (organisatorisch verband/structuur) van kapitaal (geld) en arbeid
(werkkracht) met gebruikmaking van productiemiddelen wordt er deelgenomen aan het
economisch verkeer die gericht is op winst en continuïteit.
Rechtsvorm: de juridische jas waarin je het bedrijf voert.
Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid:
Boek 2
- Publiekrechtelijke rechtspersoon (2:1 BW)
- Kerkgenootschappen (2:2 BW)
- Privaatrechtelijke rechtspersoon (2:3 BW)
o Vereniging (titel 2)
o Coöperatie (titel 3)
o Onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) (titel 3)
o Naamloze vennootschap (NV) (titel 4)
o Besloten vennootschap (BV) (titel 5)
o Stichting (titel 6)
- Zie ook artikel 5:241 lid 1: vereniging appartementseigenaren (VvE)
- Europese rechtspersonen (zetel NL)
o Europese vennootschap (SE)
o Europese coöperatie (ECV)
o Europees Economisch Sameverwerkingsverband (EESV)
[Buitenlandse rechtspersoon]
Rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid
[Eenmanszaak]
- Personenvennootschappen (contractuele vennootschap)
Boek 7A BW en WvK
Maatschap
Vennootschap onder firma (VOF)
Commanditaire vennootschap (CV)
Motieven keuze rechtsvorm:
Alleen: Eenmanszaak of BV
Met anderen: personenvennootschappen, NV of BV
Personenvennootschap: fiscaal transparant – winst gemaakt wordt belast bij de vennoten
Kapitaalvennootschap: zelfstandig belastingplichtig – winst belast bij de rechtspersoon zelf
Personenvennootschap: maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk aansprakelijk voor
verbintenissen vennootschap
Kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon –
bestuurders/aandeelhouders in beginsel niet aansprakelijk (2:175 BW)
Rechtspersonen: dwingend recht (2:25)
Personenvennootschap: regelend recht
,Rechtspersoon artikel 2:5 – zelfstandig drager van rechten en plichten (rechtssubject). Gesloten
systeem van rechtspersonen. De interne organisatie: wet, statuten, regelement (en evt.
aandeelhoudersovereenkomst) en hebben organen.
NV en BV: bestuur (2:129 ev/239 ev) + algemene vergadering (2:107 ev/217 ev), soms: Raad van
commissarissen (verplicht bij ‘grote’ NV/BV 2:152 ev/262)
Vereniging (non-profit), coöperatie en OWM (verzekeringen): bestuur (mn 2:44/45) + algemene
vergadering (2:38 ev), soms: ‘kascommissie’ (2:48) en soms: raad van commissarissen (verplicht
bij ‘grote’ coöperatie/OWM 2:63a ev)
Stichting: bestuur (2:291 ev), soms: raad van commissarissen (raad van toezicht)
Voor alle rechtspersonen van boek 2 geldt: notariële tussenkomst vereist (uitzondering:
informele verenging 2:30; bestuurders wel persoonlijk aansprakelijk)
- Art. 2:27 (vereniging)
- Art. 2:53/54 (coöperatie, OWM)
- Art. 2:64 lid 2 (NV)
- Art. 2:175 lid 2 (BV)
- Art. 2:286 lid 1 (stichting)
Voor de maatschap, vennootschap onder firma en commanditaire vennootschap geldt: die is er
‘gewoon’ of niet (contract) – een (schriftelijk) contract is wel wenselijk, maar niet vereist.
Maatschap 7A:1655 BW
- Samenwerking van twee of meer personen (maten)
- Voor gemeenschappelijke rekening
- Gericht op behalen vermogensrechtelijk voordeel
- Op basis van inbreng
- Beroepsuitoefening (openbare maatschap)
Vennootschap onder firma, art. 16 WvK (Wetboek van Koophandel)
- Maatschap tot het uitoefenen van bedrijf, onder gemeenschappelijke naam
Commanditaire vennootschap, art. 19 WvK
- Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en commanditaire
vennoot/vennoten (geldschieters)
Ondernemingen (5 HrgW) en rechtspersonen (6 HrgW) worden ingeschreven in het
Handelsregister door (art. 18 HrgW) door:
- Degene aan wie de onderneming toebehoort
- Rechtspersonen: bestuurders
Wat?: Art. 11 HrgW o.a. handelsnaam, adresgegevens, aantal werkzame personen
Waar?: Art. 18 lid 5 KvK: opgave bij iedere KvK
Handelsregister heeft externe werking
- Onkundige derde (derde te goeder trouw) wordt beschermd indien feiten niet
gepubliceerd zijn (art. 25 lid 1 handelsregisterwet) of onjuist of onvolledig zijn
gepubliceerd (art. 25 lid 3 HrgW)
- Rechtspraak: HR café ’t Brouwertje
HR: de onjuist of onvolledigheid van in het handelsregister ingeschreven gegevens
kunnen niet aan derden worden toegeworpen, ongeacht of die derden in vertrouwen op
de inschrijving hebben gehandeld dan wel eerst later het handelsregister hebben
geraadpleegd.
,Bodam
r.o. 3.3. vordering op grond van de wet, wordt je dan ook beschermd door het handelsregister?
nee de curator ontleent vordering uit de wet en niet uit een overeenkomst, dus kan niet
beroepen op het Handelsregisters. Handelsregister beschermt partijen die met onderneming
contracteren en niet partijen die vorderingen uit de wet hebben.
Werkgroep
Persoonlijke aansprakelijkheid van schulden?
VOF: ieder hoofdelijk aansprakelijk (iedereen voor het geheel) – artikel 18 WvK
BV: in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk – artikel 2:175 lid 1 BW, hierop zijn uitzonderingen
zoals 2:9/2:248 of 6:162 BW
Wie worden er eigenaar?
VOF: samenwerkingsverband (17 WvK) – ieder wordt eigenaar
BV: de BV wordt eigenaar van de onderneming (2:5 BW) - de personen die investeren worden
aandeelhouders
Hoe vindt de verkoop en overdracht van het bedrijf plaats?
BV: meest makkelijke manier – alle aandelen verkopen 3:84 jo. 2:196 -> leveringsvereiste via een
notariële akte. Aandelen dienen wel eerst te worden aangeboden aan andere aandeelhouders
voordat het kan worden verkocht aan een ander (2:195).
Een andere mogelijkheid is om alle activa en passiva apart te verkopen (net als bij VOF) maar dit
een omslachtige manier.
VOF: activa en passiva verkopen – via aanbod en aanvaarding (contract voor de onderneming).
Artikel 3:84 overdracht ‘goed’ -> onderneming is geen goed daarom dient alles apart te worden
overgedragen.
Onroerende zaken: 3:84 jo. 3:89 BW
Roerende zaken: 3:84 jo. 3:90 BW
Vorderingen: 3:84 jo. 3:94 BW
Contractoverneming: 6:159 BW
Beperking die ingeschreven staat in het handelsregister -> vennoot overschrijdt haar
vertegenwoordigingsbevoegdheid. ‘is er, in casus VOF, dan geen overeenkomst tot stand
gekomen? (staat juist in het handelsregister)
Artikel 2 Hrgw – het handelsregister is ter bevordering van de rechtszekerheid en het
economische verkeer.
Iedere vennoot van de VOF mag in beginsel namens het vennootschappelijk verband handelen
(tav personenvennootschappen – grotendeels regelend recht). Er mag in de
vennootschapsovereenkomst hiervan worden afgeweken (17 WvK).
Als de afwijking is opgenomen in het Handelsregister (19 Hrgw Besluit) dan kan de VOF zich daar
in beginsel op beroepen – in casu is het correct ingeschreven in het handelsregister.
VOF wordt beschermd door de correcte inschrijving in het Handelsregister – komt geen
overeenkomst tot stand.
Vennoot is vergeten zich uit te schrijven uit het handelsregister -> schuldeiser wilt zich verhalen
op de uitgetreden vennoot. (staat onjuist in het handelsregister)
, Standpunt voormalige vennoot: ben uitgetreden en dus niet langer aansprakelijk voor de
schulden van de VOF. Zij meent dat de verkoper moet aantonen dat deze voor het sluiten van de
overeenkomst met de VOF het handelsregister heeft geraadpleegd.
Artikel 25 Hrgw
Lid 1: inschrijving heeft nooit plaatsgevonden
Lid 3: inschrijving verkeerd of onvolledig – in casu het geval, inschrijving is onjuist
Voormalige vennoot heeft ongelijk. Er kan niet een beroep worden gedaan op de onjuistheid
jegens een derde die onkundig was. Handelsregister is leidend. HR café ’t Brouwertje bepaald
dat men niet eerst het Handelsregister hoeft te raadplegen. Men mag vertrouwen op het
Handelsregister ook in gevallen dat het Handelsregister niet werd geraadpleegd.
Week 2 oprichting, vermogen en kapitaal
Aangaan van een personenvennootschap
Maatschap is een overeenkomst waarbij twee of meer personen zich verbinden om iets in
gemeenschap te brengen, met het oogmerk het daaruit ontstane voordeel met elkaar te delen –
artikel 7A:1655 BW – beroepsuitoefening
- VOF – 16 WvK – bedrijfsuitoefening onder gemeenschappelijke naam
- CV – 19 lid 1 WvK – geldschieters
Personenvennootschap constitutieve elementen:
- Overeenkomst – vormvrij (schriftelijk voorkeur maar geen verplichting 22 WvK is
bewijsvereiste), wederkerig (6:213 lid 1/261 lid1/279 – 15 WvK), rol voor redelijkheid en
billijkheid (6:248/6:2)
- Samenwerking tussen (rechts)personen
o Gelijkheid, gelijkwaardigheid
- Inbreng
- Voordeel
Vermogen van een personenvennootschap
Wat kan je inbrengen – 7A:1662 BW
- Geld, goederen, genot van goederen en arbeid
- Naast goederen (3:1 BW) ook immateriële activa
Hoe kan je inbrengen
- Juridisch eigendom: inbreng van vermogensbestanddelen in de vennootschappelijke
gemeenschap. Ontstaat mede-eigendom van de vennoten (titel: inbreng)
(waardefluctuaties vennootschap)
- (zuiver) genot: inbrenger blijft juridische eigenaar en huurbepalingen (7:201-231 BW) zijn
zoveel mogelijk van toepassing (waardefluctuaties inbrenger)
- Economisch eigendom: inbrenger blijft juridisch eigenaar maar de waardefluctuaties zijn
voor rekening van de vennootschap (gezamenlijke vennoten)
Vermogen van de personenvennootschap behoort tot de gemeenschap – mede-eigendom. Is
een afgescheiden vermogen – vennootschappelijk vermogen is verhaalsobject voor tot de
gemeenschap behorende schulden (zaakschulden). Zaakscrediteuren hebben een exclusief
verhaalsrecht op het afgescheiden vermogen maar privécrediteuren kunnen zich niet op het
afgescheiden vermogen verhalen.
Winstverdeling: maatschap/VOF/CV – evenredig aan de inbreng 7A:1670 BW. Afwijkende
contractuele regeling is mogelijk. Een beding dat één vennoot niet deelt in de winst is nietig
7A:1672 lid 1 BW.
