1a - Introductie reclassering
Literatuur
De Kok, Tigges en Van Kalmthout - Probation in Europe
Nederlandse reclassering bestaat al bijna 200 jaar. En richt zich voornamelijk op volwassen
daders vanaf 18 jaar. Het systeem bestaat uit drie private organisaties (bijna volledige
financiering door het Ministerie van Justitie en Veiligheid.
● Het opstellen van adviesrapporten voor de rechterlijke macht.
● Het houden van toezicht op daders bij wie voorwaarden of maatregelen zijn
opgelegd.
● Het uitvoeren van gedragstrainingen en het organiseren van taakstraffen.
1823: oprichting van het Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke Verbetering der
Gevangenen.
jaren 70: identiteitscrisis over de rol van reclassering (welzijn vs. justitie) → focus op
recidivevermindering binnen het strafrechtelijke systeem.
1910: reclassering heeft een wettelijke basis.
2004: beleid ingevoerd dat sterk gebaseerd was op evidence-based aanpak en Risk Need
Responsivity model.
2010: introductie van CoSa → gericht op zedendelinquenten
2012: TER-team → gericht op terrorisme, extremisme en radicalisering
Wet USB (2020( → het beheer van de tenuitvoerlegging van straffen is verschoven van het
OM naar de Minister van Justitie.
Drie reclasseringsorganisaties
● Reclassering Nederland (RN): de grootste organisatie, gericht op risicobeheersing
en gedragsverandering.
● Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG): richt zich op aders met verslavings-
of psychiatrische problematiek.
● Leger des Heils (LJ&R): richt zich op de meest kwetsbare groepen, zoals daklozen
en zorgmijders.
Personeels wordt geselecteerd op basis van integriteit en professionele bekwaamheid:
reclasseringsmedewerkers hebben doorgaan een hbo- of masteropleiding in sociaal werk
of criminologie.
Raad van State - Advies over wetsvoorstel ‘slimmer straffen’
→ beschrijving van een nieuw initiatiefwetsvoorstel om de elektronische enkelband als
zelfstandige straf in te voeren.
,Noodzaak: een vastlopend gevangenissysteem
● Het Nederlandse gevangenissysteem heeft last van personeelstekort, waardoor
ruim 3400 veroordeelden momenteel vrij rondlopen terwijl ze hun straf eigenlijk
zouden moeten uitzitten.
○ Er wordt onderzocht of gevangenen naar Estland gestuurd kunnen worden,
maar indieners van het wetsvoorstel zien dit niet als een structurele
oplossing.
Voorstel: de enkelband als ‘slimmer straffen’
● Leden van D66 en NSC willen samen met CDA, dat de rechters de optie krijgen om
veroordeelden huisarrest met een elektronische enkelband op te leggen.
● Momenteel wordt de enkelband vooral gebruikt bij vervroegde vrijlating onder
voorwaarden, maar de indieners willen het toevoegen aan de “gereedschapskist
van de rechter” als primaire straf.
● De straf is niet bedoeld voor zware criminelen of terroristen; de rechter behoudt
altijd de vrijheid om alsnog een celstraf op te leggen.
Kritiek op korte celstraffen
● De indieners en de Raad van Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ)
stellen dat korte detenties (minder dan zes maanden) vaak schadelijk zijn.
● Deze korte straffen leiden tot “detentieschade”: mensen verliezen hun baan of huis,
wat de kans op recidive vergroot. Volgens D66-lid wordt Nederland uiteindelijk
onveiliger door mensen kortstondig vast te zetten zonder tijd voor resocialisatie.
Voordelen en weerstand
- Voordeel: het gebruik van de enkelband is goedkoper, vermindert de kans op
herhaling en verlicht de druk op de overvolle gevangenissen.
- Politieke weerstand: Coalitiepartners PVV, VVD en BBB beschouwen dergelijke
voorstellen vaak als ‘soft’ en pleiten juist voor een hardere aanpak en zwaardere
straffen.
- Rol van de SGP: voor een meerderheid in de Kamers is de steun van de SGP
cruciaal.
Maatschappelijke beleving
● Een belangrijk punt is het imago van de enkelband. Sneller benadrukt dat het geen
“thuisvakantie” is, de drager heeft strikte beperkingen en mag bijvoorbeeld alleen
van en naar het werk reizen.
● Het doel is om slachtoffers en de maatschappij ervan te overtuigen dat dit een
effectieve en serieuze straf is die de veiligheid verhoogt.
,De enkelbandstraf kan worden vergeleken met een onzichtbare gevangenismuur die om
iemands leven wordt gebouwd: de dader is niet afgesloten van de wereld, maar de
bewegingsvrijheid is zo strikt begrensd dat de maatschappij beschermd blijft terwijl de
dader wel zijn werk en woning kan behouden om verdere afglijding te voorkomen.
Hoorcollege
Doelen van straffen als reactie op criminaliteit zijn
- Vergelding
- Algemene preventie
- Normbevestiging
- Algemene afschrikking
- Speciale preventie
- Onschadelijkmaking
- Individuele afschrikking
- Resocialisatie / rehabilitatie
- Herstel van schade slachtoffers / maatschappij
Straffen als middel tot behalen strafdoelen
Geldboete
Vrijheidsbeperkende straffen:
- Taakstraffen
- Voorwaardelijke straffen
- Verboden & geboden
- Via voorwaarden
Gevangenisstraf (vrijheidsbeneming)
In alle fasen van het strafproces
Voorbereidend onderzoek Vroeghulp
Schorsing voorlopige hechtenis onder
voorwaarden
Voorwaardelijk sepot
Vonnis / uitvoering Voorwaardelijke straf of maatregel
Werk/taakstraf
Na vonnis / vrijlating Penitentiair programma
, 3RO
● 3 organisaties die verschillen qua geschiedenis, visie, omvang en structuur
○ Reclassering Nederland
- De grootste
- Verschillende expertises
- 60%
○ Verslavingsreclassering
- 30%
○ Leger des Heils
- 10%
● dezelfde missie en hoofdtaken
○ het uitbrengen van advies en rapportage aan justitiële autoriteiten
○ het uitvoeren van toezicht op voorwaarden
○ voorbereiden en begeleiden van werkstraffen en gedragstrainingen
● werken samen
● particuliere organisatie
Missie van de reclassering
- Actief bijdragen aan veiligheid van de samenleving (terugdringen van recidive)
- Re-integratie en resocialisatie (ondersteuning van op orde krijgen van het leven)
Sleutelbegrippen: risicomanagement & gedragsverandering
Combinatie controle <-> begeleiding → uitdagend
Kenmerkend: gedwongen kader
Overige organisatie
- Gecertificeerde instellingen: toezicht en begeleiding jongeren
- Raad voor de Kinderbescherming: taakstraffen bij jongeren
- Private/vrijwilligers organisaties: BONJO, Exodus, Gevangenzorg Nederland,
Humanitas
Geschiedenis
● 1823: genootschap tot zedelijke verbetering der gevangenen
○ Doel: om de gevangenen door den invloed van den godsdienst en door
andere gepaste middelen, tot betere menschen te vormen als zoodanig aan
de maatschappij terug te geven.
○ Oorsprong: steun voor gedetineerden
● 1886: voorwaardelijke invrijheidsstelling
● 1910: eerste reclasseringsregeling: toezicht door de reclassering
● 1915: voorwaardelijk gevangenisstraf: nieuwe taken toezicht & reclassering
● 1989: taak/werkstraf als hoofdstraf
Literatuur
De Kok, Tigges en Van Kalmthout - Probation in Europe
Nederlandse reclassering bestaat al bijna 200 jaar. En richt zich voornamelijk op volwassen
daders vanaf 18 jaar. Het systeem bestaat uit drie private organisaties (bijna volledige
financiering door het Ministerie van Justitie en Veiligheid.
● Het opstellen van adviesrapporten voor de rechterlijke macht.
● Het houden van toezicht op daders bij wie voorwaarden of maatregelen zijn
opgelegd.
● Het uitvoeren van gedragstrainingen en het organiseren van taakstraffen.
1823: oprichting van het Nederlandsch Genootschap tot Zedelijke Verbetering der
Gevangenen.
jaren 70: identiteitscrisis over de rol van reclassering (welzijn vs. justitie) → focus op
recidivevermindering binnen het strafrechtelijke systeem.
1910: reclassering heeft een wettelijke basis.
2004: beleid ingevoerd dat sterk gebaseerd was op evidence-based aanpak en Risk Need
Responsivity model.
2010: introductie van CoSa → gericht op zedendelinquenten
2012: TER-team → gericht op terrorisme, extremisme en radicalisering
Wet USB (2020( → het beheer van de tenuitvoerlegging van straffen is verschoven van het
OM naar de Minister van Justitie.
Drie reclasseringsorganisaties
● Reclassering Nederland (RN): de grootste organisatie, gericht op risicobeheersing
en gedragsverandering.
● Stichting Verslavingsreclassering GGZ (SVG): richt zich op aders met verslavings-
of psychiatrische problematiek.
● Leger des Heils (LJ&R): richt zich op de meest kwetsbare groepen, zoals daklozen
en zorgmijders.
Personeels wordt geselecteerd op basis van integriteit en professionele bekwaamheid:
reclasseringsmedewerkers hebben doorgaan een hbo- of masteropleiding in sociaal werk
of criminologie.
Raad van State - Advies over wetsvoorstel ‘slimmer straffen’
→ beschrijving van een nieuw initiatiefwetsvoorstel om de elektronische enkelband als
zelfstandige straf in te voeren.
,Noodzaak: een vastlopend gevangenissysteem
● Het Nederlandse gevangenissysteem heeft last van personeelstekort, waardoor
ruim 3400 veroordeelden momenteel vrij rondlopen terwijl ze hun straf eigenlijk
zouden moeten uitzitten.
○ Er wordt onderzocht of gevangenen naar Estland gestuurd kunnen worden,
maar indieners van het wetsvoorstel zien dit niet als een structurele
oplossing.
Voorstel: de enkelband als ‘slimmer straffen’
● Leden van D66 en NSC willen samen met CDA, dat de rechters de optie krijgen om
veroordeelden huisarrest met een elektronische enkelband op te leggen.
● Momenteel wordt de enkelband vooral gebruikt bij vervroegde vrijlating onder
voorwaarden, maar de indieners willen het toevoegen aan de “gereedschapskist
van de rechter” als primaire straf.
● De straf is niet bedoeld voor zware criminelen of terroristen; de rechter behoudt
altijd de vrijheid om alsnog een celstraf op te leggen.
Kritiek op korte celstraffen
● De indieners en de Raad van Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ)
stellen dat korte detenties (minder dan zes maanden) vaak schadelijk zijn.
● Deze korte straffen leiden tot “detentieschade”: mensen verliezen hun baan of huis,
wat de kans op recidive vergroot. Volgens D66-lid wordt Nederland uiteindelijk
onveiliger door mensen kortstondig vast te zetten zonder tijd voor resocialisatie.
Voordelen en weerstand
- Voordeel: het gebruik van de enkelband is goedkoper, vermindert de kans op
herhaling en verlicht de druk op de overvolle gevangenissen.
- Politieke weerstand: Coalitiepartners PVV, VVD en BBB beschouwen dergelijke
voorstellen vaak als ‘soft’ en pleiten juist voor een hardere aanpak en zwaardere
straffen.
- Rol van de SGP: voor een meerderheid in de Kamers is de steun van de SGP
cruciaal.
Maatschappelijke beleving
● Een belangrijk punt is het imago van de enkelband. Sneller benadrukt dat het geen
“thuisvakantie” is, de drager heeft strikte beperkingen en mag bijvoorbeeld alleen
van en naar het werk reizen.
● Het doel is om slachtoffers en de maatschappij ervan te overtuigen dat dit een
effectieve en serieuze straf is die de veiligheid verhoogt.
,De enkelbandstraf kan worden vergeleken met een onzichtbare gevangenismuur die om
iemands leven wordt gebouwd: de dader is niet afgesloten van de wereld, maar de
bewegingsvrijheid is zo strikt begrensd dat de maatschappij beschermd blijft terwijl de
dader wel zijn werk en woning kan behouden om verdere afglijding te voorkomen.
Hoorcollege
Doelen van straffen als reactie op criminaliteit zijn
- Vergelding
- Algemene preventie
- Normbevestiging
- Algemene afschrikking
- Speciale preventie
- Onschadelijkmaking
- Individuele afschrikking
- Resocialisatie / rehabilitatie
- Herstel van schade slachtoffers / maatschappij
Straffen als middel tot behalen strafdoelen
Geldboete
Vrijheidsbeperkende straffen:
- Taakstraffen
- Voorwaardelijke straffen
- Verboden & geboden
- Via voorwaarden
Gevangenisstraf (vrijheidsbeneming)
In alle fasen van het strafproces
Voorbereidend onderzoek Vroeghulp
Schorsing voorlopige hechtenis onder
voorwaarden
Voorwaardelijk sepot
Vonnis / uitvoering Voorwaardelijke straf of maatregel
Werk/taakstraf
Na vonnis / vrijlating Penitentiair programma
, 3RO
● 3 organisaties die verschillen qua geschiedenis, visie, omvang en structuur
○ Reclassering Nederland
- De grootste
- Verschillende expertises
- 60%
○ Verslavingsreclassering
- 30%
○ Leger des Heils
- 10%
● dezelfde missie en hoofdtaken
○ het uitbrengen van advies en rapportage aan justitiële autoriteiten
○ het uitvoeren van toezicht op voorwaarden
○ voorbereiden en begeleiden van werkstraffen en gedragstrainingen
● werken samen
● particuliere organisatie
Missie van de reclassering
- Actief bijdragen aan veiligheid van de samenleving (terugdringen van recidive)
- Re-integratie en resocialisatie (ondersteuning van op orde krijgen van het leven)
Sleutelbegrippen: risicomanagement & gedragsverandering
Combinatie controle <-> begeleiding → uitdagend
Kenmerkend: gedwongen kader
Overige organisatie
- Gecertificeerde instellingen: toezicht en begeleiding jongeren
- Raad voor de Kinderbescherming: taakstraffen bij jongeren
- Private/vrijwilligers organisaties: BONJO, Exodus, Gevangenzorg Nederland,
Humanitas
Geschiedenis
● 1823: genootschap tot zedelijke verbetering der gevangenen
○ Doel: om de gevangenen door den invloed van den godsdienst en door
andere gepaste middelen, tot betere menschen te vormen als zoodanig aan
de maatschappij terug te geven.
○ Oorsprong: steun voor gedetineerden
● 1886: voorwaardelijke invrijheidsstelling
● 1910: eerste reclasseringsregeling: toezicht door de reclassering
● 1915: voorwaardelijk gevangenisstraf: nieuwe taken toezicht & reclassering
● 1989: taak/werkstraf als hoofdstraf
