Samenvatting College 8 Neuropsychologie: Het menselijke (sociale) brein en zijn stoornissen

College 8: Het menselijke (sociale) brein en zijn stoornissen

Het menselijke sociale brein

Waarom bespreken we sociale en emotionele processen?
Veel psychiatrische stoornissen hebben prominente sociale symptomen.

Autisme  Twee van de drie kernsymptomen zijn sociale problemen en communicatieproblemen.
 Moeite met toegang tot het innerlijke zelf  Moeite hebben om te weten wat ze
willen/nodig hebben en hier vervolgens om te vragen.
 Dit kan omslaan in overstuurde emoties  Algemene ongemaksreactie
(huilen).
 Moeite met het interpreteren van anderen, moeite met het herkennen van
gezichtsemoties, moeite met het identificeren en communiceren van emoties.

Schizofrenie  Enkele van de kernsymptomen zijn affectieve vervlakking (vlakke
emoties), anhedonie(gebrek aan plezier), asocialiteit (niet willen socialiseren).
 Zelf-ander verwarring  Moeite hebben om te onderscheiden wat jij leuk vindt van
wat de ander leuk vindt en bijvoorbeeld denken dat jullie dezelfde persoon zijn.
 Moeite met het interpreteren van anderen, moeite met het herkennen van
gezichtsemoties, emotionele nood of verminderde emoties.

Persoonlijkheidsstoornissen  Grotendeels gedefinieerd door gebrek aan empathie of respect voor
anderen, emotionele onthechting of overmatige behoeftigheid wat betreft aandacht en zorg
(manipuleren in een poging om aandacht te krijgen).
 Kern van persoonlijkheidsstoornissen  Sociale problemen.
 Deze klasse van stoornissen omvat de antisociale persoonlijkheidsstoornis (oude
naam: psychopathie).

Depressie  Sociale terugtrekking is een veelvoorkomend symptoom.
 Sociale terugtrekking is meestal secundair aan het gevoel van depressie.
 Minder intieme relaties, en lokken minder positieve relaties uit, zorgzame reacties
en meer negatieve, afwijzende reacties van anderen.

Sociale angst  Gedefinieerd door sociale angst en sociale vermijding.
 Veelvoorkomende symptomen zijn onder meer zich ongemakkelijk voelen bij het
eten in het openbaar en de angst om iemand op te bellen.
o Fobieën in het algemeen  Fobieën zijn een verstoring van kernemotionele processen.
o Eetstoornissen en body dysmorphia  Deze stoornissen ontstaan in samenlevingen met
goed gedefinieerde normen voor het uiterlijk.
 Ze ontstaan door sociale druk om er op een bepaalde manier uit te zien.
o Bipolaire affectieve stoornis  Kernsymptoom is moeite met stemmingsregulatie.
 Symptomen kunnen gemakkelijk worden verward met schizofrenie (het hebben van
een slechte 'theory of mind', psychose), maar emotionele fluctuaties zijn de
sleutel  De andere symptomen die worden gezien bij een bipolaire affectieve
stoornis worden veroorzaakt door de emotionele fluctuaties.
o Deze en andere stoornissen en ziekten kunnen pijnlijk zijn voor de mensen rondom de
patiënt Dementie, beroerte, epilepsie, ontwikkelingsstoornissen, enz. veroorzaken ook
emotionele nood voor het sociale netwerk van de patiënt.

, Cultuur en sociaal-emotionele processen
Veel stoornissen hebben culturele componenten.

Schizofrenie  Auditieve hallucinaties zijn minder eng en positiever in 'niet-westerse' landen (ze kunnen
zelfs ondersteunende dingen zeggen).
 De theorie is dat de plaatsen waar de stemmen ondersteunender waren, de
samenlevingen ook meer accepterend waren voor de stoornis, en ze meer sociale
infrastructuur hebben om ermee om te gaan.

Eetstoornissen  Klassiek voorbeeld: Anorexia bestond niet in Fiji tot de introductie van 'westerse'
televisieprogramma's (eind jaren 90); daarvoor was het gewenste vrouwelijke lichaamstype volslank.
 De westerse cultuur veranderde de lichaamsnormen, wat leidde tot het ontstaan
van anorexia.

Autisme  Studies hebben verschillende veld-(on)afhankelijkheidsstijlen gevonden bij autistische
kinderen.
 Vóór deze studie dacht men dat autistische kinderen geen context konden
gebruiken bij het kijken  Men dacht dat ze de context van het gezicht of het
lichaam of de omgeving niet konden gebruiken bij het bekijken van een
gezichtsuitdrukking omdat ze alleen naar focale elementen keken en een
veldonafhankelijke stijl gebruikten.
 Maar toen ze autistische kinderen in het VK vergeleken met autistische kinderen in
Singapore, ontdekten ze dat autistische kinderen in Singapore wel context konden
gebruiken bij het kijken naar gezichtsuitdrukkingen  In Singapore hebben ze een
veldafhankelijke kijkstijl.
 Het hebben van een veldonafhankelijke kijkstijl is niet universeel voor autisme,
maar is cultuurafhankelijk.

Depressie en angst  "Idioms of distress" (de manier waarop patiënten de nood beschrijven die ze
voelen) variëren per cultuur.
 Voorbeeld  Als je zenuwachtig bent, doet je maag dan pijn (VS) of je handpalmen
jeuken (Mexico of Zuid-Amerika)?
 Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door top-down effecten en culturele
betekenissen van een bepaald gevoel.
o Enz.

Sociale steun en stigma variëren per cultuur (zelfs in de verschillende landen in Europa).
o Hoeveel sociale druk is er om 'normaal' over te komen?
 Is het moeilijk om toe te geven dat iemand psychische problemen heeft?
o Hoezeer waardeert de samenleving ondersteunende familierelaties?
 Wonen ouderen bij hun volwassen kinderen of zitten ze in verzorgingstehuizen?
 Wordt een patiënt geliefd of gemeden (of ergens daartussenin)?
o Geeft het lokale gezondheidszorgsysteem prioriteit aan neuropsychologische gezondheid?
 Zijn er klinische programma's?
 Hoe moeilijk is het om een afspraak te krijgen?
 Worden patiënten ook behandeld met ondersteunende
gesprekstherapieën/interpersoonlijke revalidatieprogramma's of worden ze alleen
gemediceerd?