Aantekeningen Internationaal en Europees strafrecht
Week 1A (Inleiding & rechtsbronnen)
Internationaal strafrecht
- Deze term (ISR) wordt gebruikt door het HISR (het handboek).
- De term wordt eigenlijk gebruikt met verschillende betekenissen. Vroeger zagen we
bijvoorbeeld dat die term gebruikt werd voor internationale samenwerkingen in
strafzaken.
o Het ene land vraagt aan het andere land: wil je wat voor me doen? Het andere land
doet dat (of niet) en alle regels die dat geheel regelen zijn de regels van internationaal
strafrecht.
- Ook in die traditionele opvattingen zijn er regels over de rechtsmacht, dit zijn regels die
bepalen binnen welke reikwijdte een land zijn strafmacht mag uitoefenen.
- Tegenwoordig zie je eigenlijk dat de term internationaal strafrecht veel meer gebruikt
wordt om te beschrijven wat er gebeurt bij internationale strafrecht tribunalen. Daarmee
wordt internationaal strafrecht bedoeld en daarmee proberen we tot duiding te brengen:
dat is het recht op internationaal niveau, de strafrechtspleging op internationaal niveau.
- LET OP: het is goed om je dit te realiseren, zodat als je die term leest, dat je je ook
afvraagt: wat wordt er in deze context bedoeld?
Europees strafrecht
- Dit begrip kan ook verschillende dingen betekenen. Vroeger werd er sterker dan
tegenwoordig mee met dit begrip bedoeld: het recht van de Raad van Europa.
o Bijvoorbeeld verdragen die gesloten zijn in het kader van de Raad van Europa, voor
uitlevering, voor wederzijdse rechtshulp, andere vormen van internationale
samenwerking. Soms ook inclusief EVRM en de protocollen daarbij.
- Tegenwoordig zie je dat de term veel meer gebruikt wordt voor het recht van de Europese
Unie waarbij het regels geeft over het strafrecht.
- LET OP: deze termen worden ook vaak gebruikt in een internationale context, maar
misschien met een andere verschillende betekenis. Bijvoorbeeld in Frankrijk:
o Droit penal international Penal staat voorop: strafrecht wat betrekking heeft op de
internationale samenwerkingen.
o Droit international penal Het gaat om het internationale recht wat betrekking
heeft op het straffen.
Supranationaal strafrecht
- Sommige mensen gebruiken dit begrip om het strafrecht van de internationale hoven en
tribunalen (dit is de strafrechtpleging op internationaal niveau) mee aan te duiden (dat
wordt tegenwoordig vaak aangeduid met de term internationaal strafrecht).
- Anderen gebruiken de term om aan te duiden dat er een soort wisselwerking is tussen het
Europees recht en het nationale recht. Er bestaat daar een hiërarchische verhouding tussen.
- Op het niveau van de Europese Unie kan wetgeving worden aangenomen die de lidstaten
verplicht om hun nationale recht aan te passen. Daar zit dus een aanspraak in verbonden
voor de lidstaten en daarom dat die term supranationaal soms wordt gebruikt met die
connotatie dat het recht een verplichting omvat: op internationaal/Europees niveau
aanvaard wat een verplichting meebrengt voor de lidstaten.
1
,Transnationaal strafrecht
- Hiermee wordt bedoeld dat er recht is dat soms ontstaat vanuit een politieke actor, een
bepaald land dat iets geregeld wil hebben en dat een bepaalde kwestie op de agenda zet
van internationale besluitvormingsorganen waarbij ernaar gestreefd wordt om een verdrag
op te richten. Andere landen kunnen zich hierbij aansluiten en vervolgens zijn zij dan
verplicht om hun verdragsverplichtingen na te komen.
- Op zo’n manier wordt een bepaald juridisch concept dan verplaatst, het is afkomstig uit
één of meerdere landen, wordt via een verdragsregime verplaatst naar alle andere landen
die daarbij aangesloten zijn: transnationaal strafrecht.
- Transnationaal strafrecht is dus strafrecht dat in essentie ook op nationaal niveau
gehandhaafd wordt door de nationale autoriteiten, maar dat via internationale verdragen
geharmoniseerd wordt.
- Denk aan VN verdragen inzake drugs en corruptie. Er zijn over deze onderwerpen
allemaal verdragen gesloten die soms door bepaalde landen heel uitdrukkelijk worden
gepromoot en de normen die in de verdragen terechtkomen, moeten bij alle
verdragsluitende partijen op het nationale niveau worden geïmplementeerd en
gehandhaafd.
- Dat is transnationaal strafrecht: het idee is dat je een strafrechtelijke norm transplanteert
van het ene land en die drop je in andere landen.
Internationaal en Europees strafrecht (HISR minus hoofdstuk 9)
- Dit is een overkoepelende term. Het is een combinatieterm, alle onderwerpen behalve de
echte internationale strafrechtpleging die in hoofdstuk 9 wordt behandeld (strafhof en
tribunalen).
- Het is alles wat samenhangt met de internationale samenwerking in strafzaken en de
afgrenzing van jurisdicties (rechtsmacht, uitlevering (beide grondslagen), mensenrechten,
etc.).
! In dit vak werken we gewoon vanuit het Nederlandse recht. We zitten in het systeem van het
Nederlandse strafrecht en daarvandaan gaan we aan het werk om te begrijpen hoe het
Nederlandse strafrecht wordt beïnvloed van buitenaf en ook hoe Nederlandse instellingen
samenwerken met buitenlandse autoriteiten. We beginnen dus eigenlijk met het beschouwen
van een nationaal strafrechtssysteem en we kijken naar hoe dit samenhangt met andere
systemen in het buitenland en wat voor doorwerking is er van andere normen. !
Begrippen
- Dit vak heet internationaal en Europees strafrecht. Het gaat dus om een combinatie van
die twee termen (die hiervoor zijn genoemd). Het boek heet: handboek internationaal
strafrecht. In de ondertitel staat: internationaal en europeesstrafrecht vanuit Nederlands
perspectief.
- Wat betekent nou dat internationale strafrecht en het Europese strafrecht? Tegenwoordig
zie je wel dat die termen iets anders beginnen te betekenen dan dat ze vroeger deden. Dat
valt ook wel te illustreren aan de twee termen:
o Droit pénal international: strafrecht in de internationale context
o Droit international penal: internationale recht m.b.t. straffen
- Internationaal strafrecht betekende tot voorheen: vooral het gedeelte van het strafrecht dat
betrekking heeft op internationale situaties (op samenwerkingssitiuaties).
- Het recht betekent ook dat het jurisdicties afgrenst: bepaald waar het strafrecht van de
ene ophoudt en waar het strafrecht van de andere staat begint en hoe die met elkaar
samenwerking.
2
,- Denk aan vragen als: mag je een verdachte uitleveren van het ene land naar het andere
land? Dat is internationaal strafrecht in de klassieke zin.
- Tegenwoordig heeft de term een best andere lading gekregen. Internationaal strafrecht
betekent tegenwoordig veel meer: strafrecht van de internationale tribunalen.
o Dus het strafrecht op internationaal niveau. Denk aan alle vervolging bij het
internationaal strafhof voor genocide, misdrijven tegen menselijkheid,
oorlogsmisdrijven etc.
- Vroeger werd dit ook soms wel supranationaal strafrecht genoemd, maar diezelfde term
werd ook wel gebruikt voor Europese strafrecht omdat de EU een supranationale
organisatie is die besluiten kan aannemen die direct moeten doorwerken in alle landen.
Tegenwoordig zie je deze term overigens niet vaak meer.
- In dit vak behandelen we vooral de klassieke internationale samenwerking in zaken. Dit
zijn de onderlinge samenwerking en de afgrenzing van jurisdicties en ook vooral wanneer
dat geharmoniseerd is door de Europese Unie. We behandelen in dit vak dus niet het
modernere internationale strafrecht van de tribunalen en het strafhof (H9 van het boek).
o Wat we dus niet gaan behandelen, is de internationale strafrechtsorde van tribunalen
en het internationaal strafhof met: hun eigen materiele recht, hun eigen straffen,
procesrecht en regels van internationale samenwerking.
- We gaan bezig met het strafrecht van Nederland en kijken hoe dit zich verhoudt tot de
andere rechtsorde (bijvoorbeeld die van België).
Verdragen
- Er zijn natuurlijk regels nodig voor het internationale strafrecht. In eerste instantie zijn dit
gewoon de nationale regels van een land. Het internationale strafrecht zijn dus grotendeels
nationaal-rechtelijke regels (die staan dus gewoon in het Nederlandse recht).
- Die regels vormen allemaal samen een rechtsorde door middel van een bilateraal
verdrag. Dit is een internationale samenwerking die regels tot stand brengt. Je spreek dan
bijvoorbeeld met elkaar af hoe je omgaat met bewijsstukken die in een ander land zijn dan
de verdachte de nationaliteit heeft, of als een verdachte in een ander land zit verstopt die
NL wil berechten.
- Een bilateraal verdrag is een 1 op 1 verdrag, het geldt dus tussen 2 landen en niet
bijvoorbeeld voor de gehele Europese Unie (dat is een multilateraal verdrag).
- Er zijn door de Raad van Europa een aantal belangrijke verdragen tot stand gebracht met
betrekking tot de rechtshulp (uitlevering, hulp in strafzaken of tenuitvoerlegging van
vonnissen).
- Veel hiervan is nu wettelijk vastgelegd in het EU-recht. Alleen dat EU-recht geldt alleen
binnen de Europese Unie en de landen die hier dus wel lid van zijn. Als je wel bij de Raad
van Europa hoort, maar niet bij de EU, dan gelden die regels nog steeds via die verdragen
van de Raad van Europa (denk aan Turkije, Oekraïne of Zwitserland).
- Het EVRM is ook binnen de Raad van Europa tot stand gekomen, dit is een heel
belangrijk verdrag binnen het Nederlandse strafprocesrecht en werkt dus ook op
internationaal niveau.
- Op wereldniveau zijn er ook veel verdragen (multilaterale verdragen) zoals: VN verdrag
inzake corruptie, VN verdrag inzake transnationale georganiseerde criminaliteit, het
drugsverdrag.
o Dit zijn dus verdragen tussen heel veel landen tegelijk, niet maar tussen 2 landen.
- Alle landen die meedoen, spreken in zo’n verdrag af: deze bepaalde dingen zijn strafbaar,
en we gaan elkaar helpen bij de bestrijding.
3
, - Verdragen zijn zo belangrijk omdat ze een rechtsgrondslag geven voor internationale
samenwerkingen (dit is de juridische basis/het “haakje in de wet” dat zegt: Ja, we mógen
dit doen, we mogen samenwerken, uitleveren en informatie uitwisselen.)
- Een land kan niet zomaar iemand uitleveren of strafdossiers naar een ander land sturen.
Daarvoor moet er een wettelijke basis zijn:
o Ofwel in een bilateraal verdrag (tussen twee landen),
o Ofwel in zo’n groot VN-verdrag waar beide landen partij bij zijn.
- Je hebt dan in deze gevallen dus niet per se nog een apart uitleveringsverdrag tussen alleen
twee aparte landen nodig, want dat VN-verdrag dekt het geheel sowieso al.
- Conclusie: die VN-verdragen zijn niet alleen mooie morele afspraken, maar ze zijn
ook praktische juridische tools ze geven landen een wettelijke basis om bij bepaalde
internationale misdrijven (corruptie, drugs, georganiseerde criminaliteit) samen te werken,
bijvoorbeeld door uitlevering mogelijk te maken als beide landen bij dat verdrag zijn
aangesloten.
Harmonisatie - Uniformering
- Harmonisatie De EU zegt hierbij: alle lidstaten moeten ongeveer dit regelen (bepaald
onderwerp), maar jullie mogen zelf een nationale wet maken hoe precies.
o Dus: wel allemaal dezelfde richting, maar nog steeds behoud van eigen nationale
wetten.
- Uniformering De EU zegt hierbij: Wij maken zélf één regeling (bijvoorbeeld
een verordening) en die geldt direct in alle lidstaten.
o Dus: één Europees systeem, geen aparte Nederlandse wet meer nodig.
- Tegenwoordig kan de EU zelf de regels maken die direct gelden in alle staten bij
internationale samenwerking in strafzaken (zoals uitlevering, rechtshulp, erkenning van
beslissingen).
o Die zijn er bijvoorbeeld ook al ten aanzien van de erkenning van
ontnemingsmaatregelen.
o Een ontnemingsmaatregel = het afpakken van crimineel geld/vermogen (bijvoorbeeld
iemand heeft 200.000 euro verdiend met drugshandel de staat neemt dat af).
- De regelgeving staat in zo’n geval niet in een Nederlandse wet, maar alleen in het
Europese instrument (de verordening). Nederland moet die verordening dus gewoon
toepassen; er is geen ruimte om zelf andere regels te maken.
- Binnen de EU zijn een aantal instellingen die zijn opgericht door een Europese
verordening. Zij houden zich bezig met de coöperatie en coördinatie tussen lidstaten, plus
het opsporen en het vervolgen in de rechtsorde van de lidstaten.
- Dit betekent dus dat dezen rechtstreeks doorwerken en er geen Nederlandse wet nodig is
om deze instellingen te gebruiken (of überhaupt gewoon te hebben).
o Europol Europees politiebureau. Helpt politie van lidstaten bij informatie-
uitwisseling en analyse (bijv. over drugsnetwerken, terrorisme).
o Eurojust Voor coördinatie tussen officieren van justitie uit verschillende landen.
Bijv.: Nederland, België en Spanje hebben allemaal een deel van een crimineel
netwerk → Eurojust helpt afspreken wie wat doet (een soort overlegplek voor OvJ).
o Europees Openbaar Ministerie (EOM/EPPO) Dit is écht een supranationale
vervolgingsinstantie. Zij vervolgt bepaalde strafbare feiten (vooral fraude met EU-
geld) in de nationale rechtsorde van de lidstaten. Dus Europese aanklagers die
optreden binnen bv. de Nederlandse strafrechtspraktijk.
4
Week 1A (Inleiding & rechtsbronnen)
Internationaal strafrecht
- Deze term (ISR) wordt gebruikt door het HISR (het handboek).
- De term wordt eigenlijk gebruikt met verschillende betekenissen. Vroeger zagen we
bijvoorbeeld dat die term gebruikt werd voor internationale samenwerkingen in
strafzaken.
o Het ene land vraagt aan het andere land: wil je wat voor me doen? Het andere land
doet dat (of niet) en alle regels die dat geheel regelen zijn de regels van internationaal
strafrecht.
- Ook in die traditionele opvattingen zijn er regels over de rechtsmacht, dit zijn regels die
bepalen binnen welke reikwijdte een land zijn strafmacht mag uitoefenen.
- Tegenwoordig zie je eigenlijk dat de term internationaal strafrecht veel meer gebruikt
wordt om te beschrijven wat er gebeurt bij internationale strafrecht tribunalen. Daarmee
wordt internationaal strafrecht bedoeld en daarmee proberen we tot duiding te brengen:
dat is het recht op internationaal niveau, de strafrechtspleging op internationaal niveau.
- LET OP: het is goed om je dit te realiseren, zodat als je die term leest, dat je je ook
afvraagt: wat wordt er in deze context bedoeld?
Europees strafrecht
- Dit begrip kan ook verschillende dingen betekenen. Vroeger werd er sterker dan
tegenwoordig mee met dit begrip bedoeld: het recht van de Raad van Europa.
o Bijvoorbeeld verdragen die gesloten zijn in het kader van de Raad van Europa, voor
uitlevering, voor wederzijdse rechtshulp, andere vormen van internationale
samenwerking. Soms ook inclusief EVRM en de protocollen daarbij.
- Tegenwoordig zie je dat de term veel meer gebruikt wordt voor het recht van de Europese
Unie waarbij het regels geeft over het strafrecht.
- LET OP: deze termen worden ook vaak gebruikt in een internationale context, maar
misschien met een andere verschillende betekenis. Bijvoorbeeld in Frankrijk:
o Droit penal international Penal staat voorop: strafrecht wat betrekking heeft op de
internationale samenwerkingen.
o Droit international penal Het gaat om het internationale recht wat betrekking
heeft op het straffen.
Supranationaal strafrecht
- Sommige mensen gebruiken dit begrip om het strafrecht van de internationale hoven en
tribunalen (dit is de strafrechtpleging op internationaal niveau) mee aan te duiden (dat
wordt tegenwoordig vaak aangeduid met de term internationaal strafrecht).
- Anderen gebruiken de term om aan te duiden dat er een soort wisselwerking is tussen het
Europees recht en het nationale recht. Er bestaat daar een hiërarchische verhouding tussen.
- Op het niveau van de Europese Unie kan wetgeving worden aangenomen die de lidstaten
verplicht om hun nationale recht aan te passen. Daar zit dus een aanspraak in verbonden
voor de lidstaten en daarom dat die term supranationaal soms wordt gebruikt met die
connotatie dat het recht een verplichting omvat: op internationaal/Europees niveau
aanvaard wat een verplichting meebrengt voor de lidstaten.
1
,Transnationaal strafrecht
- Hiermee wordt bedoeld dat er recht is dat soms ontstaat vanuit een politieke actor, een
bepaald land dat iets geregeld wil hebben en dat een bepaalde kwestie op de agenda zet
van internationale besluitvormingsorganen waarbij ernaar gestreefd wordt om een verdrag
op te richten. Andere landen kunnen zich hierbij aansluiten en vervolgens zijn zij dan
verplicht om hun verdragsverplichtingen na te komen.
- Op zo’n manier wordt een bepaald juridisch concept dan verplaatst, het is afkomstig uit
één of meerdere landen, wordt via een verdragsregime verplaatst naar alle andere landen
die daarbij aangesloten zijn: transnationaal strafrecht.
- Transnationaal strafrecht is dus strafrecht dat in essentie ook op nationaal niveau
gehandhaafd wordt door de nationale autoriteiten, maar dat via internationale verdragen
geharmoniseerd wordt.
- Denk aan VN verdragen inzake drugs en corruptie. Er zijn over deze onderwerpen
allemaal verdragen gesloten die soms door bepaalde landen heel uitdrukkelijk worden
gepromoot en de normen die in de verdragen terechtkomen, moeten bij alle
verdragsluitende partijen op het nationale niveau worden geïmplementeerd en
gehandhaafd.
- Dat is transnationaal strafrecht: het idee is dat je een strafrechtelijke norm transplanteert
van het ene land en die drop je in andere landen.
Internationaal en Europees strafrecht (HISR minus hoofdstuk 9)
- Dit is een overkoepelende term. Het is een combinatieterm, alle onderwerpen behalve de
echte internationale strafrechtpleging die in hoofdstuk 9 wordt behandeld (strafhof en
tribunalen).
- Het is alles wat samenhangt met de internationale samenwerking in strafzaken en de
afgrenzing van jurisdicties (rechtsmacht, uitlevering (beide grondslagen), mensenrechten,
etc.).
! In dit vak werken we gewoon vanuit het Nederlandse recht. We zitten in het systeem van het
Nederlandse strafrecht en daarvandaan gaan we aan het werk om te begrijpen hoe het
Nederlandse strafrecht wordt beïnvloed van buitenaf en ook hoe Nederlandse instellingen
samenwerken met buitenlandse autoriteiten. We beginnen dus eigenlijk met het beschouwen
van een nationaal strafrechtssysteem en we kijken naar hoe dit samenhangt met andere
systemen in het buitenland en wat voor doorwerking is er van andere normen. !
Begrippen
- Dit vak heet internationaal en Europees strafrecht. Het gaat dus om een combinatie van
die twee termen (die hiervoor zijn genoemd). Het boek heet: handboek internationaal
strafrecht. In de ondertitel staat: internationaal en europeesstrafrecht vanuit Nederlands
perspectief.
- Wat betekent nou dat internationale strafrecht en het Europese strafrecht? Tegenwoordig
zie je wel dat die termen iets anders beginnen te betekenen dan dat ze vroeger deden. Dat
valt ook wel te illustreren aan de twee termen:
o Droit pénal international: strafrecht in de internationale context
o Droit international penal: internationale recht m.b.t. straffen
- Internationaal strafrecht betekende tot voorheen: vooral het gedeelte van het strafrecht dat
betrekking heeft op internationale situaties (op samenwerkingssitiuaties).
- Het recht betekent ook dat het jurisdicties afgrenst: bepaald waar het strafrecht van de
ene ophoudt en waar het strafrecht van de andere staat begint en hoe die met elkaar
samenwerking.
2
,- Denk aan vragen als: mag je een verdachte uitleveren van het ene land naar het andere
land? Dat is internationaal strafrecht in de klassieke zin.
- Tegenwoordig heeft de term een best andere lading gekregen. Internationaal strafrecht
betekent tegenwoordig veel meer: strafrecht van de internationale tribunalen.
o Dus het strafrecht op internationaal niveau. Denk aan alle vervolging bij het
internationaal strafhof voor genocide, misdrijven tegen menselijkheid,
oorlogsmisdrijven etc.
- Vroeger werd dit ook soms wel supranationaal strafrecht genoemd, maar diezelfde term
werd ook wel gebruikt voor Europese strafrecht omdat de EU een supranationale
organisatie is die besluiten kan aannemen die direct moeten doorwerken in alle landen.
Tegenwoordig zie je deze term overigens niet vaak meer.
- In dit vak behandelen we vooral de klassieke internationale samenwerking in zaken. Dit
zijn de onderlinge samenwerking en de afgrenzing van jurisdicties en ook vooral wanneer
dat geharmoniseerd is door de Europese Unie. We behandelen in dit vak dus niet het
modernere internationale strafrecht van de tribunalen en het strafhof (H9 van het boek).
o Wat we dus niet gaan behandelen, is de internationale strafrechtsorde van tribunalen
en het internationaal strafhof met: hun eigen materiele recht, hun eigen straffen,
procesrecht en regels van internationale samenwerking.
- We gaan bezig met het strafrecht van Nederland en kijken hoe dit zich verhoudt tot de
andere rechtsorde (bijvoorbeeld die van België).
Verdragen
- Er zijn natuurlijk regels nodig voor het internationale strafrecht. In eerste instantie zijn dit
gewoon de nationale regels van een land. Het internationale strafrecht zijn dus grotendeels
nationaal-rechtelijke regels (die staan dus gewoon in het Nederlandse recht).
- Die regels vormen allemaal samen een rechtsorde door middel van een bilateraal
verdrag. Dit is een internationale samenwerking die regels tot stand brengt. Je spreek dan
bijvoorbeeld met elkaar af hoe je omgaat met bewijsstukken die in een ander land zijn dan
de verdachte de nationaliteit heeft, of als een verdachte in een ander land zit verstopt die
NL wil berechten.
- Een bilateraal verdrag is een 1 op 1 verdrag, het geldt dus tussen 2 landen en niet
bijvoorbeeld voor de gehele Europese Unie (dat is een multilateraal verdrag).
- Er zijn door de Raad van Europa een aantal belangrijke verdragen tot stand gebracht met
betrekking tot de rechtshulp (uitlevering, hulp in strafzaken of tenuitvoerlegging van
vonnissen).
- Veel hiervan is nu wettelijk vastgelegd in het EU-recht. Alleen dat EU-recht geldt alleen
binnen de Europese Unie en de landen die hier dus wel lid van zijn. Als je wel bij de Raad
van Europa hoort, maar niet bij de EU, dan gelden die regels nog steeds via die verdragen
van de Raad van Europa (denk aan Turkije, Oekraïne of Zwitserland).
- Het EVRM is ook binnen de Raad van Europa tot stand gekomen, dit is een heel
belangrijk verdrag binnen het Nederlandse strafprocesrecht en werkt dus ook op
internationaal niveau.
- Op wereldniveau zijn er ook veel verdragen (multilaterale verdragen) zoals: VN verdrag
inzake corruptie, VN verdrag inzake transnationale georganiseerde criminaliteit, het
drugsverdrag.
o Dit zijn dus verdragen tussen heel veel landen tegelijk, niet maar tussen 2 landen.
- Alle landen die meedoen, spreken in zo’n verdrag af: deze bepaalde dingen zijn strafbaar,
en we gaan elkaar helpen bij de bestrijding.
3
, - Verdragen zijn zo belangrijk omdat ze een rechtsgrondslag geven voor internationale
samenwerkingen (dit is de juridische basis/het “haakje in de wet” dat zegt: Ja, we mógen
dit doen, we mogen samenwerken, uitleveren en informatie uitwisselen.)
- Een land kan niet zomaar iemand uitleveren of strafdossiers naar een ander land sturen.
Daarvoor moet er een wettelijke basis zijn:
o Ofwel in een bilateraal verdrag (tussen twee landen),
o Ofwel in zo’n groot VN-verdrag waar beide landen partij bij zijn.
- Je hebt dan in deze gevallen dus niet per se nog een apart uitleveringsverdrag tussen alleen
twee aparte landen nodig, want dat VN-verdrag dekt het geheel sowieso al.
- Conclusie: die VN-verdragen zijn niet alleen mooie morele afspraken, maar ze zijn
ook praktische juridische tools ze geven landen een wettelijke basis om bij bepaalde
internationale misdrijven (corruptie, drugs, georganiseerde criminaliteit) samen te werken,
bijvoorbeeld door uitlevering mogelijk te maken als beide landen bij dat verdrag zijn
aangesloten.
Harmonisatie - Uniformering
- Harmonisatie De EU zegt hierbij: alle lidstaten moeten ongeveer dit regelen (bepaald
onderwerp), maar jullie mogen zelf een nationale wet maken hoe precies.
o Dus: wel allemaal dezelfde richting, maar nog steeds behoud van eigen nationale
wetten.
- Uniformering De EU zegt hierbij: Wij maken zélf één regeling (bijvoorbeeld
een verordening) en die geldt direct in alle lidstaten.
o Dus: één Europees systeem, geen aparte Nederlandse wet meer nodig.
- Tegenwoordig kan de EU zelf de regels maken die direct gelden in alle staten bij
internationale samenwerking in strafzaken (zoals uitlevering, rechtshulp, erkenning van
beslissingen).
o Die zijn er bijvoorbeeld ook al ten aanzien van de erkenning van
ontnemingsmaatregelen.
o Een ontnemingsmaatregel = het afpakken van crimineel geld/vermogen (bijvoorbeeld
iemand heeft 200.000 euro verdiend met drugshandel de staat neemt dat af).
- De regelgeving staat in zo’n geval niet in een Nederlandse wet, maar alleen in het
Europese instrument (de verordening). Nederland moet die verordening dus gewoon
toepassen; er is geen ruimte om zelf andere regels te maken.
- Binnen de EU zijn een aantal instellingen die zijn opgericht door een Europese
verordening. Zij houden zich bezig met de coöperatie en coördinatie tussen lidstaten, plus
het opsporen en het vervolgen in de rechtsorde van de lidstaten.
- Dit betekent dus dat dezen rechtstreeks doorwerken en er geen Nederlandse wet nodig is
om deze instellingen te gebruiken (of überhaupt gewoon te hebben).
o Europol Europees politiebureau. Helpt politie van lidstaten bij informatie-
uitwisseling en analyse (bijv. over drugsnetwerken, terrorisme).
o Eurojust Voor coördinatie tussen officieren van justitie uit verschillende landen.
Bijv.: Nederland, België en Spanje hebben allemaal een deel van een crimineel
netwerk → Eurojust helpt afspreken wie wat doet (een soort overlegplek voor OvJ).
o Europees Openbaar Ministerie (EOM/EPPO) Dit is écht een supranationale
vervolgingsinstantie. Zij vervolgt bepaalde strafbare feiten (vooral fraude met EU-
geld) in de nationale rechtsorde van de lidstaten. Dus Europese aanklagers die
optreden binnen bv. de Nederlandse strafrechtspraktijk.
4
