Week 1
Inleiding vermogensrecht
Het privaatrecht bevat regels die voor onderlinge verhoudingen tussen personen.
1. Materieel privaatrecht: Regels over rechten en plichten tussen personen
2. Formeel privaatrecht: Regels over hoe burgers hun rechten kunnen afdwingen via de rechter.
Materieel recht kan je onderverdelen in personenrecht en vermogensrecht:
- Personenrecht: Gaat over personen- en familierecht en rechtspersonenrecht
- Vermogensrecht: Regels over rechten en plichten die tot iemands vermogen behoren. Deze
rechten kun je overdragen aan anderen, zoals eigendom van fiets of telefoon.
Twee onderscheidingen van vermogensrecht:
- Goederenrecht
- Verbintenissenrecht: Rechten en plichten tussen personen. Dit gaat over afspraken die iemand op
een ander kan hebben. Algemeen deel verbintenissenrecht staat in Boek 6 BW
De verbintenis
Verbintenis: rechtsverhouding tussen twee personen op grond waarvan de één een vordering heeft
tegenover de ander en die ander een verplichting (schuld) heeft tegenover de eerste.
Verbintenis is dus een vermogensrechtelijke relatie tussen twee partijen:
- Schuldeiser (crediteur): partij die recht heeft op een prestatie
- Schuldenaar (debiteur): partij die verplicht is om de prestatie te leveren.
Kenmerken verbintenissenrecht:
1. Vorderingsrecht en schuld – Schuldeiser heeft recht op een prestatie die de schuldenaar verplicht
is te leveren.
2. Vermogensrechtelijk karakter – De verbintenis gaat over rechten en plichten die tot het vermogen
van de partijen kunnen behoren.
De verbintenis kent drie elementen:
1. Kern: Aan de actieve kant staat het vorderingsrecht van de schuldeiser en aan de passieve kant de
schuld van de schuldenaar.
2. Veroordelingsmogelijkheid: De schuldeiser kan de schuldenaar voor de rechter slepen om
prestatie af te dwingen (3:296 lid 1 BW).
- Bij niet-nakoming kan de schuldeiser schadevergoeding eisen.
3. Executiemogelijkheid: De schuldeiser kan het vonnis van de rechter afdwingen (executeren)
- Bijvoorbeeld: Schuldeiser kan beslag leggen op het vermogen van de schuldenaar
(uitwinbaar)
, Bronnen van verbintenissen
6:1 BW bepaalt dat verbintenissen alleen kunnen ontstaan als die voortvloeit uit de wet. Drie manieren
waarop uit de wet kan voortvloeien dat een bepaald feit een verbintenis is:
1. De wet wijst rechtstreeks feiten aan als bron van verbintenissen.
2. De wet wijst via het ongeschreven recht bepaalde feiten aan als bron van verbintenissen.
3. De wet wijst geen directe bron aan, maar het feit past wel in het systeem.
Ad 1: Rechtstreeks door de wet aangewezen feiten
Overeenkomst (6:213 lid 1 BW)
Een overeenkomst is een afspraak tussen partijen waaruit een of meer verbintenissen kunnen ontstaan.
Onrechtmatige daad (6:162 lid 1 BW)
Als iemand een ander schade toebrengt door een onrechtmatige daad, ontstaat een verbintenis tot
schadevergoeding. Dit betekent dat de dader de schade aan de ander moet vergoeden.
Ad 2: Via het ongeschreven recht
Er ontstaan verbintenissen door wat in de samenleving als redelijk en billijk wordt gezien.
Voorbeelden:
- 6:162 lid 2: “een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt”
- 6:2 en 6:248 BW – redelijkheid en billijkheid
Ad 3: Passend in het systeem van de wet
Verbintenis kan ook ontstaan als het feit past in het systeem van de wet. Dit is gebaseerd op Quint/Te
Poel-arrest. Dat arrest houdt in dat niet alles expliciet in de wet hoeft te staan.
Verschillende termen in het verbintenissenrecht:
1. Rechtsregel: een regel uit het objectieve recht – 6:127 BW
2. Rechtsfeit: een feit waaraan een rechtsgevolg hangt, zoals aanbod dat leidt tot overeenkomst
3. Rechtsgevolg: resultaat dat door de wet aan feit wordt gekoppeld, zoals ontstaan van verbintenis
Voorbeelden
Overeenkomst (6:127 BW) Onrechtmatige daad (6:162 BW) Rechtmatige daad (6:203 BW)
Rechtsregel 6:127 bepaalt dat overeenkomst 6:162 bepaalt dat iemand een onrechtmatige 6:203 bepaalt dat een onterecht betaald
ontstaat door aanbod en aanvaarding. daad pleegt, verplicht is schade te vergoeden bedrag teruggevorderd kan worden
Rechtsfeit A biedt iets te koop en B accepteert A beschadigt de laptop van B zonder reden. A stort per ongeluk 1000 euro op de
bod rekening van B
Rechtsgevolg Er ontstaat een overeenkomst, en A moet schade aan B vervoegen, er ontstaat A heeft een vordering op B voor de
daarmee verbintenissen tussen A en B een verbintenis tot schadevergoeding terugbetaling van het bedrag.
Rechtsfeit – De ‘rechtshandeling’
Rechtshandeling is een rechtsfeit dat is gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg. Er moet een
duidelijke wil zijn om het rechtsgevolg te bereiken, en deze moet ook zichtbaar zijn in een verklaring.
, Vereisten voor een rechtshandeling (3:33 BW):
1. Wil: De persoon moet willen dat een bepaald rechtsgevolg intreedt. → iemand wil een huis kopen
en wil een overeenkomst sluiten.
2. Verklaring: De wil moet openbaar worden gemaakt via een verklaring, zoals handtekening,
mondelinge toezegging of zelfs een stilzwijgende handeling. (3:37 BW)
Twee soorten rechtshandelingen:
1. Meerzijdige rechtshandeling: (6:213)
- Vereist de samenwerking van twee of meerdere personen.
- Voorbeeld: Om een overeenkomst tot stand te brengen, moet er minstens één persoon zijn
die een aanbod doet en een ander die dat aanbod aanvaardt.
- Beide partijen moeten hun wil duidelijk maken om een overeenkomst te sluiten.
2. Eenzijdige rechtshandeling: (4:42)
- Kan door één persoon alleen worden verricht.
- Voorbeeld: Iemand kan een testament opstellen zonder dat hier een tweede persoon voor
nodig is.
- DIe ene persoon hoeft alleen maar zijn wil te verklaren om het rechtsgevolg in werking te
laten treden.
Andere rechtsfeiten
Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt.
1. Rechtshandeling als rechtsfeit:
Een rechtshandeling is gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg. Er moet een wil en
verklaring zijn (3:33 BW)
2. Onrechtmatige daad: (6:162 BW)
Een onrechtmatige daad is een rechtsfeit dat rechtsgevolgen met zich meebrengt, ook al was het
rechtsgevolg niet door de handelende persoon bedoeld. Het is dus geen rechtshandeling.
3. Rechtmatige daad:
Een handeling die rechtsgevolgen met zich meebrengt zonder dat er een wil op een specifiek
rechtsgevolg was en zonder dat er sprake is van een onrechtmatige gedraging.
- 6:203, 6:198 en 6:212
4. Bloot rechtsfeit:
Rechtsfeiten die geen menselijke handeling vereist. Het objectieve recht koppelt aan deze feiten
automatisch een rechtsgevolg zonder dat hier een wil, verklaring of handeling voor nodig is.
- Handelingsbekwaamheid (1:234 lid 1 BW)
! Zie schema in lawbooks samenvatting.
De natuurlijke verbintenis
Kenmerken van een natuurlijke verbintenis:
1. Niet afdwingbaar: Je kunt geen vordering instellen om naleving van de verbintenis af te
dwingen.
Inleiding vermogensrecht
Het privaatrecht bevat regels die voor onderlinge verhoudingen tussen personen.
1. Materieel privaatrecht: Regels over rechten en plichten tussen personen
2. Formeel privaatrecht: Regels over hoe burgers hun rechten kunnen afdwingen via de rechter.
Materieel recht kan je onderverdelen in personenrecht en vermogensrecht:
- Personenrecht: Gaat over personen- en familierecht en rechtspersonenrecht
- Vermogensrecht: Regels over rechten en plichten die tot iemands vermogen behoren. Deze
rechten kun je overdragen aan anderen, zoals eigendom van fiets of telefoon.
Twee onderscheidingen van vermogensrecht:
- Goederenrecht
- Verbintenissenrecht: Rechten en plichten tussen personen. Dit gaat over afspraken die iemand op
een ander kan hebben. Algemeen deel verbintenissenrecht staat in Boek 6 BW
De verbintenis
Verbintenis: rechtsverhouding tussen twee personen op grond waarvan de één een vordering heeft
tegenover de ander en die ander een verplichting (schuld) heeft tegenover de eerste.
Verbintenis is dus een vermogensrechtelijke relatie tussen twee partijen:
- Schuldeiser (crediteur): partij die recht heeft op een prestatie
- Schuldenaar (debiteur): partij die verplicht is om de prestatie te leveren.
Kenmerken verbintenissenrecht:
1. Vorderingsrecht en schuld – Schuldeiser heeft recht op een prestatie die de schuldenaar verplicht
is te leveren.
2. Vermogensrechtelijk karakter – De verbintenis gaat over rechten en plichten die tot het vermogen
van de partijen kunnen behoren.
De verbintenis kent drie elementen:
1. Kern: Aan de actieve kant staat het vorderingsrecht van de schuldeiser en aan de passieve kant de
schuld van de schuldenaar.
2. Veroordelingsmogelijkheid: De schuldeiser kan de schuldenaar voor de rechter slepen om
prestatie af te dwingen (3:296 lid 1 BW).
- Bij niet-nakoming kan de schuldeiser schadevergoeding eisen.
3. Executiemogelijkheid: De schuldeiser kan het vonnis van de rechter afdwingen (executeren)
- Bijvoorbeeld: Schuldeiser kan beslag leggen op het vermogen van de schuldenaar
(uitwinbaar)
, Bronnen van verbintenissen
6:1 BW bepaalt dat verbintenissen alleen kunnen ontstaan als die voortvloeit uit de wet. Drie manieren
waarop uit de wet kan voortvloeien dat een bepaald feit een verbintenis is:
1. De wet wijst rechtstreeks feiten aan als bron van verbintenissen.
2. De wet wijst via het ongeschreven recht bepaalde feiten aan als bron van verbintenissen.
3. De wet wijst geen directe bron aan, maar het feit past wel in het systeem.
Ad 1: Rechtstreeks door de wet aangewezen feiten
Overeenkomst (6:213 lid 1 BW)
Een overeenkomst is een afspraak tussen partijen waaruit een of meer verbintenissen kunnen ontstaan.
Onrechtmatige daad (6:162 lid 1 BW)
Als iemand een ander schade toebrengt door een onrechtmatige daad, ontstaat een verbintenis tot
schadevergoeding. Dit betekent dat de dader de schade aan de ander moet vergoeden.
Ad 2: Via het ongeschreven recht
Er ontstaan verbintenissen door wat in de samenleving als redelijk en billijk wordt gezien.
Voorbeelden:
- 6:162 lid 2: “een doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt”
- 6:2 en 6:248 BW – redelijkheid en billijkheid
Ad 3: Passend in het systeem van de wet
Verbintenis kan ook ontstaan als het feit past in het systeem van de wet. Dit is gebaseerd op Quint/Te
Poel-arrest. Dat arrest houdt in dat niet alles expliciet in de wet hoeft te staan.
Verschillende termen in het verbintenissenrecht:
1. Rechtsregel: een regel uit het objectieve recht – 6:127 BW
2. Rechtsfeit: een feit waaraan een rechtsgevolg hangt, zoals aanbod dat leidt tot overeenkomst
3. Rechtsgevolg: resultaat dat door de wet aan feit wordt gekoppeld, zoals ontstaan van verbintenis
Voorbeelden
Overeenkomst (6:127 BW) Onrechtmatige daad (6:162 BW) Rechtmatige daad (6:203 BW)
Rechtsregel 6:127 bepaalt dat overeenkomst 6:162 bepaalt dat iemand een onrechtmatige 6:203 bepaalt dat een onterecht betaald
ontstaat door aanbod en aanvaarding. daad pleegt, verplicht is schade te vergoeden bedrag teruggevorderd kan worden
Rechtsfeit A biedt iets te koop en B accepteert A beschadigt de laptop van B zonder reden. A stort per ongeluk 1000 euro op de
bod rekening van B
Rechtsgevolg Er ontstaat een overeenkomst, en A moet schade aan B vervoegen, er ontstaat A heeft een vordering op B voor de
daarmee verbintenissen tussen A en B een verbintenis tot schadevergoeding terugbetaling van het bedrag.
Rechtsfeit – De ‘rechtshandeling’
Rechtshandeling is een rechtsfeit dat is gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg. Er moet een
duidelijke wil zijn om het rechtsgevolg te bereiken, en deze moet ook zichtbaar zijn in een verklaring.
, Vereisten voor een rechtshandeling (3:33 BW):
1. Wil: De persoon moet willen dat een bepaald rechtsgevolg intreedt. → iemand wil een huis kopen
en wil een overeenkomst sluiten.
2. Verklaring: De wil moet openbaar worden gemaakt via een verklaring, zoals handtekening,
mondelinge toezegging of zelfs een stilzwijgende handeling. (3:37 BW)
Twee soorten rechtshandelingen:
1. Meerzijdige rechtshandeling: (6:213)
- Vereist de samenwerking van twee of meerdere personen.
- Voorbeeld: Om een overeenkomst tot stand te brengen, moet er minstens één persoon zijn
die een aanbod doet en een ander die dat aanbod aanvaardt.
- Beide partijen moeten hun wil duidelijk maken om een overeenkomst te sluiten.
2. Eenzijdige rechtshandeling: (4:42)
- Kan door één persoon alleen worden verricht.
- Voorbeeld: Iemand kan een testament opstellen zonder dat hier een tweede persoon voor
nodig is.
- DIe ene persoon hoeft alleen maar zijn wil te verklaren om het rechtsgevolg in werking te
laten treden.
Andere rechtsfeiten
Een rechtsfeit is een feit waaraan het objectieve recht een rechtsgevolg koppelt.
1. Rechtshandeling als rechtsfeit:
Een rechtshandeling is gericht op het tot stand brengen van een rechtsgevolg. Er moet een wil en
verklaring zijn (3:33 BW)
2. Onrechtmatige daad: (6:162 BW)
Een onrechtmatige daad is een rechtsfeit dat rechtsgevolgen met zich meebrengt, ook al was het
rechtsgevolg niet door de handelende persoon bedoeld. Het is dus geen rechtshandeling.
3. Rechtmatige daad:
Een handeling die rechtsgevolgen met zich meebrengt zonder dat er een wil op een specifiek
rechtsgevolg was en zonder dat er sprake is van een onrechtmatige gedraging.
- 6:203, 6:198 en 6:212
4. Bloot rechtsfeit:
Rechtsfeiten die geen menselijke handeling vereist. Het objectieve recht koppelt aan deze feiten
automatisch een rechtsgevolg zonder dat hier een wil, verklaring of handeling voor nodig is.
- Handelingsbekwaamheid (1:234 lid 1 BW)
! Zie schema in lawbooks samenvatting.
De natuurlijke verbintenis
Kenmerken van een natuurlijke verbintenis:
1. Niet afdwingbaar: Je kunt geen vordering instellen om naleving van de verbintenis af te
dwingen.
