Inhoudsopgave
College 1 – basisprincipes: embryologie ........................................................................................ 3
College 2 – taxonomie, terminologie, macroscopie, neuroaxis ........................................................ 7
Macroscopische kenmerken ............................................................................................................ 7
Terminologie ................................................................................................................................... 8
Doorsnede anatomie bij mensen ...................................................................................................... 9
Belangrijke termen .........................................................................................................................10
Taxonomie van de neuroaxis............................................................................................................12
College 3 – perifeer zenuwstelsel: concepten en hersenzenuwen .................................................. 13
Hersenzenuwen (craniale zenuwen) en hersenzenuwkernen .............................................................16
College 4 – Context van het CZS ................................................................................................... 20
Dura mater .....................................................................................................................................20
De subarachnoïdale ruimte .............................................................................................................22
Bloedvoorziening ............................................................................................................................23
College 5 – Het ventrikelsysteem in 3D en als landmark in hersendoorsnedes ................................ 28
Opbouw van ventrikelsysteem.........................................................................................................29
College 6 – Neuroaxis en anatomie van hersenstam ...................................................................... 31
Cerebrum ......................................................................................................................................31
Tussenhersenen .............................................................................................................................32
Hersenstam ...................................................................................................................................32
College 7 – Het auditieve systeem ................................................................................................ 38
College 8 – zien en het visuele systeem......................................................................................... 44
College 9 – Oogbewegingen en vestibulair systeem ....................................................................... 50
Oogspieren ....................................................................................................................................50
De relevante nuclei .........................................................................................................................52
Mediale longitudinale fasciculus .....................................................................................................53
Paramediane pontiene reticulaire formatie ......................................................................................54
Optimale beweging .........................................................................................................................55
Saccades .......................................................................................................................................55
Smooth persuit/gladde volgbewegingen...........................................................................................56
Horizontale en verticale VOR ...........................................................................................................56
Labyrint = vestibulair orgaan ...........................................................................................................57
Signaalroute van het vestibulaire systeem ........................................................................................58
Projectie naar ruggenmerg .......................................................................................................... 59
, Projectie op cerebellum ............................................................................................................. 60
Overzicht .......................................................................................................................................60
College 11 – algemene sensibiliteit + gnostische somatosensibiliteit ............................................. 61
Psuedounipolaire neuronen (PUN)...................................................................................................61
Heuristiek van algemene sensibiliteit ...............................................................................................62
Somatosensibiliteit van het hoofd-halsgebied ..................................................................................63
Gnsotische somatosensibiliteit voor hoofd-halsgebied .....................................................................65
Somatopie in de primaire somatosensibele cortex ...........................................................................68
Corticale modules voor ‘wat’ en ‘hoe’ .......................................................................................... 68
Propriocepsis .................................................................................................................................69
College 12 – vitale somatosensibiliteit aangezicht......................................................................... 70
Ontleden van de werkelijkheid.........................................................................................................70
Ad vezels vs. C vezels ................................................................................................................. 71
Diepe vs. Oppervlakkige somatische structuren .......................................................................... 71
Basissysteem van vitale somatosensibiliteit .....................................................................................72
Somatotopie ..................................................................................................................................73
Basale overlevingsmechanismen ....................................................................................................74
Cerebrale verwerking ......................................................................................................................75
College 13 – viscerosensibiliteit en interoceptie............................................................................ 77
Viscerale sensibiliteit: basissysteem................................................................................................77
Hersenstam gebieden bij viscerosensibele informatie ......................................................................79
Cerebrale corticale verwerking: interoceptief bewustzijn ..................................................................80
Corticale gebieden bij viscerosensibele informatie ...................................................................... 80
College 14 – Proeven en Ruiken .................................................................................................... 82
Smaak ...........................................................................................................................................82
Reuk ..............................................................................................................................................84
College 15 – oefenen met algemene sensibiliteit en geur ............................................................... 87
,College 1 – basisprincipes: embryologie
• Zenuwstelsels kennen een zeer grote diversiteit van cellen
• Zenuwstelsels zijn elektrisch. Op basis van een elektrisch stroompje wordt een
neurotransmitter vrijgemaakt die weer voor een andere reactie zorgt.
• De functie is communicatie
Informatie in neuronen gaan maar 1 richting op. Daarnaast is er ook een dynamische
polarisatie.
Neuroanatomie = de manier waarom groepen neuronen aan elkaar zijn gebonden en
georganiseerd.
3 zenuwstelsels:
1) Centraal zenuwstelsel = clustering van neuronen in het centraal van het dier, de
hersenen en het ruggenmerg.
2) Perifeer zenuwstelsel = neuronen in de periferie verbonden CZS en met
anatomische structuren.
3) Enterisch zenuwstelsel
Het CZS is als het ware een buis gevuld met vloeistof. De vroege neurale buis (CZS)
bestaat slechts uit 1 cellaag: neuro epitheel cellen. De buis gaat groeien, diKerentiëren
en van vorm veranderen. In eerste instantie is het een soort plaat, die zich op rolt en
‘dicht ritst’, hieruit ontstaat dan de neurale buis. Als dit niet goed gebeurt in de
ontwikkeling heb je een open rug (aandoening).
De neurale buis bestaat uit:
• Een wand, bestaande uit grijze en witte stof
• Een stelsel van holtes
De proscencephalon (voorhersenen) ligt het meest vooraan. Daarna de
mesencephalon (middenhersenen) en dan de rhomencephalon.
In de voorhersenen zie je een soort verdikking ontstaan, hier ontstaat de retina en de
lens. De lens en de retina is dus feitelijk onderdeel van het centrale zenuwstelsel. Aan
de onderkant zie je een kleine uitgroei, dit is de hypofyse, voornamelijk de achterkant
van de hypofyse. Er zijn hier dus 3 hersenblaasjes.
, Een paar dagen later in de ontwikkeling, zijn er meer kronkels en meer blaasjes bij
gekomen. Er zijn nu 5 hersenblaasjes. De voorhersenen split op in twee blaasjes: de
diencephalon (tussenhersenen) en de telencephalon (eindhersenen).
Het telencephalon groeit sneller en harder dan de andere hersenen. Dit groeit dus ook
als het ware over de diencephalon heen. Ventraal van de diencephalon ontstaat de
hypothalamus, dorsaal van de diencephalon ontstaat de thalamus.
Ventraal van de mesencephalon ontstaat de pedunculus cerebri, dorsaal de tectum.
Ventraal uit de metencephalon groeit de pons. De medulla oblongata (verlengde merg)
groeit voort uit het myelencephalon.
Dit zijn nog allemaal embryonale structuren waaruit uiteindelijk anatomische structuren
ontstaan.
College 1 – basisprincipes: embryologie ........................................................................................ 3
College 2 – taxonomie, terminologie, macroscopie, neuroaxis ........................................................ 7
Macroscopische kenmerken ............................................................................................................ 7
Terminologie ................................................................................................................................... 8
Doorsnede anatomie bij mensen ...................................................................................................... 9
Belangrijke termen .........................................................................................................................10
Taxonomie van de neuroaxis............................................................................................................12
College 3 – perifeer zenuwstelsel: concepten en hersenzenuwen .................................................. 13
Hersenzenuwen (craniale zenuwen) en hersenzenuwkernen .............................................................16
College 4 – Context van het CZS ................................................................................................... 20
Dura mater .....................................................................................................................................20
De subarachnoïdale ruimte .............................................................................................................22
Bloedvoorziening ............................................................................................................................23
College 5 – Het ventrikelsysteem in 3D en als landmark in hersendoorsnedes ................................ 28
Opbouw van ventrikelsysteem.........................................................................................................29
College 6 – Neuroaxis en anatomie van hersenstam ...................................................................... 31
Cerebrum ......................................................................................................................................31
Tussenhersenen .............................................................................................................................32
Hersenstam ...................................................................................................................................32
College 7 – Het auditieve systeem ................................................................................................ 38
College 8 – zien en het visuele systeem......................................................................................... 44
College 9 – Oogbewegingen en vestibulair systeem ....................................................................... 50
Oogspieren ....................................................................................................................................50
De relevante nuclei .........................................................................................................................52
Mediale longitudinale fasciculus .....................................................................................................53
Paramediane pontiene reticulaire formatie ......................................................................................54
Optimale beweging .........................................................................................................................55
Saccades .......................................................................................................................................55
Smooth persuit/gladde volgbewegingen...........................................................................................56
Horizontale en verticale VOR ...........................................................................................................56
Labyrint = vestibulair orgaan ...........................................................................................................57
Signaalroute van het vestibulaire systeem ........................................................................................58
Projectie naar ruggenmerg .......................................................................................................... 59
, Projectie op cerebellum ............................................................................................................. 60
Overzicht .......................................................................................................................................60
College 11 – algemene sensibiliteit + gnostische somatosensibiliteit ............................................. 61
Psuedounipolaire neuronen (PUN)...................................................................................................61
Heuristiek van algemene sensibiliteit ...............................................................................................62
Somatosensibiliteit van het hoofd-halsgebied ..................................................................................63
Gnsotische somatosensibiliteit voor hoofd-halsgebied .....................................................................65
Somatopie in de primaire somatosensibele cortex ...........................................................................68
Corticale modules voor ‘wat’ en ‘hoe’ .......................................................................................... 68
Propriocepsis .................................................................................................................................69
College 12 – vitale somatosensibiliteit aangezicht......................................................................... 70
Ontleden van de werkelijkheid.........................................................................................................70
Ad vezels vs. C vezels ................................................................................................................. 71
Diepe vs. Oppervlakkige somatische structuren .......................................................................... 71
Basissysteem van vitale somatosensibiliteit .....................................................................................72
Somatotopie ..................................................................................................................................73
Basale overlevingsmechanismen ....................................................................................................74
Cerebrale verwerking ......................................................................................................................75
College 13 – viscerosensibiliteit en interoceptie............................................................................ 77
Viscerale sensibiliteit: basissysteem................................................................................................77
Hersenstam gebieden bij viscerosensibele informatie ......................................................................79
Cerebrale corticale verwerking: interoceptief bewustzijn ..................................................................80
Corticale gebieden bij viscerosensibele informatie ...................................................................... 80
College 14 – Proeven en Ruiken .................................................................................................... 82
Smaak ...........................................................................................................................................82
Reuk ..............................................................................................................................................84
College 15 – oefenen met algemene sensibiliteit en geur ............................................................... 87
,College 1 – basisprincipes: embryologie
• Zenuwstelsels kennen een zeer grote diversiteit van cellen
• Zenuwstelsels zijn elektrisch. Op basis van een elektrisch stroompje wordt een
neurotransmitter vrijgemaakt die weer voor een andere reactie zorgt.
• De functie is communicatie
Informatie in neuronen gaan maar 1 richting op. Daarnaast is er ook een dynamische
polarisatie.
Neuroanatomie = de manier waarom groepen neuronen aan elkaar zijn gebonden en
georganiseerd.
3 zenuwstelsels:
1) Centraal zenuwstelsel = clustering van neuronen in het centraal van het dier, de
hersenen en het ruggenmerg.
2) Perifeer zenuwstelsel = neuronen in de periferie verbonden CZS en met
anatomische structuren.
3) Enterisch zenuwstelsel
Het CZS is als het ware een buis gevuld met vloeistof. De vroege neurale buis (CZS)
bestaat slechts uit 1 cellaag: neuro epitheel cellen. De buis gaat groeien, diKerentiëren
en van vorm veranderen. In eerste instantie is het een soort plaat, die zich op rolt en
‘dicht ritst’, hieruit ontstaat dan de neurale buis. Als dit niet goed gebeurt in de
ontwikkeling heb je een open rug (aandoening).
De neurale buis bestaat uit:
• Een wand, bestaande uit grijze en witte stof
• Een stelsel van holtes
De proscencephalon (voorhersenen) ligt het meest vooraan. Daarna de
mesencephalon (middenhersenen) en dan de rhomencephalon.
In de voorhersenen zie je een soort verdikking ontstaan, hier ontstaat de retina en de
lens. De lens en de retina is dus feitelijk onderdeel van het centrale zenuwstelsel. Aan
de onderkant zie je een kleine uitgroei, dit is de hypofyse, voornamelijk de achterkant
van de hypofyse. Er zijn hier dus 3 hersenblaasjes.
, Een paar dagen later in de ontwikkeling, zijn er meer kronkels en meer blaasjes bij
gekomen. Er zijn nu 5 hersenblaasjes. De voorhersenen split op in twee blaasjes: de
diencephalon (tussenhersenen) en de telencephalon (eindhersenen).
Het telencephalon groeit sneller en harder dan de andere hersenen. Dit groeit dus ook
als het ware over de diencephalon heen. Ventraal van de diencephalon ontstaat de
hypothalamus, dorsaal van de diencephalon ontstaat de thalamus.
Ventraal van de mesencephalon ontstaat de pedunculus cerebri, dorsaal de tectum.
Ventraal uit de metencephalon groeit de pons. De medulla oblongata (verlengde merg)
groeit voort uit het myelencephalon.
Dit zijn nog allemaal embryonale structuren waaruit uiteindelijk anatomische structuren
ontstaan.
