Economie in Context 6vwo H19 samenvatting

Economie samenvatting 19.1 Consumentenprijsindex, gevolgen inflatie en geldillusie

 Inflatie = stijging gem. prijspeil
 Deflatie = daling gem. prijspeil

 Meting inflatie
 Consumentenprijsindex = prijsverloop v. een pakket producten en diensten zoals dit
gemiddeld wordt aangeschaft door nl’se huishoudens (gemeten door CBS)

 Aan bepaalde goederen meer uitgegeven  zwaarder meegeteld  wegingsfactoren

 Afgeleide consumentenprijsindex = gelijk aan CPI, maar zonder het effect v. veranderingen in
de tarieven v. productgebonden belastingen (btw, accijns) en subsidies op de prijzen
 Afgeleide CPI laat zien hoe hoog inflatie geweest zou zijn zonder de prijsverhogende
belastingtarieven en prijsverlagende subsidies

 Europees geharmoniseerde HICP (harmonized index of consumer prizes) = vergelijken inflatie
in de EU-landen
 Niet alle goederen meegeteld en anders gewogen

 Gevolgen inflatie
 1- daling vd koopkracht
 Inflatie  waardedaling geld  minder kopen  koopkracht neemt af

 BRON 19.6 KOOPKRACHTBEREKENINGEN

 2- herverdeling v. inkomens
 Mensen die geen prijscompensatie krijgen / producenten die verkoopprijzen niet kunnen
verhogen  raken achterop door inflatie  inkomensverschillen nemen naar verhouding
toe
 Waardevaste stijging inkomen : loon/uitkering stijgt even hard als de inflatie
 Welvaartsvaste stijging inkomen : uitkering stijgt mee met koopkrachtstijging v. gem. loon

 3- veranderingen in de waarde van je vermogensbezit
 €20.000 uitgeleend  na 5 jaar krijg je geld terug, maar door inflatie kan je met die €20.000
minder den dan toen je het uitleende
 Geld uitgeleend  op achteruit bij inflatie
 Geld geleend  voordeel v. inflatie

 4- loon-prijsspiraal
 Prijzen stijgen  vakbonden eisen meer loon om de gestegen prijzen te compenseren ( =
prijscompensatie )  werkgevers berekenen loonkosten door in verkoopprijzen  prijzen
stijgen opnieuw  vakbonden eisen opnieuw hogere lonen  = loon-prijsspiraal

 5- verslechtering vd internationale concurrentiepositie
 Prijzen nl’se bedrijven stijgen sterker dan v. buitenlandse concurrenten  afnemers kopen
meer bij de goedkopere concurrenten in buitenland  nl’se export daalt  internationale
concurrentiepositie v. nl’se bedrijven verslechtert

,  Nl’se bedrijven verkopen minder  productie moet inkrimpen  daling werkgelegenheid 
toename werkloosheid

 6- daling vd besparingen
 Koopkracht spaargeld daalt als inflatie% > rente%
 Inflatie maakt sparen dan minder aantrekkelijk
 Ook zal je spaargeld snel willen uitgeven om verdere prijsstijgingen voor te zijn
 Geld lenen kan zelfs voordeling zijn (nu auto kopen met geleend geld en een rente v. 4%,
terwijl je verwacht dat diezelfde auto volgend jaar 10% duurder zal zijn)

 7- onzekerheid in het economisch verkeer en sociale onrust
 Inflatie  veranderingen in de koopkracht, besparingen, bestedingen, concurrentiepositie en
werkgelegenheid  onzekerheid in de economie  vertrouwen v. consumenten en
bedrijven in economie neemt af
 Hyperinflatie = geldontwaarding gaat heel snel  vertrouwen in geld gaat snel verloren 
koopkracht daalt enorm  sociale onrust

 Geld, inflatie en geldillusie
 Geldillusie = mensen laten zich eerder leiden door de absolute waarde ipv de koopkracht v.
het geld ( gevoelswaarde wijkt af v. feitelijke waarde )

 Voorbeelden v. geldillusie :
 - mensen rekenen zich rijker als ze meer gaan verdienen, ookal stijgt hun inkomen even hard
als het inflatiepercentage
 - na omzetting gulden in euro leken veel dingen goedkoper, wat natuurlijk niet zo was
 - vakantiegangers beoordelen de internationale waarde vd euro in het buitenland anders dan
in werkelijkheid ( €1 = 10.000 rupiah en €1 = 0,80 pond )
 - waarde v. product wordt door mensen verschillend beoordeeld

 Deflatie
 Deflatie = algehele daling v. gem. prijspeil
 Met inkomen meer goederen kopen; koopkracht neemt toe
 Economie v. land kan ontwricht worden; winstmarges in bedrijven nemen af  dalende
investeringen  slecht voor werkgelegenheid  bedrijven inkrimpen / failliet gaan

 Consumenten verwachten deflatie  uitstel bestedingen  economische bedrijvigheid daalt
 slecht voor werkgelegenheid




Economie samenvatting 19.2 Bestedings- en kosteninflatie