Inhoudsopgave
Correlationeel .............................................................................................................................. 2
Hoorcollege factoranalyse................................................................................................................2
Grasple factoranalyse .................................................................................................................... 14
Hoorcollege multipele lineaire regressie .......................................................................................... 22
Grasple multipele lineaire regressie ................................................................................................ 39
Hoorcollege moderatie en mediatie ................................................................................................ 45
Grasple moderatie mediatie ........................................................................................................... 60
Experimenteel .............................................................................................................................70
Hoorcollege meerweg ANOVA ........................................................................................................ 70
Grasple meerweg ANOVA ............................................................................................................... 83
Hoorcollege ANCOVA .................................................................................................................... 86
Grasple ANCOVA ......................................................................................................................... 104
Hoorcollege herhaalde metingen en mixed design ......................................................................... 109
Grasple herhaalde metingen en mixed design ................................................................................ 129
1
,Correlationeel
Hoorcollege factoranalyse
Een factoranalyse is een statistisch techniek die ons helpt om te beoordelen of we
achter een verzameling van bijvoorbeeld stimuli een gezamenlijke factor kan worden
gevonden/benoemd die een verklaring heeft waarom je antwoord geeft zoals je ze geeft.
Onderzoeksvaliditeit
- Externe validiteit
- Interne validiteit
- Begripsvaliditeit (instrumentele validiteit)
- Statistische validiteit
Instrumentele validiteit
De factoranalyse die je moet inbedden in de kwaliteit van de instrumenten die we
gebruiken in sociaal wetenschappelijk onderzoek
De mate waarin een test aan zijn doel beantwoordt.
- Inhoudsvaliditeit (content validity)
o Representeert de inhoud van de test het gehele inhoudsdomein?
▪ Deskundigen oordeel/indruksvaliditeit (face validity)
- Begripsvaliditeit (construct validity)
o Meet de test het theoretische concept dat moet worden gemeten?
▪ Relaties binnen tests (interne structuur) → factoranalyse, we gaan
opzoek naar een achterliggende gemeenschappelijke factor voor
een verzameling van items, deze tonen onderlinge samenhang.
Factor verklaard onderlinge samenhang. 1 of meer achterliggende
factoren kunnen een goede verklaring zijn voor uitkomsten van de
test
▪ Relaties met andere variabelen (externe structuur)
- Criteriumvaliditeit (criterium validity)
o Voorspelt de test gedrag of prestatie (criterium) dat niet met test wordt
gemeten?
▪ Beoordeel een voorspelling op criterium met de test
Doelen factoranalyse
1. Beoordelen dimensionaliteit van test (1 achterliggende factor ééndimensionaal,
meer factoren meerdimensionaal)
a. Vinden we het aantal theoretisch veronderstelde dimensies (= factoren)
binnen de verzameling van testitems
2
, → Confirmerende factoranalyse (CFA) → we zoeken een bevestiging van
een theoretische veronderstelling
2. Realiseren van datareductie → hoe goed zijn we in staat een verzameling stimuli
te representeren door 1 schaalscore??
a. Kunnen we informatie uit groot aantal variabelen samenvatten in kleiner
aantal nieuwe te construeren variabelen (= factoren)
→ Explorerende factoranalyse (EFA) → kunnen we het i.p.v. vinden we iets
volgens verwachting
→ Hoofdcomponentenanalyse (PCA) → Kunnen we met een aantal
nieuwe variabelen de informatie van een hele grote verzameling van
variabelen representeren?
Verzameling van testscores → hogere orde factoranalyse
Items als onderwerp van analyse → lagere orde factoranalyse
De factoranalyse moet nagaan of er
een verondersteld aantal
achterliggende factoren zijn voor de
11 variabelen
Verbaal en performaal zijn
achterliggende factoren in deze
testbatterij. Zijn bepalend hoe
mensen scoren op de tests
Algemene factor is algemene
intelligentie. Als je in het algemeen
intelligent bent, scoor je hoger op de
‘sub intelligenties’
Idee van factoranalyse is om te kijken of we dezelfde twee achterliggende factoren
vinden als we de test afnemen in een steekproef uit de doelpopulatie en met de data de
3
, factoranalyse uitvoeren om na te gaan of we een statistische ondersteuning vinden voor
dit model.
Stappen in factoranalyse
Stap 0 = datascreening → hier moet
je altijd mee beginnen! Is er
überhaupt sprake van samenhang?
Zonder valt er ook niks te verklaren
Factoranalyse stap 0
Datascreening → het beoordelen of er binnen de data samenhang is zodat we dit met
een factoranalyse kunnen verklaren. Zonder samenhang geen zin om factoranalyse uit te
voeren
Samenhang → correlatiecoëfficiënt
Vraag: is een factoranalyse zinvol voor
deze data?
Vuistregel: minstens één absolute
correlatiecoëfficiënt |r| groter dan .30
→ Ja, veel correlatiecoëfficiënten
boven de .30
Factoranalyse stap 1
Keuze factormodel → afhankelijk van het doel van de vraag die je wilt beantwoorden
Factoranalyse wordt uitgevoerd op correlaties, daarom gestandaardiseerde Z scores
4
Correlationeel .............................................................................................................................. 2
Hoorcollege factoranalyse................................................................................................................2
Grasple factoranalyse .................................................................................................................... 14
Hoorcollege multipele lineaire regressie .......................................................................................... 22
Grasple multipele lineaire regressie ................................................................................................ 39
Hoorcollege moderatie en mediatie ................................................................................................ 45
Grasple moderatie mediatie ........................................................................................................... 60
Experimenteel .............................................................................................................................70
Hoorcollege meerweg ANOVA ........................................................................................................ 70
Grasple meerweg ANOVA ............................................................................................................... 83
Hoorcollege ANCOVA .................................................................................................................... 86
Grasple ANCOVA ......................................................................................................................... 104
Hoorcollege herhaalde metingen en mixed design ......................................................................... 109
Grasple herhaalde metingen en mixed design ................................................................................ 129
1
,Correlationeel
Hoorcollege factoranalyse
Een factoranalyse is een statistisch techniek die ons helpt om te beoordelen of we
achter een verzameling van bijvoorbeeld stimuli een gezamenlijke factor kan worden
gevonden/benoemd die een verklaring heeft waarom je antwoord geeft zoals je ze geeft.
Onderzoeksvaliditeit
- Externe validiteit
- Interne validiteit
- Begripsvaliditeit (instrumentele validiteit)
- Statistische validiteit
Instrumentele validiteit
De factoranalyse die je moet inbedden in de kwaliteit van de instrumenten die we
gebruiken in sociaal wetenschappelijk onderzoek
De mate waarin een test aan zijn doel beantwoordt.
- Inhoudsvaliditeit (content validity)
o Representeert de inhoud van de test het gehele inhoudsdomein?
▪ Deskundigen oordeel/indruksvaliditeit (face validity)
- Begripsvaliditeit (construct validity)
o Meet de test het theoretische concept dat moet worden gemeten?
▪ Relaties binnen tests (interne structuur) → factoranalyse, we gaan
opzoek naar een achterliggende gemeenschappelijke factor voor
een verzameling van items, deze tonen onderlinge samenhang.
Factor verklaard onderlinge samenhang. 1 of meer achterliggende
factoren kunnen een goede verklaring zijn voor uitkomsten van de
test
▪ Relaties met andere variabelen (externe structuur)
- Criteriumvaliditeit (criterium validity)
o Voorspelt de test gedrag of prestatie (criterium) dat niet met test wordt
gemeten?
▪ Beoordeel een voorspelling op criterium met de test
Doelen factoranalyse
1. Beoordelen dimensionaliteit van test (1 achterliggende factor ééndimensionaal,
meer factoren meerdimensionaal)
a. Vinden we het aantal theoretisch veronderstelde dimensies (= factoren)
binnen de verzameling van testitems
2
, → Confirmerende factoranalyse (CFA) → we zoeken een bevestiging van
een theoretische veronderstelling
2. Realiseren van datareductie → hoe goed zijn we in staat een verzameling stimuli
te representeren door 1 schaalscore??
a. Kunnen we informatie uit groot aantal variabelen samenvatten in kleiner
aantal nieuwe te construeren variabelen (= factoren)
→ Explorerende factoranalyse (EFA) → kunnen we het i.p.v. vinden we iets
volgens verwachting
→ Hoofdcomponentenanalyse (PCA) → Kunnen we met een aantal
nieuwe variabelen de informatie van een hele grote verzameling van
variabelen representeren?
Verzameling van testscores → hogere orde factoranalyse
Items als onderwerp van analyse → lagere orde factoranalyse
De factoranalyse moet nagaan of er
een verondersteld aantal
achterliggende factoren zijn voor de
11 variabelen
Verbaal en performaal zijn
achterliggende factoren in deze
testbatterij. Zijn bepalend hoe
mensen scoren op de tests
Algemene factor is algemene
intelligentie. Als je in het algemeen
intelligent bent, scoor je hoger op de
‘sub intelligenties’
Idee van factoranalyse is om te kijken of we dezelfde twee achterliggende factoren
vinden als we de test afnemen in een steekproef uit de doelpopulatie en met de data de
3
, factoranalyse uitvoeren om na te gaan of we een statistische ondersteuning vinden voor
dit model.
Stappen in factoranalyse
Stap 0 = datascreening → hier moet
je altijd mee beginnen! Is er
überhaupt sprake van samenhang?
Zonder valt er ook niks te verklaren
Factoranalyse stap 0
Datascreening → het beoordelen of er binnen de data samenhang is zodat we dit met
een factoranalyse kunnen verklaren. Zonder samenhang geen zin om factoranalyse uit te
voeren
Samenhang → correlatiecoëfficiënt
Vraag: is een factoranalyse zinvol voor
deze data?
Vuistregel: minstens één absolute
correlatiecoëfficiënt |r| groter dan .30
→ Ja, veel correlatiecoëfficiënten
boven de .30
Factoranalyse stap 1
Keuze factormodel → afhankelijk van het doel van de vraag die je wilt beantwoorden
Factoranalyse wordt uitgevoerd op correlaties, daarom gestandaardiseerde Z scores
4
