Kennislijn Samenlevingstheorie A
1. Mensbeelden & taak van de sociaal werker
Leerdoel: je kent het autonome en zorgende mensbeeld en de mensbeelden van Hobbes en
Rousseau.
Leerdoel: je kunt verschillende doelen van het sociaal werk omschrijven.
Leerdoel: je weet dat wetenschappelijke disciplines binnen het sociaal werk belangrijk zijn.
Begrippen:
- Filosofie = ‘liefde voor wijsheid’. Stelt vragen daar wat iets vanzelfsprekend lijkt.
Onderzoeken van het ‘onbekende’.
- Sociologie = wetenschap die zich bezig houdt met het verklaren van gedrag van individuen
en groepen van mensen vanuit de maatschappelijke invloeden die ze ondergaan.
- Recht = verzamelnaam van alle regels die er bestaan. Sommige regels zijn opschreven in
wetten. Het recht moet ervoor zorgen dat mensen goed kunnen samenleven met elkaar.
o Dwingend recht = dingen als niet stelen, door rood rijden etc. Regels waar mensen
meteen aan denken.
o Regelend recht = bijv. uitkeringen. Regels die mensen beschermen en de
samenleving op een goede manier laten draaien.
- Bronnen van recht:
o Wet- en regelgeving (verdrag, grondwet, wet)
o Jurisprudentie (rechters interpreteren de wet, uitspraken noemen we de
jurisprudentie)
o Gewoonterecht (bijv.: de manier waarop je bijv. op een koeienmarkt een koe
aanschaft)
o Verdragingen
- Rehabilitatie = vorm van hulpverlening aan mensen met (langdurige) psychiatrische
problemen. Ondersteunen bij herstelproces om weer deel te nemen aan de samenleving. Het
is niet medisch en ontwikkeld in de jaren 90.
- Sociaal-collectivisme (jaren 70) = richt zich op het verbeteren van de maatschappelijke
positie van de meest onderdrukte en achtergestelde groepen (of door deze groepen te
helpen emanciperen of door de samenleving te veranderen).
- Individueel-reformisme = sociaal werk wordt hier gezien als een vorm van dienstverlening
aan een cliënt. Gericht op aanbod en niet vraaggericht.
- Lebensweltorienterung = stelt leefwereld van cliënt centraal (die Lebenswelt) zoekend naar
alledaagse problemen. Stimuleert zelfredzaamheid van de cliënt zodat hij/zij een goed leven
lijdt.
- Mensenrechtprofession =
o Bescherming van personen tegen schending van hun rechten.
o Verzetten tegen systematische schendingen van mensenrechten.
o Mensenrechteneducatie en ervoor zorgen dat instanties deze rechten
waarborgen.
, Kennislijn Samenlevingstheorie A
- Mensbeeld = idee / voorstelling van het mens-zijn.
- Autonoom mensbeeld =
o Zelfstandig, vrij en beslissen over je eigen leven.
o Vrijheid belangrijker dan solidariteit.
o Mensen zijn verantwoordelijk voor hun handelen.
o Grootste bedreiging: inmenging in de bestaansvrijheid.
- Zorgend mensbeeld
o Sociaal, betrokken en relationeel.
o Zorg voor jezelf én voor anderen staan centraal.
o De context is essentieel.
o Grootste bedreiging: verlaten worden.
- Mensbeeld vanuit Hobbes (1588-1679)
o Mens is van nature slecht. Niemand is te vertrouwen.
o Jaloezie, strijd en streven naar zelfbehoud in combinatie met schaarste leidt tot
oorlog.
o Sociaal contract om veiligheid te garanderen.
- Mensbeeld vanuit Rousseau (1712-1778)
o Mens is van nature goed en vrij van regels.
o Geen maatschappelijke ongelijkheid en onafhankelijk van anderen.
o De maatschappij verpest de mens.
o De mens is een sociaal gevoelswezen. Medelijden is een ‘oorspronkelijke deugd’.
o Sociaal contract voor de algemene wil.
Toevoeging literatuur:
- Rechten en plichten komen voort uit normen en waarden die algemeen gelden in de
maatschappij. Door dit in zogenoemde rechtsregels vast te leggen, met de wijze
waarop die regels gehandhaafd kunnen worden, krijgt het recht vorm.
- Doelmatige ordening = bijv. verkeersregels. Die zorgen ervoor dat er orde blijft in het
verkeer.
- Recht is niet hetzelfde als rechtvaardigheid. Iemand die een wet overtreedt, moet
een gepaste straf ondergaan. Toch gebeurt dit in de praktijk niet altijd.
1. Mensbeelden & taak van de sociaal werker
Leerdoel: je kent het autonome en zorgende mensbeeld en de mensbeelden van Hobbes en
Rousseau.
Leerdoel: je kunt verschillende doelen van het sociaal werk omschrijven.
Leerdoel: je weet dat wetenschappelijke disciplines binnen het sociaal werk belangrijk zijn.
Begrippen:
- Filosofie = ‘liefde voor wijsheid’. Stelt vragen daar wat iets vanzelfsprekend lijkt.
Onderzoeken van het ‘onbekende’.
- Sociologie = wetenschap die zich bezig houdt met het verklaren van gedrag van individuen
en groepen van mensen vanuit de maatschappelijke invloeden die ze ondergaan.
- Recht = verzamelnaam van alle regels die er bestaan. Sommige regels zijn opschreven in
wetten. Het recht moet ervoor zorgen dat mensen goed kunnen samenleven met elkaar.
o Dwingend recht = dingen als niet stelen, door rood rijden etc. Regels waar mensen
meteen aan denken.
o Regelend recht = bijv. uitkeringen. Regels die mensen beschermen en de
samenleving op een goede manier laten draaien.
- Bronnen van recht:
o Wet- en regelgeving (verdrag, grondwet, wet)
o Jurisprudentie (rechters interpreteren de wet, uitspraken noemen we de
jurisprudentie)
o Gewoonterecht (bijv.: de manier waarop je bijv. op een koeienmarkt een koe
aanschaft)
o Verdragingen
- Rehabilitatie = vorm van hulpverlening aan mensen met (langdurige) psychiatrische
problemen. Ondersteunen bij herstelproces om weer deel te nemen aan de samenleving. Het
is niet medisch en ontwikkeld in de jaren 90.
- Sociaal-collectivisme (jaren 70) = richt zich op het verbeteren van de maatschappelijke
positie van de meest onderdrukte en achtergestelde groepen (of door deze groepen te
helpen emanciperen of door de samenleving te veranderen).
- Individueel-reformisme = sociaal werk wordt hier gezien als een vorm van dienstverlening
aan een cliënt. Gericht op aanbod en niet vraaggericht.
- Lebensweltorienterung = stelt leefwereld van cliënt centraal (die Lebenswelt) zoekend naar
alledaagse problemen. Stimuleert zelfredzaamheid van de cliënt zodat hij/zij een goed leven
lijdt.
- Mensenrechtprofession =
o Bescherming van personen tegen schending van hun rechten.
o Verzetten tegen systematische schendingen van mensenrechten.
o Mensenrechteneducatie en ervoor zorgen dat instanties deze rechten
waarborgen.
, Kennislijn Samenlevingstheorie A
- Mensbeeld = idee / voorstelling van het mens-zijn.
- Autonoom mensbeeld =
o Zelfstandig, vrij en beslissen over je eigen leven.
o Vrijheid belangrijker dan solidariteit.
o Mensen zijn verantwoordelijk voor hun handelen.
o Grootste bedreiging: inmenging in de bestaansvrijheid.
- Zorgend mensbeeld
o Sociaal, betrokken en relationeel.
o Zorg voor jezelf én voor anderen staan centraal.
o De context is essentieel.
o Grootste bedreiging: verlaten worden.
- Mensbeeld vanuit Hobbes (1588-1679)
o Mens is van nature slecht. Niemand is te vertrouwen.
o Jaloezie, strijd en streven naar zelfbehoud in combinatie met schaarste leidt tot
oorlog.
o Sociaal contract om veiligheid te garanderen.
- Mensbeeld vanuit Rousseau (1712-1778)
o Mens is van nature goed en vrij van regels.
o Geen maatschappelijke ongelijkheid en onafhankelijk van anderen.
o De maatschappij verpest de mens.
o De mens is een sociaal gevoelswezen. Medelijden is een ‘oorspronkelijke deugd’.
o Sociaal contract voor de algemene wil.
Toevoeging literatuur:
- Rechten en plichten komen voort uit normen en waarden die algemeen gelden in de
maatschappij. Door dit in zogenoemde rechtsregels vast te leggen, met de wijze
waarop die regels gehandhaafd kunnen worden, krijgt het recht vorm.
- Doelmatige ordening = bijv. verkeersregels. Die zorgen ervoor dat er orde blijft in het
verkeer.
- Recht is niet hetzelfde als rechtvaardigheid. Iemand die een wet overtreedt, moet
een gepaste straf ondergaan. Toch gebeurt dit in de praktijk niet altijd.
