BIO21T samenvatting boek (herkansing)
Les 1.1
C43.2
Samentrekking van het rechterventrikel (1) pompt het bloed naar de longen via
de longslagaders (2). Terwijl het bloed cappilaire bedden (3) in de longen heeft,
laadt het O2 en ontlaadt het CO2. O2 rijk bloed stroomt vanuit de longen via de
longslagaders terug naar het linker atrium (4) van het hart -> gaat naar het
linkerventrikel -> pompt het naar het lichaamsweefsel. Bloed verlaat de
linkerkamer via de aorta (6) -> transporteert bloed naar de slagaders. De eerste
takken die vanuit de aorta komen zijn de kransslagaders -> voeren bloed naar de
hartspier zelf. Takken verderop leiden naar de capillaire bedden (7) in het hoofd
en armen, en verder beneden naar de capillaire bedden in de buik (8) ->
uitwisseling van O2 uit het bloed naar de weefsels terwijl CO2 in het bloed wordt
opgenomen. Haarvaten vormen weer venulen die bloed O2 arm bloed naar
aderen transporteren. Het O2 arm bloed vanuit nek, hoofd en voorpoten wordt
gekanaliseerd in de grote ader, de superieure cava (9), de inferieure vena cava
(10) voert bloed af vanuit de romp en achterpoten. De twee vena cava legen hun
bloed in het rechter atrium (11) -> gaat naar rechter ventrikel.
Het menselijk hart bevindt zich achter de borstbeen, de twee boezems hebben
dunne wanden die dingen als verzamelkamers voor bloed dat vanuit de longen of
andere weefsels naar het hart terugkeert. Veel bloed stroomt vervolgens naar de
ventrikels, terwijl alle hartkamers ontspannen zijn, de rest wordt overgebracht
door samentrekking van de boezems voor de ventrikels beginnen met
samentrekken. De ventrikels hebben dikkere wanden, vooral de linker die het
bloed door het gehele lichaam pompt. De linker en rechterventrikel pompen
tijdens de samentrekking evenveel volume bloed. Een volledige opeenvolging
van samentrekken en ontspanning = hartcyclus. De contractiefase = systole, en
de relaxatiefase = diastole.
Het bloedvolume dat elk ventrikel per minuut pompt = hartminuutvolume. Twee
factoren bepalden de hartafvoer: de contractiesnelheid (hartslag) en het
slagvolume (de hoeveelheid bloed die in een enkele contractie door een ventrikel
wordt gepompt).
,De hartkleppen zijn gemaakt van flappen bindweefsel en openen wanneer ze van
de ene kant worden geduwd, en sluiten wanneer ze van de andere kant worden
geduwd. Tussen elk atrium en ventrikel ligt een AV klep, voorkomen dat het
bloed niet terug in de boezems kan stromen. Semilunaire kleppen zitten aan de
twee uitgangen van het hart, als de ventrikels ontspannen sluit de bloeddruk die
zich opbouwt in de longslagader en de aorta de kleppen en voorkomt aanzienlijke
terugstroming.
Als het bloed naar achteren spuit door een defecte klep ontstaat er hartgeruis.
De autoritmische cellen in het rechter atrium (in de buurt van waar de superieure
vena cava het hart binnen komt), de SA cellen, werken als een pacemaker en
stelt de snelheid en timing waarmee de hartspiercellen samen trekken. De SA
knoop produceert elektrische impulsen die veel lijken op die van zenuwcellen.
Omdat hartspiercellen elektrisch worden gekoppeld via gap junctions ->
verspreiden de impulsen zich snel in het hartweefsel -> kunnen worden gemeten
via een ECG of EGG (elektrische activiteit van het hart kan worden gemeten door
elektroden die op de huid worden geplaatst).
Impulsen van SA knoop verspreidden zich eerst snel door de wanden van de
atria, waardoor ze samentrekken -> hierdoor wordt een AV knoop gevormd. Hier
worden de impulsen vertraagd waardoor de atria volledig geleegd kan worden
voordat de ventrikels zich samentrekken.
Twee delen van zenuwstelsel zijn verantwoordelijk voor deze regulering:
o Sympathische afdeling: versnelt de pacemaker
o Parasympatische afdeling: vertraagt de pacemaker (hartslag daalt)
Ook hormonen hier invloed op: epinefrine: versnelt de pacemaker + verhoging
van temperatuur versnelt de pacemaker.
,Les 1.2
C43.1
Kleine moleculen in en rond cellen (zoals O2 en CO2) ondergaan diffusie, wat een
willekeurige thermische beweging is. Wanneer er en concentratie verschil zit
tussen cellen/ omgeving kan diffusie resulteren in een netto beweging.
Voor meercellige organismen is directe uitwisseling tussen cel en omgeving niet
mogelijk (bij eencellige wel). Een aanpassing voor efficiënte uitwisseling is een
eenvoudig lichaamsplan dat veel cellen in direct contact met de omgeving plaats
-> elke cel kan zo rechtstreeks materialen uitwisselen. Dieren die geen
eenvoudig lichaamsplan hebben -> hebben een bloedsomloop: verplaatsen
vloeistof tussen de directe omgeving van elke cel en lichaamsweefsels (vindt
uitwisseling plaats over korte afstanden).
Wanneer veel cellen in contact zijn met de omgeving -> kunnen ze leven zonder
duidelijke bloedsomloop. De centrale gastrovasculaire holte functioneert bij de
verdeling van stoffen door het lichaam en de spijsvertering. Bij dieren met zo een
holte baadt vloeistof zowel de binnenste als buitenste weefsellagen, waardoor de
uitwisseling van gassen en cellulair afval wordt vergemakkelijkt. Alleen cellen
langs de holte hebben directe toegang tot de voedingsstoffen die vrijkomen door
spijsvertering. De lichaamswand is erg dun, waardoor de voedingsstoffen maar
een korte afstand hoeven de diffunderen.
Een plat lichaam optimaliseert de uitwisseling door het oppervlak te vergroten en
de diffusieafstanden te minimaliseren.
En bloedsomloop heeft drie basiscomponenten: een circulatievloeistof,
verbonden bloedvaten en een spierpomp/ hart. Door de vloeistof door het
lichaam te transporteren verbindt het bloedsomloopsysteem de waterige
omgeving van de lichaamscellen functioneel met de organen die gassen
uitwisselen, voedingsstoffen opnemen en afvalstoffen afvoeren.
In een open bloedsomloop is het vloeistof hemolymfe. Samentrekking van het
hart pompt de hemolymfe door de bloedsomloop rond de organen. In de sinussen
worden de gassen uitgewisseld, ontspanning van het hart trekt de hemolymfe
terug via poriën (die hebben kleppen die sluiten wanneer het hart samentrekt).
In een gesloten bloedsomloop is de vloeistof bloed. Een of meer harten pompen
het bloed in de grote bloedvaten die zich vertakken in kleinere. Er vindt
uitwisseling plaats tussen het bloed en de interstitiële vloeistof.
, De lage hydrostatische druk die is bij een open bloedsomloop zorgt ervoor dat ze
minder energie verbruiken dan bij een gesloten. Spinnen gebruiken die druk om
hun poten te strekken. De voordelen van gesloten bloedsomloop zijn onder meer
een bloeddruk die hoog genoeg is om de effectieve afgifte van O2 en
voedingsstoffen bij grotere en actievere dieren mogelijk te maken.
Slagaders, aders en haarvaten zijn de drie belangrijkste bloedvaten, binnen elk
type stroomt het bloed slechts in een richting:
Slagaders transporteren bloed van het hart naar de organen door het gehele
lichaam -> in organen vertakken ze zich in ateriolen. Over de dunne haarvaten
worden opgeloste gassen uitgewisseld door diffusie -> ze komen weer samen in
venulen, deze komen samen in aderen. Aders voeren het bloed weer terug naar
het hart. De enige uitzondering zijn poortaders: vervoeren het bloed tussen de
capillaire bedden, hier is het bloed O2 arm.
Bij haaien, roggen en beenvissen reist het bloed door het lichaam en keert terug
naar het beginpunt: een enkelvoudige circulatie. Deze dieren hebben een hart
wat bestaat uit twee kamers: een atrium en een ventrikel. Samentrekking van
het ventrikel pompt het bloed naar een capillair bed in de kieuwen (O2 in bloed,
CO2 uit bloed) -> het O2 rijke gaat door het lichaam en komt in de aderen en
keert terug naar het hart. Het bloed passeert twee capillaire bedden voordat het
terugkeert naar het hart -> wanneer bloed door capillair bed stroomt verlaagt de
bloeddruk.
Voordelen:
o Lager energieverbruik: omdat er slechts een pompbeweging nodig is voor
het bloed om door het lichaam te circuleren, is het energieverbruik relatief
laag, wat gunstig is voor kleinere dieren zoals vissen.
o Kosteneffectief voor de evolutie: bij dieren die in water leven, is een
enkelvoudige circulatie vaak voldoende voor hun behoeften, gezien de
lagere zuurstofbehoefte.
Nadelen:
o Beperkte zuurstoflevering: omdat het bloed eerst door de kieuwen stroomt
(waar het zuurstof opneemt) en daarna naar de rest van het lichaam, is
het bloed dat de weefsels bereikt al zuurstofarm. Dit betekent dat de
zuurstoflevering aan de weefsels minder efficiënt is dan bij dieren met
dubbelzijdige circulatie.
o Langzamere doorstroming van bloed: het bloed in het systeem beweegt
langzamer door het lichaam, wat de efficiëntie van de stofwisseling kan
beïnvloeden.
Amfibieën, reptielen en zoogdieren hebben een dubbele circulatie.
In het eerste circuit, het longcircuit, pompt de rechterkant van het hart
zuurstofarm bloed naar de longen (of bij amfibieën naar zowel de longen als de
Les 1.1
C43.2
Samentrekking van het rechterventrikel (1) pompt het bloed naar de longen via
de longslagaders (2). Terwijl het bloed cappilaire bedden (3) in de longen heeft,
laadt het O2 en ontlaadt het CO2. O2 rijk bloed stroomt vanuit de longen via de
longslagaders terug naar het linker atrium (4) van het hart -> gaat naar het
linkerventrikel -> pompt het naar het lichaamsweefsel. Bloed verlaat de
linkerkamer via de aorta (6) -> transporteert bloed naar de slagaders. De eerste
takken die vanuit de aorta komen zijn de kransslagaders -> voeren bloed naar de
hartspier zelf. Takken verderop leiden naar de capillaire bedden (7) in het hoofd
en armen, en verder beneden naar de capillaire bedden in de buik (8) ->
uitwisseling van O2 uit het bloed naar de weefsels terwijl CO2 in het bloed wordt
opgenomen. Haarvaten vormen weer venulen die bloed O2 arm bloed naar
aderen transporteren. Het O2 arm bloed vanuit nek, hoofd en voorpoten wordt
gekanaliseerd in de grote ader, de superieure cava (9), de inferieure vena cava
(10) voert bloed af vanuit de romp en achterpoten. De twee vena cava legen hun
bloed in het rechter atrium (11) -> gaat naar rechter ventrikel.
Het menselijk hart bevindt zich achter de borstbeen, de twee boezems hebben
dunne wanden die dingen als verzamelkamers voor bloed dat vanuit de longen of
andere weefsels naar het hart terugkeert. Veel bloed stroomt vervolgens naar de
ventrikels, terwijl alle hartkamers ontspannen zijn, de rest wordt overgebracht
door samentrekking van de boezems voor de ventrikels beginnen met
samentrekken. De ventrikels hebben dikkere wanden, vooral de linker die het
bloed door het gehele lichaam pompt. De linker en rechterventrikel pompen
tijdens de samentrekking evenveel volume bloed. Een volledige opeenvolging
van samentrekken en ontspanning = hartcyclus. De contractiefase = systole, en
de relaxatiefase = diastole.
Het bloedvolume dat elk ventrikel per minuut pompt = hartminuutvolume. Twee
factoren bepalden de hartafvoer: de contractiesnelheid (hartslag) en het
slagvolume (de hoeveelheid bloed die in een enkele contractie door een ventrikel
wordt gepompt).
,De hartkleppen zijn gemaakt van flappen bindweefsel en openen wanneer ze van
de ene kant worden geduwd, en sluiten wanneer ze van de andere kant worden
geduwd. Tussen elk atrium en ventrikel ligt een AV klep, voorkomen dat het
bloed niet terug in de boezems kan stromen. Semilunaire kleppen zitten aan de
twee uitgangen van het hart, als de ventrikels ontspannen sluit de bloeddruk die
zich opbouwt in de longslagader en de aorta de kleppen en voorkomt aanzienlijke
terugstroming.
Als het bloed naar achteren spuit door een defecte klep ontstaat er hartgeruis.
De autoritmische cellen in het rechter atrium (in de buurt van waar de superieure
vena cava het hart binnen komt), de SA cellen, werken als een pacemaker en
stelt de snelheid en timing waarmee de hartspiercellen samen trekken. De SA
knoop produceert elektrische impulsen die veel lijken op die van zenuwcellen.
Omdat hartspiercellen elektrisch worden gekoppeld via gap junctions ->
verspreiden de impulsen zich snel in het hartweefsel -> kunnen worden gemeten
via een ECG of EGG (elektrische activiteit van het hart kan worden gemeten door
elektroden die op de huid worden geplaatst).
Impulsen van SA knoop verspreidden zich eerst snel door de wanden van de
atria, waardoor ze samentrekken -> hierdoor wordt een AV knoop gevormd. Hier
worden de impulsen vertraagd waardoor de atria volledig geleegd kan worden
voordat de ventrikels zich samentrekken.
Twee delen van zenuwstelsel zijn verantwoordelijk voor deze regulering:
o Sympathische afdeling: versnelt de pacemaker
o Parasympatische afdeling: vertraagt de pacemaker (hartslag daalt)
Ook hormonen hier invloed op: epinefrine: versnelt de pacemaker + verhoging
van temperatuur versnelt de pacemaker.
,Les 1.2
C43.1
Kleine moleculen in en rond cellen (zoals O2 en CO2) ondergaan diffusie, wat een
willekeurige thermische beweging is. Wanneer er en concentratie verschil zit
tussen cellen/ omgeving kan diffusie resulteren in een netto beweging.
Voor meercellige organismen is directe uitwisseling tussen cel en omgeving niet
mogelijk (bij eencellige wel). Een aanpassing voor efficiënte uitwisseling is een
eenvoudig lichaamsplan dat veel cellen in direct contact met de omgeving plaats
-> elke cel kan zo rechtstreeks materialen uitwisselen. Dieren die geen
eenvoudig lichaamsplan hebben -> hebben een bloedsomloop: verplaatsen
vloeistof tussen de directe omgeving van elke cel en lichaamsweefsels (vindt
uitwisseling plaats over korte afstanden).
Wanneer veel cellen in contact zijn met de omgeving -> kunnen ze leven zonder
duidelijke bloedsomloop. De centrale gastrovasculaire holte functioneert bij de
verdeling van stoffen door het lichaam en de spijsvertering. Bij dieren met zo een
holte baadt vloeistof zowel de binnenste als buitenste weefsellagen, waardoor de
uitwisseling van gassen en cellulair afval wordt vergemakkelijkt. Alleen cellen
langs de holte hebben directe toegang tot de voedingsstoffen die vrijkomen door
spijsvertering. De lichaamswand is erg dun, waardoor de voedingsstoffen maar
een korte afstand hoeven de diffunderen.
Een plat lichaam optimaliseert de uitwisseling door het oppervlak te vergroten en
de diffusieafstanden te minimaliseren.
En bloedsomloop heeft drie basiscomponenten: een circulatievloeistof,
verbonden bloedvaten en een spierpomp/ hart. Door de vloeistof door het
lichaam te transporteren verbindt het bloedsomloopsysteem de waterige
omgeving van de lichaamscellen functioneel met de organen die gassen
uitwisselen, voedingsstoffen opnemen en afvalstoffen afvoeren.
In een open bloedsomloop is het vloeistof hemolymfe. Samentrekking van het
hart pompt de hemolymfe door de bloedsomloop rond de organen. In de sinussen
worden de gassen uitgewisseld, ontspanning van het hart trekt de hemolymfe
terug via poriën (die hebben kleppen die sluiten wanneer het hart samentrekt).
In een gesloten bloedsomloop is de vloeistof bloed. Een of meer harten pompen
het bloed in de grote bloedvaten die zich vertakken in kleinere. Er vindt
uitwisseling plaats tussen het bloed en de interstitiële vloeistof.
, De lage hydrostatische druk die is bij een open bloedsomloop zorgt ervoor dat ze
minder energie verbruiken dan bij een gesloten. Spinnen gebruiken die druk om
hun poten te strekken. De voordelen van gesloten bloedsomloop zijn onder meer
een bloeddruk die hoog genoeg is om de effectieve afgifte van O2 en
voedingsstoffen bij grotere en actievere dieren mogelijk te maken.
Slagaders, aders en haarvaten zijn de drie belangrijkste bloedvaten, binnen elk
type stroomt het bloed slechts in een richting:
Slagaders transporteren bloed van het hart naar de organen door het gehele
lichaam -> in organen vertakken ze zich in ateriolen. Over de dunne haarvaten
worden opgeloste gassen uitgewisseld door diffusie -> ze komen weer samen in
venulen, deze komen samen in aderen. Aders voeren het bloed weer terug naar
het hart. De enige uitzondering zijn poortaders: vervoeren het bloed tussen de
capillaire bedden, hier is het bloed O2 arm.
Bij haaien, roggen en beenvissen reist het bloed door het lichaam en keert terug
naar het beginpunt: een enkelvoudige circulatie. Deze dieren hebben een hart
wat bestaat uit twee kamers: een atrium en een ventrikel. Samentrekking van
het ventrikel pompt het bloed naar een capillair bed in de kieuwen (O2 in bloed,
CO2 uit bloed) -> het O2 rijke gaat door het lichaam en komt in de aderen en
keert terug naar het hart. Het bloed passeert twee capillaire bedden voordat het
terugkeert naar het hart -> wanneer bloed door capillair bed stroomt verlaagt de
bloeddruk.
Voordelen:
o Lager energieverbruik: omdat er slechts een pompbeweging nodig is voor
het bloed om door het lichaam te circuleren, is het energieverbruik relatief
laag, wat gunstig is voor kleinere dieren zoals vissen.
o Kosteneffectief voor de evolutie: bij dieren die in water leven, is een
enkelvoudige circulatie vaak voldoende voor hun behoeften, gezien de
lagere zuurstofbehoefte.
Nadelen:
o Beperkte zuurstoflevering: omdat het bloed eerst door de kieuwen stroomt
(waar het zuurstof opneemt) en daarna naar de rest van het lichaam, is
het bloed dat de weefsels bereikt al zuurstofarm. Dit betekent dat de
zuurstoflevering aan de weefsels minder efficiënt is dan bij dieren met
dubbelzijdige circulatie.
o Langzamere doorstroming van bloed: het bloed in het systeem beweegt
langzamer door het lichaam, wat de efficiëntie van de stofwisseling kan
beïnvloeden.
Amfibieën, reptielen en zoogdieren hebben een dubbele circulatie.
In het eerste circuit, het longcircuit, pompt de rechterkant van het hart
zuurstofarm bloed naar de longen (of bij amfibieën naar zowel de longen als de
