Psychopathologie HC 1: geschiedenis & diagnostiek
Psychopathologie is leer van psychische lijden
Wat is normaal en wat is afwijkend?
Psychiatrie: toegepaste wetenschappelijke kennis, tak van psychopathologie
Psychopathologie: moedervak
Het is belangrijk dat je weet dat het gaat om psychisch lijden.
Psychopathologie & geschiedenis
1. Primitieve culturen
2. Klassieke oudheid
3. De middeleeuwen 1100-1500
4. Medische ontdekkingen 1800-1900
5. Sigmund Freud
6. Moderne tijd 1900-heden
7. Antipsychiatrie
8. Politiek misbruik
9. Abnormaliteit
10. Ziekte (is te genezen) of stoornis (is vaak blijvend)?
Het oudste vorm van genezing is een gat in de schedel boren. Het is de eerste vorm van
chirurgie en psychiatrie. Het was niet altijd dodelijk, er waren mensen die dit overleefden.
Tot de dag van vandaag wordt het alsnog gedaan (Papua Genua).
Onze beschaving komt voort uit het midden oosten (Irak/Iran) het heette vroeger Babylon.
Klassieke oudheid:
- aan de huidige benadering van het diagnosticeren en classificeren gaat een lange
geschiedenis vooraf.
- Al in de klassieke oudheid waren er gestoord functionerende individuen en de grote
denkers uit de Griekse en Romeinse beschaving hebben hun hoofd al gebroken over
verklaringen voor hun vreemde gedrag. Veelal werd een geestesziekte verklaard door
het uit balans raken van een van de vier basiselementen: vuur, aarde, water en lucht
Bezetenheid en schuldvraag:
- In de middeleeuwen vond men dat geesteszieken nuttelooswaren (massa carnis=
mensen die gevaarlijk zijn)
- Anderzijds werden ze gezien als bezeten door de duivel en diens demonen
- En tegen de invloed van de duivel was maar een medicijn, de brandstapel- tot de
tweede helft van de 18e eeuw
- Sommigen geestelijken probeerde door middel van exorcisme de bezeten mens te
genezen
,Renaissance 1500-1600
- Johannes wier was de eerste nler die vond dat geesteszieken in de eerste plaats een
medische behandeling nodig hadden
- Daarnaast waren ook de bezeten mensen te genezen, je hoefde ze niet altijd te
verbranden je kon ze ook dwangarbeid laten doen in zogenaamde ‘tuchthuizen’
- Ook werden gestoorden gebruikt voor volksvermaak
- Pinel was de eerste die zei; weg met de kettingen. In die tijd werden mensen
mishandeld en vastgeketend
Middeleeuwen tot 1900
- Mensen waren bang voor geestzieke mensen, ze dachten dat ze bezeten waren
- Geestzieken belanden op de brandstapel
- Na de middeleeuwen werden bovennatuurlijke verklaringen meer en meer als
onbewezen en dus onbruikbaar beschouwd
- Eind 1800 begin 1900 ontwikkelden zich op het gebied van het verklaren van
psychiatrische ziekten twee richtingen in de psychiatrie
- Er waren wetenschappers die vreemd gedrag proberen te verklaren uit onbewuste
motieven van de betrokkenen, de zogenaamde psychologische benader, en er waren
er die gingen zoeken naar echte hersenziekten als verklaring voor vreemd gedrag, de
zogenaamde biologische zienswijze
Nieuwe ontdekkingen
- Freud heeft de talking therapy ontwikkeld. Hij sprak met de patiënten.
Klassieke psychoanalyse
- Freud was de grondlegger van deze stroming. Hij dacht dat ons driftleven een
belangrijk invloed had op ons gedrag
- Tegenstrijdig belangen tussen het Es, ich en uberich veroorzaakte onbewuste
conflicten tussen lusten en geweten
- Het eeuwige conflict tussen willen en kunnen
- Of te wel het lustprincipe versus het realiteitsprincipe
- Afweermechanisme als instrumentarium om de geestelijke rust te bewaren
Psychopathologie
- Wetenschap van het psychisch lijden
- Psychiatrie als toegepaste wetenschap
- Uitgangspunt is het medisch model (medisch denken)
- Vrijwillige opname
- Onvrijwillige opname (rechter bepaald, tbs, in bewaring stelling (crisis opname))
- Tbs is verzonnen door Pieter Baan, komt meestal voor in Nederland
- De nederlandse BOPZ (bijzondere opname psychiatrische ziekenhuis) en het recht op
zelfbeschikking
, Dr Robert David Laing: aanhanger van de anti-psychiatrie
The Rosenham experiment
- Experiment uitgevoerd in het begin ’70 in de USA
- Ontstaan van de labeling- theorie (self-fulfilling prophecy) – “eens gek altijd gek”
- Artikel bekijken van ‘on being sane in insane places’
- 8 gezonde mensen + dokter lieten zich opnemen in verschillende psychiatrische
ziekenhuizen
- Men veinsden “stemmen te horen”
- Na de opnamen lieten ze elk symptoom gedrag achterwegen
- Personeel en psychiaters bleken echter zeer volhardend in hun mening over deze
pseudopatenten
- Proefpersonen werden zodanig behandeld dat ze zelf psychiatrisch ziek werden
(depressief en angstig)
- Sommige hebben heel veel moeite moeten doen om weer uit het ziekenhuis te
komen, gemiddeld duurde dit 19 dagen
Classificatie: van symptoom tot syndroom
- Elke wetenschap steunt op een classificatie of systematische ordening
- Psychiatrische stoornissen worden geordend als syndromen (belangrijk toets)
- Een syndroom is een samenhangend geheel van symptomen
- Symptoom is een teken, uiting of kenmerk van een ziekte (stoornis)
- Ethische juistheid van het classificeren en of categoriseren (is het betrouwbaar en
geoorloofd om mensen in hokjes te plaatsen)
DSM= diagnostic and statistical manual of mental disorders
Een nieuwe gids voor de mensenlijke psyche
- De 5e editie van de ‘bijbel’ van de psychiaters zal naar verwachting 2013 mei
- Dat wordt dan de eerste substantiële verandering in de psychiatrische diagnostiek in
meer dan 30 jaar
- Naar alle waarschijnlijkheid zullen er in het herziende handboek een aantal
ziektebeelden geschrapt worden zoals Asperger en de paranoïde
persoonlijkheidsstoornis
- Anderzijds zullen er ook nieuwe ziekten worden opgenomen zoals woede-
uitbarstingen bij kinderen en seks- en gokverslaving bij volwassenen
Indeling volgens de (vorige) DSM-IV
- Meerdere dimensies (assen) de stoornissen worden onderverdeeld in meerdere
dimensies. Komt alleen nog voor in de vorige uitgaven van DSM, niet meer in DSM 5
- As 1: klinische syndromen: zijn er meer dan 300
- As 2: persoonlijkheidsstoornissen. Hierbij gaat het om stoornissen in de
persoonlijkheid. Het zijn er 10
Psychopathologie is leer van psychische lijden
Wat is normaal en wat is afwijkend?
Psychiatrie: toegepaste wetenschappelijke kennis, tak van psychopathologie
Psychopathologie: moedervak
Het is belangrijk dat je weet dat het gaat om psychisch lijden.
Psychopathologie & geschiedenis
1. Primitieve culturen
2. Klassieke oudheid
3. De middeleeuwen 1100-1500
4. Medische ontdekkingen 1800-1900
5. Sigmund Freud
6. Moderne tijd 1900-heden
7. Antipsychiatrie
8. Politiek misbruik
9. Abnormaliteit
10. Ziekte (is te genezen) of stoornis (is vaak blijvend)?
Het oudste vorm van genezing is een gat in de schedel boren. Het is de eerste vorm van
chirurgie en psychiatrie. Het was niet altijd dodelijk, er waren mensen die dit overleefden.
Tot de dag van vandaag wordt het alsnog gedaan (Papua Genua).
Onze beschaving komt voort uit het midden oosten (Irak/Iran) het heette vroeger Babylon.
Klassieke oudheid:
- aan de huidige benadering van het diagnosticeren en classificeren gaat een lange
geschiedenis vooraf.
- Al in de klassieke oudheid waren er gestoord functionerende individuen en de grote
denkers uit de Griekse en Romeinse beschaving hebben hun hoofd al gebroken over
verklaringen voor hun vreemde gedrag. Veelal werd een geestesziekte verklaard door
het uit balans raken van een van de vier basiselementen: vuur, aarde, water en lucht
Bezetenheid en schuldvraag:
- In de middeleeuwen vond men dat geesteszieken nuttelooswaren (massa carnis=
mensen die gevaarlijk zijn)
- Anderzijds werden ze gezien als bezeten door de duivel en diens demonen
- En tegen de invloed van de duivel was maar een medicijn, de brandstapel- tot de
tweede helft van de 18e eeuw
- Sommigen geestelijken probeerde door middel van exorcisme de bezeten mens te
genezen
,Renaissance 1500-1600
- Johannes wier was de eerste nler die vond dat geesteszieken in de eerste plaats een
medische behandeling nodig hadden
- Daarnaast waren ook de bezeten mensen te genezen, je hoefde ze niet altijd te
verbranden je kon ze ook dwangarbeid laten doen in zogenaamde ‘tuchthuizen’
- Ook werden gestoorden gebruikt voor volksvermaak
- Pinel was de eerste die zei; weg met de kettingen. In die tijd werden mensen
mishandeld en vastgeketend
Middeleeuwen tot 1900
- Mensen waren bang voor geestzieke mensen, ze dachten dat ze bezeten waren
- Geestzieken belanden op de brandstapel
- Na de middeleeuwen werden bovennatuurlijke verklaringen meer en meer als
onbewezen en dus onbruikbaar beschouwd
- Eind 1800 begin 1900 ontwikkelden zich op het gebied van het verklaren van
psychiatrische ziekten twee richtingen in de psychiatrie
- Er waren wetenschappers die vreemd gedrag proberen te verklaren uit onbewuste
motieven van de betrokkenen, de zogenaamde psychologische benader, en er waren
er die gingen zoeken naar echte hersenziekten als verklaring voor vreemd gedrag, de
zogenaamde biologische zienswijze
Nieuwe ontdekkingen
- Freud heeft de talking therapy ontwikkeld. Hij sprak met de patiënten.
Klassieke psychoanalyse
- Freud was de grondlegger van deze stroming. Hij dacht dat ons driftleven een
belangrijk invloed had op ons gedrag
- Tegenstrijdig belangen tussen het Es, ich en uberich veroorzaakte onbewuste
conflicten tussen lusten en geweten
- Het eeuwige conflict tussen willen en kunnen
- Of te wel het lustprincipe versus het realiteitsprincipe
- Afweermechanisme als instrumentarium om de geestelijke rust te bewaren
Psychopathologie
- Wetenschap van het psychisch lijden
- Psychiatrie als toegepaste wetenschap
- Uitgangspunt is het medisch model (medisch denken)
- Vrijwillige opname
- Onvrijwillige opname (rechter bepaald, tbs, in bewaring stelling (crisis opname))
- Tbs is verzonnen door Pieter Baan, komt meestal voor in Nederland
- De nederlandse BOPZ (bijzondere opname psychiatrische ziekenhuis) en het recht op
zelfbeschikking
, Dr Robert David Laing: aanhanger van de anti-psychiatrie
The Rosenham experiment
- Experiment uitgevoerd in het begin ’70 in de USA
- Ontstaan van de labeling- theorie (self-fulfilling prophecy) – “eens gek altijd gek”
- Artikel bekijken van ‘on being sane in insane places’
- 8 gezonde mensen + dokter lieten zich opnemen in verschillende psychiatrische
ziekenhuizen
- Men veinsden “stemmen te horen”
- Na de opnamen lieten ze elk symptoom gedrag achterwegen
- Personeel en psychiaters bleken echter zeer volhardend in hun mening over deze
pseudopatenten
- Proefpersonen werden zodanig behandeld dat ze zelf psychiatrisch ziek werden
(depressief en angstig)
- Sommige hebben heel veel moeite moeten doen om weer uit het ziekenhuis te
komen, gemiddeld duurde dit 19 dagen
Classificatie: van symptoom tot syndroom
- Elke wetenschap steunt op een classificatie of systematische ordening
- Psychiatrische stoornissen worden geordend als syndromen (belangrijk toets)
- Een syndroom is een samenhangend geheel van symptomen
- Symptoom is een teken, uiting of kenmerk van een ziekte (stoornis)
- Ethische juistheid van het classificeren en of categoriseren (is het betrouwbaar en
geoorloofd om mensen in hokjes te plaatsen)
DSM= diagnostic and statistical manual of mental disorders
Een nieuwe gids voor de mensenlijke psyche
- De 5e editie van de ‘bijbel’ van de psychiaters zal naar verwachting 2013 mei
- Dat wordt dan de eerste substantiële verandering in de psychiatrische diagnostiek in
meer dan 30 jaar
- Naar alle waarschijnlijkheid zullen er in het herziende handboek een aantal
ziektebeelden geschrapt worden zoals Asperger en de paranoïde
persoonlijkheidsstoornis
- Anderzijds zullen er ook nieuwe ziekten worden opgenomen zoals woede-
uitbarstingen bij kinderen en seks- en gokverslaving bij volwassenen
Indeling volgens de (vorige) DSM-IV
- Meerdere dimensies (assen) de stoornissen worden onderverdeeld in meerdere
dimensies. Komt alleen nog voor in de vorige uitgaven van DSM, niet meer in DSM 5
- As 1: klinische syndromen: zijn er meer dan 300
- As 2: persoonlijkheidsstoornissen. Hierbij gaat het om stoornissen in de
persoonlijkheid. Het zijn er 10
