15 GROENE CHEMIE
15.1 Atoomeconomie
Groene chemie: toepassen van duurzame ontwikkelingen in de chemische industrie.
→ De productieprocessen zijn gebaseerd op de principes van groene chemie: BINAS TABEL 97F
→ De processen worden hierdoor veiliger, gebruikt duurzame stoffen en produceert minder afval.
Atoomeconomie: het massapercentage atomen van de beginstoffen dat in het gewenste eindproduct
komt.
MGEWENST PRODUCT / MBEGINSTOFFEN * 100%
m = molecuulmassa
→ Alle producten moeten worden meegenomen, je kan dan bepalen hoe efficiënt een
productieproces is.
Rendement: PRAKTISCHE OPBRENGST/THEORETISCHE OPBRENGST * 100%
→ Bij een productie met meerdere reacties moet je de rendementen van alle stappen met elkaar
vermenigvuldigen.
E-factor: hoeveelheid afval per kg product. De E-factor is klein voor een synthese waarin weinig niet-
bruikbare bijproducten zijn. Je kan hiermee de efficiëntie van verschillende processen vergelijken.
(MASSABEGINSTOFFEN - MASSAGEWENST PRODUCT) / MASSAGEWENST PRODUCT
→ Hoe groter de atoomeconomie, hoe hoger het rendement, des te lager is de E-factor.
BINAS TABEL 37H (atoomeconomie - rendement - E-factor)
Q-factor: vervuilingsfactor, mate waarin een stof vervuilend is. Het is namelijk niet alleen van belang
hoeveel afval er ontstaat, maar ook de soort afval.
Grenswaarde: maximaal toegestane hoeveelheid van een stof per m3 lucht op de werkplek en wordt
gegeven in mg m-3 of in ppb. Ze kan ook in ppm, procent, of promille worden gegeven.
→ Dit wordt gebaseerd op dat de gezondheid van de werknemers én hun geslacht niet wordt
geschaad bij herhaalde blootstelling.
→ Toch kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan (langere werktijd / verschil in gevoeligheid / onjuist
meten / blootstelling aan mengsel)
BINAS TABEL 97A (grenswaarden met TGG)
TGG: Tijd Gewogen Gemiddelde (van 8 uur).
Percentage = 100
Promillage = 1000
Aantal ppm = 106
Aantal ppb = 109 (μg kg) ( * dichtheid = μg)
15.2 Energiebalans
Energiebalans: bij chemische reacties kunnen verschillende soorten energie ontstaan, maar de totale
hoeveelheid energie blijft constant.
→ Wet van behoud van energie: voor elk proces geldt de wet van behoud van energie: energie gaat
niet verloren, maar wordt omgezet.
→ Energiediagram: beginstoffen, reactieproducten en tussenproducten kan je aflezen (niet meer
activeringsenergie).
15.1 Atoomeconomie
Groene chemie: toepassen van duurzame ontwikkelingen in de chemische industrie.
→ De productieprocessen zijn gebaseerd op de principes van groene chemie: BINAS TABEL 97F
→ De processen worden hierdoor veiliger, gebruikt duurzame stoffen en produceert minder afval.
Atoomeconomie: het massapercentage atomen van de beginstoffen dat in het gewenste eindproduct
komt.
MGEWENST PRODUCT / MBEGINSTOFFEN * 100%
m = molecuulmassa
→ Alle producten moeten worden meegenomen, je kan dan bepalen hoe efficiënt een
productieproces is.
Rendement: PRAKTISCHE OPBRENGST/THEORETISCHE OPBRENGST * 100%
→ Bij een productie met meerdere reacties moet je de rendementen van alle stappen met elkaar
vermenigvuldigen.
E-factor: hoeveelheid afval per kg product. De E-factor is klein voor een synthese waarin weinig niet-
bruikbare bijproducten zijn. Je kan hiermee de efficiëntie van verschillende processen vergelijken.
(MASSABEGINSTOFFEN - MASSAGEWENST PRODUCT) / MASSAGEWENST PRODUCT
→ Hoe groter de atoomeconomie, hoe hoger het rendement, des te lager is de E-factor.
BINAS TABEL 37H (atoomeconomie - rendement - E-factor)
Q-factor: vervuilingsfactor, mate waarin een stof vervuilend is. Het is namelijk niet alleen van belang
hoeveel afval er ontstaat, maar ook de soort afval.
Grenswaarde: maximaal toegestane hoeveelheid van een stof per m3 lucht op de werkplek en wordt
gegeven in mg m-3 of in ppb. Ze kan ook in ppm, procent, of promille worden gegeven.
→ Dit wordt gebaseerd op dat de gezondheid van de werknemers én hun geslacht niet wordt
geschaad bij herhaalde blootstelling.
→ Toch kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan (langere werktijd / verschil in gevoeligheid / onjuist
meten / blootstelling aan mengsel)
BINAS TABEL 97A (grenswaarden met TGG)
TGG: Tijd Gewogen Gemiddelde (van 8 uur).
Percentage = 100
Promillage = 1000
Aantal ppm = 106
Aantal ppb = 109 (μg kg) ( * dichtheid = μg)
15.2 Energiebalans
Energiebalans: bij chemische reacties kunnen verschillende soorten energie ontstaan, maar de totale
hoeveelheid energie blijft constant.
→ Wet van behoud van energie: voor elk proces geldt de wet van behoud van energie: energie gaat
niet verloren, maar wordt omgezet.
→ Energiediagram: beginstoffen, reactieproducten en tussenproducten kan je aflezen (niet meer
activeringsenergie).
