College aantekeningen Pedagogische Praktijkontwikkeling, onderzoek en beleid ()

Hoorcollege 1 – pedagogische praktijkontwikkeling, onderzoek en beleid

Deel 1: casus aanpak pestgedrag OCW

• Hoe worden programma’s ontwikkeld
• Hoe worden de kwaliteit en de effectiviteit van programma’s onderzocht en
beoordeeld?
• Hoe wordt gekomen tot een advies?
• Hoe wordt dit door de overheid opgepakt?
• Hoe adequaat wordt wetenschappelijke kennis uiteindelijk benut en toegepast
(valorisatie)

Introductie: aanpak pestgedrag OCW (casus)

- Beoordeling anti-pestprogramma’s: commissie anti-pestprogramma’s gestart in
september 2013. Advies in mei 2014. Rapportage van de commissie voor OCW
- Criteria en indicatoren Commissie Anti-pestprogramma’s: zie volgende dia’s:
theoretische onderbouwing, empirische onderbouwing en randvoorwaarden ➔
evidence based criteria

Criterium 1: het programma is theoretisch goed onderbouwd
1.1 het programma wordt verantwoord met actuele theoretische inzichten die empirisch
getoetst zijn
1.2 er wordt onderbouwd hoe en waarom het programma de doelen bereikt
1.3 in het programma staat dat het gericht op het voorkomen en/of verminderen van pesten
1.4 er is een definitie van pesten waarin de verschijningsvormen worden genoemd.
1.5 De gebruikers, doelgroep en andere betrokkenen bij het programma zijn omschreven
1.6 Eventuele uitsluitingscriteria en contra-indicaties staan aangegeven
1.7 Het programma heeft betrekking op de schoolse situatie

Hoe pesten te definiëren en te signaleren

- Bewustwording is een eerste stap in een veranderingsproces om pesten actief te willen
voorkomen en aan te pakken
- Leraren signaleren slechts een fractie van pestgedrag
- Leerlingen vertellen niet alles
- Echter, nieuwe jeugdwet stelt sinds 2015 scholen verplicht om de sociale veiligheid
van hun leerlingen te monitoren. De wijze waarop is aan de scholen zelf. Inspectie
controleert hierop

,Definiëren?

iemand wordt gepest:

- Wanneer hij of zij herhaaldelijk en langdurig blootstaat aan negatieve handelingen
verricht door 1 of meer personen
- Is een vorm van agressief gedrag waarbij sprake is van het systematisch, langdurig en
opzettelijk schade (willen) toebrengen aan iemand anders
- Er is sprake van asymmetrische machtsrelatie tussen pester en slachtoffer
- Verschil tussen plagen en pesten??

Vormen van pesten

Openlijk:

• Verbaal
• Fysiek
• Materieel

Relationeel:

• Direct
• Indirect
Signaleren

Pesten is een maatschappelijk probleem

- 5%-11% van de kinderen wordt regelmatig gepest
- 5%-14% van de kinderen pest met grote regelmaat
- 2%-7% geclassificeerd als dader/slachtoffer
- Review Evans, Fraser & Cotter (2014): 30% betrokken
- Jongens zijn meer dader dan meisjes
- Jongens en meisjes worden ongeveer evenveel gepest
- Jongens pesten meer fysiek (en meisjes meer verbaal en indirect?)
- Op de basisschool daalt het aantal slachtoffers met toenemen van de leeftijd
- Eerste klas van de middelbare school een tijdelijke toename van pesten
Criterium 2: het programma is empirisch adequaat onderbouwd

2.1 er zijn eerste aanwijzingen voor effectiviteit beschikbaar op basis van:
a. voldoende opgedane praktijkervaringen met het programma
b. resultaten van empirisch effectonderzoek

2.2 in het effectonderzoek is een adequaat onderzoeksdesign gehanteerd

2.3 de metingen zijn verricht met betrouwbare en valide instrumenten

2.4 de beoogde doelgroep is in het onderzoek bereikt
2.5 de veranderingen hebben betrekking op doelen en doelgroep

, 2.6 er zijn adequate statistische technieken toegepast

2.7 er zijn effectgroottes berekend

2.8 de statistische power van de gebruikte toets is voldoende

Criterium 3: randvoorwaarden om programma uit te voeren zijn duidelijk

3.1 er is een handleiding van het programma beschikbaar waarin tenminste de volgende
elementen zijn beschreven: doelen, leerdoelen, opzet, aanpak, tijdspad, werkvormen,
didactische uitgangspunten, rol van de gebruiker, evaluatie, materialen

3.2 in het programma is vastgesteld welke competenties (kennis, vaardigheden) en attitude
gevraagd worden van de gebruiken van het programma

3.3 in het programma zijn de randvoorwaarden aangegeven die nodig zijn om het programma
goed uit te voeren zoals tijd, geld, middelen, draagvlak en betrokkenheid scholen

3.4 in het programma is aangegeven op welke wijze er is gezorgd, of gezorgd kan worden ,
voor enthousiasme bij de gebruikers en doelgroep van het programma

3.5 er is een systeem van evaluatie van tevredenheid bij gebruikers en doelgroep over het
programma beschikbaar, dat interpreteerbare uitkomsten geeft
3.6 in het programma wordt beschreven hoe borging van het programma in het schoolbeleid
dient te gebeuren
Aanpak pestgedrag OCW (vervolg)

- Beoordeling anti-pestprogramma’s: rapportage van de commissie voor OCW. Van de
61 ingediende programma’s waren er 13 ‘kansrijk’
- 1 augustus 2015 wet sociale veiligheid: scholen zijn wettelijk verplicht om voor een
sociaal veilige omgeving te zorgen maar mogen dit zelf invullen. Aanstellen
aanspreekpunt. Zelf bijhouden van pestgedrag. De onderwijsinspectie houdt toezicht
- Doorontwikkeling en empirisch onderzoek naar de effectiviteit van 10 kansrijke
programma’s in 2016 en 2017 door NRO

Moderatoren en mediatoren

Moderator:

• Leeftijd
• Sekse
• Klasgrootte
Mediator:

• Kennis
• Zelfbeeld
• Vaardigheden