Hoofdstuk 1 Voorafgaande aan de terechtzitting: dwangmiddelen
,Dwangmiddelen
Wettelijke bevoegdheden die inbreuk maken op grondrechten ten behoeve
van strafvordering. Zonder wettelijke basis of bij schending van
proportionaliteit of subsidiariteit is toepassing onrechtmatig.
Staandehouding
Bevoegdheid tot het vaststellen van de identiteit van een verdachte bij
verdenking ex art. 27 Sv. Ontbreekt een redelijk vermoeden van schuld,
dan is de maatregel onrechtmatig.
Aanhouding
Vrijheidsbeneming van een verdachte ter voorgeleiding aan justitie.
Vereist een verdenking en wettelijke grondslag, anders is sprake van
onrechtmatige vrijheidsbeneming.
Inverzekeringstelling
Voortgezette vrijheidsbeneming in het belang van het onderzoek bij
verdenking van een voorlopige-hechtenisfeit. Overschrijding van termijn of
ontbreken van grond maakt de maatregel onrechtmatig.
Habeas corpus
Rechterlijke toetsing van vrijheidsbeneming binnen de wettelijke termijn
ex art. 59a Sv. Niet-tijdige toetsing levert strijd op met art. 5 EVRM.
Proportionaliteit
Het dwangmiddel moet in redelijke verhouding staan tot het
opsporingsdoel. Onevenredige inbreuk leidt tot onrechtmatigheid.
Subsidiariteit
Een minder ingrijpend middel moet worden gekozen indien dat volstaat.
Schending maakt toepassing onrechtmatig.
Betreden van plaatsen
Het binnengaan van een plaats ter uitoefening van een andere
bevoegdheid zoals aanhouding of inbeslagneming. Handelingen die verder
gaan dan zoekend rondkijken vereisen een specifieke
doorzoekingsbevoegdheid.
Doorzoeken van plaatsen
Stelselmatig en gericht onderzoek ter inbeslagneming of aanhouding.
Zonder uitdrukkelijke wettelijke bevoegdheid is sprake van vormverzuim.
Algemene wet op het binnentreden
Regelt aanvullende eisen voor binnentreden van een woning zoals
machtiging, legitimatie en mededeling van doel. Schending kan leiden tot
onrechtmatig verkregen bewijs.
2
,Verdenking
Redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit ex art. 27 Sv. Zonder
verdenking ontbreekt bevoegdheid tot toepassing van veel
dwangmiddelen.
Opsporing
Onderzoek onder gezag van de officier van justitie gericht op
strafvorderlijke beslissingen ex art. 132a Sv. Onjuiste fasebepaling kan
leiden tot onbevoegde inzet van middelen.
Klassieke opsporing
Opsporing bij een redelijk vermoeden van een gepleegd strafbaar feit.
Toepassing van dwangmiddelen vereist dat aan wettelijke voorwaarden is
voldaan.
Vroegsporing
Opsporing bij redelijk vermoeden van ernstige misdrijven in georganiseerd
verband ex art. 126o Sv. Zonder voldoende aanwijzingen ontbreekt
bevoegdheid tot inzet van BOB-middelen.
Terroristische opsporing
Opsporing bij aanwijzingen van terroristische misdrijven gericht op
preventie. Bevoegdheden zijn beperkt en vereisen specifieke wettelijke
grondslag.
Bijzondere opsporingsbevoegdheden
Ingrijpende opsporingsmiddelen zoals stelselmatige observatie en
infiltratie die bevel van de officier van justitie vereisen. Onbevoegde inzet
leidt tot vormverzuim ex art. 359a Sv.
Stelselmatige observatie
Systematische observatie gericht op het verkrijgen van een min of meer
volledig beeld van iemands leven. Zonder bevel is sprake van
onrechtmatige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.
Infiltratie
Opsporingsmethode waarbij een opsporingsambtenaar deelneemt aan een
criminele organisatie om informatie te verkrijgen. Vereist strikte wettelijke
basis en proportionaliteit.
Pseudokoop en pseudodienstverlening
Opsporingsmethoden waarbij goederen of diensten worden afgenomen ter
opsporing van strafbare feiten. Onjuiste toepassing kan leiden tot
bewijsuitsluiting.
Doorzoeking vervoermiddel
Bevoegdheid ex art. 96b Sv tot stelselmatig onderzoek van een voertuig
3
, ter inbeslagneming. Zonder wettelijke grondslag of buiten heterdaad is
toepassing onrechtmatig.
Doorzoeking plaats ter inbeslagneming
Bevoegdheid ex art. 96c Sv tot doorzoeken van een plaats bij verdenking
van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten.
Overschrijding van voorwaarden leidt tot vormverzuim.
Doorzoeking woning zonder toestemming
Doorzoeking ex art. 97 Sv vereist machtiging en specifieke wettelijke
basis. Ontbreken daarvan maakt binnentreden onrechtmatig.
Doorzoeking door rechter-commissaris
Bevoegdheid ex art. 110 Sv bij ernstige bezwaren en voorlopige-
hechtenisfeiten. Onjuiste toepassing raakt het huisrecht en kan
bewijsuitsluiting rechtvaardigen.
Zoekend rondkijken
Beperkte handeling bij rechtmatig betreden waarbij geen stelselmatig
onderzoek plaatsvindt. Overschrijding kwalificeert als doorzoeking en
vereist aparte bevoegdheid.
Toegang en doorgang verschaffen
Nevenbevoegdheden bij rechtmatig betreden of doorzoeken. Zonder
onderliggende bevoegdheid ontbreekt rechtsgrond.
Bevoegde autoriteit bij BOB
Inzet van BOB-bevoegdheden vereist bevel van de officier van justitie en
soms machtiging van de rechter-commissaris. Ontbrekend bevel leidt tot
onherstelbaar vormverzuim.
Vordering gegevens
Bevoegdheid tot het opvragen van identificerende, historische of
toekomstige gegevens ex art. 126 Sv-reeks. Zonder wettelijke titel is
gegevensvergaring onrechtmatig.
Gevoelige gegevens
Bijzondere persoonsgegevens waarvoor zwaardere wettelijke eisen gelden.
Onrechtmatige verkrijging kan leiden tot bewijsuitsluiting.
Opnemen vertrouwelijke communicatie
Ingrijpende bevoegdheid tot interceptie van communicatie met rechterlijke
controle. Onrechtmatige inzet schendt art. 8 EVRM.
Onderzoek geautomatiseerd werk
Bevoegdheid tot binnendringen in een computersysteem voor
opsporingsdoeleinden. Zonder specifieke grondslag is sprake van ernstige
grondrechtinbreuk.
4
,Dwangmiddelen
Wettelijke bevoegdheden die inbreuk maken op grondrechten ten behoeve
van strafvordering. Zonder wettelijke basis of bij schending van
proportionaliteit of subsidiariteit is toepassing onrechtmatig.
Staandehouding
Bevoegdheid tot het vaststellen van de identiteit van een verdachte bij
verdenking ex art. 27 Sv. Ontbreekt een redelijk vermoeden van schuld,
dan is de maatregel onrechtmatig.
Aanhouding
Vrijheidsbeneming van een verdachte ter voorgeleiding aan justitie.
Vereist een verdenking en wettelijke grondslag, anders is sprake van
onrechtmatige vrijheidsbeneming.
Inverzekeringstelling
Voortgezette vrijheidsbeneming in het belang van het onderzoek bij
verdenking van een voorlopige-hechtenisfeit. Overschrijding van termijn of
ontbreken van grond maakt de maatregel onrechtmatig.
Habeas corpus
Rechterlijke toetsing van vrijheidsbeneming binnen de wettelijke termijn
ex art. 59a Sv. Niet-tijdige toetsing levert strijd op met art. 5 EVRM.
Proportionaliteit
Het dwangmiddel moet in redelijke verhouding staan tot het
opsporingsdoel. Onevenredige inbreuk leidt tot onrechtmatigheid.
Subsidiariteit
Een minder ingrijpend middel moet worden gekozen indien dat volstaat.
Schending maakt toepassing onrechtmatig.
Betreden van plaatsen
Het binnengaan van een plaats ter uitoefening van een andere
bevoegdheid zoals aanhouding of inbeslagneming. Handelingen die verder
gaan dan zoekend rondkijken vereisen een specifieke
doorzoekingsbevoegdheid.
Doorzoeken van plaatsen
Stelselmatig en gericht onderzoek ter inbeslagneming of aanhouding.
Zonder uitdrukkelijke wettelijke bevoegdheid is sprake van vormverzuim.
Algemene wet op het binnentreden
Regelt aanvullende eisen voor binnentreden van een woning zoals
machtiging, legitimatie en mededeling van doel. Schending kan leiden tot
onrechtmatig verkregen bewijs.
2
,Verdenking
Redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit ex art. 27 Sv. Zonder
verdenking ontbreekt bevoegdheid tot toepassing van veel
dwangmiddelen.
Opsporing
Onderzoek onder gezag van de officier van justitie gericht op
strafvorderlijke beslissingen ex art. 132a Sv. Onjuiste fasebepaling kan
leiden tot onbevoegde inzet van middelen.
Klassieke opsporing
Opsporing bij een redelijk vermoeden van een gepleegd strafbaar feit.
Toepassing van dwangmiddelen vereist dat aan wettelijke voorwaarden is
voldaan.
Vroegsporing
Opsporing bij redelijk vermoeden van ernstige misdrijven in georganiseerd
verband ex art. 126o Sv. Zonder voldoende aanwijzingen ontbreekt
bevoegdheid tot inzet van BOB-middelen.
Terroristische opsporing
Opsporing bij aanwijzingen van terroristische misdrijven gericht op
preventie. Bevoegdheden zijn beperkt en vereisen specifieke wettelijke
grondslag.
Bijzondere opsporingsbevoegdheden
Ingrijpende opsporingsmiddelen zoals stelselmatige observatie en
infiltratie die bevel van de officier van justitie vereisen. Onbevoegde inzet
leidt tot vormverzuim ex art. 359a Sv.
Stelselmatige observatie
Systematische observatie gericht op het verkrijgen van een min of meer
volledig beeld van iemands leven. Zonder bevel is sprake van
onrechtmatige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.
Infiltratie
Opsporingsmethode waarbij een opsporingsambtenaar deelneemt aan een
criminele organisatie om informatie te verkrijgen. Vereist strikte wettelijke
basis en proportionaliteit.
Pseudokoop en pseudodienstverlening
Opsporingsmethoden waarbij goederen of diensten worden afgenomen ter
opsporing van strafbare feiten. Onjuiste toepassing kan leiden tot
bewijsuitsluiting.
Doorzoeking vervoermiddel
Bevoegdheid ex art. 96b Sv tot stelselmatig onderzoek van een voertuig
3
, ter inbeslagneming. Zonder wettelijke grondslag of buiten heterdaad is
toepassing onrechtmatig.
Doorzoeking plaats ter inbeslagneming
Bevoegdheid ex art. 96c Sv tot doorzoeken van een plaats bij verdenking
van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten.
Overschrijding van voorwaarden leidt tot vormverzuim.
Doorzoeking woning zonder toestemming
Doorzoeking ex art. 97 Sv vereist machtiging en specifieke wettelijke
basis. Ontbreken daarvan maakt binnentreden onrechtmatig.
Doorzoeking door rechter-commissaris
Bevoegdheid ex art. 110 Sv bij ernstige bezwaren en voorlopige-
hechtenisfeiten. Onjuiste toepassing raakt het huisrecht en kan
bewijsuitsluiting rechtvaardigen.
Zoekend rondkijken
Beperkte handeling bij rechtmatig betreden waarbij geen stelselmatig
onderzoek plaatsvindt. Overschrijding kwalificeert als doorzoeking en
vereist aparte bevoegdheid.
Toegang en doorgang verschaffen
Nevenbevoegdheden bij rechtmatig betreden of doorzoeken. Zonder
onderliggende bevoegdheid ontbreekt rechtsgrond.
Bevoegde autoriteit bij BOB
Inzet van BOB-bevoegdheden vereist bevel van de officier van justitie en
soms machtiging van de rechter-commissaris. Ontbrekend bevel leidt tot
onherstelbaar vormverzuim.
Vordering gegevens
Bevoegdheid tot het opvragen van identificerende, historische of
toekomstige gegevens ex art. 126 Sv-reeks. Zonder wettelijke titel is
gegevensvergaring onrechtmatig.
Gevoelige gegevens
Bijzondere persoonsgegevens waarvoor zwaardere wettelijke eisen gelden.
Onrechtmatige verkrijging kan leiden tot bewijsuitsluiting.
Opnemen vertrouwelijke communicatie
Ingrijpende bevoegdheid tot interceptie van communicatie met rechterlijke
controle. Onrechtmatige inzet schendt art. 8 EVRM.
Onderzoek geautomatiseerd werk
Bevoegdheid tot binnendringen in een computersysteem voor
opsporingsdoeleinden. Zonder specifieke grondslag is sprake van ernstige
grondrechtinbreuk.
4
