PSYCHOBIOLOGIE TOETS 14 MAART
1: 8. Memory: varieties and mechanisms
Wat hoort waar?
1. MTL: hippocampus + amygdala (emotioneel geheugen) + EC + perirhinal cortex
2. Hippocampus: CA1 (place cells en episodisch geheugen), CA3 (pattern completion),
Dentate gyrus (pattern integration) , subiculum (grid cells, border cells en head-direction
cells in presubiculum)
3. MEC gridcells, LEC objecten/context
4. Occipitaal = visueel, perceptuele priming
5. Prefonatale cortex = conceptuele priming
6. Temporale kwab = geheugen, semantiek, objectherkenning
7. Frontale kwab = betekenis, plan, priming
Gedrag
Non-declaratief geheugen = onbewust geheugen, beinvloed vaardigheden
Indirect getest (priming, vaardigheden)
Niet afhankelijk van hoe ‘diep’ je iets bestudeert
Wel beinvloed door verandering in hoe items eruit zien tijdens encoding en test
(bv. S-TFS)
Declaratief geheugen = bewust geheugen voor feiten en gebeurtenissen
Direct getest (herkennen, recall, toets)
Wel afhankelijk van hoe ‘diep’ je iets bestudeert (diep = letten op betekenis)
Niet beinvloed door verandering in hoe items eruit zien tijdens encoding en test
Dubbele dissociatie bewijst verschillende hersensystemen!!
Geheugenopslag:
1. Encoding: informatie wordt opgenomen / omgezet in geheugen
2. Consolidatie: geheugensporen worden gestabiliseerd en opgeslagen door reactivatie
3. Retrieval: geheugen ophalen
Anterograde amnesia = geen nieuwe declaratieve herinneringen maken (H.M.)
Retrograde amnesia = (recente) geheugen voor schade aangetast
Unilateral damage = eenzijdige schade (vaak mild geheugenverlies)
Enkele dissociatie = 1 patiënt met het ene cognitieve proces intact en andere beschadigd bv.
H.M.
Dubbele dissociatie = 2 patiënten laten tegenovergestelde patroon ziektebeeld zien
- Laat onafhankelijkheid van processen zien
,EEG = electrodes en kleine stroomschokjes
PET = hoeveel glucose gebruikt in brein?
fMRI = waar zuurstof gebruikt? Waar meest actief?
Case of H.M.
Laesie = schade/verwijdering hersenweefsel
Bilateraal = beide kanten v/d hersenen
Lateraal = buitenkant/zijkant
Medial = midden
Cortex = buitenste laag/ schors
Mid-saggitale doorsnede = van voor naar achter en in het midden
Mediale Temporaal Kwab (MTL) = vorming nieuwe declaratieve herinneringen
Operatie zelf:
- Amygdala/amandelkern volledig verwijderd (emoties)
- Entorhinale cortex (nieuw geheugen opslaan)
- 2/3 v/d hippocampus (rostral/ voorste deel ook volledig weg)
- Succes op vlak van epilepsie
Mirror drawing task: kon H.M. wel
- Meten non – declaratief geheugen
- Taak leren maar het je niet herinneren
Anterior temporal lobe = voorste deel slaapkwab (betekenis)
Posterior temporal lobe = achterste deel slaapkwab (taal en auditieve verwerking)
Gevolg bilaterale resectie van MTL:
- Herinneringen na operatie weg + nieuwe namen, woorden, .. herkennen ( = anterograde
amnesie)
- Wel taken uitvoeren en kort info herhalen (werkgeheugen) en tot 2-3 jaar ervoor
herinneren (= geen retrograde amnesie)
Dus: hippocampus nodig voor nieuwe declaratieve herinneringen maar niet voor vaardigheden en
gewoontes
Memory phases, processes, systems and tasks
Geheugen = zenuwstelsel haalt info uit nieuwe gebeurtenissen en behoudt ze voor toekomstige
acties en om het gedrag te sturen
Consolidatie = herinnering wordt gestabiliseerd en opgeslagen zodat hij niet makkelijk verloren
gaat
Box 8A: declaratieve geheugen testen in dieren
Apen DNMS (delayed non match to sample) taak:
, 1. Stimulus knop met bruine kruis: daar zit eten onder
2. Vertraging en deur voor de ogen van de aap
3. Het eten zit nu onder de andere deksel en de aap moet de nieuwe deksel kiezen
4. Als de aap dit niet kan heeft hij laesies in de MTL
Knaagdieren test:
- Rat in een bak water en moet zijn weg naar platform vinden
- Geheugen testen door te kijken hij snel de rat het platform vindt
Priming
Priming = verandering/ versnelling/ verbetering van prestatie door voorafgaande ervaring
Aanwezigheid non-declaratief/ impliciet geheugen
- M.S. kon dit niet omdat hij schade had aan zijn niet-declaratieve geheugen
- Wel beinvloed hoe items eruit zien
M.S. operatie:
- rechter occipitale regio’s : primaire deel (1) en secundaire deel (2) van visuele cortex
- (1) basis visuele verwerking (lijnen, kleuren, ..)
- (2) vormen en objecten
Word recognition taak
1. Plaatjes tellen die je onbewust te zien gekregen hebt
2. Opnieuw plaatjes: deel gezien, deel nieuw
3. Herhaaldelijk tonen plaatje hersenrespons vermindert waarin plaatje visueel verwerkt
wordt
( visual cortex geeft info over waarnemingen aan temporal lobe)
Bewust proberen te herinneren of je iets al eerder gezien hebt
Perceptuele priming = vorm van niet-declaratief
- Gebaseerd op vorm
- Gevoelig voor study-test format shifts (S-TFS) (= leren op ene manier en toetsen op
andere manier bv. 1e als foto dan lijntekening minder snel herkennen
Conceptuele priming = priming op basis van betekenis / concept in prefontale cortex en voorste
deel van de left inferior frontal gyrus (linkeronderste frontale winding)
sterker bij semantische taken
Prime = stimulus die eerder wordt gepresenteerd om geheugen te activeren
Target = stimulus waar later op wordt gereageerd om effect van prime te meten
Box 8B MTL contributions beyond declarative memory
~ FMRI studies in mensen zagen activiteit MTL tijdens werkgeheugentaken voor nieuwe visuele
stimuli
1: 8. Memory: varieties and mechanisms
Wat hoort waar?
1. MTL: hippocampus + amygdala (emotioneel geheugen) + EC + perirhinal cortex
2. Hippocampus: CA1 (place cells en episodisch geheugen), CA3 (pattern completion),
Dentate gyrus (pattern integration) , subiculum (grid cells, border cells en head-direction
cells in presubiculum)
3. MEC gridcells, LEC objecten/context
4. Occipitaal = visueel, perceptuele priming
5. Prefonatale cortex = conceptuele priming
6. Temporale kwab = geheugen, semantiek, objectherkenning
7. Frontale kwab = betekenis, plan, priming
Gedrag
Non-declaratief geheugen = onbewust geheugen, beinvloed vaardigheden
Indirect getest (priming, vaardigheden)
Niet afhankelijk van hoe ‘diep’ je iets bestudeert
Wel beinvloed door verandering in hoe items eruit zien tijdens encoding en test
(bv. S-TFS)
Declaratief geheugen = bewust geheugen voor feiten en gebeurtenissen
Direct getest (herkennen, recall, toets)
Wel afhankelijk van hoe ‘diep’ je iets bestudeert (diep = letten op betekenis)
Niet beinvloed door verandering in hoe items eruit zien tijdens encoding en test
Dubbele dissociatie bewijst verschillende hersensystemen!!
Geheugenopslag:
1. Encoding: informatie wordt opgenomen / omgezet in geheugen
2. Consolidatie: geheugensporen worden gestabiliseerd en opgeslagen door reactivatie
3. Retrieval: geheugen ophalen
Anterograde amnesia = geen nieuwe declaratieve herinneringen maken (H.M.)
Retrograde amnesia = (recente) geheugen voor schade aangetast
Unilateral damage = eenzijdige schade (vaak mild geheugenverlies)
Enkele dissociatie = 1 patiënt met het ene cognitieve proces intact en andere beschadigd bv.
H.M.
Dubbele dissociatie = 2 patiënten laten tegenovergestelde patroon ziektebeeld zien
- Laat onafhankelijkheid van processen zien
,EEG = electrodes en kleine stroomschokjes
PET = hoeveel glucose gebruikt in brein?
fMRI = waar zuurstof gebruikt? Waar meest actief?
Case of H.M.
Laesie = schade/verwijdering hersenweefsel
Bilateraal = beide kanten v/d hersenen
Lateraal = buitenkant/zijkant
Medial = midden
Cortex = buitenste laag/ schors
Mid-saggitale doorsnede = van voor naar achter en in het midden
Mediale Temporaal Kwab (MTL) = vorming nieuwe declaratieve herinneringen
Operatie zelf:
- Amygdala/amandelkern volledig verwijderd (emoties)
- Entorhinale cortex (nieuw geheugen opslaan)
- 2/3 v/d hippocampus (rostral/ voorste deel ook volledig weg)
- Succes op vlak van epilepsie
Mirror drawing task: kon H.M. wel
- Meten non – declaratief geheugen
- Taak leren maar het je niet herinneren
Anterior temporal lobe = voorste deel slaapkwab (betekenis)
Posterior temporal lobe = achterste deel slaapkwab (taal en auditieve verwerking)
Gevolg bilaterale resectie van MTL:
- Herinneringen na operatie weg + nieuwe namen, woorden, .. herkennen ( = anterograde
amnesie)
- Wel taken uitvoeren en kort info herhalen (werkgeheugen) en tot 2-3 jaar ervoor
herinneren (= geen retrograde amnesie)
Dus: hippocampus nodig voor nieuwe declaratieve herinneringen maar niet voor vaardigheden en
gewoontes
Memory phases, processes, systems and tasks
Geheugen = zenuwstelsel haalt info uit nieuwe gebeurtenissen en behoudt ze voor toekomstige
acties en om het gedrag te sturen
Consolidatie = herinnering wordt gestabiliseerd en opgeslagen zodat hij niet makkelijk verloren
gaat
Box 8A: declaratieve geheugen testen in dieren
Apen DNMS (delayed non match to sample) taak:
, 1. Stimulus knop met bruine kruis: daar zit eten onder
2. Vertraging en deur voor de ogen van de aap
3. Het eten zit nu onder de andere deksel en de aap moet de nieuwe deksel kiezen
4. Als de aap dit niet kan heeft hij laesies in de MTL
Knaagdieren test:
- Rat in een bak water en moet zijn weg naar platform vinden
- Geheugen testen door te kijken hij snel de rat het platform vindt
Priming
Priming = verandering/ versnelling/ verbetering van prestatie door voorafgaande ervaring
Aanwezigheid non-declaratief/ impliciet geheugen
- M.S. kon dit niet omdat hij schade had aan zijn niet-declaratieve geheugen
- Wel beinvloed hoe items eruit zien
M.S. operatie:
- rechter occipitale regio’s : primaire deel (1) en secundaire deel (2) van visuele cortex
- (1) basis visuele verwerking (lijnen, kleuren, ..)
- (2) vormen en objecten
Word recognition taak
1. Plaatjes tellen die je onbewust te zien gekregen hebt
2. Opnieuw plaatjes: deel gezien, deel nieuw
3. Herhaaldelijk tonen plaatje hersenrespons vermindert waarin plaatje visueel verwerkt
wordt
( visual cortex geeft info over waarnemingen aan temporal lobe)
Bewust proberen te herinneren of je iets al eerder gezien hebt
Perceptuele priming = vorm van niet-declaratief
- Gebaseerd op vorm
- Gevoelig voor study-test format shifts (S-TFS) (= leren op ene manier en toetsen op
andere manier bv. 1e als foto dan lijntekening minder snel herkennen
Conceptuele priming = priming op basis van betekenis / concept in prefontale cortex en voorste
deel van de left inferior frontal gyrus (linkeronderste frontale winding)
sterker bij semantische taken
Prime = stimulus die eerder wordt gepresenteerd om geheugen te activeren
Target = stimulus waar later op wordt gereageerd om effect van prime te meten
Box 8B MTL contributions beyond declarative memory
~ FMRI studies in mensen zagen activiteit MTL tijdens werkgeheugentaken voor nieuwe visuele
stimuli
