Hoofdstuk 3 - Koude Oorlog
Par. 3.1
Koude oorlog: ideologisch conflict tussen twee machtsblokken; kapitalisme en communisme.
Communisme:
1917: Russische Revolutie
Voor 1917 regeerde Tsaar Nicolaas ll als absolute vorst. Rusland deed mee aan Eerste
Wereldoorlog maar trok zich terug door de communistische revolutie. Tijdens de revolutie
ontstond een ideaalbeeld: klassenloze samenleving + wereldrevolutie.
Na 1917 wilde Lenin aan de macht komen. 1917-1922: burgeroorlog.
1922: Lenin grijpt macht.
1924: Lenin sterft, Stalin volgt hem op. Stalin regeert tot zijn dood in 1953.
In de tijd van Stalin was de Sovjet-Unie een totalitaire dictatuur met een planeconomie
(vijfjarenplannen). Productiemiddelen in hand van de staat. De landbouw wordt
gecollectiviseerd:
● sovchozen: grote staatsboerderijen waarbij de boeren voor de staat werken.
● kolchozen: grote boerderijen waarbij de boeren iets meer vrijheid hebben, maar ze
moeten veel betalen aan de staat.
Collectivisering is niet succesvol en resulteert in honger.
1934: Stalin begint met zuivering van politieke tegenstanders. Tegenstanders opgesloten in
Goelag archipel (soort concentratiekamp).
Stalinisme kende veel propaganda en censuur. Er was totale controle over de economie, de kunst
en het onderwijs. Jeugd werd geïndoctrineerd in de Komsomol: communistische
jeugdorganisatie.
Kapitalisme:
1918-1929: Roaring Twenties: economische voorspoed in de VS.
1929: Beurskrach → wereldcrisis.
1933-1945: F. D. Roosevelt aan de macht.
1945: Harry Truman aan de macht.
De VS en West-Europa stonden voor democratie en vrijheid van de individu. Iedereen kende
gelijkheid van de wet en godsdienstvrijheid. Economie in het Westen in handen van
particulieren. Economie gericht op winst (opbrengst hoeft niet worden afgestaan aan de staat,
dus kan worden geïnvesteerd in het bedrijf).
, Februari 1945 (tijdens oorlog): Conferentie van Jalta: Churchill,
Roosevelt en Stalin praten over hoe het na de oorlog verder
moet. Hoogtepunt van de geallieerde samenwerking. Besluit om
samen Japan te gaan verslaan. Roosevelt kreeg toestemming
voor oprichting VN. Churchill wilde Duitsland in vier sectoren
verdelen, en dat gebeurt ook. Duitsland zou overgaan op een
democratie.
Juli 1945 (na oorlog): Conferentie van Potsdam:
Attlee, Truman en Stalin onderhandelen. Problemen en
spanningen nemen toe. Oorzaken: onervarenheid van Truman,
onenigheid over vredesregelingen en bezettingszones, Truman
kreeg bericht over atoombom. Overeenstemmingen na
Potsdam:
● Japan moest zich onvoorwaardelijk overgeven
● Elke bezetter mocht herstelbetalingen aan Duitsland opleggen
● Duitsland moest demilitariseren en denazificeren
VS gooit een atoombom op Hiroshima. Japan moest zich wel overgeven, maar deed niks. Drie
dagen later nog een atoombom op Nagasaki, waarna Japan zich overgeeft. Stalin voelde zich
bedreigd door hoe verwoestend de VS kon zijn. Redenen voor de atoombom:
1. Japan gaf zich maar niet over.
2. Situatie in Oost- en Midden-Europa schrijnend door invloeden Sovjet-Unie.
3. Sovjet-Unie had Japan de oorlog verklaard en VS wilde de rol van SU bij de Japanse
Nederlaag zo klein mogelijk houden om erger te voorkomen.
KENMERKENDE ASPECTEN bij deze gebeurtenis:
1. Het voeren van twee wereldoorlogen.
2. Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapensen de
betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering.
3. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
Na de oorlog waren de invloedssferen verdeeld. Oost-Europa was
bevrijd door SU dus communistisch. West-Europa bevrijd door
VS, dus vooral kapitalistisch. De VS is bang dat meer landen vallen
voor het communisme. Beide partijen bang voor uitbreiding van
de vijand.
1947: Trumandoctrine: alle landen die zich bedreigd voelen door
het communisme kunnen rekenen op Amerikaanse steun.
Par. 3.1
Koude oorlog: ideologisch conflict tussen twee machtsblokken; kapitalisme en communisme.
Communisme:
1917: Russische Revolutie
Voor 1917 regeerde Tsaar Nicolaas ll als absolute vorst. Rusland deed mee aan Eerste
Wereldoorlog maar trok zich terug door de communistische revolutie. Tijdens de revolutie
ontstond een ideaalbeeld: klassenloze samenleving + wereldrevolutie.
Na 1917 wilde Lenin aan de macht komen. 1917-1922: burgeroorlog.
1922: Lenin grijpt macht.
1924: Lenin sterft, Stalin volgt hem op. Stalin regeert tot zijn dood in 1953.
In de tijd van Stalin was de Sovjet-Unie een totalitaire dictatuur met een planeconomie
(vijfjarenplannen). Productiemiddelen in hand van de staat. De landbouw wordt
gecollectiviseerd:
● sovchozen: grote staatsboerderijen waarbij de boeren voor de staat werken.
● kolchozen: grote boerderijen waarbij de boeren iets meer vrijheid hebben, maar ze
moeten veel betalen aan de staat.
Collectivisering is niet succesvol en resulteert in honger.
1934: Stalin begint met zuivering van politieke tegenstanders. Tegenstanders opgesloten in
Goelag archipel (soort concentratiekamp).
Stalinisme kende veel propaganda en censuur. Er was totale controle over de economie, de kunst
en het onderwijs. Jeugd werd geïndoctrineerd in de Komsomol: communistische
jeugdorganisatie.
Kapitalisme:
1918-1929: Roaring Twenties: economische voorspoed in de VS.
1929: Beurskrach → wereldcrisis.
1933-1945: F. D. Roosevelt aan de macht.
1945: Harry Truman aan de macht.
De VS en West-Europa stonden voor democratie en vrijheid van de individu. Iedereen kende
gelijkheid van de wet en godsdienstvrijheid. Economie in het Westen in handen van
particulieren. Economie gericht op winst (opbrengst hoeft niet worden afgestaan aan de staat,
dus kan worden geïnvesteerd in het bedrijf).
, Februari 1945 (tijdens oorlog): Conferentie van Jalta: Churchill,
Roosevelt en Stalin praten over hoe het na de oorlog verder
moet. Hoogtepunt van de geallieerde samenwerking. Besluit om
samen Japan te gaan verslaan. Roosevelt kreeg toestemming
voor oprichting VN. Churchill wilde Duitsland in vier sectoren
verdelen, en dat gebeurt ook. Duitsland zou overgaan op een
democratie.
Juli 1945 (na oorlog): Conferentie van Potsdam:
Attlee, Truman en Stalin onderhandelen. Problemen en
spanningen nemen toe. Oorzaken: onervarenheid van Truman,
onenigheid over vredesregelingen en bezettingszones, Truman
kreeg bericht over atoombom. Overeenstemmingen na
Potsdam:
● Japan moest zich onvoorwaardelijk overgeven
● Elke bezetter mocht herstelbetalingen aan Duitsland opleggen
● Duitsland moest demilitariseren en denazificeren
VS gooit een atoombom op Hiroshima. Japan moest zich wel overgeven, maar deed niks. Drie
dagen later nog een atoombom op Nagasaki, waarna Japan zich overgeeft. Stalin voelde zich
bedreigd door hoe verwoestend de VS kon zijn. Redenen voor de atoombom:
1. Japan gaf zich maar niet over.
2. Situatie in Oost- en Midden-Europa schrijnend door invloeden Sovjet-Unie.
3. Sovjet-Unie had Japan de oorlog verklaard en VS wilde de rol van SU bij de Japanse
Nederlaag zo klein mogelijk houden om erger te voorkomen.
KENMERKENDE ASPECTEN bij deze gebeurtenis:
1. Het voeren van twee wereldoorlogen.
2. Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapensen de
betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering.
3. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
Na de oorlog waren de invloedssferen verdeeld. Oost-Europa was
bevrijd door SU dus communistisch. West-Europa bevrijd door
VS, dus vooral kapitalistisch. De VS is bang dat meer landen vallen
voor het communisme. Beide partijen bang voor uitbreiding van
de vijand.
1947: Trumandoctrine: alle landen die zich bedreigd voelen door
het communisme kunnen rekenen op Amerikaanse steun.
