8.5 Een nieuwe grondwet
17de en 18de eeuw: In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden heeft de
Staten-Generaal de macht en namen de afgevaardigde de besluiten.
→ Andere landen Europa: monarchie met koning of keizer.
1795: FR verovert de Republiek en stadhouder Willem V vlucht naar Engeland → patriotten
de baas.
- Sterk beïnvloed door verlichtingsideeën → doorvoeren in NL.
- Fransen regeren, niet patriotten.
Napoleon: meer controle over ons land.
➔ Lodewijk Napoleon koning van NL van 1806 tot 1810.
➔ Val Napoleon: prins Willem Frederik krijgt soevereiniteit (zoon van laatste
stadhouder).
➔ Voorwaarde: grondwet maken over manier van regeren.
29 maart 1814: aanname grondwet → de Republiek is een constitutionele monarchie =
koninkrijk waarin de macht van de vorst in de grondwet is vastgelegd.
→ trekt zich er weinig van aan → de Republiek had een grondwet, maar was geen
democratie. Koning WIllem I was meer een absoluut vorst.
Zuiden Verenigd Koninkrijk: ontevreden door regeerstijl, gedwongen Nederlandse taal,
achterstelling van katholieken etc.
1830: in Brussel een uitbarsting van ontevredenheid.
➔ Anti-Hollandse demonstraties.
➔ Katholieken, Franstaligen en liberalen.
➔ Belgische opstand.
Koning Willem I stuurt kroonprins & leger naar Brussel → geen succes.
4 oktober 1830: Voorlopig Bewind de Zuidelijke Nederlanden verklaart zich onafhankelijk.
Augustus 1831: Tiendaagse Veldtocht → nieuwe poging om het Koninkrijk te herstellen.
➔ Koning Willem I heeft geen steun meer van Engeland en Pruisen.
➔ 1839: Verenigd Koninkrijk der Nederlanden opgedeeld in twee onafhankelijke staten:
Nederland en België.
Noorden: weinig veranderd → Koninkrijk der Nederlanden.
1840: Koning Willem I treedt af.
Willem II is opvolger: veel staatsschuld (door Belgische oorlog).
➔ Terugverdienen door hogere belastingen op eerste levensbehoeften.
➔ Mislukte oogsten → hongersnood.
➔ Groeiende onvrede en onrust onder de bevolking.
➔ Revolutionaire beweging in Europa.
➔ NL houdt deze tegen: nieuwe grondwet maken (1848).
Johan Thorbecke = leider van de liberalen → 1848: nieuwe grondwet van Thorbecke.
→ grondwet:
- Macht van de volksvertegenwoordiging wordt uitgebreid, die van de koning en
regering ingeperkt.
- Mannen met een minimumbedrag aan belasting mogen kiezen = censuskiesrecht.
17de en 18de eeuw: In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden heeft de
Staten-Generaal de macht en namen de afgevaardigde de besluiten.
→ Andere landen Europa: monarchie met koning of keizer.
1795: FR verovert de Republiek en stadhouder Willem V vlucht naar Engeland → patriotten
de baas.
- Sterk beïnvloed door verlichtingsideeën → doorvoeren in NL.
- Fransen regeren, niet patriotten.
Napoleon: meer controle over ons land.
➔ Lodewijk Napoleon koning van NL van 1806 tot 1810.
➔ Val Napoleon: prins Willem Frederik krijgt soevereiniteit (zoon van laatste
stadhouder).
➔ Voorwaarde: grondwet maken over manier van regeren.
29 maart 1814: aanname grondwet → de Republiek is een constitutionele monarchie =
koninkrijk waarin de macht van de vorst in de grondwet is vastgelegd.
→ trekt zich er weinig van aan → de Republiek had een grondwet, maar was geen
democratie. Koning WIllem I was meer een absoluut vorst.
Zuiden Verenigd Koninkrijk: ontevreden door regeerstijl, gedwongen Nederlandse taal,
achterstelling van katholieken etc.
1830: in Brussel een uitbarsting van ontevredenheid.
➔ Anti-Hollandse demonstraties.
➔ Katholieken, Franstaligen en liberalen.
➔ Belgische opstand.
Koning Willem I stuurt kroonprins & leger naar Brussel → geen succes.
4 oktober 1830: Voorlopig Bewind de Zuidelijke Nederlanden verklaart zich onafhankelijk.
Augustus 1831: Tiendaagse Veldtocht → nieuwe poging om het Koninkrijk te herstellen.
➔ Koning Willem I heeft geen steun meer van Engeland en Pruisen.
➔ 1839: Verenigd Koninkrijk der Nederlanden opgedeeld in twee onafhankelijke staten:
Nederland en België.
Noorden: weinig veranderd → Koninkrijk der Nederlanden.
1840: Koning Willem I treedt af.
Willem II is opvolger: veel staatsschuld (door Belgische oorlog).
➔ Terugverdienen door hogere belastingen op eerste levensbehoeften.
➔ Mislukte oogsten → hongersnood.
➔ Groeiende onvrede en onrust onder de bevolking.
➔ Revolutionaire beweging in Europa.
➔ NL houdt deze tegen: nieuwe grondwet maken (1848).
Johan Thorbecke = leider van de liberalen → 1848: nieuwe grondwet van Thorbecke.
→ grondwet:
- Macht van de volksvertegenwoordiging wordt uitgebreid, die van de koning en
regering ingeperkt.
- Mannen met een minimumbedrag aan belasting mogen kiezen = censuskiesrecht.
