Inleiding Orthopedagogiek
Inhoudsopgave
Handboek jeugdhulpverlening........................................................................................... 5
Hoofdstuk 2: Kinderen en jongeren met een leerstoornis.....................................................................6
2.1 Leerstoornissen zijn specifieke problemen..................................................................................6
2.2 Definitie en classificatie.............................................................................................................. 6
2.3 Prevalentie van leerstoornissen.................................................................................................. 6
2.4 Comorbiditeit met andere stoornissen........................................................................................ 6
2.5 Oorzaken van leerstoornissen..................................................................................................... 6
2.6 Diagnostiek................................................................................................................................. 7
2.7 Behandeling................................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 3: Kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking.................................................8
3.2 Definitie...................................................................................................................................... 8
3.3 Terminologie................................................................................................................................ 8
3.4 Prevalentie.................................................................................................................................. 8
3.5 Etiologie...................................................................................................................................... 8
3.6 Diagnostiek................................................................................................................................. 9
3.7 Classificatie................................................................................................................................. 9
3.8 Visies en modellen.................................................................................................................... 10
3.9 Begeleiding en ondersteuning................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4: Kinderen en jongeren met autismespectrumstoornis....................................................12
4.1 Inleiding.................................................................................................................................... 12
4.2 Classificatie en terminologie..................................................................................................... 12
4.3 Prevalentie................................................................................................................................ 12
4.4 Autisme op vier niveaus............................................................................................................ 12
4.5 Screening en diagnostiek.......................................................................................................... 14
4.6 Opvoeding, onderwijs en hulpverlening....................................................................................16
Hoofdstuk 5: Dove en slechthorende kinderen en jongeren...............................................................17
5.2 Beschrijving van de doelgroep.................................................................................................. 17
5.3 Opvoeding en onderwijs............................................................................................................ 18
5.4 Huidige ontwikkelingen in opvoeding en onderwijs: van een of/ of-mentaliteit naar een en/ en
benadering...................................................................................................................................... 18
5.5 De pedagogische kracht van de dovencultuur: een voorbeeld..................................................18
Hoofdstuk 6: Kinderen en jongeren met visuele beperkingen en doofblindheid.................................20
6.2 Classificatie en terminologie..................................................................................................... 20
6.3 Prevalentie................................................................................................................................ 20
6.4 Factoren die van invloed zijn op het visuele functioneren.........................................................20
6.5 Gedragssignalen van visuele beperkingen................................................................................21
6.6 Impact van blindheid op de ontwikkeling..................................................................................22
6.7 Impact van congenitale doofblindheid op de ontwikkeling........................................................23
6.8 Diagnostiek naar ontwikkeling en ondersteuning van blinde en doofblinde kinderen...............23
6.9 Ondersteuning van opvoeding en ontwikkeling bij blinde kinderen...........................................23
6.10 Ondersteuning van opvoeding en ontwikkeling van doofblinde kinderen................................24
Hoofdstuk 7: Kinderen en jongeren met een fysieke beperking..........................................................25
7.1 Inleiding.................................................................................................................................... 25
7.2 Terminologie.............................................................................................................................. 25
7.3 Definiëring, oorzaken en classificatie........................................................................................25
7.4 Prevalentie................................................................................................................................ 28
7.5 Opvoeding en onderwijs............................................................................................................ 28
7.6 Diagnostiek en behandeling...................................................................................................... 29
Hoofdstuk 8: Zieke kinderen en jongeren........................................................................................... 32
8.3 Definities en terminologie......................................................................................................... 32
8.4 Classificatie.................................................................................................................................. 32
8.5 Prevalentie en voorkomen............................................................................................................ 34
8.6 Gevolgen................................................................................................................................... 34
8.7 Diagnostiek en behandeling...................................................................................................... 35
8.8 Onderwijs aan zieke en chronisch zieke kinderen......................................................................37
, Hoofdstuk 9: Jeugdigen met delinquent gedrag..................................................................................38
9.2 Definitie en terminologie........................................................................................................... 38
9.3 Epidemiologisch onderzoek naar delinquent gedrag van jeugdigen..........................................38
9.4 Ontwikkeling en oorzaken van jeugddelinquentie.....................................................................39
9.5 Diagnostiek van jeugddelinquentie...........................................................................................40
9.6 Interventies voor delinquente jeugdigen...................................................................................40
Hoofdstuk 10: Minderjarige slachtoffers van mishandeling en verwaarlozing.....................................42
10.2: Definities en vormen van kindermishandeling.......................................................................42
10.3 Omvang van kindermishandeling............................................................................................42
10.4 Verklaringen over het ontstaan van kindermishandeling.........................................................43
10.5 Gevolgen van kindermishandeling..........................................................................................44
10.6 Risicotaxatie en preventie van kindermishandeling................................................................45
10.7 Aanpak van kindermishandeling.............................................................................................45
Hoofdstuk 11: Vluchtelingkinderen en -jongeren................................................................................46
11.2 Gedwongen migratie: een traumatische cluster van stressoren..............................................46
11.3 De impact van gedwongen migratie op de ontwikkeling en het psychosociaal functioneren van
vluchtelingenkinderen en -jongeren................................................................................................46
11.4 Ontwikkeling in context: vluchtelingengezinnen.....................................................................47
11.5 Een bijzondere groep vluchtelingenjongeren: niet-begeleide buitenlandse minderjarigen......48
11.6 Pijlers en krachtlijnen in de psychosociale begeleiding van vluchtelingenkinderen en -jongeren
........................................................................................................................................................ 48
Hoorcolleges.................................................................................................................. 50
Hoorcollege 1..................................................................................................................................... 50
Opvoeden........................................................................................................................................ 50
Opvoeding volgens Ko Kok, opvoeden zonder doel.........................................................................50
Orthopedagogiek............................................................................................................................ 51
Handelen......................................................................................................................................... 51
Hoorcollege 2: Orthopedagogische werkwijze, Evidence-Based Practice en scientist practitioner
model................................................................................................................................................. 52
Verantwoord methodisch handelen................................................................................................. 52
Effectiviteit...................................................................................................................................... 52
Samenwerking praktijk en wetenschap, the scientist practitioner..................................................53
Hoorcollege 3: Delinquentie (jeugddelinquentie)................................................................................54
Achtergrond informatie over delinquentie.......................................................................................54
Theoretische verklaringen............................................................................................................... 54
Hoorcollege 4: Kindermishandeling & verwaarlozing..........................................................................56
Definitie van kindermishandeling.................................................................................................... 56
Vormen van kindermishandeling..................................................................................................... 56
Oorzaken en risicofactoren.............................................................................................................. 57
Hoorcollege 5: Kindermishandeling (2) en gezinnen met meervoudige/ complexe problemen...........58
Pedagogisch besef.......................................................................................................................... 58
Signaleren....................................................................................................................................... 58
Behandeling.................................................................................................................................... 58
Beschermende- en risicofactoren.................................................................................................... 59
Verklaringsmodel............................................................................................................................ 61
Hoorcollege 7: Speciaal onderwijs – clusteronderwijs, onderwijsondersteuning.................................63
Organisatie speciaal onderwijs/ onderwijs in clusters......................................................................63
Verdrag VN over mensen met een handicap...................................................................................63
Inclusie............................................................................................................................................ 64
Leesopdracht en leerdoelen:........................................................................................................... 64
Hoorcollege 8: Mensen met een verstandelijke beperking.................................................................65
ICF model........................................................................................................................................ 65
Zorgmodellen.................................................................................................................................. 65
Mogelijke oorzaken van een verstandelijke beperking....................................................................65
Domeinen/ kenmerken.................................................................................................................... 65
Comorbiditeit/ bijkomende problematiek........................................................................................66
Visies en modellen.......................................................................................................................... 66
Veelgebruikte methodieken en modellen in de VG..........................................................................66
Gedragsproblematiek/ challenging behavior...................................................................................66
, Hoorcollege 9: Jeugdhulp.................................................................................................................... 67
Hoofdlijnen van de Jeugdwet (2015)............................................................................................... 67
Vormen van hulp............................................................................................................................. 67
Kinderbeschermingsmaatregelen (gedwongen kader)....................................................................67
Ambulante hulp............................................................................................................................... 68
Semi residentiële hulp..................................................................................................................... 68
Pleegzorg........................................................................................................................................ 68
Residentiële hulp: jeugdhulp met verblijf........................................................................................ 68
Pedagogisch leefklimaat................................................................................................................. 69
Partnerschap met ouders................................................................................................................ 69
Hoorcollege 10: Kinderen en jongeren met autisme spectrum stoornis..............................................70
Leerdoelen college 10..................................................................................................................... 70
Geschiedenis................................................................................................................................... 70
Prevalentie...................................................................................................................................... 70
Etiologie.......................................................................................................................................... 70
Gedragskenmerken......................................................................................................................... 70
Vier cognitieve aspecten van autisme.............................................................................................70
Diagnostiek..................................................................................................................................... 71
Handelingsgerichte diagnostiek...................................................................................................... 72
Is ASS een stoornis?........................................................................................................................ 73
Hoorcollege 11: Kinderen en jongeren met een lichamelijke beperking, zieke kinderen en jongeren 74
Leerdoelen...................................................................................................................................... 74
Waar zijn motorische vaardigheden goed voor?..............................................................................74
Oorzaken lichamelijke beperkingen (voorbeelden)..........................................................................74
Cerebrale Parese............................................................................................................................. 75
Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)............................................................................................... 75
Neuraalbuisdefecten....................................................................................................................... 76
Neuromusculaire aandoeningen: Duchenne Muscular Dysrophy (DMD)..........................................77
Chronisch zieke kinderen................................................................................................................ 77
Hoorcollege 12: Kinderen met een vluchtachtergrond........................................................................78
Intersectionaliteit/ Kruispuntdenken................................................................................................ 78
Culturele minderheden en kind met beperking...............................................................................78
Achtergrond informatie bij vluchtelingenkinderen...........................................................................78
Risicofactoren voor psychosociale problemen.................................................................................78
Protectieve factoren voor psychosociale problemen.......................................................................79
Hulpverlening en onderwijs voor vluchtelingen...............................................................................79
Hoorcollege 13: Zintuigelijke beperkingen......................................................................................... 80
Taalontwikkelingsstoornis................................................................................................................ 80
Doofheid......................................................................................................................................... 80
Diagnostiek en interventies............................................................................................................ 80
Impact van een visuele beperking................................................................................................. 81
Keuze voor het ‘handelen’ van cliënt en hulpverlener als uitgangspunt.............................82
3.2 Het begrip ‘handelen’................................................................................................................... 82
De psycholoog als scientist practitioner...........................................................................83
De oorsprong: de scientist practitioner als opleidingsmodel...............................................................83
Een beroepsmodel.............................................................................................................................. 83
Professioneel oordeel, diagnostiek en besluitvorming........................................................................83
Wetenschapper met de wetenschappers............................................................................................ 83
Tot slot................................................................................................................................................ 84
Orthopedagogische probleemvelden................................................................................85
Meervoudige probleemgezinnen......................................................................................................... 85
2: Nadere omschrijvingen............................................................................................................... 85
3: Gezinnen van uit huis geplaatste jeugdigen...............................................................................85
4: Uitbreiding ambulante hulp......................................................................................................... 85
5: Enkele gezinsgerichte projecten.................................................................................................. 85
6: Specifieke aanpak van meervoudige probleemgezinnen.............................................................86
, Hoofdstuk 13: Strafproces algemeen.................................................................................................. 87
13.2 Drie fasen in het strafproces................................................................................................... 87
13.3 Personen en functionarissen in het strafproces.......................................................................87
13.4 Openbaar Ministerie................................................................................................................ 87
13.5 Afdoening door de politie........................................................................................................ 88
13.6 12-minners.............................................................................................................................. 88
Pedagogiek in beeld....................................................................................................... 89
Residentiële hulpverlening................................................................................................................. 89
17.1 Inleiding.................................................................................................................................. 89
17.2 Historische achtergronden...................................................................................................... 89
17.3 Empirisch onderzoek............................................................................................................... 89
17.4 Cultureel-vergelijkend onderzoek............................................................................................90
Minderheden in de jeugdzorg............................................................................................................. 90
18.1 Inleiding.................................................................................................................................. 90
Nederland is in de afgelopen eeuw etnisch en cultureel diverser geworden. De CBS-definitie van
een minderheid (iemand die zelf is gemigreerd of van wie minimaal één ouder is gemigreerd) is
praktisch, maar ook problematisch. Het houdt namelijk geen rekening met de mate waarin iemand
zich daadwerkelijk identificeert met een groep. Jongeren uit minderheidsgroepen worden vaak
geconfronteerd met vooroordelen en discriminatie, wat hun sociale functioneren en welbevinden
negatief beïnvloedt......................................................................................................................... 90
18.2 De ontwikkeling van aandacht voor minderheidsjongeren in de jeugdzorg.............................90
18.3 Onderzoek naar minderheidsjongeren met speciale zorgbehoeften........................................90
18.4 Cultuurvergelijkend onderzoek................................................................................................ 90
18.5 De toekomst van pedagogische aandacht voor minderheidsjongeren....................................90
18.6 Tot slot.................................................................................................................................... 91
Perserving dan Improving the Mental health of Refugees: A Literature Review for the Health
Council of the Netherlands..............................................................................................91
Inleiding.............................................................................................................................................. 91
Mentale gezondheid van vluchtelingen.............................................................................................. 91
Determinanten (Risico- en beschermende factoren)..........................................................................91
Interventies en preventie................................................................................................................... 91
Relevantie voor de Nederlandse situatie............................................................................................ 92
Vragen aan docenten...................................................................................................... 93
Samenvatting video’s..................................................................................................... 93
Inhoudsopgave
Handboek jeugdhulpverlening........................................................................................... 5
Hoofdstuk 2: Kinderen en jongeren met een leerstoornis.....................................................................6
2.1 Leerstoornissen zijn specifieke problemen..................................................................................6
2.2 Definitie en classificatie.............................................................................................................. 6
2.3 Prevalentie van leerstoornissen.................................................................................................. 6
2.4 Comorbiditeit met andere stoornissen........................................................................................ 6
2.5 Oorzaken van leerstoornissen..................................................................................................... 6
2.6 Diagnostiek................................................................................................................................. 7
2.7 Behandeling................................................................................................................................ 7
Hoofdstuk 3: Kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking.................................................8
3.2 Definitie...................................................................................................................................... 8
3.3 Terminologie................................................................................................................................ 8
3.4 Prevalentie.................................................................................................................................. 8
3.5 Etiologie...................................................................................................................................... 8
3.6 Diagnostiek................................................................................................................................. 9
3.7 Classificatie................................................................................................................................. 9
3.8 Visies en modellen.................................................................................................................... 10
3.9 Begeleiding en ondersteuning................................................................................................... 10
Hoofdstuk 4: Kinderen en jongeren met autismespectrumstoornis....................................................12
4.1 Inleiding.................................................................................................................................... 12
4.2 Classificatie en terminologie..................................................................................................... 12
4.3 Prevalentie................................................................................................................................ 12
4.4 Autisme op vier niveaus............................................................................................................ 12
4.5 Screening en diagnostiek.......................................................................................................... 14
4.6 Opvoeding, onderwijs en hulpverlening....................................................................................16
Hoofdstuk 5: Dove en slechthorende kinderen en jongeren...............................................................17
5.2 Beschrijving van de doelgroep.................................................................................................. 17
5.3 Opvoeding en onderwijs............................................................................................................ 18
5.4 Huidige ontwikkelingen in opvoeding en onderwijs: van een of/ of-mentaliteit naar een en/ en
benadering...................................................................................................................................... 18
5.5 De pedagogische kracht van de dovencultuur: een voorbeeld..................................................18
Hoofdstuk 6: Kinderen en jongeren met visuele beperkingen en doofblindheid.................................20
6.2 Classificatie en terminologie..................................................................................................... 20
6.3 Prevalentie................................................................................................................................ 20
6.4 Factoren die van invloed zijn op het visuele functioneren.........................................................20
6.5 Gedragssignalen van visuele beperkingen................................................................................21
6.6 Impact van blindheid op de ontwikkeling..................................................................................22
6.7 Impact van congenitale doofblindheid op de ontwikkeling........................................................23
6.8 Diagnostiek naar ontwikkeling en ondersteuning van blinde en doofblinde kinderen...............23
6.9 Ondersteuning van opvoeding en ontwikkeling bij blinde kinderen...........................................23
6.10 Ondersteuning van opvoeding en ontwikkeling van doofblinde kinderen................................24
Hoofdstuk 7: Kinderen en jongeren met een fysieke beperking..........................................................25
7.1 Inleiding.................................................................................................................................... 25
7.2 Terminologie.............................................................................................................................. 25
7.3 Definiëring, oorzaken en classificatie........................................................................................25
7.4 Prevalentie................................................................................................................................ 28
7.5 Opvoeding en onderwijs............................................................................................................ 28
7.6 Diagnostiek en behandeling...................................................................................................... 29
Hoofdstuk 8: Zieke kinderen en jongeren........................................................................................... 32
8.3 Definities en terminologie......................................................................................................... 32
8.4 Classificatie.................................................................................................................................. 32
8.5 Prevalentie en voorkomen............................................................................................................ 34
8.6 Gevolgen................................................................................................................................... 34
8.7 Diagnostiek en behandeling...................................................................................................... 35
8.8 Onderwijs aan zieke en chronisch zieke kinderen......................................................................37
, Hoofdstuk 9: Jeugdigen met delinquent gedrag..................................................................................38
9.2 Definitie en terminologie........................................................................................................... 38
9.3 Epidemiologisch onderzoek naar delinquent gedrag van jeugdigen..........................................38
9.4 Ontwikkeling en oorzaken van jeugddelinquentie.....................................................................39
9.5 Diagnostiek van jeugddelinquentie...........................................................................................40
9.6 Interventies voor delinquente jeugdigen...................................................................................40
Hoofdstuk 10: Minderjarige slachtoffers van mishandeling en verwaarlozing.....................................42
10.2: Definities en vormen van kindermishandeling.......................................................................42
10.3 Omvang van kindermishandeling............................................................................................42
10.4 Verklaringen over het ontstaan van kindermishandeling.........................................................43
10.5 Gevolgen van kindermishandeling..........................................................................................44
10.6 Risicotaxatie en preventie van kindermishandeling................................................................45
10.7 Aanpak van kindermishandeling.............................................................................................45
Hoofdstuk 11: Vluchtelingkinderen en -jongeren................................................................................46
11.2 Gedwongen migratie: een traumatische cluster van stressoren..............................................46
11.3 De impact van gedwongen migratie op de ontwikkeling en het psychosociaal functioneren van
vluchtelingenkinderen en -jongeren................................................................................................46
11.4 Ontwikkeling in context: vluchtelingengezinnen.....................................................................47
11.5 Een bijzondere groep vluchtelingenjongeren: niet-begeleide buitenlandse minderjarigen......48
11.6 Pijlers en krachtlijnen in de psychosociale begeleiding van vluchtelingenkinderen en -jongeren
........................................................................................................................................................ 48
Hoorcolleges.................................................................................................................. 50
Hoorcollege 1..................................................................................................................................... 50
Opvoeden........................................................................................................................................ 50
Opvoeding volgens Ko Kok, opvoeden zonder doel.........................................................................50
Orthopedagogiek............................................................................................................................ 51
Handelen......................................................................................................................................... 51
Hoorcollege 2: Orthopedagogische werkwijze, Evidence-Based Practice en scientist practitioner
model................................................................................................................................................. 52
Verantwoord methodisch handelen................................................................................................. 52
Effectiviteit...................................................................................................................................... 52
Samenwerking praktijk en wetenschap, the scientist practitioner..................................................53
Hoorcollege 3: Delinquentie (jeugddelinquentie)................................................................................54
Achtergrond informatie over delinquentie.......................................................................................54
Theoretische verklaringen............................................................................................................... 54
Hoorcollege 4: Kindermishandeling & verwaarlozing..........................................................................56
Definitie van kindermishandeling.................................................................................................... 56
Vormen van kindermishandeling..................................................................................................... 56
Oorzaken en risicofactoren.............................................................................................................. 57
Hoorcollege 5: Kindermishandeling (2) en gezinnen met meervoudige/ complexe problemen...........58
Pedagogisch besef.......................................................................................................................... 58
Signaleren....................................................................................................................................... 58
Behandeling.................................................................................................................................... 58
Beschermende- en risicofactoren.................................................................................................... 59
Verklaringsmodel............................................................................................................................ 61
Hoorcollege 7: Speciaal onderwijs – clusteronderwijs, onderwijsondersteuning.................................63
Organisatie speciaal onderwijs/ onderwijs in clusters......................................................................63
Verdrag VN over mensen met een handicap...................................................................................63
Inclusie............................................................................................................................................ 64
Leesopdracht en leerdoelen:........................................................................................................... 64
Hoorcollege 8: Mensen met een verstandelijke beperking.................................................................65
ICF model........................................................................................................................................ 65
Zorgmodellen.................................................................................................................................. 65
Mogelijke oorzaken van een verstandelijke beperking....................................................................65
Domeinen/ kenmerken.................................................................................................................... 65
Comorbiditeit/ bijkomende problematiek........................................................................................66
Visies en modellen.......................................................................................................................... 66
Veelgebruikte methodieken en modellen in de VG..........................................................................66
Gedragsproblematiek/ challenging behavior...................................................................................66
, Hoorcollege 9: Jeugdhulp.................................................................................................................... 67
Hoofdlijnen van de Jeugdwet (2015)............................................................................................... 67
Vormen van hulp............................................................................................................................. 67
Kinderbeschermingsmaatregelen (gedwongen kader)....................................................................67
Ambulante hulp............................................................................................................................... 68
Semi residentiële hulp..................................................................................................................... 68
Pleegzorg........................................................................................................................................ 68
Residentiële hulp: jeugdhulp met verblijf........................................................................................ 68
Pedagogisch leefklimaat................................................................................................................. 69
Partnerschap met ouders................................................................................................................ 69
Hoorcollege 10: Kinderen en jongeren met autisme spectrum stoornis..............................................70
Leerdoelen college 10..................................................................................................................... 70
Geschiedenis................................................................................................................................... 70
Prevalentie...................................................................................................................................... 70
Etiologie.......................................................................................................................................... 70
Gedragskenmerken......................................................................................................................... 70
Vier cognitieve aspecten van autisme.............................................................................................70
Diagnostiek..................................................................................................................................... 71
Handelingsgerichte diagnostiek...................................................................................................... 72
Is ASS een stoornis?........................................................................................................................ 73
Hoorcollege 11: Kinderen en jongeren met een lichamelijke beperking, zieke kinderen en jongeren 74
Leerdoelen...................................................................................................................................... 74
Waar zijn motorische vaardigheden goed voor?..............................................................................74
Oorzaken lichamelijke beperkingen (voorbeelden)..........................................................................74
Cerebrale Parese............................................................................................................................. 75
Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)............................................................................................... 75
Neuraalbuisdefecten....................................................................................................................... 76
Neuromusculaire aandoeningen: Duchenne Muscular Dysrophy (DMD)..........................................77
Chronisch zieke kinderen................................................................................................................ 77
Hoorcollege 12: Kinderen met een vluchtachtergrond........................................................................78
Intersectionaliteit/ Kruispuntdenken................................................................................................ 78
Culturele minderheden en kind met beperking...............................................................................78
Achtergrond informatie bij vluchtelingenkinderen...........................................................................78
Risicofactoren voor psychosociale problemen.................................................................................78
Protectieve factoren voor psychosociale problemen.......................................................................79
Hulpverlening en onderwijs voor vluchtelingen...............................................................................79
Hoorcollege 13: Zintuigelijke beperkingen......................................................................................... 80
Taalontwikkelingsstoornis................................................................................................................ 80
Doofheid......................................................................................................................................... 80
Diagnostiek en interventies............................................................................................................ 80
Impact van een visuele beperking................................................................................................. 81
Keuze voor het ‘handelen’ van cliënt en hulpverlener als uitgangspunt.............................82
3.2 Het begrip ‘handelen’................................................................................................................... 82
De psycholoog als scientist practitioner...........................................................................83
De oorsprong: de scientist practitioner als opleidingsmodel...............................................................83
Een beroepsmodel.............................................................................................................................. 83
Professioneel oordeel, diagnostiek en besluitvorming........................................................................83
Wetenschapper met de wetenschappers............................................................................................ 83
Tot slot................................................................................................................................................ 84
Orthopedagogische probleemvelden................................................................................85
Meervoudige probleemgezinnen......................................................................................................... 85
2: Nadere omschrijvingen............................................................................................................... 85
3: Gezinnen van uit huis geplaatste jeugdigen...............................................................................85
4: Uitbreiding ambulante hulp......................................................................................................... 85
5: Enkele gezinsgerichte projecten.................................................................................................. 85
6: Specifieke aanpak van meervoudige probleemgezinnen.............................................................86
, Hoofdstuk 13: Strafproces algemeen.................................................................................................. 87
13.2 Drie fasen in het strafproces................................................................................................... 87
13.3 Personen en functionarissen in het strafproces.......................................................................87
13.4 Openbaar Ministerie................................................................................................................ 87
13.5 Afdoening door de politie........................................................................................................ 88
13.6 12-minners.............................................................................................................................. 88
Pedagogiek in beeld....................................................................................................... 89
Residentiële hulpverlening................................................................................................................. 89
17.1 Inleiding.................................................................................................................................. 89
17.2 Historische achtergronden...................................................................................................... 89
17.3 Empirisch onderzoek............................................................................................................... 89
17.4 Cultureel-vergelijkend onderzoek............................................................................................90
Minderheden in de jeugdzorg............................................................................................................. 90
18.1 Inleiding.................................................................................................................................. 90
Nederland is in de afgelopen eeuw etnisch en cultureel diverser geworden. De CBS-definitie van
een minderheid (iemand die zelf is gemigreerd of van wie minimaal één ouder is gemigreerd) is
praktisch, maar ook problematisch. Het houdt namelijk geen rekening met de mate waarin iemand
zich daadwerkelijk identificeert met een groep. Jongeren uit minderheidsgroepen worden vaak
geconfronteerd met vooroordelen en discriminatie, wat hun sociale functioneren en welbevinden
negatief beïnvloedt......................................................................................................................... 90
18.2 De ontwikkeling van aandacht voor minderheidsjongeren in de jeugdzorg.............................90
18.3 Onderzoek naar minderheidsjongeren met speciale zorgbehoeften........................................90
18.4 Cultuurvergelijkend onderzoek................................................................................................ 90
18.5 De toekomst van pedagogische aandacht voor minderheidsjongeren....................................90
18.6 Tot slot.................................................................................................................................... 91
Perserving dan Improving the Mental health of Refugees: A Literature Review for the Health
Council of the Netherlands..............................................................................................91
Inleiding.............................................................................................................................................. 91
Mentale gezondheid van vluchtelingen.............................................................................................. 91
Determinanten (Risico- en beschermende factoren)..........................................................................91
Interventies en preventie................................................................................................................... 91
Relevantie voor de Nederlandse situatie............................................................................................ 92
Vragen aan docenten...................................................................................................... 93
Samenvatting video’s..................................................................................................... 93
