Geschiedenis tijdvak 7
7.1 Nieuwe ideeën over samenleven
Redeneren over de samenleving
Filosofen namen de werkwijze van de natuurwetenschappers uit de wetenschappelijke
revolutie over door het gebruik van de ratio verstand. Rationeel optimisme het
vertrouwen dat de samenleving beter en eerlijker word door het gebruik van ratio. Filosofen
vonden dat mensen in alle omstandigheden over bepaalde natuurlijke rechten moeten
beschikken rechten die een mens vanaf zijn geboorte bezit, losstaand van wetten. Zoals
vrijheid van meningsuiting. Dit zou zorgen voor gelijkheid van mensen.
Verlichte filosofen
Volgens filosoof Montesquie was het belangrijk dat de macht niet in handen van één
persoon of groep was. Volgens hem was trias politica scheiding van macht in drie delen:
wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht, het beste middel om een eerlijker
machtsverdeling te bereiken. Ook vond hij de vraag wie dan de bestuurders moesten zijn
minder belangrijk. De fransman Voltaire zag dit anders, hij vond dat alleen mensen met een
goede opleiding deel konden uitmaken van het bestuur. Volgens John Locke moesten
mensen onderling een sociaal contract sluiten zo besloten mensen dat ze een politieke
eenheid waren en konden mensen bestuurders kiezen. Het volk had ook het recht hun weer
af te zetten. Rousseau steunde het idee van het sociaal contract alleen benadrukte wel dat
het volk altijd de hoogste macht behield.
Leren denken
De meeste verlichte denkers vonden dat onderwijs er voor zorgde dat mensen zelf na
zouden denken. 2 Franse wetenschappers, Denis Diderot en Jean d’Alembert, stelden een
encyclopedie samen, hier stond een groot deel van de toen beschikbare kennis en ideeen in.
Het boek werd massaal verkocht in Europa. Edelen en geestelijken waren er minder blij mee
omdat er kritiek in stond op de voorrechten van de adel en de positie van de Kerk.
Verlichte vorsten
De verlichte ideeën dringen ook de vorsten binnen. Frederik de Grote van Pruisen was een
absolutist. Hij wees het droit divin af en had met zijn volk een sociaal contract afgesloten, hij
had alleen afgesproken dat het volk hem niet af kon zetten. Ook gaf hij hen geen inspraak in
het bestuur alleen gaf hij hen wel geloofsvrijheid en goed onderwijs. Deze manier van
besturen werd verlicht absolutisme genoemd. Ook Catharina de Grote van Rusland vond de
verlichte ideeën over gelijkheid en vrijheid interessant. Ze liet een grondwet schrijven,
iedereen was gelijk. De edelen waren hier niet enthousiast over omdat zij nu dezelfde
rechten en plichten hadden als horigen op hun land. Omdat Catharina voor het bestuur
afhankelijk was van adel, verdween daarom de grondwet al snel uit beeld.
7.1 Nieuwe ideeën over samenleven
Redeneren over de samenleving
Filosofen namen de werkwijze van de natuurwetenschappers uit de wetenschappelijke
revolutie over door het gebruik van de ratio verstand. Rationeel optimisme het
vertrouwen dat de samenleving beter en eerlijker word door het gebruik van ratio. Filosofen
vonden dat mensen in alle omstandigheden over bepaalde natuurlijke rechten moeten
beschikken rechten die een mens vanaf zijn geboorte bezit, losstaand van wetten. Zoals
vrijheid van meningsuiting. Dit zou zorgen voor gelijkheid van mensen.
Verlichte filosofen
Volgens filosoof Montesquie was het belangrijk dat de macht niet in handen van één
persoon of groep was. Volgens hem was trias politica scheiding van macht in drie delen:
wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht, het beste middel om een eerlijker
machtsverdeling te bereiken. Ook vond hij de vraag wie dan de bestuurders moesten zijn
minder belangrijk. De fransman Voltaire zag dit anders, hij vond dat alleen mensen met een
goede opleiding deel konden uitmaken van het bestuur. Volgens John Locke moesten
mensen onderling een sociaal contract sluiten zo besloten mensen dat ze een politieke
eenheid waren en konden mensen bestuurders kiezen. Het volk had ook het recht hun weer
af te zetten. Rousseau steunde het idee van het sociaal contract alleen benadrukte wel dat
het volk altijd de hoogste macht behield.
Leren denken
De meeste verlichte denkers vonden dat onderwijs er voor zorgde dat mensen zelf na
zouden denken. 2 Franse wetenschappers, Denis Diderot en Jean d’Alembert, stelden een
encyclopedie samen, hier stond een groot deel van de toen beschikbare kennis en ideeen in.
Het boek werd massaal verkocht in Europa. Edelen en geestelijken waren er minder blij mee
omdat er kritiek in stond op de voorrechten van de adel en de positie van de Kerk.
Verlichte vorsten
De verlichte ideeën dringen ook de vorsten binnen. Frederik de Grote van Pruisen was een
absolutist. Hij wees het droit divin af en had met zijn volk een sociaal contract afgesloten, hij
had alleen afgesproken dat het volk hem niet af kon zetten. Ook gaf hij hen geen inspraak in
het bestuur alleen gaf hij hen wel geloofsvrijheid en goed onderwijs. Deze manier van
besturen werd verlicht absolutisme genoemd. Ook Catharina de Grote van Rusland vond de
verlichte ideeën over gelijkheid en vrijheid interessant. Ze liet een grondwet schrijven,
iedereen was gelijk. De edelen waren hier niet enthousiast over omdat zij nu dezelfde
rechten en plichten hadden als horigen op hun land. Omdat Catharina voor het bestuur
afhankelijk was van adel, verdween daarom de grondwet al snel uit beeld.
