Patiënt met Parkinson en CVA gehad, benoem voedingsgerelateerde problemen (uit casus) en
oorzaken hierbij
1. Door CVA verhoogd energieverbruik/basaalmetabolisme.
2. Door het emotionele aspect, weinig eetlust; slechte eetlust door angst en depressie
3. Moeite met bereiden van maaltijden
4. Onvoldoende vezels wat kan leiden tot obstipatie en een tekort aan vocht in de voeding. Dit in
combinatie met minder beweging kan ervoor zorgen dat levodopa wordt vertraagd en minder goed
werkt.
5. Eiwitten bij het innemen van levodopa zorgt er ook voor dat het medicijn minder goed wordt
opgenomen. Ook kan levodopa zorgen voor misselijkheid waardoor deze man niet wil eten wat leidt
tot ondergewicht.
CVA casus lesdag: direct opname IC, sondevoeding, logopedist bepaald of ingedikt voeding kan met
johannespitmeel ingedikt, sondevoeding blijft naast het proberen eten ingedikte voeding in kleine
porties tot het is opgebouwd tot normale hoeveelheid, dan sondevoeding eruit en over op normale
voeding. Fysiotherapie mobiliseren. Neuroloog bepaalt welke medicatie en verdere behandeling.
Voeding veranderen in casus: brood/cracker vervangen door havermoutpap/griesmeelpap met
dieetmargarine voor Vit A & D , sinaasappelsap verdikken met nutriton/gelei pudding van maken, melk
vervangen door yoghurt. Koffie indikken met nutriton. Broodpap met kaas: brood weken in melk met
margarine en kaas erover in oven. Thee indikken met nutriton. Warme maaltijd: pureren in vormen
(aardappel/groente/vlees) zo op bord presenteren ipv alles bij elkaar mikken om te pureren.
Natrium beperkt dieet. Tips bij zout arm koken
Indicaties:
- Vochtretentie: met als gevolg oedeem en/of hypertensie (secundaire hypertensie). Door
natriumbeperking vermindert vochtretentie minder oedeem/hypertensie.
Oorzaken van vochtretentie: Hartfalen, Nierinsufficiëntie, Leverinsufficiëntie (oedeem vooral in
de buikholte: ascites), Syndroom van Cushing, langdurige corticosteroïdentherapie
- Essentiële hypertensie: indien de patiënt ‘zoutgevoelig’ is. Natriumbeperking bloeddrukdaling.
Kenmerken: Verschillende gradaties van 1.000 – 2.400 mg natrium/dag (=2,4 – 6 g zout)
- Licht natriumbeperkt: geen zout toevoegen bij bereiding eten en erg zoute producten laten
staan (zoutjes, rookvlees ed.)
- Meer natriumbeperkt: ook natriumarm broodbeleg en natriumarme broodsoorten
- Natriumhuishouding hangt nauw samen met kaliumhuishouding. Bij essentiële hypertensie
heeft een verhoogd kaliumgehalte in het bloed wellicht een bloeddrukverlagende werking.
- Bij oedeem of hoge bloeddruk hoeft de vochtinname juist niet beperkt te worden.
- Een natriumbeperkt dieet kan leiden tot tekort aan jodium (brood = belangrijke jodiumbron)
- Gebruik geen zout
- Leer voedingswaarde te lezen
- Gebruik onbewerkte producten
Smaak beter krijgen door: kruiden, verse producten, bereidingswijzen: grillen/wokken; zoet met zuur is
soort zoutige smaak, groenten zoveel mogelijk soorten bij elkaar die smaken versterken, roasting
smaak krijgen door wokken en bakken, verse kruiden gebruiken.
Brood beleggen minder zout: salade zonder zout maken, kip zelf bakken en snijden en dan op brood.
Kiezen voor natuurlijke smaak voedingsmiddelen:
- Rauwkost bij maaltijden
- Stamppot rauwe andijvie, spinazie, raapstelen
- Rauwkost bij broodmaaltijd: sla, komkommer, radijs, tomaat
Gebruik uitgesproken smaak bepaalde voedingsmiddelen:
- Kruiden, specerijen, ral al hanout; omelet met kruiden, geroosterde pompoen met ras al
hanout
- Ui, prei, knoflook, paprika, rucola; aardappelpuree met rucola, soep van geroosterde paprika
met basilicum
- Tomaat; jus maken met tomaat en ui
- Radijs, sterrenkers; natriumarme kaas met sterrenkers
- Gebrande/geroosterde noten; vis met geroosterde amandelsnippers
Bereid voedsel zonder verlies van smaak:
- Aardappelen/groente koken in weinig water
- Groente wokken/stomen
, - Aardappelschijfjes rauw bakken
Gebruik zoete, zure, zoetzure smaken in gerechten:
- Vlees marineren
- Vlees/vis/kip met mango, gember of ananas
- Zoetzuur (natriumarm) bij warme maaltijd of broodmaaltijd
- Citroen/limoen(sap) bij gebakken vis/vlees
Pas andere bereidingsmethoden toe:
- Roosteren: brood
- Grillen
- Fonduen/gourmetten
- Roerbakken
Ziekte van Cröhn
Ontstekingen in darmen. Met kans op abcesvorming, darmperforatie, fistelvorming, stenose.
Klachten: Gewichtsverlies
- Chronische buikpijn
- Diarree (al dan niet vermengd met bloed en slijm)
- Vermoeidheid
- Anemie
- Misselijkheid en braken
- Dyspepsie (verstoring spijsverteringskanaal)
- Koorts.
Behandeldoelen:
Verbeteren/handhaven dan wel niet onnodig laten verslechteren van de klachten. Induceren remissie.
Verbeteren/handhaven voedingstoestand
Handhaven/normaliseren gezond gewicht
Normaliseren eventuele tekorten nutriënten
Voeding:
Richtlijnen goede voeding.
Geen onnodige beperkingen van voedingsstoffen/voedingsmiddelen.
Suppletie bij aangetoonde deficiëntie.
Ondergewicht: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Ondervoeding’.
Overgewicht en adipositas: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Overgewicht en obesitas’.
Mogelijk ook: Drinkvoeding, sondevoeding of parenterale voeding.
FOPDMAP-beperkte dieet (fermenteerbare oligosachariden disachariden (lactose) monosachariden
(fructose) en polyolen (suikeralcoholen)) bij functionele klachten (prikkelbaredarmsyndroomklachten).
Neutraceuticals (omega 3, kurkuma, probiotica, prebiotica).
Colitis ulcerosa en opvlamming.
Chronische ontsteking van slijmvlies in darmen, begint in endeldarm kan zich uitbreiden tot hele colon,
maar niet tot hele maag-darmkanaal. Ontsteking is minder diep dan bij ziekte van Crohn.
Resorptiefunctie van colon is gestoord, hierdoor veel vocht- en elektrolytenverlies.
Symptomen:
- dunne ontlasting vermengd met bloed/slijm/pus
- vermoeidheid
- gewichtsverlies
- chronische buikpijn
- misselijkheid/braken
- koorts
- dyspepsie
- Door chronisch bloedverlies veel ijzer verloren→ anemie.
Wisselend ziekteproces, met periodes ergere klachten.
Grotere kans op darmkanker.
2 behandeldoelen:
- Verbeteren of handhaven van de voedingstoestand.
- Handhaven of normaliseren van een gezond gewicht.
- Normaliseren van eventuele tekorten aan nutriënten.
- Het opheffen van onnodig (zelf)opgelegde beperkingen.
,Voedingsadviezen, vitamines en mineralen
Dieetkenmerken:
- Richtlijnen goede voeding.
- Geen onnodige beperkingen van voedingsstoffen/voedingsmiddelen.
- Suppletie bij aangetoonde deficiëntie.
- Ondergewicht: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Ondervoeding’.
- Overgewicht en adipositas: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Overgewicht en obesitas’.
(Mogelijke)interventies:
- Drinkvoeding, sondevoeding of parenterale voeding.
- FOPDMAP-beperkte dieet (fermenteerbare oligosachariden disachariden (lactose)
monosachariden (fructose) en polyolen (suikeralcoholen)) bij functionele klachten (prikkelbare
darmsyndroom klachten).
- Neutraceuticals (omega 3, kurkuma, probiotica, prebiotica)
Voedingsadvies:
- Normaliseren voedingspatroon: richtlijnen goede voeding, goede maaltijdstructuur
- Grote maaltijden vermijden ivm optreden darmkrampen, zn kleine frequentie maaltijden
- Gasvormende voedingsmiddelen beperken (koolsoorten, prei, ui, knoflook, peulvruchten,
koolzuurhoudende dranken
- Zn ijzersuppletie
- Lactosebeperkt bij intolerantie
- Bij complicaties voeding aanpassen, enterale/parenterale voeding bij ernstige
ontstekingsverschijnselen en hevige diarree
Calcium + Vit D
Verschil tussen allergie en intolerantie:
Voedselallergie: reactie van het immuunsysteem/afweersysteem, lichaam maakt abnormale
hoeveelheid IgE-antistoffen aan tegen het allergeen. Normaal gesproken beschermt afweersysteem
tegen lichaamsvreemde stoffen (antigenen) door antistoffen te produceren. Bij voedselallergie ziet het
lichaam onschadelijke stof als indringer (allergeen). Bij het eerste contact met allergeen zal
afweersysteem antistoffen (IgE) produceren. In deze fase treden er nog geen klachten op:
sensibilisatie. Pas bij volgend contact met het allergeen zijn de klachten er wel, vaak zelfs bij de
kleinste hoeveelheid voedsel: IgE-gemedieerde voedselallergie, heeft drie fasen. De klachten zijn
persoonsgebonden, gaan van zeer mild tot zeer ernstig, met verschillende symptomen. Meestal
verschijnen de klachten binnen 15 à 20 minuten (of 1 a 2 uur) na consumptie van allergeen. Bij
verdenking op een IgE-gemedieerde voedselallergie kan huidpriktest (HPT) en bloedtest voor
specifiek IgE helpen juiste diagnose te stellen.
Bij een niet-IgE-gemedieerde voedselallergie (bv. coeliakie, atopische dermatitis, koemelkallergie)
treedt allergische reactie op na inname van voedselallergeen, zonder dat sensibilisatie aantoonbaar
is. Een niet-IgE-gemedieerde reactie wordt gekarakteriseerd door vertraagde reactie (24-48 uur) van
immuunsysteem na opname of blootstelling aan voedselallergeen.
IgE: Immunoglobuline-E: klassieke allergie-antilichaam.
5 soorten immunoglobulines: IgA, IgD, IgE, IgG en IgM
Voedselintolerantie: afweersysteem speelt geen rol. Reactie van lichaam op bepaalde bestanddelen
van voedingsmiddelen. Deze bestanddelen worden niet verteerd/opgenomen door lichaam. Stoffen
die bij intolerantie klachten veroorzaken: triggers.
Atopie: genetische aanleg voor allergie.
GALT(gut-associated lymphoid tissue) → darmgeassocieerd lymfoïd weefsel. Grootste lymfeweefsel.
Speelt een grote rol in het immuunsysteem.
Anafylaxie: anafylactische shock (epipen, adrenaline).
FDEIA: food-dependent, exercise-induced anaphylaxis.
OAS(oral allergy syndrome) orPFS (pollen-food syndrome): een kruisreactie op pollen. De reactie op
bepaalde stuifmeel eiwitten in pollen zorgt ervoor dat bij een antigeen in het voedingsmiddel met
dezelfde structuur dezelfde reactie wordt opgewekt. Vaak bij mensen met hooikoorts.
FODMAP’s: koolhydraten die slecht worden verteerd en opgenomen (fructo-, oligo-, di-, and
monosacchariden en polyolen)
, Diagnostiek: Manieren om allergieën op te sporen zijn huidpriktest, serum antilichaam test
(serologisch onderzoek) → alleen ter ondersteuning, bloedonderzoek en eliminatiediëten. Bij
bloedonderzoek (in vitro test) wordt gezocht naar IgE-antilichamen, als gehaltes > 0,35 kU/l dan is de
test positief: sensibilisatie. Niet alle sensibilisatie leidt echter tot klachten.
Als na eliminatie blijkt dat klachten niet verminderen vindt herintroductie plaats. Als er wel vermoeden
van allergie bestaat vindt provocatie plaats, met als doel relatie tussen klachten en ingenomen
voedingsmiddel aan te tonen/uit te sluiten.
Diagnose wordt gesteld d.m.v. open of dubbelblinde voedselprovocatie. Gouden standaard is
dubbelblinde placebogecontroleerde voedselprovocatie (DBPGVP) = orale provocatietest. Het is lastig
te diagnosticeren. Een voedselallergie komt zelden geïsoleerd voor, vaak is er sprake van andere
allergische symptomen zoals allergische rhinitis, astma of constitutioneel eczeem.
Door volgen van eliminatiedieet kunnen deficiënties ontstaan, waardoor andere klachten kunnen
optreden.
Lactose intolerantie bij coeliakie omdat darmvlokken afgevlakt, minder lactase, wanneer coeliakie
stabiel dan kan lactose intolerantie verbeteren
Lactase deficiëntie: mee geboren, geen aanmaak lactase, geen spoortje lactose verdragen,
Coeliakie: 2 darmbiopten genomen en bloedtest op antistoffen, is erfelijk, familie screening, ook
mensen zonder klachten op glutenvrij dieet omdat darmbeschadiging met darmkanker in ontwikkeling.
Moe, ijzergebreksanemie, chagrijnig door klachten.
Bij volwassenen is het belangrijk om jaarlijks het gewicht en jaarlijkse bepaling in het bloed van Hb, Ht,
foliumzuur, vitamine B12, calcium, alkalisch fosfatase, ijzerstatus en IgA-TG2A en TSH.
Bij kinderen coeliakie: groei achterstand,
Coeliakie vereniging
GERD: gastro-oesofageale refluxziekte: aandoening waarbij zure maaginhoud terugvloeit in de
slokdarm.
Diagnose middels gastroscopie, 24-uurs pH-meting, oesofagusmanometrie (drukmeting van de
oesofagus om neurologische afwijkingen uit te sluiten) en impedantiemeting.
Risicoprofiel: hiatus hernia
- maagontledigings/motiliteitsstoornissen
- verhoogde intra-abdominale druk
Complicaties: Barrett’s slokdarm, oesofagitis;
Klachten: brandend maagzuur en oprispingen.
Bij regelmatig last kan een slokdarmontsteking (reflux of peptische oesofagitis) ontstaan.
Symptomen: zuurbranden
- Regurgitatie
- Dysfagie
- odynofagie (slikpijn)
- pijn retrosternaal (achter borstbeen)
- opgeblazen gevoel
- ructus (boeren)
- heesheid
- laryngitis (ontsteking strottenhoofd of bovenste luchtpijp)
- chronische hoest
- hypersecretie speeksel
- globus gevoel (brok in de keel)
Medicatie: refluxklachten vergrotend:
- anti-epileptica, xanthinederivaten
- parasympathicolytica
- calciumantagonisten uit nifedipinegroep
- anticholinergica
- psychotherapeutica
- cardiovasculaire medicijnen
- antacida, metoclopramide
refluxklachten reducerend: protonpompremmer
- H2 receptorantagonisten
- prokinetica.
Overig: lengte, gewichts(verloop).
oorzaken hierbij
1. Door CVA verhoogd energieverbruik/basaalmetabolisme.
2. Door het emotionele aspect, weinig eetlust; slechte eetlust door angst en depressie
3. Moeite met bereiden van maaltijden
4. Onvoldoende vezels wat kan leiden tot obstipatie en een tekort aan vocht in de voeding. Dit in
combinatie met minder beweging kan ervoor zorgen dat levodopa wordt vertraagd en minder goed
werkt.
5. Eiwitten bij het innemen van levodopa zorgt er ook voor dat het medicijn minder goed wordt
opgenomen. Ook kan levodopa zorgen voor misselijkheid waardoor deze man niet wil eten wat leidt
tot ondergewicht.
CVA casus lesdag: direct opname IC, sondevoeding, logopedist bepaald of ingedikt voeding kan met
johannespitmeel ingedikt, sondevoeding blijft naast het proberen eten ingedikte voeding in kleine
porties tot het is opgebouwd tot normale hoeveelheid, dan sondevoeding eruit en over op normale
voeding. Fysiotherapie mobiliseren. Neuroloog bepaalt welke medicatie en verdere behandeling.
Voeding veranderen in casus: brood/cracker vervangen door havermoutpap/griesmeelpap met
dieetmargarine voor Vit A & D , sinaasappelsap verdikken met nutriton/gelei pudding van maken, melk
vervangen door yoghurt. Koffie indikken met nutriton. Broodpap met kaas: brood weken in melk met
margarine en kaas erover in oven. Thee indikken met nutriton. Warme maaltijd: pureren in vormen
(aardappel/groente/vlees) zo op bord presenteren ipv alles bij elkaar mikken om te pureren.
Natrium beperkt dieet. Tips bij zout arm koken
Indicaties:
- Vochtretentie: met als gevolg oedeem en/of hypertensie (secundaire hypertensie). Door
natriumbeperking vermindert vochtretentie minder oedeem/hypertensie.
Oorzaken van vochtretentie: Hartfalen, Nierinsufficiëntie, Leverinsufficiëntie (oedeem vooral in
de buikholte: ascites), Syndroom van Cushing, langdurige corticosteroïdentherapie
- Essentiële hypertensie: indien de patiënt ‘zoutgevoelig’ is. Natriumbeperking bloeddrukdaling.
Kenmerken: Verschillende gradaties van 1.000 – 2.400 mg natrium/dag (=2,4 – 6 g zout)
- Licht natriumbeperkt: geen zout toevoegen bij bereiding eten en erg zoute producten laten
staan (zoutjes, rookvlees ed.)
- Meer natriumbeperkt: ook natriumarm broodbeleg en natriumarme broodsoorten
- Natriumhuishouding hangt nauw samen met kaliumhuishouding. Bij essentiële hypertensie
heeft een verhoogd kaliumgehalte in het bloed wellicht een bloeddrukverlagende werking.
- Bij oedeem of hoge bloeddruk hoeft de vochtinname juist niet beperkt te worden.
- Een natriumbeperkt dieet kan leiden tot tekort aan jodium (brood = belangrijke jodiumbron)
- Gebruik geen zout
- Leer voedingswaarde te lezen
- Gebruik onbewerkte producten
Smaak beter krijgen door: kruiden, verse producten, bereidingswijzen: grillen/wokken; zoet met zuur is
soort zoutige smaak, groenten zoveel mogelijk soorten bij elkaar die smaken versterken, roasting
smaak krijgen door wokken en bakken, verse kruiden gebruiken.
Brood beleggen minder zout: salade zonder zout maken, kip zelf bakken en snijden en dan op brood.
Kiezen voor natuurlijke smaak voedingsmiddelen:
- Rauwkost bij maaltijden
- Stamppot rauwe andijvie, spinazie, raapstelen
- Rauwkost bij broodmaaltijd: sla, komkommer, radijs, tomaat
Gebruik uitgesproken smaak bepaalde voedingsmiddelen:
- Kruiden, specerijen, ral al hanout; omelet met kruiden, geroosterde pompoen met ras al
hanout
- Ui, prei, knoflook, paprika, rucola; aardappelpuree met rucola, soep van geroosterde paprika
met basilicum
- Tomaat; jus maken met tomaat en ui
- Radijs, sterrenkers; natriumarme kaas met sterrenkers
- Gebrande/geroosterde noten; vis met geroosterde amandelsnippers
Bereid voedsel zonder verlies van smaak:
- Aardappelen/groente koken in weinig water
- Groente wokken/stomen
, - Aardappelschijfjes rauw bakken
Gebruik zoete, zure, zoetzure smaken in gerechten:
- Vlees marineren
- Vlees/vis/kip met mango, gember of ananas
- Zoetzuur (natriumarm) bij warme maaltijd of broodmaaltijd
- Citroen/limoen(sap) bij gebakken vis/vlees
Pas andere bereidingsmethoden toe:
- Roosteren: brood
- Grillen
- Fonduen/gourmetten
- Roerbakken
Ziekte van Cröhn
Ontstekingen in darmen. Met kans op abcesvorming, darmperforatie, fistelvorming, stenose.
Klachten: Gewichtsverlies
- Chronische buikpijn
- Diarree (al dan niet vermengd met bloed en slijm)
- Vermoeidheid
- Anemie
- Misselijkheid en braken
- Dyspepsie (verstoring spijsverteringskanaal)
- Koorts.
Behandeldoelen:
Verbeteren/handhaven dan wel niet onnodig laten verslechteren van de klachten. Induceren remissie.
Verbeteren/handhaven voedingstoestand
Handhaven/normaliseren gezond gewicht
Normaliseren eventuele tekorten nutriënten
Voeding:
Richtlijnen goede voeding.
Geen onnodige beperkingen van voedingsstoffen/voedingsmiddelen.
Suppletie bij aangetoonde deficiëntie.
Ondergewicht: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Ondervoeding’.
Overgewicht en adipositas: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Overgewicht en obesitas’.
Mogelijk ook: Drinkvoeding, sondevoeding of parenterale voeding.
FOPDMAP-beperkte dieet (fermenteerbare oligosachariden disachariden (lactose) monosachariden
(fructose) en polyolen (suikeralcoholen)) bij functionele klachten (prikkelbaredarmsyndroomklachten).
Neutraceuticals (omega 3, kurkuma, probiotica, prebiotica).
Colitis ulcerosa en opvlamming.
Chronische ontsteking van slijmvlies in darmen, begint in endeldarm kan zich uitbreiden tot hele colon,
maar niet tot hele maag-darmkanaal. Ontsteking is minder diep dan bij ziekte van Crohn.
Resorptiefunctie van colon is gestoord, hierdoor veel vocht- en elektrolytenverlies.
Symptomen:
- dunne ontlasting vermengd met bloed/slijm/pus
- vermoeidheid
- gewichtsverlies
- chronische buikpijn
- misselijkheid/braken
- koorts
- dyspepsie
- Door chronisch bloedverlies veel ijzer verloren→ anemie.
Wisselend ziekteproces, met periodes ergere klachten.
Grotere kans op darmkanker.
2 behandeldoelen:
- Verbeteren of handhaven van de voedingstoestand.
- Handhaven of normaliseren van een gezond gewicht.
- Normaliseren van eventuele tekorten aan nutriënten.
- Het opheffen van onnodig (zelf)opgelegde beperkingen.
,Voedingsadviezen, vitamines en mineralen
Dieetkenmerken:
- Richtlijnen goede voeding.
- Geen onnodige beperkingen van voedingsstoffen/voedingsmiddelen.
- Suppletie bij aangetoonde deficiëntie.
- Ondergewicht: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Ondervoeding’.
- Overgewicht en adipositas: dieetbehandelingsrichtlijn ‘Overgewicht en obesitas’.
(Mogelijke)interventies:
- Drinkvoeding, sondevoeding of parenterale voeding.
- FOPDMAP-beperkte dieet (fermenteerbare oligosachariden disachariden (lactose)
monosachariden (fructose) en polyolen (suikeralcoholen)) bij functionele klachten (prikkelbare
darmsyndroom klachten).
- Neutraceuticals (omega 3, kurkuma, probiotica, prebiotica)
Voedingsadvies:
- Normaliseren voedingspatroon: richtlijnen goede voeding, goede maaltijdstructuur
- Grote maaltijden vermijden ivm optreden darmkrampen, zn kleine frequentie maaltijden
- Gasvormende voedingsmiddelen beperken (koolsoorten, prei, ui, knoflook, peulvruchten,
koolzuurhoudende dranken
- Zn ijzersuppletie
- Lactosebeperkt bij intolerantie
- Bij complicaties voeding aanpassen, enterale/parenterale voeding bij ernstige
ontstekingsverschijnselen en hevige diarree
Calcium + Vit D
Verschil tussen allergie en intolerantie:
Voedselallergie: reactie van het immuunsysteem/afweersysteem, lichaam maakt abnormale
hoeveelheid IgE-antistoffen aan tegen het allergeen. Normaal gesproken beschermt afweersysteem
tegen lichaamsvreemde stoffen (antigenen) door antistoffen te produceren. Bij voedselallergie ziet het
lichaam onschadelijke stof als indringer (allergeen). Bij het eerste contact met allergeen zal
afweersysteem antistoffen (IgE) produceren. In deze fase treden er nog geen klachten op:
sensibilisatie. Pas bij volgend contact met het allergeen zijn de klachten er wel, vaak zelfs bij de
kleinste hoeveelheid voedsel: IgE-gemedieerde voedselallergie, heeft drie fasen. De klachten zijn
persoonsgebonden, gaan van zeer mild tot zeer ernstig, met verschillende symptomen. Meestal
verschijnen de klachten binnen 15 à 20 minuten (of 1 a 2 uur) na consumptie van allergeen. Bij
verdenking op een IgE-gemedieerde voedselallergie kan huidpriktest (HPT) en bloedtest voor
specifiek IgE helpen juiste diagnose te stellen.
Bij een niet-IgE-gemedieerde voedselallergie (bv. coeliakie, atopische dermatitis, koemelkallergie)
treedt allergische reactie op na inname van voedselallergeen, zonder dat sensibilisatie aantoonbaar
is. Een niet-IgE-gemedieerde reactie wordt gekarakteriseerd door vertraagde reactie (24-48 uur) van
immuunsysteem na opname of blootstelling aan voedselallergeen.
IgE: Immunoglobuline-E: klassieke allergie-antilichaam.
5 soorten immunoglobulines: IgA, IgD, IgE, IgG en IgM
Voedselintolerantie: afweersysteem speelt geen rol. Reactie van lichaam op bepaalde bestanddelen
van voedingsmiddelen. Deze bestanddelen worden niet verteerd/opgenomen door lichaam. Stoffen
die bij intolerantie klachten veroorzaken: triggers.
Atopie: genetische aanleg voor allergie.
GALT(gut-associated lymphoid tissue) → darmgeassocieerd lymfoïd weefsel. Grootste lymfeweefsel.
Speelt een grote rol in het immuunsysteem.
Anafylaxie: anafylactische shock (epipen, adrenaline).
FDEIA: food-dependent, exercise-induced anaphylaxis.
OAS(oral allergy syndrome) orPFS (pollen-food syndrome): een kruisreactie op pollen. De reactie op
bepaalde stuifmeel eiwitten in pollen zorgt ervoor dat bij een antigeen in het voedingsmiddel met
dezelfde structuur dezelfde reactie wordt opgewekt. Vaak bij mensen met hooikoorts.
FODMAP’s: koolhydraten die slecht worden verteerd en opgenomen (fructo-, oligo-, di-, and
monosacchariden en polyolen)
, Diagnostiek: Manieren om allergieën op te sporen zijn huidpriktest, serum antilichaam test
(serologisch onderzoek) → alleen ter ondersteuning, bloedonderzoek en eliminatiediëten. Bij
bloedonderzoek (in vitro test) wordt gezocht naar IgE-antilichamen, als gehaltes > 0,35 kU/l dan is de
test positief: sensibilisatie. Niet alle sensibilisatie leidt echter tot klachten.
Als na eliminatie blijkt dat klachten niet verminderen vindt herintroductie plaats. Als er wel vermoeden
van allergie bestaat vindt provocatie plaats, met als doel relatie tussen klachten en ingenomen
voedingsmiddel aan te tonen/uit te sluiten.
Diagnose wordt gesteld d.m.v. open of dubbelblinde voedselprovocatie. Gouden standaard is
dubbelblinde placebogecontroleerde voedselprovocatie (DBPGVP) = orale provocatietest. Het is lastig
te diagnosticeren. Een voedselallergie komt zelden geïsoleerd voor, vaak is er sprake van andere
allergische symptomen zoals allergische rhinitis, astma of constitutioneel eczeem.
Door volgen van eliminatiedieet kunnen deficiënties ontstaan, waardoor andere klachten kunnen
optreden.
Lactose intolerantie bij coeliakie omdat darmvlokken afgevlakt, minder lactase, wanneer coeliakie
stabiel dan kan lactose intolerantie verbeteren
Lactase deficiëntie: mee geboren, geen aanmaak lactase, geen spoortje lactose verdragen,
Coeliakie: 2 darmbiopten genomen en bloedtest op antistoffen, is erfelijk, familie screening, ook
mensen zonder klachten op glutenvrij dieet omdat darmbeschadiging met darmkanker in ontwikkeling.
Moe, ijzergebreksanemie, chagrijnig door klachten.
Bij volwassenen is het belangrijk om jaarlijks het gewicht en jaarlijkse bepaling in het bloed van Hb, Ht,
foliumzuur, vitamine B12, calcium, alkalisch fosfatase, ijzerstatus en IgA-TG2A en TSH.
Bij kinderen coeliakie: groei achterstand,
Coeliakie vereniging
GERD: gastro-oesofageale refluxziekte: aandoening waarbij zure maaginhoud terugvloeit in de
slokdarm.
Diagnose middels gastroscopie, 24-uurs pH-meting, oesofagusmanometrie (drukmeting van de
oesofagus om neurologische afwijkingen uit te sluiten) en impedantiemeting.
Risicoprofiel: hiatus hernia
- maagontledigings/motiliteitsstoornissen
- verhoogde intra-abdominale druk
Complicaties: Barrett’s slokdarm, oesofagitis;
Klachten: brandend maagzuur en oprispingen.
Bij regelmatig last kan een slokdarmontsteking (reflux of peptische oesofagitis) ontstaan.
Symptomen: zuurbranden
- Regurgitatie
- Dysfagie
- odynofagie (slikpijn)
- pijn retrosternaal (achter borstbeen)
- opgeblazen gevoel
- ructus (boeren)
- heesheid
- laryngitis (ontsteking strottenhoofd of bovenste luchtpijp)
- chronische hoest
- hypersecretie speeksel
- globus gevoel (brok in de keel)
Medicatie: refluxklachten vergrotend:
- anti-epileptica, xanthinederivaten
- parasympathicolytica
- calciumantagonisten uit nifedipinegroep
- anticholinergica
- psychotherapeutica
- cardiovasculaire medicijnen
- antacida, metoclopramide
refluxklachten reducerend: protonpompremmer
- H2 receptorantagonisten
- prokinetica.
Overig: lengte, gewichts(verloop).
