Wageningen University: FNP23303
Forest & Nature Conservation Approaches: Theories, Tools
and practices
Floris Bang
1. Ecosystem Approaches
Restoration:
Definitie: Het actief ondersteunen van het herstel van een ecosysteem dat
aangetast is door de mens.
Focus: Werkt naar een historisch referentiepunt. Een moment in het
verleden (bvb de heide in 1850) en proberen dat te herstellen.
Controle: Maakt gebruik van Bottup-up control. De basis van de piramide
beheren: het waterpeil en de planten. De mens is de ‘beheerder’.
Doel: een duidelijk ‘streefbeeld’. Als dat doel bereikt is, moet de mens vaak
blijven beheren om te voorkomen dat het gebied verandert.
Rewilding:
Definitie: Het herstellen van natuurlijke processen en wildernis, waarbij de
menselijke invloed wordt geminimaliseerd.
Focus: Proces-georiënteerd. Het gaat niet om hoe het eruitziet, maar om
hoe het werkt.
Controle: Top-down control. Introduceren keystone soort (grazers of
predatoren), deze sturen de rest van het ecosysteem aan.
Doel: Open einde, natuur bepaald.
Schaal: op landschap schaal (grote, verbonden gebieden)
Pleistocene rewilding: introduceren van ‘proxy-soorten’, die lijken zoveel
mogelijk op de Megafauna/flora van in het pleistoceen.
Voorbeeld 1: Oostvaardersplassen (Rewilding)
Aanpak: uitzetten grote grazers (paarden, runderen, edelherten)
Proces: hun graasgedrag, mest en kadavers zorgen voor een dynamisch
landschap zonder dat de mens hoeft te beheren.
Voorbeeld 2: de Veluwe (Combinatie)
Restauratie: het openhouden van de heide door schaapkuddes en menselijk
beheer, zodat de heide niet uitgroeit tot een bos.
Rewilding: de terugkeer van de wolf. Niet geïntroduceerd, maar zelf
gekomen. Zorgt voor een top-down controle in de populaties zwijnen en
herten.
, Voorbeeld 3: herstel hoogveen (Restoration)
Aanpak: bouwen kades en dammen om regenwater vast te houden.
Hoogveen groeit alleen als de bodem kletsnat is met voedselarm regenwater
(bottom-up)
Som word er zelfs leven veenmos uitgezet op het proces te versnellen.
Proces: verwijderen van ‘foute’ begroeiing. Bij droogte groeien bomen en
grassen, deze worden actief verwijderd.
Overeenkomsten Restoration en Rewilding
1. Herstel van schade door mens
2. Wetenschappelijke basis: beide gebruiken ecologische data en
monitoring
3. Klimaatadaptie: beide methoden maken ecosystemen weerbaarder
tegen extreme droogte of regen
4. Stakeholder management: bij beide moet je samenwerken met boeren,
omwonenden en overheden
5. Ecosysteemdiensten: beide leveren voordelen voor de mens, zoals
schone lucht, waterberging en recreatie
1. Landscape Approaches
Landbouw is verantwoordelijk voor zo’n 80% van de ontbossing.
vroeger: sectorale aanpak, boswachters beschermen het bos, boeren
maximaliseren de oogst, waterbeheerders regelen het water. Dit werkt niet,
dus nu:
Integrated Landscape Approach (ILA)
-Holistische aanpak: een manier van beheren waarbij je een gebied niet
opdeelt maar kijkt naar het grote geheel, alles hangt samen.
-Meerdere doelen tegelijk: tegelijkertijd samen streven naar
natuurbescherming, voedselproductie en menselijk welzijn.
-Samenwerking met stakeholders: iedereen die belang heeft met het
gebied beslist mee
-Geen vaste definitie: omdat elk landschap anders is, is ILA een
‘werkwijze’
-Landschapsschaal: mozaïek van verschillende ecosystemen en menselijke
invloeden
De 2 Disciplines achter ILA
1. Landscape Ecology (LE): de relatie tussen ruimtelijke patronen en
ecologische processen
Forest & Nature Conservation Approaches: Theories, Tools
and practices
Floris Bang
1. Ecosystem Approaches
Restoration:
Definitie: Het actief ondersteunen van het herstel van een ecosysteem dat
aangetast is door de mens.
Focus: Werkt naar een historisch referentiepunt. Een moment in het
verleden (bvb de heide in 1850) en proberen dat te herstellen.
Controle: Maakt gebruik van Bottup-up control. De basis van de piramide
beheren: het waterpeil en de planten. De mens is de ‘beheerder’.
Doel: een duidelijk ‘streefbeeld’. Als dat doel bereikt is, moet de mens vaak
blijven beheren om te voorkomen dat het gebied verandert.
Rewilding:
Definitie: Het herstellen van natuurlijke processen en wildernis, waarbij de
menselijke invloed wordt geminimaliseerd.
Focus: Proces-georiënteerd. Het gaat niet om hoe het eruitziet, maar om
hoe het werkt.
Controle: Top-down control. Introduceren keystone soort (grazers of
predatoren), deze sturen de rest van het ecosysteem aan.
Doel: Open einde, natuur bepaald.
Schaal: op landschap schaal (grote, verbonden gebieden)
Pleistocene rewilding: introduceren van ‘proxy-soorten’, die lijken zoveel
mogelijk op de Megafauna/flora van in het pleistoceen.
Voorbeeld 1: Oostvaardersplassen (Rewilding)
Aanpak: uitzetten grote grazers (paarden, runderen, edelherten)
Proces: hun graasgedrag, mest en kadavers zorgen voor een dynamisch
landschap zonder dat de mens hoeft te beheren.
Voorbeeld 2: de Veluwe (Combinatie)
Restauratie: het openhouden van de heide door schaapkuddes en menselijk
beheer, zodat de heide niet uitgroeit tot een bos.
Rewilding: de terugkeer van de wolf. Niet geïntroduceerd, maar zelf
gekomen. Zorgt voor een top-down controle in de populaties zwijnen en
herten.
, Voorbeeld 3: herstel hoogveen (Restoration)
Aanpak: bouwen kades en dammen om regenwater vast te houden.
Hoogveen groeit alleen als de bodem kletsnat is met voedselarm regenwater
(bottom-up)
Som word er zelfs leven veenmos uitgezet op het proces te versnellen.
Proces: verwijderen van ‘foute’ begroeiing. Bij droogte groeien bomen en
grassen, deze worden actief verwijderd.
Overeenkomsten Restoration en Rewilding
1. Herstel van schade door mens
2. Wetenschappelijke basis: beide gebruiken ecologische data en
monitoring
3. Klimaatadaptie: beide methoden maken ecosystemen weerbaarder
tegen extreme droogte of regen
4. Stakeholder management: bij beide moet je samenwerken met boeren,
omwonenden en overheden
5. Ecosysteemdiensten: beide leveren voordelen voor de mens, zoals
schone lucht, waterberging en recreatie
1. Landscape Approaches
Landbouw is verantwoordelijk voor zo’n 80% van de ontbossing.
vroeger: sectorale aanpak, boswachters beschermen het bos, boeren
maximaliseren de oogst, waterbeheerders regelen het water. Dit werkt niet,
dus nu:
Integrated Landscape Approach (ILA)
-Holistische aanpak: een manier van beheren waarbij je een gebied niet
opdeelt maar kijkt naar het grote geheel, alles hangt samen.
-Meerdere doelen tegelijk: tegelijkertijd samen streven naar
natuurbescherming, voedselproductie en menselijk welzijn.
-Samenwerking met stakeholders: iedereen die belang heeft met het
gebied beslist mee
-Geen vaste definitie: omdat elk landschap anders is, is ILA een
‘werkwijze’
-Landschapsschaal: mozaïek van verschillende ecosystemen en menselijke
invloeden
De 2 Disciplines achter ILA
1. Landscape Ecology (LE): de relatie tussen ruimtelijke patronen en
ecologische processen
