Huid en huidderivaten hoorcolleges
Table of Contents
HC 1: Embryologie & histologie ............................................................................ 2
HC 2: Thermoregulatie......................................................................................... 4
HC 3: Differentiatie & homeostase van de huid ..................................................... 8
HC 4: Pathologie, reactiepatronen van de huid ................................................... 12
HC 5: Wondgenezing ......................................................................................... 17
HC 6: Alopecia bij gezelschapsdieren ................................................................. 20
HC 7: Allergische reacties in de huid .................................................................. 23
HC 8: Immuungemedieerde huidaandoeningen .................................................. 26
HC 9: Farmacologie ........................................................................................... 29
Demo 1: Dermatologie paard ............................................................................. 32
Demo 2: Pathologie huid vogels en bijzondere dieren → nog aanvullingen doen ... 35
Demo 3: Infectieuze huidaandoeningen bij landbouwhuisdieren → nog
aanvullingen doen ............................................................................................. 36
Demo 4: Gezelschapsdieren → nog aanvullingen doen ....................................... 38
HH-vragenuur microscopie ................................................................................ 40
,HC 1: Embryologie & histologie
Huid
• Epidermis = epitheel
o Embryonale oorsprong van ectoderm
o Heeft een basaalmembraan → belangrijk voor
functioneren van de huid.
o Meerlagig plaveiselepitheel
o Mate van keratinisatie varieert (zoogdier/vogel/reptiel,
amfibie, vis)
o Differentiatie tot aan oppervlak
o Stratum basale: stamcellen die nieuwe cellen aanmaken.
o Stratum spinosum: stekeltjes tussen cellen = desmosomen → waardoor cellen
strak aan elkaar vast zitten en moeilijk los van elkaar te krijgen.
▪ Zorgt voor stevigheid.
o Stratum granulosum: cellen bevatten heel veel granula (korrelig aspect) →
keratine wordt aangemaakt in deze cellen
▪ Keratohyaliene granules → maken veel keratine
▪ Lamellaire granules → vetachtige substantie die ervoor zorgt dat dode
cellen aan elkaar vastplakken
▪ Verbonden via tight junctions.
o Stratum lucidum en stratum corneum: dode cellen met heel veel keratine.
▪ Stratum lucidum: alleen bij zeer dikke huid, translucent
(lichtdoorlatend) uiterlijk door aanwezigheid eleidine
(transformatieproduct van keratohyaline).
▪ Stratum corneum: aantal lagen is afhankelijk van de belasting
o Regulatie → paracriene cross-talk (communicatie) tussen cellen van
stratum basale en basaalmembraan.
o Bollius per… (blaasziekte) → genetische afwijking waardoor cellen van
stratum basale geen hemidesmosomen maken met de basaalmembraan
→ waardoor epidermis makkelijk loskomt van basaalmembraan →
continu blaasvorming.
, o Sarcoid → veroorzaakt door bovine papillomavirus, fibroblasten in dermis gaan
in overmaat prolifereren.
o Epidermodysplasie verruciformis → stratum corneum gaat extreem
prolifereren door infectie met humaan papillomavirus (HPV)
• Dermis: bindweefsel, klieren, haren, zenuwuiteinde, ect.
o Embryonale oorsprong van (paraxiale) mesoderm
o Stratum papillare (oppervlakkig): bevatten dermale papillen (vergroten
contactoppervlak met epidermis).
o Stratum reticulare (dieper): collageen duidelijk gelaagd, bevat verschillende
cellen (fibroblasten, adipocyten, gastcellen (immuun cellen voortdurend opzoek
naar indringers))
o Belangrijke rol in de thermoregulatie doordat de bloedvaten meer of minder
opengezet kunnen worden.
• Subcutis
o Embryonale oorsprong van (paraxiale) mesoderm
o Gekenmerkt door veel opslag van onderhuids vet.
• De huid wordt voortdurend vernieuwd, we geven als mens voortdurend dode huidcellen
af aan de omgeving (profiteren stofmijten van).
Vacht
• Structuren die ontstaan uit de epidermis
• Zijn dode (keratine) structuren
• Haar
o Groei vanuit haarbulbus (matrix)
o Haarwortel (proximale deel)
o Haarschacht (distale deel)
o Bestaat uit medulla + cortex + cuticula
• Haarfollikel ontstaat uit een instulping van de epidermis
o Aan het begin van haarfollikel zit een haarpapil → zitten
bloedvaatjes in.
o Wortelschede (epidermaal)
▪ Schede cuticula
▪ Interne wortelschede
• Laag van Huxley
• Laag van Henle
, ▪ Externe wortelschede
o Bindweefselschede (dermaal)
• Gelaagdheid afhankelijk van de doorsnede
• Veren
o Vorming begint bij een uitstulping van dermale papil → gaat
keratine structuren aanleggen.
o Veer = keratine structuur
• Epidermale schubben: onder of in epidermis platen van keratine wat zorgt
voor schubben.
• Gewei, hoorn, ect → epidermale structuren
o Hoorn: een uitstekend bot uit schedel, waar epidermis omheen geplooid zit wat
heel veel keratine produceert.
o Gewei: kern van bot en dat bot is bekleed met dunne laag epidermis. Dit
produceert een klein beetje keratine (dunne laag).
Nagel, klauw, hoef
• Hyponychium = stukje weefsel wat vingertop verbindt met nagel, heel
gevoelig.
• Nagel bestaat uit:
o Nagelbed: aanhechting van nagelplaat
o Nagelplaat: dode keratinocyten
o Dorsale en ventrale nagelbed: vorming van de nagel door
proliferatie en differentiatie van keratinocyten
o Nagelwortel (nail root): meest proximale deel van hoorn/nagel
o Eponychium: nagelriem (epidermis)
• Hoefwand:
o Dermale papillen, bedekt door epidermis die lamellen gaat
vormen.
o Oriëntatie van epidermis in hoef verschilt, waardoor de productie van
verschillende lamellen mogelijk is.
▪ Vorming van primaire en secundaire lamellen
▪ Secundaire epidermale lamellen zijn levende cellen en maken lamellen.
HC 2: Thermoregulatie
De huid is het oppervlak van je lichaam en aan het oppervlak van je lichaam verlies je warmte.
Om warm te blijven moet je dus in de kern van je lichaam warmte produceren, dit gebeurt door
de chemische reacties in het lichaam.
• Relatief gezien is het metabolisme van grotere dieren lager
2
o Metabolic rate (metabolisme) = 𝑙𝑖𝑐ℎ𝑎𝑎𝑚𝑠𝑔𝑒𝑤𝑖𝑐ℎ𝑡 3 → afbuigende lijn naarmate
gewicht toeneemt.
o Kleine dieren hebben relatief gezien een hoog basaal metabolisme, omdat ze
een relatief groot oppervlak hebben. Verliezen relatief gezien meer warmte.
▪ Wordt gecompenseerd doordat kleine dieren een grotere
warmteproductie hebben per kg lichaamsgewicht.
• Warmte uitwisseling via het lichaamsoppervlak gebeurt door:
o Straling → gaat via infrarood
▪ Alle materialen (ook objecten) op aarde geven infraroodstraling af.
Table of Contents
HC 1: Embryologie & histologie ............................................................................ 2
HC 2: Thermoregulatie......................................................................................... 4
HC 3: Differentiatie & homeostase van de huid ..................................................... 8
HC 4: Pathologie, reactiepatronen van de huid ................................................... 12
HC 5: Wondgenezing ......................................................................................... 17
HC 6: Alopecia bij gezelschapsdieren ................................................................. 20
HC 7: Allergische reacties in de huid .................................................................. 23
HC 8: Immuungemedieerde huidaandoeningen .................................................. 26
HC 9: Farmacologie ........................................................................................... 29
Demo 1: Dermatologie paard ............................................................................. 32
Demo 2: Pathologie huid vogels en bijzondere dieren → nog aanvullingen doen ... 35
Demo 3: Infectieuze huidaandoeningen bij landbouwhuisdieren → nog
aanvullingen doen ............................................................................................. 36
Demo 4: Gezelschapsdieren → nog aanvullingen doen ....................................... 38
HH-vragenuur microscopie ................................................................................ 40
,HC 1: Embryologie & histologie
Huid
• Epidermis = epitheel
o Embryonale oorsprong van ectoderm
o Heeft een basaalmembraan → belangrijk voor
functioneren van de huid.
o Meerlagig plaveiselepitheel
o Mate van keratinisatie varieert (zoogdier/vogel/reptiel,
amfibie, vis)
o Differentiatie tot aan oppervlak
o Stratum basale: stamcellen die nieuwe cellen aanmaken.
o Stratum spinosum: stekeltjes tussen cellen = desmosomen → waardoor cellen
strak aan elkaar vast zitten en moeilijk los van elkaar te krijgen.
▪ Zorgt voor stevigheid.
o Stratum granulosum: cellen bevatten heel veel granula (korrelig aspect) →
keratine wordt aangemaakt in deze cellen
▪ Keratohyaliene granules → maken veel keratine
▪ Lamellaire granules → vetachtige substantie die ervoor zorgt dat dode
cellen aan elkaar vastplakken
▪ Verbonden via tight junctions.
o Stratum lucidum en stratum corneum: dode cellen met heel veel keratine.
▪ Stratum lucidum: alleen bij zeer dikke huid, translucent
(lichtdoorlatend) uiterlijk door aanwezigheid eleidine
(transformatieproduct van keratohyaline).
▪ Stratum corneum: aantal lagen is afhankelijk van de belasting
o Regulatie → paracriene cross-talk (communicatie) tussen cellen van
stratum basale en basaalmembraan.
o Bollius per… (blaasziekte) → genetische afwijking waardoor cellen van
stratum basale geen hemidesmosomen maken met de basaalmembraan
→ waardoor epidermis makkelijk loskomt van basaalmembraan →
continu blaasvorming.
, o Sarcoid → veroorzaakt door bovine papillomavirus, fibroblasten in dermis gaan
in overmaat prolifereren.
o Epidermodysplasie verruciformis → stratum corneum gaat extreem
prolifereren door infectie met humaan papillomavirus (HPV)
• Dermis: bindweefsel, klieren, haren, zenuwuiteinde, ect.
o Embryonale oorsprong van (paraxiale) mesoderm
o Stratum papillare (oppervlakkig): bevatten dermale papillen (vergroten
contactoppervlak met epidermis).
o Stratum reticulare (dieper): collageen duidelijk gelaagd, bevat verschillende
cellen (fibroblasten, adipocyten, gastcellen (immuun cellen voortdurend opzoek
naar indringers))
o Belangrijke rol in de thermoregulatie doordat de bloedvaten meer of minder
opengezet kunnen worden.
• Subcutis
o Embryonale oorsprong van (paraxiale) mesoderm
o Gekenmerkt door veel opslag van onderhuids vet.
• De huid wordt voortdurend vernieuwd, we geven als mens voortdurend dode huidcellen
af aan de omgeving (profiteren stofmijten van).
Vacht
• Structuren die ontstaan uit de epidermis
• Zijn dode (keratine) structuren
• Haar
o Groei vanuit haarbulbus (matrix)
o Haarwortel (proximale deel)
o Haarschacht (distale deel)
o Bestaat uit medulla + cortex + cuticula
• Haarfollikel ontstaat uit een instulping van de epidermis
o Aan het begin van haarfollikel zit een haarpapil → zitten
bloedvaatjes in.
o Wortelschede (epidermaal)
▪ Schede cuticula
▪ Interne wortelschede
• Laag van Huxley
• Laag van Henle
, ▪ Externe wortelschede
o Bindweefselschede (dermaal)
• Gelaagdheid afhankelijk van de doorsnede
• Veren
o Vorming begint bij een uitstulping van dermale papil → gaat
keratine structuren aanleggen.
o Veer = keratine structuur
• Epidermale schubben: onder of in epidermis platen van keratine wat zorgt
voor schubben.
• Gewei, hoorn, ect → epidermale structuren
o Hoorn: een uitstekend bot uit schedel, waar epidermis omheen geplooid zit wat
heel veel keratine produceert.
o Gewei: kern van bot en dat bot is bekleed met dunne laag epidermis. Dit
produceert een klein beetje keratine (dunne laag).
Nagel, klauw, hoef
• Hyponychium = stukje weefsel wat vingertop verbindt met nagel, heel
gevoelig.
• Nagel bestaat uit:
o Nagelbed: aanhechting van nagelplaat
o Nagelplaat: dode keratinocyten
o Dorsale en ventrale nagelbed: vorming van de nagel door
proliferatie en differentiatie van keratinocyten
o Nagelwortel (nail root): meest proximale deel van hoorn/nagel
o Eponychium: nagelriem (epidermis)
• Hoefwand:
o Dermale papillen, bedekt door epidermis die lamellen gaat
vormen.
o Oriëntatie van epidermis in hoef verschilt, waardoor de productie van
verschillende lamellen mogelijk is.
▪ Vorming van primaire en secundaire lamellen
▪ Secundaire epidermale lamellen zijn levende cellen en maken lamellen.
HC 2: Thermoregulatie
De huid is het oppervlak van je lichaam en aan het oppervlak van je lichaam verlies je warmte.
Om warm te blijven moet je dus in de kern van je lichaam warmte produceren, dit gebeurt door
de chemische reacties in het lichaam.
• Relatief gezien is het metabolisme van grotere dieren lager
2
o Metabolic rate (metabolisme) = 𝑙𝑖𝑐ℎ𝑎𝑎𝑚𝑠𝑔𝑒𝑤𝑖𝑐ℎ𝑡 3 → afbuigende lijn naarmate
gewicht toeneemt.
o Kleine dieren hebben relatief gezien een hoog basaal metabolisme, omdat ze
een relatief groot oppervlak hebben. Verliezen relatief gezien meer warmte.
▪ Wordt gecompenseerd doordat kleine dieren een grotere
warmteproductie hebben per kg lichaamsgewicht.
• Warmte uitwisseling via het lichaamsoppervlak gebeurt door:
o Straling → gaat via infrarood
▪ Alle materialen (ook objecten) op aarde geven infraroodstraling af.
