H6 Cognitieve dissonantie en de behoefte om ons zelfbeeld te
beschermen
H6.1 Een stabiel, positief zelfbeeld in stand houden
We hebben het al eerder gehad over het zelfbeeld en de zelfwaardering. Het tot stand houden
van een goed zelfbeeld is een belangrijke functie van het zelf. Eén van de meest belangrijke
determinanten van menselijke gedrag voortkomt uit onze behoefte om en stabiel en positief
zelfbeeld in stand te houden.
Cognitieve dissonantie en de behoefte om ons handelen te rechtvaardigen.
6.1.1 Cognitieve dissonantietheorie
BV: De meeste mensen hebben een positief zelfbeeld. Zij denken beter te zijn dan andere in
bepaalde dingen. Zo denken ze dat ze slimmer, knapper, rijvaardiger en ethisch beter. Wat
gebeurt er als dit zelfbeeld naar beneden wordt gehaald. Door een situatie waarin een persoon
ander gedrag heeft vertoond dan hij van zichzelf gewend is of wat tegenover zijn of haar
normen en waarden staat. Het kan ook zijn dat deze persoon hier op gewezen wordt. Het
ongemakkelijke gevoel wat er dan plaatsvindt heeft te maken met cognitieve dissonantie.
Cognitieve dissonantietheorie: Het pijnlijk onaangename gevoel dat we ervaren wanneer
twee cognities (overtuiging, attitudes) strijdig zijn met elkaar of met ons gedrag én deze
tegenstrijdigheid onze zelfwaardering aantast. Dit gevoel willen we graag wegnemen.
Heeft heel veel kenmerken die de zelfbewustzijnstheorie ook heeft.
Later bleek dat niet elk soort inconsistentie dissonantie veroorzaakt, alleen als handelingen of
overtuigingen die twijfel zaaien over ons gevoel van zelfwaardering.
BV: Als roker kun je cognitieve dissonantie ervaren.
De onaangename psychische toestand wordt de dissonantie genoemd. Door het ongemak wat
men tijdens cognitieve dissonantie ervaart is er behoefte om dit ongemak zo snel mogelijk te
laten verdwijnen. De dissonantie vormt namelijk een gevaar voor je zelfwaardering.
Manieren om de dissonantie te reduceren.
1. We kunnen ons gedrag aanpassen, zodat het in overeenstemming komt met de
dissonante cognitie. BV: Stoppen met roken.
2. We kunnen proberen ons gedrag te rechtvaardigen door één van de dissonante cognities
te veranderen. BV: Jezelf wijs maken dat je minder rookt, waardoor je de
gezondheidsrisico’s reduceert. Je rechtvaardigt het voor jezelf. Of dat je zegt ja alles is
wel slecht voor mij, niet alleen roken.
3. We kunnen proberen ons gedrag te rechtvaardigen door nieuwe cognities toe te voegen.
BV: Roken werkt ontspannend en is daarom juist beter voor de gezondheid.
Bij optie 3 is een veel voorkomende manier om dissonantie te verminderen
zelfbevestiging:
, In de context van de dissonantietheorie een manier om dissonantie te verminderen door
onszelf te herinneren aan één of meer positieve eigenschappen die we bezitten.
beschermen
H6.1 Een stabiel, positief zelfbeeld in stand houden
We hebben het al eerder gehad over het zelfbeeld en de zelfwaardering. Het tot stand houden
van een goed zelfbeeld is een belangrijke functie van het zelf. Eén van de meest belangrijke
determinanten van menselijke gedrag voortkomt uit onze behoefte om en stabiel en positief
zelfbeeld in stand te houden.
Cognitieve dissonantie en de behoefte om ons handelen te rechtvaardigen.
6.1.1 Cognitieve dissonantietheorie
BV: De meeste mensen hebben een positief zelfbeeld. Zij denken beter te zijn dan andere in
bepaalde dingen. Zo denken ze dat ze slimmer, knapper, rijvaardiger en ethisch beter. Wat
gebeurt er als dit zelfbeeld naar beneden wordt gehaald. Door een situatie waarin een persoon
ander gedrag heeft vertoond dan hij van zichzelf gewend is of wat tegenover zijn of haar
normen en waarden staat. Het kan ook zijn dat deze persoon hier op gewezen wordt. Het
ongemakkelijke gevoel wat er dan plaatsvindt heeft te maken met cognitieve dissonantie.
Cognitieve dissonantietheorie: Het pijnlijk onaangename gevoel dat we ervaren wanneer
twee cognities (overtuiging, attitudes) strijdig zijn met elkaar of met ons gedrag én deze
tegenstrijdigheid onze zelfwaardering aantast. Dit gevoel willen we graag wegnemen.
Heeft heel veel kenmerken die de zelfbewustzijnstheorie ook heeft.
Later bleek dat niet elk soort inconsistentie dissonantie veroorzaakt, alleen als handelingen of
overtuigingen die twijfel zaaien over ons gevoel van zelfwaardering.
BV: Als roker kun je cognitieve dissonantie ervaren.
De onaangename psychische toestand wordt de dissonantie genoemd. Door het ongemak wat
men tijdens cognitieve dissonantie ervaart is er behoefte om dit ongemak zo snel mogelijk te
laten verdwijnen. De dissonantie vormt namelijk een gevaar voor je zelfwaardering.
Manieren om de dissonantie te reduceren.
1. We kunnen ons gedrag aanpassen, zodat het in overeenstemming komt met de
dissonante cognitie. BV: Stoppen met roken.
2. We kunnen proberen ons gedrag te rechtvaardigen door één van de dissonante cognities
te veranderen. BV: Jezelf wijs maken dat je minder rookt, waardoor je de
gezondheidsrisico’s reduceert. Je rechtvaardigt het voor jezelf. Of dat je zegt ja alles is
wel slecht voor mij, niet alleen roken.
3. We kunnen proberen ons gedrag te rechtvaardigen door nieuwe cognities toe te voegen.
BV: Roken werkt ontspannend en is daarom juist beter voor de gezondheid.
Bij optie 3 is een veel voorkomende manier om dissonantie te verminderen
zelfbevestiging:
, In de context van de dissonantietheorie een manier om dissonantie te verminderen door
onszelf te herinneren aan één of meer positieve eigenschappen die we bezitten.
